# جبس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%A8%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جبس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جبس

الجبس، بالكسر: الجامد من كل شيء الثقيل الروح الذي لا يجيب إلى خير. والفاسق، والدنيء، والرديء، والجبان الفدم، واللئيم الضعيف، قال الراجز - لما طوى خالد بن الوليد برية السماوة -:
  يا عجبا لرافع كـيف اهـتـدى                      فوز من قـراقـر إلـى كـدا
  خمس إذا ما سارها الجبس بكى ويقال: إنه لجبس من الرجال، إذا كان غبيا، عن الأصمعي. الجبس: ولد الدب، كالجبيس، فيهما، كأمير. الجبس: الذي يبنى به، وهو الجص، عن كراع. ج أجباس وجبوس، بالضم. والجبوس، كصبور: الفسل الرديء من الناس. والأجبس: الضعيف الجبان، كالجبس، قال بشر بن أبي خازم:
  على مثلها آتي المهـالـك واحـدا                      إذا خام عن طول السرى كل أجبس والمجبوس: من يؤتى في دبره طائعا، قاله ابن دريد، وقال ابن الأعرابي: المجبوس والجبيس: نعت سوء للرجل المأبون. ولم يكن في الجاهلية إلا في نفير. قال أبو عبيدة: منهم: أبو جهل بن هشام، فقد جاء أنه كان إذا تحركت عليه يلقمها الوتد، كما قاله الزمخشري في ربيع الأبرار. والزبرقان بن بدر، وطفيل بن مالك، وقابوس بن المنذر الملك عم النعمان بن المنذر من ملوك الحيرة، وكان يلقب جيب العروس. وتجبس الرجل، إذا تبختر في مشيه، قاله أبو عبيد، قال عمر بن لجإ:
  تمشي إلى رواء عاطناتها                      تجبس العانس في ريطاتها ومما يستدرك عليه: الجبس: الضعيف والمتبختر، والمجبسة، والجباسة: موضع الجبس. والجباس: الغليظ الفدم. وأخذه مجبسا، أي بالغلظة، عامية.

### Türkçe

**الجبس**, kesre ile: her şeyden katı olan; ruhu ağır olan, hayra cevap vermeyen. Ve fasık, ve aşağılık, ve kötü, ve ahmak korkak, ve alçak zayıf; râciz dedi ki — Hâlid b. el-Velîd **برية السماوة**’yi katlayıp geçtiğinde —:
  Ya hayret, **رافع**’a; nasıl hidayet buldu                      **قراقـر**’dan **كـدا**’ya bir kurtuluş
  Beş (yer) ki, **الجبس** onu yürüdüğünde ağladı

Ve denilir: erkeklerden **لجبس**tir; eğer aptal ise; el-Asma‘î’den. **الجبس**: ayı yavrusu; **الجبيس** gibi; ikisinde de; **أمير** vezninde. **الجبس**: onunla bina yapılan; o **الجص**’tır; Kurâ‘dan. Çoğulu: **أجباس** ve **جبوس**, damme ile. Ve **الجبوس**, **صبور** gibi: insanlardan düşük, kötü olan. Ve **الأجبس**: zayıf korkak; **الجبس** gibi; Bişr b. Ebî Hâzim dedi ki:
  Onun gibisine, tek başıma helâklere gelirim                      uzun gece yürüyüşünden her **أجبس** gevşeklik gösterdiğinde

Ve **المجبوس**: arkasından, gönüllü olarak kendisine gelinen kimse; bunu İbn Düreyd söyledi. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **المجبوس** ve **الجبيس**: **المأبون** erkek için kötü bir sıfattır. Câhiliye’de ancak bir **نفير** içinde olurdu. Ebû ‘Ubeyde dedi ki: onlardan: Ebû Cehil b. Hişâm; çünkü geldi ki, üzerine hareket ettiğinde ona kazığı yedirirdi; Zemahşerî’nin **ربيع الأبرار**’ında söylediği gibi. Ve ez-Zebrakân b. Bedr, ve Tufeyl b. Mâlik, ve el-Melik Kâbûs b. el-Münzir; el-Hîre krallarından, en-Nu‘mân b. el-Münzir’in amcası; ve **جيب العروس** lakabıyla lakaplanırdı. Ve **تجبس** adam: yürüyüşünde salınarak yürüdüğünde; bunu Ebû ‘Ubeyd söyledi. ‘Umer b. Lece’ dedi ki:
  Sürülerinin sulaklarına yürür                      **تجبس** eder, **ريطاتها**’sında evde kalmış kadın

Ve üzerine istidrâk olunanlardan: **الجبس**: zayıf ve salınarak yürüyen; ve **المجبسة**, ve **الجباسة**: **الجبس** yeri. Ve **الجباس**: kalın, ahmak. Ve onu **مجبسا** olarak aldı; yani kabalıkla; avamî.
