# جثر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AB%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%AB%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AB%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جثر

ورَقٌ جِثْرٌ: واسع.
وثَجَّرَ الشيءَ
(* قوله: «وثجر الشيء إلخ» من هنا إلى قوله ومكان جثر
حقه أن يذكر في ثجر بل ذكر معظمه هناك). وَسَّعَه. وانثَجر الماء: صار كثيراً. وانْثَجَر الدَّمُ: خرج دُفعَاً، وقيل: انْثَجَر كانْفَجَر؛ عن ابن الأَعرابي، فإِما أَن يكون ذهب إِلى تسويتهما في المعنى فقط، وإِما أَن يكون أَراد أَنهما سواء في المعنى، وأَن الثاء مع ذلك بدل من الفاء. وثُجْرَةُ الوادي: حيث يتفرق الماء ويتسع، وهو معظمه.
وثُجْرَةُ الإِنسان وغيره: وسَطُه، وقيل: مُجْتَمَعُ أَعلى جسده، وقيل: هي اللَّبَّةُ وهي من البعير السَّبَلَةُ.
وسهم أَثْجَرُ: عريض واسع الجَرْحِ؛ حكاه أَبو حنيفة؛ وأَنشد لهذلي وذكر رجلاً احتمى بنبله:
وأَحْصَنَه ثُجْرُ الظُّبَاتِ كأَنَّها،
إِذا لم يُغَيِّبْها الجَفِيرُ، جَحِيمُ
وقيل: سهامٌ ثُجْرٌ غِلاظ الأُصول قصار.
والثُجْرَة: القِطْعَةُ المتفرِّقة من النبات.
والثَّجِيرُ: ثُفْلُ عصير العنب والتمر، وقيل: هو ثفل التمر وقشر العنب إِذا عصر.
وثَجَر التمرَ: خلطه بِثَجِير البُسْرِ. وثَجْرٌ: موضع قريب من نجْرانَ؛ من تذكرة أَبي علي، وأَنشد:
هَيْهَاتَ، حَتَّى غَدَوْا مِنْ ثَجْر، مَنْهَلُهم
حِسْيٌ بِنَجْرانَ، صاحَ الدِّيكُ فاحْتَملُوا
جعله اسماً للبقعة فترك صرفه. ومكان جَثْرٌ: فيه ترابٌ يخالطه سَبَخٌ.

### Türkçe

**ورَقٌ جِثْرٌ**: geniş.

Ve **ثَجَّرَ الشيءَ**
(* sözü: «وثجر الشيء إلخ» buradan «ومكان جثر» sözüne kadar, hakkı **ثجر** maddesinde zikredilmek idi; fakat çoğu orada zikredildi). Onu genişletti. Ve su **انثَجر**: çok oldu. Ve kan **انْثَجَر**: itilişle çıktı; ve denildi ki: **انْثَجَر** **كانْفَجَر** gibidir; İbnü’l-A‘râbî’den; artık ya yalnızca mânada ikisini eşitlemeye gitmiştir, yahut mânada eşit olduklarını ve bununla beraber **الثاء**’nın **الفاء**’dan bedel olduğunu kastetmiştir.

Ve **ثُجْرَةُ الوادي**: suyun ayrılıp genişlediği yer; ve o, onun çoğudur.

Ve **ثُجْرَةُ الإِنسان وغيره**: onun ortası; ve denildi ki: bedeninin üst kısmının toplandığı yer; ve denildi ki: o **اللَّبَّةُ**’dir; ve o, deveden **السَّبَلَةُ**’dir.

Ve **سهم أَثْجَرُ**: yarası enli geniş olan; Ebû Hanîfe bunu nakletti; ve Hüzeylî birine inşâd etti ve oklarıyla korunan bir adamı zikretti:

وأَحْصَنَه ثُجْرُ الظُّبَاتِ كأَنَّها،
إِذا لم يُغَيِّبْها الجَفِيرُ، جَحِيمُ

Ve denildi ki: **سهامٌ ثُجْرٌ**: kökleri kalın, kısa.

Ve **الثُجْرَة**: bitkiden dağınık parça.

Ve **الثَّجِيرُ**: üzüm ve hurma şırasının posası; ve denildi ki: o, hurmanın posası ve üzümün kabuğudur, sıkıldığı zaman.

Ve **ثَجَر التمرَ**: onu **ثَجِير البُسْرِ** ile karıştırdı. Ve **ثَجْرٌ**: Necrân’a yakın bir yer; Ebû Ali’nin tezkiresinden; ve inşâd etti:

هَيْهَاتَ، حَتَّى غَدَوْا مِنْ ثَجْر، مَنْهَلُهم
حِسْيٌ بِنَجْرانَ، صاحَ الدِّيكُ فاحْتَملُوا

Onu bölgenin adı yaptı da sarfını terk etti. Ve **مكان جَثْرٌ**: içinde, kendisine **سَبَخٌ** karışan toprak vardır.
