# جأي — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D9%8A/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%A3%D9%8A/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D9%8A.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جأي

: ( ي ( *!الجَأَى ، كالجَوَى ، *!والجُؤَةُ ) كثُبةٍ ، ( *!والجُؤْوَةُ ، كالجُعْوَةِ ) : لونٌ من أَلْوانِ الخَيْلِ والإبلِ ، وهي ( غُبْرَةٌ في حُمْرَةٍ أَو كُدْرَةٌ في صُدْأةٍ ) .
وفي الصِّحاحِ : حُمْرَةٌ تضْربُ إلى السَّوادِ .
( *!جَئِيَ الفَرَسُ ) ، كفَرِحَ كما في الصِّحاحِ ؛ ( *!وجَأَى ) كسَعَى ؛ ( و ) قالَ الأصْمعيُّ : جَئِيَ البَعيرُ و ( *!اجْأَوَى ) كارْعَوى *!اجْتِواءً ، ( والنَّعْتُ : *!أَجْوَى ) ، كذا في النُّسخِ والصَّوابُ *!أَجْأَى ؛ ( *!وجَأْواءُ ) .
وفي الصِّحاحِ : فَرَسٌ أَجْأَى ، والأُنْثَى

*!جَأْواءُ .
قالَ ابنُ بَرِّي : ومنه قَوْلُ دُرَيْدٍ بنِ الصمّةِ :
*!بجَأْواءَ جَوْنٍ كلونِ السَّماء
تَرُدُّ الحديدَ كَلِيلاً فَلِيلاً ( *!والجُؤوَةُ ، كالجُعْوَةِ : أَرضٌ غَلِيظَةٌ في سَوادٍ ) .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
كَتِيبَةٌ *!جَأْواءُ بَيِّنَة الجَأَى : وهي التي يَعْلُوها لونُ السَّوادِ لكثْرَةِ الدّروعِ .
وفي حديثِ عاتكَةَ بنتِ عَبْدِ المطَّلبِ :
حَلَفْتُ لَئِنْ عُدْتُمْ لَتَصْطَلِمنكم
*!بجَأْواءَ تُردِي حافَتَيْهِ المَقَانِبُأَي بجيش عَظِيمٍ .
*!واجْأَوَّى البَعيرُ ، كاشْهَبَّ : ضربَتْ حُمْرَتُه إلى السَّوادِ ؛ عن الأَصْمعيّ .
*!وجَأَتِ الأرضُ *!تَجْأَى : نَتِنَتْ .
*!وجَأَى الثَّوْبُ *!جَأْياً : خَاطَهُ .
وجَأَى السِّرَّ جَأْياً : كَتَمَهُ .
وجَأَى السِّقاءَ جَأْياً : رَقَعَه .
*!والجُؤْوَةُ ، بالضَّمِّ : رقْعةٌ في السِّقاءِ .
وقالَ ابنُ بَرِّي : *!جَأَيْتُ القِدْرَ جَأْياً : جَعَلْتُ لها *!جِئَاوَةً ( 7
ع 2 )
وجَأَى على الشَّيءِ جَأْياً : عَضَّ عليه ؛ نَقَلَه الجَوْهرِيُّ .

### Türkçe

: ( **الجَأَى** , **الجَوَى** gibi, ve **الجُؤَةُ** ) **كَثُبةٍ**’nin (vezninde); ( **الجُؤْوَةُ** , **الجُعْوَةِ** gibi ) : atların ve develerin renklerinden bir renktir; o, ( kızıllık içinde bir bozluk yahut paslılık içinde bir bulanıklıktır ) .
Ve **الصِّحاح**’ta: siyaha çalan bir kızıllıktır .
( **جَئِيَ الفَرَسُ** ) , **فَرِحَ** gibi, **الصِّحاح**’ta olduğu üzere; ( ve **جَأَى** ) **سَعَى** gibi; ( ve ) **الأصْمعيُّ** dedi: deve **جَئِيَ** oldu ve ( **اجْأَوَى** ) **ارْعَوى** gibi **اجْتِواءً** (mastarıyla); ( sıfat: **أَجْوَى** ) , nüshalarda böyle; doğrusu **أَجْأَى**’dır; ( ve **جَأْواءُ** ) .
Ve **الصِّحاح**’ta: **فَرَسٌ أَجْأَى**; dişisi

**جَأْواءُ** .
İbn Berrî dedi: Ondandır, Düreyd b. es-Sımme’nin sözü:
**بجَأْواءَ جَوْنٍ كلونِ السَّماء**
Demiri körelmiş, zayıf (olarak) geri çevirir ( ve **الجُؤوَةُ** , **الجُعْوَةِ** gibi: siyahlık içinde kaba bir arazidir ) .
Ve kendisine istidrâk olunanlardandır:
**كَتِيبَةٌ جَأْواءُ**; **الجَأَى**’sı açık-seçik: o, zırhların çokluğundan dolayı siyahlık renginin üstüne çıktığı (bir birlik)tir .
Ve Abdülmuttalib’in kızı Âtike’nin hadisinde:
Yemin ettim; eğer döner (yaparsanız) mutlaka sizi kökünden kazırım
**بجَأْواءَ تُردِي حافَتَيْهِ المَقَانِبُ**
Yani büyük bir ordu ile .
**واجْأَوَّى البَعيرُ** , **اشْهَبَّ** gibi: kızıllığı siyaha çaldı; **الأَصْمعيّ**’den .
**وجَأَتِ الأرضُ تَجْأَى** : kokuştu .
**وجَأَى الثَّوْبُ جَأْياً** : onu dikti .
Ve sırrı **جَأَى** **جَأْياً** : onu gizledi .
Ve kırbayı **جَأَى** **جَأْياً** : onu yamadı .
Ve **الجُؤْوَةُ** , zamme ile: kırbada bir yama parçasıdır .
İbn Berrî dedi: **جَأَيْتُ القِدْرَ جَأْياً** : ona **جِئَاوَةً** yaptım ( 7
ع 2 )
Ve bir şeyin üzerine **جَأَى** **جَأْياً** : onu ısırdı; el-Cevherî nakletti .
