# جبل — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D9%84/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%A8%D9%84/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D9%84.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: جبل

الجَبَلُ: واحد الجِبال. وجَبَلَهُ الله، أي خلَقه. وأَجْبَلَ القومُ، إذا حفَروا فبلغوا المكانَ الصُلْبَ. وأَجْبَلَ القومُ أيضاً، أي صاروا إلى الجبل، والجِبْلَةُ بالكسر: الخِلْقَةُ. يقال للرجل إذا كان غليظاً: إنّه لذو جِبْلَةٍ. قال قيس بن الخطيم:
بين شُكولِ النساءِ خِلْقَتُهـاقَصْدٌ فلا جِبْلَةٌ ولا قَضَفُ
والشُكولُ: الضُروبُ. ويقال أيضاً: مالٌ جِبْلٌ، أي كثيرٌ. ويقال أيضاً: حيٌّ جِبْلٌ، أي كثيرٌ. ومنه قول أبي ذؤيب:
مَنايا يُقَرِّبْنَ الحُتوفَ لأَهْلِـهـاجِهاراً يَيَسْتَمْتِعْنَ بالأَنَس الجِبْلِ
يقول: الناسُ كلهم مُتْعَةٌ للموت، يستمتع بهم. وامرأٌ مِجْبَالٌ، أي غليظةُ الخَلْقِ. وشيءٌ جَبِلٌ بكسر الباء، أي غليظٌ جافّ. والجُبْلَةُ بالضم: السَنامُ. والجُبْلُ: الجماعةٌ من الناس، وفيه لغات قرئ بها قوله تعالى: "ولقد أَضَلَّ منكُمْ جُبْلاً كثيراً" عن أبي عمرو، وجُبُلاً عن الكسائي، وجِبْلاً عن الأعرج وعيسى بن عمر، وجِبِلاًّ بالكسر والتشديد عن أهل المدينة، وجُبُلاًّ بالضم والتشديد عن الحسن وابن أبي إسحق. والجِبِلَّةُ: الخِلْقَةُ؛ ومنه قوله تعالى: "والجِبِلَّةُ الأَوَّلينَ. وقرأها الحسن بالضم، والجمع الجِبِلاَّتُ.

### Türkçe

**الجَبَلُ**: **الجِبال**’ın biridir. Ve **جَبَلَهُ الله**; yani onu yarattı. Ve **أَجْبَلَ القومُ**, kazdıkları zaman, kazıp da sert yere ulaştıklarında (denir). Ve **أَجْبَلَ القومُ** da (denir); yani dağa yöneldiler. Ve **الجِبْلَةُ** (kesre ile): yaratılış. Adam için, kaba olduğunda, denir ki: “Şüphesiz o, **جِبْلَةٍ** sahibidir.” Kays b. el-Hatîm dedi ki:
Kadınların çeşitleri arasında onun yaratılışı orta yolludur; ne **جِبْلَةٌ** vardır ne de **قَضَفُ**

Ve **الشُكولُ**: türlerdir. Ve yine denir: **مالٌ جِبْلٌ**, yani çok (mal). Ve yine denir: **حيٌّ جِبْلٌ**, yani çok (bir kabile/topluluk). Ve ondandır Ebû Züeyb’in sözü:
Ölümler, onun ehline helâkleri yaklaştırırlar; açıktan (gündüz) **الأَنَس الجِبْلِ** ile zevklenirler

Der ki: insanların hepsi ölüm için bir zevktir; onlarla zevklenir. Ve **امرأٌ مِجْبَالٌ**, yani yaratılışı kaba (olan). Ve **شيءٌ جَبِلٌ** (bâ’nın kesresiyle), yani kaba, kuru. Ve **الجُبْلَةُ** (damme ile): hörgüç. Ve **الجُبْلُ**: insanlardan bir cemaat; ve onda, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında onunla kıraat edilen lugatlar vardır: “Ve andolsun, sizden çok **جُبْلاً** saptırdı”; Ebû Amr’dan **جُبْلاً**, Kisâî’den **جُبُلاً**, A‘rec ve Îsâ b. Ömer’den **جِبْلاً**, Medine ehli tarafından kesre ve şeddeli olarak **جِبِلاًّ**, Hasan ve İbn Ebî İshak’tan damme ve şeddeli olarak **جُبُلاًّ**. Ve **الجِبِلَّةُ**: yaratılış; ondandır Yüce Allah’ın sözü: “Ve **الجِبِلَّةُ** evvelkiler.” Hasan onu damme ile okudu; çoğulu **الجِبِلاَّتُ**.
