# جبل — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D9%84/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%A8%D9%84/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D9%84.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: جبل

جَبَلَهُ
1 جَبَلَهُ جبل جبله جبلة , (S, Msb, K,) aor. جَبُلَ (Msb, K) and جَبِلَ , (K,) inf. n. جَبْلٌ, (KL.) He (God) created him. (S, Msb, K, KL.) So in the phrase, جَبَلَهُ عَلَى كَذَا, (Msb,) or على الشَّىْءِ, (K,) He (God) created him with an adaptation, or a disposition, to such a thing, or to the thing; adapted him, or disposed him, by nature thereto. (Msb.) It is said in a trad., جُبِلَتِ القُلُوبُ عَلَى حُبِّ مَنْ أَحْسَنَ اـِلَيْهَا وَبُغْضِ مَنْ أَسَآءَ اـِلَيْهَا [Hearts are created with a disposition to the love of him who does good to them, and the hatred of him who does evil to them]. (TA.) ― -b2- Also, (K,) inf. n. as above, (TA,) i. q. جَبَرَهُ [evidently as meaning He compelled him, against his will, عَلَى الأَمْرِ to do the thing; for he who is created with a disposition to do a thing is as though he were compelled to do it]; and so ↓ اجبلهُ, (K, TA,) inf. n. اـِجْبَالٌ. (TA.) -A2- جَبِلَ (assumed tropical:) He (a man) became like a mountain (جَبَل) in bigness, thickness, coarseness, or roughness. (TA.) ― -b2- جَبِلَ حَدِيدُهُمْ (K, TA; in the CK, جَبَلَ; and in a MS. copy of the K, without any vowels;) (assumed tropical:) Their iron was, or became, blunt, such as would not penetrate. (K, * TA.)

جابل
3 جابل جابل He (a man) alighted, or descended and abode, or sojourned, or settled, in a mountain. (AA, TA.)

اجبل
4 اجبل أجبل اجبل جبل He came, or went, or betook himself, to the mountain. (ISk, S, K.) ― -b2- (tropical:) He (a digger) reached a hard place, (S, K,) or stone, (Mgh,) in his digging. (TA. [الحَافِر, meaning “ the digger, ” Golius seems to have misunderstood as meaning “ the hoof ” of a horse.]) ― -b3- [Hence,] (tropical:) He (a poet) experienced difficulty in diction, (K, TA,) so that he said nothing original, nor anything in the way of repetition. (TA.) ― -b4- And طَلَبَ حَاجَةً فَأَجْبَلَ (assumed tropical:) He sought a thing that he wanted, and failed of attaining it. (TA.) ― -b5- And سَأَلْنَاهُمْ فَأَجْبَلُوا (tropical:) We asked them, and they refused, and did not give. (Ibn-'Abbلd, Z, TA.) ― -b6- And أَجْبَلُوا (tropical:) Their iron became blunt, so that it would not penetrate. (K, * TA.) -A2- اجبلهُ (tropical:) He found him to be a جَبَل, i. e. a niggard: (K, TA:) it is considered as implying fixedness. (TA.) ― -b2- See also 1.

تجبّلوا
5 تجبّلوا جبل تجبلوا They entered a mountain: (K:) or, accord. to the O, you say, تجبّل القَوْمُ الجِبَالَ, meaning, the people, or company of men, entered the mountains. (TA.)

جَبْلٌ
جَبْلٌ جبل (assumed tropical:) Big, thick, coarse, or rough; (TA;) as also ↓ جَبِلٌ, applied to a thing (S, O, K) of any kind: (K:) or this latter is applied to an arrow, signifying (assumed tropical:) coarsely, roughly, or rudely, pared. (K.) You say رَجُلٌ جَبْلُ الرَّأْسِ, (K, TA, [in the CK, erroneously, جَبَلُ الرأس,]) and الوَجْهِ, (TA,) (tropical:) A man having a big, thick, coarse, or rough, head, and face; (TA;) having little sweetness. (K, TA.) [See also جَبِيلٌ.] And ↓ رَجُلٌ مِجْبَالٌ (assumed tropical:) A big, thick, coarse, or rough, and heavy, man. (Ham p. 818.) And اِمْرَأَةٌ جَبْلَةٌ (K [in one place in the CK جَبَلَةٌ and جِبْلَةٌ, but only جَبْلَةٌ accord. to the TA,]) and ↓ مِجْبَالٌ (S, K) (tropical:) A woman big, thick, coarse, or rough, (S, K, TA,) in make; (S;) large in make. (TA.) And خِلْقَةٌ جَبْلَةٌ (assumed tropical:) A big, thick, coarse, or rough, make. (Ham p. 821.) And نَاقَةٌ جَبْلَةُ السَّنَامِ (tropical:) A she-camel having an increasing hump. (TA.) And سَيْفٌ جَبْلٌ and ↓ مِجْبَالٌ (assumed tropical:) A sword not made thin. (TA.) -A2- Also (K, TA, [in the CK, جَبَل,]) A court [of a house]; syn. سَاحَةٌ. (K.)

جُبْلٌ
جُبْلٌ جبل : see جِبْلٌ: ― -b2- and جِبِلٌّ. -A2- Also Dry trees. (K.)

جِبْلٌ
جِبْلٌ جبل Much; or numerous; (S, K;) as also ↓ جُبْلٌ (K.) So in the phrases مَالٌ جِبْلٌ [Much property; or numerous cattle]; and حَىٌّ جِبْلٌ A numerous tribe. (S.) ― -b2- See also جِبِلٌّ, in two places.

جَبَلٌ
جَبَلٌ جبل [A mountain: or] any of the mountains (أَوْتَاد [lit. “pegs,” or “stakes,” a term applied to the mountains because they are supposed to make the earth firm, or fast,]) of the earth, that is great and long; (Mgh, K;) or, as some say, only such as is long; (Msb;) such as is isolated being called أَكَمَةٌ, or قُنَّةٌ: (K:) [and also applied to a rocky tract; any rocky elevation, however little elevated:] and sometimes it means stone; [or rock;] such, for instance, as is reached by the digger: and hence it is applied to Es-Safà and El-Marweh: (Mgh:) pl. [of mult.] جِبَالٌ (S, Msb, K) and (of pauc., Msb) أَجْبُلٌ (Msb, K) and أَجْبَالٌ. (K.) ― -b2- [Hence,] (assumed tropical:) A man who does not remove from his place: you say of such a one, هُوَ جَبَلٌ. (TA.) ― -b3- (tropical:) A niggard. (K, TA.) [See 4.] ― -b4- (tropical:) The lord, or chief, of a people, or company of men: and their learned man. (Fr, K, TA.) ― -b5- ابْنَةُ الجَبَل (assumed tropical:) The serpent: (K:) because it keeps to the جَبَل. (TA.) ― -b6- (assumed tropical:) Calamity, or misfortune. (K.) ― -b7- (assumed tropical:) The bow that is made from the tree called نَبْع; (K, TA;) because this is one of the trees of the جَبَل. (TA.) ― -b8- (assumed tropical:) The echo. (Har p. 472.)

جَبُلٌ
جَبُلٌ جبل : see جِبِلٌّ.

جَبِلٌ
جَبِلٌ جبل : see جَبْلٌ. ― -b2- Also, applied to the iron head, or blade, of an arrow, or of a spear, or of a sword, &c., (tropical:) Blunt; that will not penetrate into a thing: (Ibn-' Abbلd, K, * TA:) and so, with ة, applied to a فَأْس. (TA.)

جُبُلٌ
جُبُلٌ جبل : see جِبِلٌّ.

جَبْلَةٌ
جَبْلَةٌ جبل جبله جبلة (K, TA, [in the CK جَبَلَةٌ,]) and ↓ جِبْلَةٌ The face: or the بَشَرَة [or external skin] thereof: or the part thereof that is turned towards one. (K.) -A2- Also, (K,) or the former, (TA,) A vice, fault, defect, or blemish. (K.) -A3- And Strength. (K.) ― -b2- And Hardness of the earth, or ground. (Lth, K.) -A4- See also جُبْلَةٌ: -A5- and see جِبْلَپٌ.

جُبْلَةٌ
جُبْلَةٌ جبل جبله جبلة A camel's hump; (S, K;) as also ↓ جَبْلَةٌ. (K.) -A2- See also جِبِلٌّ: -A3- and see جِبِلَّةٌ, in two places.

جِبْلَةٌ
جِبْلَةٌ جبل جبله جبلة : see جِبِلَّةٌ. ― -b2- Also The origin, or stock, (K, TA,) of any created thing; (TA;) and so ↓ جُبُلَّةٌ. (K, TA.) ― -b3- The fundamental nature, or composition, of a mountain. (TA.) ― -b4- ثَوْبٌ جَيِّدُ الجِبْلَةِ (tropical:) A garment, or piece of cloth, good in respect of the thread (K, TA) and the weaving. (TA.) ― -b5- رَجُلٌ ذُو جِبْلَةٍ (assumed tropical:) A big, thick, coarse, or rough, man. (S, K.) -A2- See also جِبِلٌّ, in two places: -A3- and see جَبْلَةٌ.

جَبَلَةٌ
جَبَلَةٌ جبل جبله جبلة : see جِبِلَّةٌ.

جُبُلٌّ
جُبُلٌّ جبل : see what next follows.

جِبِلٌّ
جِبِلٌّ جبل and ↓ جُبُلٌّ and ↓ جِبْلٌ [accord. to the CK like عَدْلٌ, but correctly like عِدْلٌ,] and ↓ جُبْلٌ and ↓ جُبُلٌ, (S, K,) accord. to different readings of the instance occurring in the Kur xxxvi. 62, the first being the reading of the people of ElMedeeneh, (S,) [and the most common,] A great company of men; as also ↓ جِبِلَّةٌ and ↓ جَبِيلٌ: (K:) or [simply] a company of men; (S;) as also ↓ جَبُلٌ, accord. to Kh; (Sgh, TA;) and so ↓ جَبْلَةٌ and ↓ جُبْلَةٌ and ↓ جِبِلَّةٌ: which last three signify also the same as أُمَّةٌ [a nation, or people, &c.]: (K:) it is said [by some] that جِبِلٌّ is pl. [or coll. gen. n.] of ↓ جِبِلَّةٌ meaning a numerous company: (TA:) جِبَلَةٌ is pl. of ↓ جِبْلٌ: one says, قَبَحَ اللّٰهُ جِبَلَتَكُمْ [May God remove far from prosperity, or success,] your companies: (Fr, TA:) and جِبَلٌ is pl. of ↓ جِبْلَةٌ. (Bd in xxxvi. 62.)

جُبُلَّةٌ
جُبُلَّةٌ جبل جبله جبلة Much, or an abundance, or a large quantity or number, or anything; as also ↓ جِبِلَّةٌ. (K.) -A2- See also جِبْلَةٌ: -A3- and see what next follows, in two places.

جِبِلَّةٌ
جِبِلَّةٌ جبل جبله جبلة (S, Msb, K) and ↓ جُبُلَّةٌ and ↓ جَبِيلَةٌ (Sgh, MF) and ↓ جِبْلَةٌ (AA, S, K) and ↓ جُبْلَةٌ and ↓ جَبْلَةٌ and ↓ جَبَلَةٌ, (K,) but this last, accord. to MF, is unknown, (TA,) Nature; or natural, native, innate, or original, constitution, disposition, temper, or other quality or property; idiosyncrasy; syn. خِلْقَةٌ (AA, S, Sgh, Msb, K) and طَبِيعَةٌ (Msb, K) and غَرِيزَةٌ; all these signifying the same: (Msb:) pl. of the first جِبِلَّاتٌ. (S.) Hence, in the Kur [xxvi. 184], وَالجِبِلَّةَ الأَوَّلِينَ, (S,) meaning الخَلِيقَةَ, (Jel,) or ذَوِي الجِبِلَّةِ, i. e. And the preceding created beings: (Bd:) El- Hasan read with damm [i. e. ↓ الجُبُلَّةَ or ↓ الجثبْلَةَ]. (S.) -A2- See also جِبِلٌّ, in three places: ― -b2- and see جُبُلَّةٌ.

جَبَلِىٌّ
جَبَلِىٌّ جبل جبلى جبلي جبليي Of, or relating to, a mountain or mountains; contr. of سُهْلِىٌّ. (The Lexicons &c. passim.)

جِبِلّىٌّ
جِبِلّىٌّ جبل جبلى جبلي جبليي Natural; i. e. of, or relating to, the natural, native, innate, or original, constitution, disposition, temper, or other quality or property; like طَبِيعِىٌّ; i. e. essential; resulting from the Creator's ordering of the natural disposition in the body. (Msb.)

جِبَالٌ
جِبَالٌ جبال جبل (tropical:) The body, with, or without, the members; syn. جَسَدٌ and بَدَنٌ; (K, TA;) as being likened to a mountain in bigness [?]. (TA.) One says, أَحْسَنَ اللّٰهُ جِبَالَهُ, meaning, (tropical:) [May God render beautiful] his body (جَسَدَهُ): and [render good] his created خُلُق [or mind, with its qualities and attributes: but I rather think that خُلُق is here a mistranscription for خَلْق, meaning make]. (Ibn-' Abbلd, TA.)

جَبِيلٌ
جَبِيلٌ جبيل : see جِبِلٌّ. -A2- جَبِيلُ الوَجْهِ (tropical:) A man having a bad, or an ugly, face. (K, TA.) [See also جَبْلٌ.]

جَبِيلَةٌ
جَبِيلَةٌ جبيل جبيله جبيلة : see جِبِلَّةٌ.

مِجْبَالٌ
مِجْبَالٌ مجبال : see جَبْلٌ, in three places.

مَجْبُولٌ
مَجْبُولٌ مجبول , applied to a man, (assumed tropical:) Great, large, or big, (K, TA,) in make; as though he were a mountain. (TA.)

### Türkçe

**جَبَلَهُ**
1 **جَبَلَهُ** جبل جبله جبلة , (S, Msb, K,) muzâri‘i **جَبُلَ** (Msb, K) ve **جَبِلَ** , (K,) mastar ismi **جَبْلٌ**, (KL.) O (Allah) onu yarattı. (S, Msb, K, KL.) Şu ibarede de böyledir: **جَبَلَهُ عَلَى كَذَا**, (Msb,) yahut **على الشَّىْءِ**, (K,) O (Allah) onu böyle bir şeye, yahut o şeye, bir uyumla yahut bir yatkınlıkla yarattı; onu tabiatça ona uyumlu kıldı yahut ona meyyal kıldı. (Msb.) Bir rivayette denilmiştir: **جُبِلَتِ القُلُوبُ عَلَى حُبِّ مَنْ أَحْسَنَ اـِلَيْهَا وَبُغْضِ مَنْ أَسَآءَ اـِلَيْهَا** [Kalpler, kendilerine iyilik edeni sevmeye ve kendilerine kötülük edene buğzetmeye yatkın olarak yaratılmıştır]. (TA.) ― -b2- Yine, (K,) mastar ismi yukarıdaki gibi, (TA,) **جَبَرَهُ** ile aynı mânâdadır; [açıkça şu mânâda: onu, istemediği hâlde, **عَلَى الأَمْرِ** o işi yapmaya zorladı; çünkü bir işi yapmaya yatkın olarak yaratılan kimse, sanki onu yapmaya zorlanmış gibidir]; ve bunun gibi aşağıdaki de: ↓ **اجبلهُ**, (K, TA,) mastar ismi **اـِجْبَالٌ**. (TA.) -A2- **جَبِلَ** (mecaz olduğu varsayılarak:) O (adam) büyüklükte, kalınlıkta, kabalıkta yahut pürüzlülükte bir dağ (**جَبَل**) gibi oldu. (TA.) ― -b2- **جَبِلَ حَدِيدُهُمْ** (K, TA; CK’de **جَبَلَ**; K’nın bir yazma nüshasında ise harekesiz;) (mecaz olduğu varsayılarak:) Onların demiri köreldi yahut körelmiş oldu; delip geçmeyecek türden oldu. (K, * TA.)

**جابل**
3 **جابل** جابل O (adam) bir dağa indi; yahut inip ikamet etti; yahut konakladı; yahut yerleşti. (AA, TA.)

**اجبل**
4 **اجبل** أجبل اجبل جبل O, dağa geldi; yahut gitti; yahut dağa yöneldi. (ISk, S, K.) ― -b2- (mecaz:) O (kazıcı), kazmasında sert bir yere, (S, K,) yahut taşa, (Mgh,) ulaştı. (TA. [**الحَافِر**, “kazıcı” mânâsında olup, Golius bunu “atın toynağı” mânâsında yanlış anlamış görünmektedir.]) ― -b3- [Bundan dolayı,] (mecaz:) O (şair) lafızda zorluk yaşadı, (K, TA,) öyle ki ne özgün bir şey söyledi ne de tekrar kabilinden bir şey. (TA.) ― -b4- Ve **طَلَبَ حَاجَةً فَأَجْبَلَ** (mecaz olduğu varsayılarak:) O, istediği bir şeyi aradı da ona erişmekten aciz kaldı. (TA.) ― -b5- Ve **سَأَلْنَاهُمْ فَأَجْبَلُوا** (mecaz:) Biz onlardan istedik; onlar da reddettiler ve vermediler. (Ibn-'Abbلd, Z, TA.) ― -b6- Ve **أَجْبَلُوا** (mecaz:) Onların demiri köreldi; öyle ki delip geçmez oldu. (K, * TA.) -A2- **اجبلهُ** (mecaz:) O, onu bir **جَبَل** olarak buldu; yani bir cimri: (K, TA:) bunun, sabitlik mânâsını içerdiği kabul edilir. (TA.) ― -b2- 1’e de bak.

**تجبّلوا**
5 **تجبّلوا** جبل تجبلوا Onlar bir dağa girdiler: (K:) yahut O’ya göre, **تجبّل القَوْمُ الجِبَالَ** dersin; mânâsı: halk yahut erkekler topluluğu dağlara girdi. (TA.)

**جَبْلٌ**
**جَبْلٌ** جبل (mecaz olduğu varsayılarak:) Büyük, kalın, kaba yahut pürüzlü; (TA;) ve ayrıca ↓ **جَبِلٌ**, her türden bir şeye nispetle (S, O, K): (K:) yahut bu ikincisi, bir oka uygulanır; mânâsı (mecaz olduğu varsayılarak:) kaba, pürüzlü yahut hoyratça yontulmuş. (K.) **رَجُلٌ جَبْلُ الرَّأْسِ**, (K, TA, [CK’de yanlışlıkla **جَبَلُ الرأس**,]) ve **الوَجْهِ**, (TA,) dersin; (mecaz:) başı ve yüzü büyük, kalın, kaba yahut pürüzlü olan bir adam; (TA;) tatlılığı az olan. (K, TA.) [**جَبِيلٌ**’e de bak.] Ve ↓ **رَجُلٌ مِجْبَالٌ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Büyük, kalın, kaba yahut pürüzlü ve ağır bir adam. (Ham s. 818.) Ve **اِمْرَأَةٌ جَبْلَةٌ** (K [CK’de bir yerde **جَبَلَةٌ** ve **جِبْلَةٌ**, fakat TA’ya göre yalnız **جَبْلَةٌ**]) ve ↓ **مِجْبَالٌ** (S, K) (mecaz:) yapılışça büyük, kalın, kaba yahut pürüzlü bir kadın; (S, K, TA,) (S;) yapılışça iri. (TA.) Ve **خِلْقَةٌ جَبْلَةٌ** (mecaz olduğu varsayılarak:) büyük, kalın, kaba yahut pürüzlü bir yapılış. (Ham s. 821.) Ve **نَاقَةٌ جَبْلَةُ السَّنَامِ** (mecaz:) hörgücü artan bir dişi deve. (TA.) Ve **سَيْفٌ جَبْلٌ** ve ↓ **مِجْبَالٌ** (mecaz olduğu varsayılarak:) inceltilmemiş bir kılıç. (TA.) -A2- Yine (K, TA, [CK’de **جَبَل**,]) bir evin avlusu; eş anlamlısı **سَاحَةٌ**. (K.)

**جُبْلٌ**
**جُبْلٌ** جبل: **جِبْلٌ**’e bak: ― -b2- ve **جِبِلٌّ**’e. -A2- Yine kuru ağaçlar. (K.)

**جِبْلٌ**
**جِبْلٌ** جبل Çok; yahut çok sayıda; (S, K;) ve ayrıca ↓ **جُبْلٌ** (K.) Şu ibarelerde böyledir: **مَالٌ جِبْلٌ** [çok mal; yahut çok sayıda davar]; ve **حَىٌّ جِبْلٌ** çok sayıda bir kabile. (S.) ― -b2- İki yerde **جِبِلٌّ**’e de bak.

**جَبَلٌ**
**جَبَلٌ** جبل [Bir dağ: yahut] yeryüzünün dağlarından (**أَوْتَاد** [lafzen “kazıklar” yahut “direkler”; dağlara, yeri sağlamlaştırdığı yahut sabitlediği varsayıldığı için verilen bir ad]) büyük ve uzun olanı; (Mgh, K;) yahut bazılarına göre yalnız uzun olanı; (Msb;) tek başına olanına **أَكَمَةٌ** yahut **قُنَّةٌ** denir: (K:) [ve ayrıca kayalık bir saha için; az yükselmiş olsa bile her kayalık yükselti için de kullanılır:] ve bazen taş mânâsına gelir; [yahut kaya;] meselâ kazıcının ulaştığı türden: buradan dolayı Es-Safâ ve El-Marweh’e de uygulanır: (Mgh:) çoğulu [çokluk] **جِبَالٌ** (S, Msb, K) ve (azlık, Msb) **أَجْبُلٌ** (Msb, K) ve **أَجْبَالٌ**. (K.) ― -b2- [Bundan dolayı,] (mecaz olduğu varsayılarak:) yerinden ayrılmayan adam: böyle biri hakkında **هُوَ جَبَلٌ** dersin. (TA.) ― -b3- (mecaz:) Cimri. (K, TA.) [4’e bak.] ― -b4- (mecaz:) bir kavmin yahut erkekler topluluğunun efendisi yahut reisi; ve onların âlimi. (Fr, K, TA.) ― -b5- **ابْنَةُ الجَبَل** (mecaz olduğu varsayılarak:) yılan: (K:) çünkü o, **جَبَل**’e yapışır. (TA.) ― -b6- (mecaz olduğu varsayılarak:) musibet yahut felâket. (K.) ― -b7- (mecaz olduğu varsayılarak:) **نَبْع** denilen ağaçtan yapılan yay; (K, TA;) çünkü bu, **جَبَل**’in ağaçlarındandır. (TA.) ― -b8- (mecaz olduğu varsayılarak:) yankı. (Har s. 472.)

**جَبُلٌ**
**جَبُلٌ** جبل: **جِبِلٌّ**’e bak.

**جَبِلٌ**
**جَبِلٌ** جبل: **جَبْلٌ**’e bak. ― -b2- Yine, okun yahut mızrağın yahut kılıcın vb. demir ucuna yahut ağzına uygulanarak, (mecaz:) körelmiş; bir şeye delip geçmeyen: (Ibn-' Abbلd, K, * TA:) ve böylece, ة ile, bir **فَأْس**’a uygulanır. (TA.)

**جُبُلٌ**
**جُبُلٌ** جبل: **جِبِلٌّ**’e bak.

**جَبْلَةٌ**
**جَبْلَةٌ** جبل جبله جبلة (K, TA, [CK’de **جَبَلَةٌ**,]) ve ↓ **جِبْلَةٌ** Yüz: yahut onun **بَشَرَة**’si [yahut dış derisi]: yahut onun, kişiye dönük olan kısmı. (K.) -A2- Yine, (K,) yahut birincisi, (TA,) bir kusur, ayıp, noksanlık yahut leke. (K.) -A3- Ve kuvvet. (K.) ― -b2- Ve yerin yahut toprağın sertliği. (Lth, K.) -A4- **جُبْلَةٌ**’ye de bak: -A5- ve **جِبْلَپٌ**’ye bak.

**جُبْلَةٌ**
**جُبْلَةٌ** جبل جبله جبلة Bir devenin hörgücü; (S, K;) ve ayrıca ↓ **جَبْلَةٌ**. (K.) -A2- **جِبِلٌّ**’e de bak: -A3- ve iki yerde **جِبِلَّةٌ**’ye bak.

**جِبْلَةٌ**
**جِبْلَةٌ** جبل جبله جبلة: **جِبِلَّةٌ**’ye bak. ― -b2- Yine, yaratılmış herhangi bir şeyin aslı yahut kökü, (K, TA,) (TA;) ve böylece ↓ **جُبُلَّةٌ**. (K, TA.) ― -b3- Bir dağın temel tabiatı yahut terkibi. (TA.) ― -b4- **ثَوْبٌ جَيِّدُ الجِبْلَةِ** (mecaz:) iplik bakımından (K, TA) ve dokuma bakımından iyi bir elbise yahut kumaş parçası. (TA.) ― -b5- **رَجُلٌ ذُو جِبْلَةٍ** (mecaz olduğu varsayılarak:) büyük, kalın, kaba yahut pürüzlü bir adam. (S, K.) -A2- İki yerde **جِبِلٌّ**’e de bak: -A3- ve **جَبْلَةٌ**’ye bak.

**جَبَلَةٌ**
**جَبَلَةٌ** جبل جبله جبلة: **جِبِلَّةٌ**’ye bak.

**جُبُلٌّ**
**جُبُلٌّ** جبل: aşağıda gelen şeye bak.

**جِبِلٌّ**
**جِبِلٌّ** جبل ve ↓ **جُبُلٌّ** ve ↓ **جِبْلٌ** [CK’ye göre **عَدْلٌ** gibi; fakat doğrusu **عِدْلٌ** gibi,] ve ↓ **جُبْلٌ** ve ↓ **جُبُلٌ**, (S, K,) Kur’ân xxxvi. 62’de geçen örneğin farklı kıraatlerine göre; birincisi Medine halkının kıraatidir, (S,) [ve en yaygın olanıdır,] büyük bir erkekler topluluğu; ve ayrıca ↓ **جِبِلَّةٌ** ve ↓ **جَبِيلٌ**: (K:) yahut [sadece] bir erkekler topluluğu; (S;) ve ayrıca ↓ **جَبُلٌ**, Kh’ye göre; (Sgh, TA;) ve böylece ↓ **جَبْلَةٌ** ve ↓ **جُبْلَةٌ** ve ↓ **جِبِلَّةٌ**: bu son üçü, ayrıca **أُمَّةٌ** ile aynı mânâya gelir [bir ümmet, yahut halk, vb.]: (K:) [bazılarınca] denilmiştir ki **جِبِلٌّ**, çok sayıda bir topluluk mânâsındaki ↓ **جِبِلَّةٌ**’nin çoğuludur [yahut topluluk cins ismidir]: (TA:) **جِبَلَةٌ**, ↓ **جِبْلٌ**’ün çoğuludur: kişi şöyle der: **قَبَحَ اللّٰهُ جِبَلَتَكُمْ** [Allah, topluluklarınızı hayırdan yahut başarıdan uzak kılsın]: (Fr, TA:) ve **جِبَلٌ**, ↓ **جِبْلَةٌ**’nin çoğuludur. (Bd, xxxvi. 62’de.)

**جُبُلَّةٌ**
**جُبُلَّةٌ** جبل جبله جبلة Çok; yahut bolluk; yahut büyük miktar yahut sayı; yahut herhangi bir şey; ve ayrıca ↓ **جِبِلَّةٌ**. (K.) -A2- **جِبْلَةٌ**’ye de bak: -A3- ve iki yerde, aşağıda gelen şeye bak.

**جِبِلَّةٌ**
**جِبِلَّةٌ** جبل جبله جبلة (S, Msb, K) ve ↓ **جُبُلَّةٌ** ve ↓ **جَبِيلَةٌ** (Sgh, MF) ve ↓ **جِبْلَةٌ** (AA, S, K) ve ↓ **جُبْلَةٌ** ve ↓ **جَبْلَةٌ** ve ↓ **جَبَلَةٌ**, (K,) fakat bu sonuncusu, MF’ye göre, bilinmezdir, (TA,) tabiat; yahut tabiî, fıtrî, doğuştan, yaratılıştan olan bünyeleniş, yatkınlık, mizaç yahut başka bir nitelik yahut özellik; kendine özgülük; eş anlamlısı **خِلْقَةٌ** (AA, S, Sgh, Msb, K) ve **طَبِيعَةٌ** (Msb, K) ve **غَرِيزَةٌ**; bunların hepsi aynı mânâyı ifade eder: (Msb:) birincinin çoğulu **جِبِلَّاتٌ**. (S.) Bundan dolayı Kur’ân’da [xxvi. 184], **وَالجِبِلَّةَ الأَوَّلِينَ**, (S,) mânâsı **الخَلِيقَةَ**, (Jel,) yahut **ذَوِي الجِبِلَّةِ**, yani: önceki yaratılmış varlıklar: (Bd:) El-Hasan damme ile okudu [yani ↓ **الجُبُلَّةَ** yahut ↓ **الجثبْلَةَ**]. (S.) -A2- Üç yerde **جِبِلٌّ**’e de bak: ― -b2- ve **جُبُلَّةٌ**’ye bak.

**جَبَلِىٌّ**
**جَبَلِىٌّ** جبل جبلى جبلي جبليي Dağa yahut dağlara ait; **سُهْلِىٌّ**’nin zıddı. (Sözlükler vb. her yerde.)

**جِبِلّىٌّ**
**جِبِلّىٌّ** جبل جبلى جبلي جبليي Tabiî; yani tabiî, fıtrî, doğuştan, yaratılıştan olan bünyelenişe, yatkınlığa, mizaca yahut başka bir nitelik yahut özelliğe ait; **طَبِيعِىٌّ** gibi; yani özsel; Yaratıcının bedendeki tabiî yatkınlığı düzenlemesinden doğan. (Msb.)

**جِبَالٌ**
**جِبَالٌ** جبال جبل (mecaz:) beden, uzuvlarla yahut uzuvsuz; eş anlamlısı **جَسَدٌ** ve **بَدَنٌ**; (K, TA;) büyüklükte dağa benzetilmesi sebebiyle [?]. (TA.) Kişi şöyle der: **أَحْسَنَ اللّٰهُ جِبَالَهُ**, mânâsı: (mecaz:) [Allah güzel kılsın] onun bedenini (**جَسَدَهُ**): ve [iyi kılsın] onun yaratılmış **خُلُق**’unu [yahut nitelik ve sıfatlarıyla zihnini: fakat ben, burada **خُلُق**’un, yapılış mânâsındaki **خَلْق** için bir yazım hatası olduğunu daha muhtemel görüyorum]. (Ibn-' Abbلd, TA.)

**جَبِيلٌ**
**جَبِيلٌ** جبيل: **جِبِلٌّ**’e bak. -A2- **جَبِيلُ الوَجْهِ** (mecaz:) yüzü kötü yahut çirkin olan bir adam. (K, TA.) [**جَبْلٌ**’e de bak.]

**جَبِيلَةٌ**
**جَبِيلَةٌ** جبيل جبيله جبيلة: **جِبِلَّةٌ**’ye bak.

**مِجْبَالٌ**
**مِجْبَالٌ** مجبال: üç yerde **جَبْلٌ**’e bak.

**مَجْبُولٌ**
**مَجْبُولٌ** مجبول , bir adama uygulanarak, (mecaz olduğu varsayılarak:) yapılışça büyük, iri yahut kocaman, (K, TA,) sanki bir dağmış gibi. (TA.)
