# جحن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AD%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%AD%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جحن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AD%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: جحن

باب الحاء والجيم والنون معهما
ح ج ن، ن ج ح، ج ح ن، ج ن ح مستعملات
حَجَنَ:
المِحْجَنة والمِحْجَن: عصا في طَرَفها عُقّاقة. واحتَجَنَ الرَجُل: إذا اختصَّ بشيءٍ لنفسه دونَ أصحابه. والاحتجان أيضاً بالمِحْجَن. حَجَنته عنه: أي صَدَدْتُه، قال:
ولا بُدَّ للمشَعُوف من تَبَع الـهَـوَى		إذا لم يَزَعْه من هَوَى النفس حاجنُ
وغَزوةٌ حَجون: وهي التي تظهر غيرها ثمَّ تخالف إلى غير ذلك الموضع، ويُقْصَدُ إليها. يقال: غَزاهم غَزوةً حَجوناً، ويقال: هي البعيدة، قال الأعشى:
فتلك إذا الحَجونُ ثَنَى عليها		عِطافَ الهَمِّ واختَلَطَ المَريدُ
والحَجون: مَوضع بمكّة قال:
فما أنتَ من أهل الحَجون ولا الصَفا
والحُجْنة: مَوضع أصابَه اعوِجاجٌ. والحَجَنُ: اعوجاجُ الشيء الأحجَن والصَّقْر وما يشبه من الطَّير أحْجَن المِنقار. ومن الأُنُوف أحجَن وهو ما أقبَلْتْ رَوثَتُه نحوَ الفَم فاستَأْخَرَتْ ناشزتاه قُبْحاً. وتكون الحُجْنةُ من الشَّعر: الذي جُعُودتُه في أطرافه.
نجح:
النُجْح والنَجاح: من الظَّفَر بالحوائج. نَجَحَتْ حاجتُك وأنجَحْتُها لك. وسِرْتُ سَيراً نُجحاً وناجحاً ونجيحاً: أي وشيكاً، قال:
يَشُلُّهُنَّ قَرَباً نَجيحاً
يصف قرباً على طريق المصدر. ورأيٌ نَجيحٌ: صَوابٌ. وتناجَحَتْ أحلامُه: إذا تَتابَعَت عليه رؤيا صِدقٍ. ونَجَحَ أمره: سَهُل ويَسَر.
جحن:
جَيْحُونُ وجَيْحانُ: اسم نَهْرٍ بالشام. والجَحِن: السَيِّء الغِذاء، قال الشّماخ يذكُر ناقةً:
وقد عَرِقَتْ مَغاِبنُها وجادَتْ		بدرَّتِها قِرَى جَحِنٍ قَتـينِ
أي قليلُ الطُّعْم.
جنح:
جَنَحَ الطائرُ جُنُوحاً: أي كَسَرَ من جَناحَيْه ثم أقبَلَ كالواقِعِ اللاَّجِئِ إلى موضع والرجُلُ يَجْنَحُ: إذا أقبَلَ على الشَيءِ يعَملُه بَيدَيْه وقد حَنَى إليه صدرهَ، قال:
جُنُوحَ الهالِكيِّ على يَدَيْه		مُكِبّاً يَجْتَلي نُقَبَ النِصال
وقال في جُنوح الطائر:
تَرَى الطَّيْرَ العتاق يَطَلْنَ منه		جُنُـوحـــاً.............
والسَفينةُ تجنَحُ جُنوحاً: إذا انتَهَتْ إلى الماءِ القليل فَلزِقَتْ بالأرض فلم تَمْض. واجتَنَحَ الرجُلُ على رِجْله في مَقْعَده: إذا انكَبَّ على يَدَيْه كالمُتَّكِئ على يَدٍ واحدة. وجَنَحَ الظَلامُ جُنُوحاً: إذا أقبَلَ اللَّيلُ، والاسم: الجِنْج والجُنْح، لغتان، يقال: كأنُّه جِنْج اللَّيْل يُشَبَّهُ به العَسْكَرُ الجَرّار. وجَناحا الطائر: يداه. ويَدا الإنسان: جناحاه. وجَناحا العَسْكَر: جانِباه. وجَناحا الوادي: أنْ يكونَ له مَجْرى عن يَمينه وعن شمَالِه. وجَنَحَت الناقةُ: إذا كانَتْ باركةً فمالَتْ عن أحَدِ شِقَّيْها. وجَنَحَتِ الإبِل في السَّيْر: أسرَعَتْ، قال:
والعيِسُ المَراسيلُ جُنَّحُ
وناقةٌ مُجَنَّحُة الجَنْبَيْن: أي واسعتها. وجَنَحْتُه عن وجهه جنحاً فاجتَنَحَ: أي أمَلْتُه فمالَ. واجْنَحْتُه فجَنَحَ: أمَلْتُه فمال، قال:
فإن تَنْأ لَيْلَى بعدَ قُرْبٍ ويَنْفَتِلْ		بها مُجْنَحُ الأَيّام أو مُستقيمُها
وجَوانِح الصَّدْر: الأضلاعُ المتَّصِلةُ رُؤوسُها في وَسَط الزَّوْر، الواحدةُ جانِحةٌ.
جنح:
يقال: حَنَجْتُه فاحتَنَجَ: أي أمَلْتُه فمالَ، وأحْنَجْتُه، لغة، قال العجاج:
فَتُحْمِلِ الأرواحَ حاجاً مُحْنَجاً		إليَّ أعرِفْ وَجْهَها المُلَجْلَجا
يَعني حاجةً ليسَتْ بواضحةٍ على وجهها ولكنَّها مُمالةُ المَعْنَى.
والحَنْج: إمالة الشَيءِ عن وجهه. والمِحْنجة: شَيءٌ من الأدَوات.

### Türkçe

باب **الحاء** ve **الجيم** ve **النون** onlarla birlikte
**ح ج ن**، **ن ج ح**، **ج ح ن**، **ج ن ح** kullanımdadırlar.

**حَجَنَ**:
**المِحْجَنة** ve **المِحْجَن**: ucunda **عُقّاقة** bulunan bir değnek. Ve **احتَجَنَ** adam: arkadaşlarından ayrı olarak kendisi için bir şeye tahsis ettiğinde. Ve **الاحتجان** da **بالمِحْجَن** iledir. **حَجَنته** ondan: yani onu engelledim, dedi ki:
Ve hevesi tâbi olan tutkun için mutlaka (şu vardır): nefsin hevesinden onu vazgeçirecek bir **حاجنُ** olmadığında

Ve **غَزوةٌ حَجون**: o, başkasını gösteren sonra da o yerden başka bir yere aykırı giden (sefer)dir; ve ona kasdedilir. Denir: onları **غَزوةً حَجوناً** ile gazâ etti; ve denir: o uzak olandır, **الأعشى** dedi ki:
İşte o, **الحَجونُ** onun üzerine bükünce, gamın kıvrımını; ve **المَريدُ** karıştı

Ve **الحَجون**: Mekke’de bir yerdir, dedi ki:
Sen ne **الحَجون** ehlin-densin ne de **الصَفا** (ehlin-densin)

Ve **الحُجْنة**: kendisine eğrilik isabet etmiş bir yer. Ve **الحَجَنُ**: **الأحجَن** şeyin eğriliğidir; ve **الصَّقْر** ve kuşlardan ona benzer olanlar: gagası **أحْجَن**dır. Ve burunlardan **أحجَن** olan: **رَوثَتُه**’nun ağza doğru yöneldiği, böylece iki çıkıntısının çirkinlikten geri kaldığıdır. Ve **الحُجْنةُ** saçtan da olur: uçlarında kıvırcıklığı bulunan (saç).

**نجح**:
**النُجْح** ve **النَجاح**: ihtiyaçlarda zafere erişmekten (olan şey). **نَجَحَتْ** ihtiyacın; ve onu senin için **أنجَحْتُها**. Ve **سِرْتُ** bir yürüyüş yürüdüm: **نُجحاً** ve **ناجحاً** ve **نجيحاً**; yani yakın (bir yürüyüş), dedi ki:
Onları, yakın bir **قَرَباً نَجيحاً** ile sürer

Bir masdar yolu üzere **قَرَباً**’yı vasfeder. Ve **رأيٌ نَجيحٌ**: doğru. Ve **تناجَحَتْ** rüyaları: üzerine doğru bir rüya ardı ardına geldiğinde. Ve **نَجَحَ** işi: kolay oldu ve yumuşadı.

**جحن**:
**جَيْحُونُ** ve **جَيْحانُ**: Şam’da bir nehrin adıdır. Ve **الجَحِن**: kötü gıdalı (olan), **الشّماخ** bir deveyi anarak dedi ki:
Ve onun koltuk altları terledi; ve sütüyle, **جَحِنٍ** bir misafirin ağırlanmasını verdi, **قَتـينِ**

Yani tadı az (olan).

**جنح**:
**جَنَحَ** kuş **جُنُوحاً**: yani iki kanadından kırdı, sonra düşen, bir yere sığınan gibi yöneldi. Ve adam **يَجْنَحُ**: bir şeye yönelip onu iki eliyle yaptığında ve göğsünü ona doğru eğdiğinde, dedi ki:
Helâk olanın iki eli üzerine **جُنُوحَ**u; (o) kapanmış, ok uçlarının deliklerini inceler

Ve kuşun **جُنوح**u hakkında dedi:
Sen asil kuşları görürsün; ondan, **جُنُـوحـــاً**.............

Ve gemi **تجنَحُ جُنوحاً**: az suya ulaşıp yere yapıştığında, böylece gitmediğinde. Ve adam, oturuşunda ayağı üzerine **اجتَنَحَ**: iki eli üzerine kapanıp tek bir ele dayanır gibi olduğunda. Ve karanlık **جَنَحَ** **جُنُوحاً**: gece geldiğinde; isim: **الجِنْج** ve **الجُنْح**; iki lehçedir. Denir: sanki o, gece **جِنْج**’idir; onunla büyük orduya benzetme yapılır. Ve kuşun iki **جَناح**ı: iki elidir. Ve insanın iki eli: iki **جناح**ıdır. Ve ordunun iki **جَناح**ı: iki yanıdır. Ve vadinin iki **جَناح**ı: sağında ve solunda bir yatağının olmasıdır. Ve deve **جَنَحَت**: çökmüş iken iki yanından birinden yana yattığında. Ve develer yürüyüşte **جَنَحَت**: hızlandığında, dedi ki:
Ve gönderilmiş (hızlı) beyaz develer: **جُنَّحُ**

Ve iki yanı **مُجَنَّحُة** bir deve: yani geniş yanlısı. Ve onu yüzünden **جنحاً** **جَنَحْتُه** de o **اجتَنَحَ**: yani onu eğdim de eğildi. Ve onu **اجْنَحْتُه** de o **فجَنَحَ**: onu eğdim de eğildi, dedi ki:
Eğer Leylâ yakınlıktan sonra uzaklaşır ve onunla günlerin **مُجْنَحُ**u yahut doğrusu ayrılırsa

Ve göğsün **جَوانِح**i: başları göğüs ortasında birleşik kaburgalardır; teki **جانِحةٌ**dır.

**جنح**:
Denir: onu **حَنَجْتُه** de o **فاحتَنَجَ**: yani onu eğdim de eğildi; ve **أحْنَجْتُه** (de), bir lehçe, **العجاج** dedi ki:
Böylece ruhları, bana doğru, **حاجاً مُحْنَجاً** taşırsın; onun yüzünü, yuvarlaklaştırılmışı bilirim

Yani yüzü üzerinde açık olmayan, fakat manası eğilmiş bir ihtiyaç.
Ve **الحَنْج**: şeyi yüzünden eğmek. Ve **المِحْنجة**: aletlerden bir şey.
