# جالوت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جالوت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جول

جال في الحرب جولة، جال في الطواف جولا، ويضم هذه عن الصاغاني وجؤولا كقعود، وهذه عن ابن سيده، وأنشد لأبي حية النميري:
  وجال جؤول الأخدري بوافد                      مغذ قليلا ما ينيخ ليهجـدا

  وجولانا، محركة اتفق عليه الأزهري وابن سيده والصاغاني والزمخشري. وجيلالا، بالكسر وفي بعض النسخ: جيلانا. قال ابن عباد: جيلال: فعلال، من جال يجول. وجول تجوالا عن سيبويه، قال: والتفعال بناء موضوع للكثرة، كفعلت في فعلت. وفي العباب: جال تجوالا. وفي التهذيب: جول البلاد تجويلا: أي جال فيها كثيرا. واجتال وانجال: طاف. وجال القوم جولة: انكشفوا ثم كروا وكانت لهم في الحرب جولة. جال التراب جولا: ذهب وسطح، كانجال عن ابن سيده، وفي التهذيب: انجيال التراب: انكشاطه. جال الشيء جولا: اختاره قال أبو عمرو: جلت هذا من هذا: أي اخترته منه. والمجول، كمنبر: ثوب للنساء يثنى ويخاط من أحد شقيه ويجعل له جيب تجول فيه المرأة، كذا في المحكم. أو المجول للصغيرة والدرع للمرأة، قال امرؤ القيس:
  إلى مثلها يرنو الحليم صـبـابة                      إذا ما اسبكرت بين درع ومجول وقال الزمخشري: هو ثوب تلبسه الفتاة قبل التخدير، تجول فيه وفي حديث عائشة رضي الله تعالى عنها:  أن النبي صلى الله عليه وسلم كان إذا دخل إليها لبس مجولا قال ابن الأعرابي: المجول: الصدرة. ربما سموا الترس مجولا، كما في العباب. قال ابن عباد: المجول: الخلخال. قال ابن الأعرابي: المجول: الدرهم الصحيح، أيضا: العوذة، أيضا: الحمار الوحشي، قال ثعلب: المجول: الفضة، قال ابن الأعرابي: هو هلال منها يكون في وسط القلادة، قال غيره: المجول: ثوب أبيض يجعل على يد من تدفع إليه الأيسار القداح إذا تجمعوا نقله ابن سيده. والجولان بالفتح: جبل بالشأم قال النابغة الذبياي يرثي أبا حجر الغساني:
  بكى حارث الجولان من فقد ربه                      وحوران منه خاشع متضـائل ويروى: من هلك ربه. والحارث: قلة من قلاله. وفي التهذيب: جولان: قرية من قرى الشأم، وسيأتي في ض - ل - ل. الجولان: التراب تجول به الريح على وجه الأرض، قاله الليث، وفي بعض النسخ: عن وجه الأرض. كالجول ويضم نقلهما الأزهري والجيلان هذه عن ابن سيده. قال: الجول والجولان والجيلان: الحصى تجول به الريح. الجولان بالتحريك: صغار المال ورديئه عن الفراء، كما في المحكم والعباب، إلا أنه وقع في نسخة المحكم: بتسكين الواو مضبوطا، وكأنه غلط. وأجاله إجالة أجاله به: أي أداره، كجال به جولا، عن الزجاج، يقال في الميسر: أجل السهام. وتجاولوا: جال بعضهم على بعض في الحرب: أي صال. وبينهم مجاولات ومطاردات، قال ابن عباد: أي ممانعة ومدافعة. ويوم أجول وجيلاني وجولاني كلاهما عن اللحياني وجولان وجيلان كلاهما في المحكم: كثير الغبار والتراب زاد الأزهري: والريح. واجتالهم: حولهم عن طريق قصدهم وفي التهذيب: يقال للقوم إذا تركوا القصد والهدى: اجتالهم الشيطان. قال الصاغاني: ومنه الحديث القدسي:  إني خلقت عبادي حنفاء كلهم، وإنهم أتتهم الشياطين، فاجتالتهم الشياطين عن دييهم  أي استخفتهم فجالوا معها في الضلالة، وقال الصاغاني: أي ذهبوا بهم وساقوهم. اجتال منهم جولا: أي اختار وميز بعضهم من بعض، وكذا اجتال من ماله جولا وجوالة: أي اختار، قال عمرو ذو الكلب، يصف الذئب:
  فاجتال منها لجبة ذات هزم

  يقال: أجل جائلتك: أي اقض الأمر الذي أنت فيه كما في المحكم، وهو مجاز. من المجاز: الجول، بالضم: العقل والعزم هكهذا في النسخ، والصواب: والحزم كما هو نص التهذيب. وفي المحكم: ليس له جول: أي عزيمة تمنعه، من جول البئر؛ لأنها إذا طويت كان أشد لها. والجول: لب القلب ومعقوله. وفي التهذيب: ويقال للرجل الذي له رأي ومسكة: رجل له زبر وجول: أي تماسك لا ينهدم جوله، وهو مزبور: ما فوق الجول منه، وصلب: ما تحت الزبر من الجول. ولمن لا تماسك له ولا حزم: ليس لفلان جول: أي ينهدم جوله، فلا يؤمن أن يكون الزبر يسقط أيضا، قال الراعي يمدح عبد الملك:
  فأبوك أحزمهم وأنت أميرهم                      وأشدهم عند العزائم جـولا وفي التهذيب: ليس له جول ولا جال: أي لا حزم له. الجول: الجماعة من الخيل، الجماعة من الإبل، الجول: ناحية القبر والبئر والبحر والجبل، وجانبها، كالجيل بالكسر والجال كل ذلك في المحكم، ما عدا الجبل. وقال غيره: الجول: جدار البئر. وقال أبو عبيد: هو كل ناحية من نواحي البئر إلى أعلاها، من أسفلها، نقله الأزهري والصاغاني، قال الأورق بن طرفة:
  رماني بأمر كنت منه ووالـدي                      بريئا ومن جول الطوى رماني وقال ابن عباد: رماني من جول الطوى: أي من أجله وسببه. وشاهد الجال قول النابغة رضي الله تعالى عنه:
  ردت معاوله خثما مـفـلـلة                      وناطحت أخضر الجالين صلالا وفي التهذيب: جالا الوادي: جانبا مائه، وجالا البحر: شطاه، قال:
  إذا تنازع جالا مجهل قذف وشاهد جول القبر، قول أبي ذؤيب:
  حدرناه بالأثواب في قعـر هـوة                      شديد على ما ضم في اللحد جولها فسر بما حول القبر، كذا في المحكم. ج: أجوال وعليه اقتصر الأزهري، وهو جمع جول وجال وجوال وجوالة زادهما ابن سيده، وهو في النسخ عندنا بضمهما، وفي المحكم بكسرهما الجول من الإبل والنعام والغنم: القطيع. في التهذيب والمحيط: الجول: الصخرة التي تكون في أسفل الماء يكون عليها الطي، فإن زالت تهور البئر، فهذا أصل الجول، ومنه قولهم: هذا ماء لا يدرك جوله، قال أوس:
  أوفى على ركنين فوق مـثـابة                      عن جول نازحة الرشاء شطون

  قلت: ذكره ابن عباد في المحيط، وأغفله في كتاب الأحجار، له. الجول بالفتح: الغنم الكثيرة العظيمة، أيضا: الكتيبة الضخمة نقلهما الصاغاني، قال: والجمع: الجول، بالضم. الجول: جماعة الإبل وجماعة الخيل نقله ابن سيده، والذي ذكره أولا هو بالضم جمع لهذا، وفي سياقه نوع تكرار، ثلاث مرات، لا يخفى على المتأمل. أو ثلاثون، أو أربعون أو أقل أو أكثر. أو الخيار من الإبل كأنه من قولهم: اجتال منها جولا: أي اختار. أو الجول: الوعل المسن والجمع: أجوال، كما في المحكم. الجول: شجر معررف كما في المحكم. الجول: الجبل هكذا في النسخ، وهو غلط صوابه الحبل بالحاء المهملة وسكون الموحدة، كما هو نص المحكم. قال: والجول: الحبل، وربما سمي العنان جولا. الجول: الغبار نقله ابن سيده، ومنه: يوم أجول. وعبد الله بن أحمد بن جولة، بالضم شيخ للرئيس الثقفي الأصبهاني. أبو بكر محمد بن علي بن جولة الأبهري، عن أبي عبد الله الجرجاني وجماعة. أبو القاسم علي بن محمد بن أحمد بن جولة سمع ابن منده: محدثون. والأجول: يجوز أن يكون أفعل من جال يجول، وأن يكون منقولا من الفرس الأجول، وهو السريع، وهو جبل في ديار غطفان، عن نصر، وقيل: واد. أو الأجول: واحد الأجاول، وهي هضبات متجاورات حذاء جبلى طيئ فيها ماء، نقله ياقوت، وأنشد ابن سيده:
  كأن قلوصي تحمل الأجول الذي                      بشرقي سلمى يوم جنب قشـام يقال: أخذ جوالة ماله، كسحابة: أي نقايته وخياره وقد اجتال جوالة من ماله: أي اختار، وقد تقدم. والجوال، كشداد: الفرس اللين الرأس، قال امرؤ القيس:
  ولم أشهد الخيل المغيرة بالضحى                      على هيكل نهد الجزارة جوال واسم فرس عقفان اليربوعي سمي لذلك. ورجل جولاني: عام المنفعة للقريب والبعيد، يجول معروفه في كل أحد، نقله الصاغاني، وهو مجاز. من المجاز: جولان الهموم محركة: أولها عن ابن عباد، وقال الزمخشري: في قلبه جولان الهموم، وهو ما يجول فيه، ومنه: يجول في صدري أن أفعله. والأجولي: الفرس السريع الجوال كيفما أجلته جال. وجولى، كسكرى: ع عن ابن دريد، ونقله ابن سيده. والجويل كأمير: ما سفرته الريح من حطام النبت وسواقط ورق الشجر فجالت به، عن أبي حنيفة، وهو في المحكم.
 ومما يستدرك عليه: جولان المال: خياره، عن ابن عباد، وهو ضد مع قول الفراء السابق. والجائل: هو السفير، والجويل عن ابن سيده. وجوائل ا لأمر: دوائره. وفعلته من جوله: أي من أجله وسببه، عن ابن عباد، وتقدم شاهده. والجال: الترس، والأصل، والعز. ووشاح جائل وجال: أي سلس، كل ذلك عن ابن عباد. وقال الأزهري: وشاح جائل، ويطان جائل: أي سلس، ويقال: وشاح جال، كما يقال: كبش صائف وصاف. والجيلال بالكسر: الفزع. والجولة: الكلبة، عن ابن عباد. قال: والمجال: موضع الجولان، ويقال: لم يبق مجال في الأمر، وهو مجاز. وامرأة جائلة الوشاحين: هيفاء، وهو مجاز، نقله الزمخشري. واستجالة السحاب: أن تراه جائلا في السماء. ويقال: استجيل الرباب: أي جاءته الريح فاستجالته أي كشفته وقطعته فطردته، قال أبو ذؤيب:
  وهي خرجه فاستجيل الجـهـا                      م عنه وغرم مـاء صـريحـا
  ثلاثا فلما اسـتـجـيل الـربـا                      ب واستجمع الطفل فيه رشوحا

  وقال ابن سيده: معنى استجيل: كركر ومخض. والخرج: الودق. وفي الأساس: واستجلنا الجهام: أي رأينا الجائل في الأفق، وهو الجهام لا غير، وهو مجاز. وفي العباب: يقال: استجالت الخيل ما مرت به: أي كشفت. وقال أبو عمرو المستجال: الذاهب العقل، وأنشد لأمية الهذلي، يصف حمارا:
  فصاح بتعشيره وانتحى                      جوائلها وهو كالمستجال وقيل: المستجال: المستخف، يقال: استجاله الشيء فجال. وفي الأساس: استجالتهم الشياطين: صرفتهم عن الهدى إلى الضلالة، وأخذتهم بأن يجولوا معها. وهو جوال وجوالة: طواف في البلاد. وأجالوا الرأي فيما بينهم: أداروه، وهو مجاز. والجال، ممالة: ناحية في سواد مدينة السلام، عن نصر. وأجال السهام بين القوم: حركها، عن ابن سيده، زاد الأزهري: ثم أفاض بها في القسمة. والأجاول: موضع قرب ودان، فيه روضة. وقال ابن السكيت: الأجاول: أبارق بجانب الرمل، عن يمين كلفى، من شماليها، قال كثير:
  عفا ميث كلفى بعدنا فالأجاول نقله ياقوت، قال: وهو جمع أجوال، وأجوال: جمع جال. وفي المحكم: قال زهير:
  فشرقي سلمى حوضه فأجاوله جمع الجبل بما حوله، أو جعل كل جزء منه أجول. والمجول، كمنبر: الغدير، لأن الماء يجول فيه، عن ابن فارس. والمجول: قدح ضخم من خشب، عن ابن الأعرابي.

### Türkçe

**جال** savaşta bir **جولة** ile dolaştı; **جال** tavafta **جولا** ile dolaştı; bunu es-Sâğânî’den naklen zamme ile (okunur) ve **جؤولا** (da vardır), **قعود** gibi; bu ise İbn Sîde’den (nakildir). Ebû Hayye en-Nümeyrî’ye ait olarak inşad etti:

  Ve **جال** **جؤول** el-Ahdarî bir vâfid ile                      besli; azdır ki gecelemek için çöksün

  Ve **جولانا**, harekeli; el-Ezherî, İbn Sîde, es-Sâğânî ve ez-Zemahşerî bunun üzerinde ittifak etti. Ve **جيلالا**, kesre ile; bazı nüshalarda: **جيلانا**. İbn Abbâd dedi: **جيلال**: **فعلال** (veznidir), **جال يجول**’den. Ve **جول** **تجوالا** (şeklinde gelir); Sîbeveyh’ten (naklen); dedi ki: **التفعال** çokluk için konulmuş bir bina (kalıptır), **فعلت**’teki **فعلت** gibi. Ve **العباب**’da: **جال تجوالا**. Ve **التهذيب**’de: **جول** beldeleri **تجويلا**: yani onda çokça **جال** etti. Ve **اجتال** ve **انجال**: dolaştı. Ve kavim **جال** bir **جولة**: açığa çıktılar sonra geri döndüler; ve onların savaşta bir **جولة**’leri oldu. Toprak **جال** **جولا**: gitti ve düzleşti; İbn Sîde’den naklen **انجال** gibi; ve **التهذيب**’de: toprağın **انجيال**’i: onun sıyrılıp gitmesi. Şey **جال** **جولا**: onu seçti. Ebû Amr dedi: **جلت** bunu bundan: yani onu ondan seçtim. Ve **المجول**, **منبر** gibi: kadınlar için bir elbise; ikiye katlanır ve iki yanından birinden dikilir ve ona bir yaka yapılır; kadın onun içinde dolaşır; **المحكم**’de böyle. Yahut **المجول** küçük kız içindir, **الدرع** kadın içindir. İmru’ul-Kays dedi:

  Ona benzerine akıllı kişi özlemle bakar                      **درع** ile **مجول** arasında sarhoşlaşınca

  Ez-Zemahşerî dedi: o, perdelemeye (gelin odasına alınmaya) girmeden önce genç kızın giydiği bir elbisedir; onun içinde dolaşır. Ve Âişe’den (Allah Teâlâ ondan razı olsun) rivayet edilen hadiste: Peygamber (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) onun yanına girdiğinde bir **مجول** giyerdi. İbnü’l-A‘râbî dedi: **المجول**: **الصدرة**. Bazen kalkanı **مجول** diye adlandırdılar; **العباب**’da olduğu gibi. İbn Abbâd dedi: **المجول**: **الخلخال**. İbnü’l-A‘râbî dedi: **المجول**: sahih dirhem; ayrıca: **العوذة**; ayrıca: yaban eşeği. Sa‘leb dedi: **المجول**: gümüş. İbnü’l-A‘râbî dedi: o, ondan bir hilâldir; gerdanlığın ortasında olur. Başkası dedi: **المجول**: beyaz bir elbise; toplandıklarında **الأيسار**’ın oklarını kendisine itilen kimsenin eline konur; bunu İbn Sîde nakletti. Ve **الجولان** fetha ile: Şam’da bir dağdır. en-Nâbiğa ez-Zübyânî, Ebû Hacer el-Gassânî’yi mersiye ederken dedi:

  **حارث الجولان** efendisinin yokluğundan ağladı                      ve ondan **حوران** huşûlu, küçülmüş

  Ve “efendisinin helâkinden” diye rivayet edilir. **الحارث**: onun tepelerinden bir tepedir. Ve **التهذيب**’de: **جولان**: Şam köylerinden bir köy; **ض - ل - ل**’de gelecektir. **الجولان**: rüzgârın yer yüzünde sürüklediği toprak; bunu el-Leys söyledi; bazı nüshalarda: yer yüzünden (diye). **الجول** gibi; ikisini de zamme ile; bunları el-Ezherî nakletti; ve **الجيلان**: bu, İbn Sîde’dendir. Dedi ki: **الجول** ve **الجولان** ve **الجيلان**: rüzgârın sürüklediği çakıl. **الجولان** tahrîk ile: malın küçüğü ve kötüsü; el-Ferrâ’dan; **المحكم** ve **العباب**’da olduğu gibi; ancak **المحكم** nüshasında: **الواو**’u sükûn ile zabtedilmiş olarak vaki oldu; sanki yanlıştır. Ve onu **أجاله** bir **إجالة** ile; onu onunla **أجاله**: yani onu döndürdü; ez-Zeccâc’dan naklen; onunla **جال** **جولا** gibi. **الميسر**’de denir: **أجل السهام**. Ve **تجاولوا**: savaşta bazısı bazısının üzerine **جال** etti: yani saldırdı. Ve aralarında **مجاولات** ve **مطاردات** (vardır). İbn Abbâd dedi: yani engelleme ve savunma. Ve **يوم أجول** ve **جيلاني** ve **جولاني**: ikisi de el-Lihyânî’dendir. Ve **جولان** ve **جيلان**: ikisi de **المحكم**’dedir: tozu ve toprağı çok; el-Ezherî artırdı: ve rüzgârı. Ve onları **اجتال** etti: onları kastettikleri yolun etrafına çevirdi. Ve **التهذيب**’de: kavme, kastı ve hidayeti terk ettiklerinde denir: şeytan onları **اجتال** etti. es-Sâğânî dedi: bundan (olarak) kudsî hadistir:

  “Ben kullarımı hep **حنفاء** olarak yarattım; sonra onlara şeytanlar geldi de, şeytanlar onları dinlerinden **فاجتالتهم**”

  yani onları hafife alıp sürükledi; böylece onunla birlikte sapıklıkta dolaştılar. es-Sâğânî dedi: yani onları götürdüler ve sevk ettiler. Onlardan **اجتال** bir **جولا**: yani bazısını bazısından seçti ve ayırdı; aynı şekilde malından **اجتال** bir **جولا** ve **جوالة**: yani seçti. Amr Zû’l-Kelb dedi; kurdu vasfederken:

  Ondan, bel çöküklüğü olan bir **لجبة** seçti

  Denir: **أجل جائلتك**: yani içinde bulunduğun işi bitir; **المحكم**’de olduğu gibi; bu mecazdır. Mecazdan: **الجول**, zamme ile: akıl ve azim; nüshalarda böyle; doğrusu: ve ihtiyat/tedbir (**الحزم**)dır; **التهذيب**’in nassı böyledir. Ve **المحكم**’de: onun için **جول** yoktur: yani onu engelleyen bir kararlılık yoktur; kuyunun **جول**’ünden (gelir); çünkü o örülüp kapatıldığında ona daha sıkı olur. Ve **الجول**: kalbin özü ve onun akledileni. Ve **التهذيب**’de: görüşü ve tutunması olan adama denir: **رجل له زبر وجول**: yani, onun **جول**’ü yıkılmayacak şekilde tutunmuştur; ve **مزבור**: ondan **الجول**’ün üstünde olan; ve **صلب**: **الزبر**’in altında, **الجول**’den olan. Ve tutunması ve tedbiri olmayan kimse için: falanın **جول**’ü yoktur: yani onun **جول**’ü yıkılır; böylece **الزبر**’in de düşmesi güvenli değildir. er-Râ‘î, Abdülmelik’i överken dedi:

  Baban onların en tedbirlisidir ve sen onların emirisin                      ve azimlerde onların en şiddetlisi **جولا**

  Ve **التهذيب**’de: onun **جول**’ü de **جال**’i de yoktur: yani onun tedbiri yoktur. **الجول**: atlardan bir topluluk; develerden bir topluluk. **الجول**: kabir, kuyu, deniz ve dağın bir yanı ve onun tarafı; kesre ile **الجيل** ve bütün bunlar **الجال**; hepsi **المحكم**’dedir; dağ hariç. Başkası dedi: **الجول**: kuyunun duvarı. Ebû Ubeyd dedi: o, kuyunun aşağısından yukarısına kadar, kuyunun her bir yanıdır; bunu el-Ezherî ve es-Sâğânî nakletti. el-Evrek b. Tarafe dedi:

  Beni, ondan ve babamdan beri olduğum bir işle vurdu                      ve beni **جول الطوى**’dan vurdu

  İbn Abbâd dedi: **رماني من جول الطوى**: yani onun yüzünden ve sebebiyle. **الجال**’in şahidi, en-Nâbiğa’nın (Allah Teâlâ ondan razı olsun) sözü:

  Onun kazmaları, körelmiş kırıklar olarak geri döndü                      ve iki **الجال**’in yeşiline, sertçe çarpıştı

  Ve **التهذيب**’de: vadinin **جالا**’sı: suyunun iki yanı; denizin **جالا**’sı: iki kıyısı. Dedi ki:

  Bir **مجهل** çekişince, iki **جالا**’yı dalga savurur

  Kabir **جول**’ünün şahidi, Ebû Züeyb’in sözü:

  Onu elbiselerle bir çukurun dibine indirdik                      lahitte topladığı şeye karşı, onun **جول**’ü şiddetli

  Kabir etrafında olanla tefsir etti; **المحكم**’de böyle. Çoğulu: **أجوال**; el-Ezherî bununla yetindi. Ve o, **جول** ve **جال** ve **جوال** ve **جوالة**’nin cem‘idir; son ikisini İbn Sîde artırdı. Bizdeki nüshalarda ikisi de zamme iledir; **المحكم**’de ikisi de kesre iledir. Develerden, devekuşlarından ve koyunlardan **الجول**: sürü. **التهذيب** ve **المحيط**’te: **الجول**: suyun altında bulunan kaya; onun üzerinde örme (kuyu örmesi) olur; eğer yerinden oynarsa kuyu çöker; işte **الجول**’ün aslı budur. Bundan dolayı derler: bu, **جول**’ü idrak edilmeyen bir sudur. Evs dedi:

  İki rükün üzerinde, bir yükselti üstünde durdu                      uzak bir **جول**’den; ipi uzun, kovası derin

Dedim ki: Onu İbn عباد **المحيط**’ta zikretti; kendi **كتاب الأحجار**’ında ise onu ihmal etti. **الجول** (fetha ile): çok ve büyük koyun sürüsü; ayrıca: iri (büyük) tabur; ikisini de **الصاغاني** nakletti; dedi ki: ve çoğulu: **الجول** (damme ile). **الجول**: deve topluluğu ve at topluluğu; bunu İbn Sîde nakletti; onun önce zikrettiği ise bunun çoğulu olarak damme iledir; ve onun sevkinde bir tür tekrar vardır; üç defa; tefekkür edene gizli değildir. Veya otuz, veya kırk yahut daha az yahut daha çok. Veya develerin seçkini; sanki onların “**اجتال** ondan **جولا**” sözünden: yani seçti. Veya **الجول**: yaşlı dağ keçisi; çoğulu: **أجوال**; **المحكم**’de olduğu gibi. **الجول**: bilinen bir ağaç; **المحكم**’de olduğu gibi. **الجول**: dağ; nüshalarda böyle; o yanlıştır; doğrusu, ihmal edilmiş **الحاء** ile ve **الموحدة**’nın sükûnu ile **الحبل**’dır; **المحكم**’ın nassı olduğu üzere. Dedi ki: ve **الجول**: ip; bazen dizgin de **جولا** diye adlandırılır. **الجول**: toz; İbn Sîde nakletti; ondan: **يوم أجول**. Ve Abdullah b. Ahmed b. **جولة** (damme ile), reis es-Sekafî el-İsfahânî’nin şeyhidir. Ebû Bekr Muhammed b. Ali b. **جولة** el-Ebherî, Ebû Abdullah el-Cürcânî ve bir cemaatten. Ebû’l-Kâsım Ali b. Muhammed b. Ahmed b. **جولة**, İbn Mende’yi işitti: muhaddislerdir. Ve **الأجول**: **جال يجول**’dan **أفعل** olması caizdir; ve hızlı olan **الفرس الأجول**’dan nakledilmiş olması da caizdir; ve o, Nasr’dan, Gatafân diyarında bir dağdır; ve “vadi” denildi. Veya **الأجول**: **الأجاول**’in biridir; o da, Tayi’ dağlarının hizasında, içinde su bulunan, birbirine bitişik tepeciklerdir; bunu Yâkût nakletti; İbn Sîde şu beyti okudu:
  Sanki benim dişi devem, **الأجول**’u taşıyor ki o,                      Selmâ’nın doğusunda, **قشـام**’ın yanında bir gün.

Denilir: “Onun malının **جوالة**’sini aldı”, **سحابة** gibi: yani onun arısını ve seçkinini; ve “Malından **جوالة**’yi **اجتال** etti”: yani seçti; ve geçti. Ve **الجوال** (Şeddâd vezninde): başı yumuşak at; İmru’ul-Kays dedi ki:
  Kuşluk vakti baskın yapan atları görmedim                      iri yapılı, göğsü yüksek, kesimi bol, **جوال** üzerinde.

Ve **عقفان اليربوعي**’nin bir atının adıdır; bunun için adlandırıldı. Ve **جولاني** adam: yakına ve uzağa faydası genel olan; iyiliği her bir kimse içinde dolaşır; bunu **الصاغاني** nakletti; ve o mecazdır. Mecazdan: **جولان الهموم** (harekeli): evveli İbn عباد’dan; **الزمخشري** dedi ki: “Onun kalbinde **جولان الهموم** vardır”; ve o, onun içinde dolaştığı şeydir; ondan: “Göğsümde, onu yapmam dolaşıyor.” Ve **الأجولي**: hızlı, dolaşan at; onu nasıl **أجلته** edersen dolaşır. Ve **جولى** (Sükrâ vezninde): (bir yer adı) İbn Düreyd’den; İbn Sîde onu nakletti. Ve **الجويل** (Emîr gibi): rüzgârın bitki kırıntısından ve ağaç yaprağı döküntülerinden süpürüp de onunla dolaştırdığı şey; Ebû Hanîfe’den; ve o **المحكم**’dedir.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **جولان المال**: onun seçkini; İbn عباد’dan; ve o, Ferrâ’nın önceki sözüyle birlikte zıttır. Ve **الجائل**: elçidir; ve **الجويل** İbn Sîde’den. Ve **جوائل الأمر**: onun devreleri. Ve “Onu, onun **جوله**’sinden yaptım”: yani onun için ve sebebiyle; İbn عباد’dan; ve şahidi geçti. Ve **الجال**: kalkan; ve asıl; ve izzet. Ve **وشاح جائل** ve **جال**: yani gevşek; bunların hepsi İbn عباد’dan. **الأزهري** dedi ki: **وشاح جائل** ve **يطان جائل**: yani gevşek; ve “**وشاح جال**” denilir; “**كبش صائف** ve **صاف**” denildiği gibi. Ve **الجيلال** (kesra ile): korku. Ve **الجولة**: dişi köpek; İbn عباد’dan. Dedi ki: ve **المجال**: dolaşma yeri; ve denilir: “İşte **مجال** kalmadı”; ve o mecazdır. Ve **جائلة الوشاحين** kadın: ince belli; ve o mecazdır; **الزمخشري** onu nakletti. Ve **استجالة السحاب**: onu gökte dolaşır görmendir. Ve denilir: “**استجيل الرباب**”: yani ona rüzgâr geldi de onu **استجالته** etti; yani onu açtı ve parçaladı da onu sürdü; Ebû Züeyb dedi ki:
  Ve o, onun sağanağıdır; böylece **استجيل** edildi **الجـهـا                      م** ondan; ve saf suyu bolca yağdırdı
  Üç kere; sonra, **استجـيل** edildi **الربـا                      ب** ve çocuk onun içinde sızıntıları topladı

Ve İbn Sîde dedi ki: **استجيل**’in manası: homurdandı ve çalkaladı. Ve **الخرج**: sağanak yağmurdur. Ve **الأساس**’ta: “Ve biz **الجهام**’ı **استجلنا** ettik”: yani ufukta dolaşanı gördük; ve o, yalnızca **الجهام**’dır; ve o mecazdır. Ve **العباب**’da: denilir: “Atlar, üzerinden geçtikleri şeyi **استجالت** etti”: yani açığa çıkardı. Ve Ebû Amr dedi ki: **المستجال**: aklı giden; Ümeyye el-Hüzelî’den, bir eşeği vasfederken şu beyit okundu:
  Onun onluğuna seslendi ve yöneldi                      onun **جوائل**’ine; o ise **كالمستجال** gibidir

Ve denildi: **المستجال**: hafife alan; denilir: “Şey onu **استجاله** etti de dolaştı.” Ve **الأساس**’ta: “Şeytanlar onları **استجالتهم** etti”: onları hidayetten sapıklığa çevirdi; ve onları, onunla birlikte dolaşmalarıyla yakaladı. Ve o, **جوال** ve **جوالة**’dir: beldelerde dolaşan. Ve “Aralarında görüşü **أجالوا** ettiler”: onu döndürdüler; ve o mecazdır. Ve **الجال** (mimâle ile): Medînetü’s-Selâm’ın sevadında bir yöredir; Nasr’dan. Ve “Okları kavim arasında **أجال** etti”: onları hareket ettirdi; İbn Sîde’den; **الأزهري** artırdı: sonra onları taksimde akıttı. Ve **الأجاول**: Vedân yakınında bir yerdir; içinde bir çayırlık vardır. İbn es-Sikkît dedi ki: **الأجاول**: kumun yanında, **كلفى**’nın sağında, onun kuzeyinden, küçük parıltılı tepeler; Kesîr dedi ki:
  Bizden sonra **ميث كلفى** yok oldu; sonra **الأجاول**

Yâkût onu nakletti; dedi ki: ve o, **أجوال**’ın çoğuludur; ve **أجوال**: **جال**’ın çoğuludur. Ve **المحكم**’da: Züheyr dedi ki:
  Selmâ’nın doğusunda onun havuzu; sonra onun **أجاوله**’si

Dağı, çevresindeki şeyle birlikte çoğul yaptı; yahut onun her bir parçasını **أجول** kıldı. Ve **المجول** (minber gibi): gölcük; çünkü su onun içinde dolaşır; İbn Fâris’ten. Ve **المجول**: ağaçtan iri bir kadeh; İbnü’l-A‘râbî’den.
