# جخف (ج-خ-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AE%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%AE%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ج - خ - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AE%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الخاء والجيم والفاء معهما
خ ج ف، ف ف ج، ج خ ف، ج ف خ مستعملات
خجف:
الخَجيفُ: لغة في الجَخيف، وهو الخِفّةُ والطيش والكبر.
خفج: الخَفَجُ: الاعوجاج، والأَخْفَجُُ: الأَعْوَجُ.
والخَفَجُ: نبات ينبت في الربيع، الواحدة بالهاء، وهي بقلة شهباء لها ورقٌ عراضٌ.
والخفج: ضرب من المباضعة: وخَفَاجةُ: حي من قيس.
جخف: الجَخْفَةُ المرأة: المرأة القضيفة القصيرة، وهن الجِخافُ، ورجل جَخيفٌ وقوم جُخُفُ. والجخيف: الكبر.
والجَخيفُ: الغطيط.
جفخ: الجَفْخُ: العظمة والفخر والتطاول. قال:
أتوعدني بجَفْخِ بني فـلانٍ		وقد افحمت شاعر كل حيِّ
والفعل منه: جَفَخَ يَجْفَخُ.

##### Türkçe

باب **الخاء** و**الجيم** و**الفاء** معهما
**خ ج ف**، **ف ف ج**، **ج خ ف**، **ج ف خ** kullanımdadırlar.

**خجف**:
**الخَجيفُ**: **الجَخيف** hakkında bir dildir; o da hafiflik, taşkınlık ve kibirdir.

**خفج**: **الخَفَجُ**: eğrilik; **الأَخْفَجُ**: eğri olan.
Ve **الخَفَجُ**: ilkbaharda biten bir bitkidir; tekili **الهاء** iledir; o, geniş yaprakları olan kül rengi bir ottur.
Ve **الخفج**: cinsel birleşmenin bir türüdür; ve **خَفَاجةُ**: Kays’tan bir kabiledir.

**جخف**: **الجَخْفَةُ** (kadın): kısa, zayıf kadın; onlar **الجِخافُ**’tır. Ve **جَخيفٌ** bir adam ve **جُخُفُ** bir kavim. Ve **الجخيف**: kibir.
Ve **الجَخيفُ**: horultu.

**جفخ**: **الجَفْخُ**: büyüklük, övünme ve yukarıdan bakma. Dedi ki:
أتوعدني ب**جَفْخِ** بني فـلانٍ		وقد افحمت شاعر كل حيِّ
Ve ondan fiil: **جَفَخَ** **يَجْفَخُ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AE%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

جَخَفَ الرجلُ يَجْخِفُ بالكسر جَخْفاً، أي تكبَّر، فهو جَخَّافٌ مثل جَفَّاخٍ. ويقال: الجَخيفُ: أن يفتخر الرجلُ بأكثر ممَّا عنده. وأما الذي في حديث ابن عمر أنّه نامَ وهو جالسٌ حتَّى سُمِعَ جَخيفُهُ فيقال غطيطه في النوم قال أبو عبيد: ولم أسمعه في الصَوت إلاّ في هذا الحديث.

##### Türkçe

**جَخَفَ** adam **يَجْخِفُ** (kesre ile) **جَخْفاً**: yani kibirlendi; o hâlde o, **جَخَّافٌ**dur; **جَفَّاخٍ** gibi. Ve denilir: **الجَخيفُ**: adamın, kendisinde olandan daha çoğuyla övünmesidir. İbn Ömer hadîsinde olan şeye gelince: o, oturur hâlde uyudu; tâ ki **جَخيفُهُ** işitildi; yani uykuda horultusu. Ebû Ubeyd dedi: Onu seste ancak bu hadîste işitmedim.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AE%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

خ ج ف
خفج ، جفخ ، جخف ، خجف
استعمل من وجوهه : خفج ، جفخ ، جخف ، خجف .
خجف : قال الليث : الْخَجِيفُ لُغَةٌ في
الْجخِيفِ وهي الخِفَّةُ والطَّيْشُ والكِبرُ .
قال : والْخَجِيفَةُ : المرأة القَضِيفَةُ وهُنَّ
الْخِجَافُ ، ورجل خَجِيفٌ : قَضِيفٌ .
قلت : لم أسمعِ الْخَجيفَ _ الخاء قبل
الجيم _ في شيء من كلام العرب لغير
الليث .
خفج : قال الليث : الْخَفَجُ نبات يَنْبُت في
الربيع ، الواحدة خَفَجَةٌ ، وهي بَقْلَةٌ شَهباءُ
لها وَرَق عِرَاضٌ .
وقال غيره : خفَاجَةُ : بطنٌ من عُقَيلٍ وإذا
نُسِبَ إليهم قيل : فلانٌ الْخَفَاجِيُّ وقال
الأعشى :
لِسَاناً كَمِقْرَاضِ الْخَفَاجِيِّ مِلْحَباً
أبو عبيد ، عن أبي عمرو : الأخفَجُ :
الأَعْوَجُ الرِّجْلِ من الرجال ، وقد خَفِجَ
خَفَجاً .
ورَوَى عمرٌ و _ عن أبيه _ أنه قال : خَفِجَ
فلانٌ _ إذا اشتكى ساقَيْه من التعب .
وقال الليث : الْخَفْجُ : من المُبَاضعة .
قلتُ : ولم أسمعه في باب الْمُبَاضعة
لغيره .
وقال أبو زيد : الْخفِيجُ والمُخْضِمُ :
الشَّرِيبُ من الماء .
أبو عبيد _ عن الأصمعي _ : إذا كانت
رِجْلاَ البعير تَعْجَلاَن بالقيام قبل أن
يرفعهما _ كأَنَّ بهما رِعْدَةً - فهو أَخفَجُ ،
وقد خَفِجَ يَخفَجُ .
جفخ : أبو عبيد _ عن الأصمعي _ : يقال مِنَ
الكِبْرِ : جَمَخَ وجَفَخَ ، وهُو الجَفْخُ والْجَمْخُ
وأنشد غيره :
أَجَفْخاً تَميمِيَّا إذَا فِتنَةٌ خبَتْ
وَجُبْناً إذا مَا المشْرِفيَّةٌ سُلَّتِ
جخف : ثعلب : عن ابن نَجْدَة _ عن أبي
زيد _ : من أسماء النَّفْس : الرُّوعُ والخَلَدُ
والْجَخِيفُ .
وأخبرني المنذريُّ ، عن المبرِّد ، أنه قال :
الجَخيفُ : مثلُ الرُّوع .
يقال : ضع هذا في تامُورِكَ ، وفي رُوعِكَ
وفي جَخِيفكَ .
قال : والرُّوعُ مُتَّصِلٌ بِالقلبِ ، وعنه يكون
الفَهمُ خاصة .
أبو عبيد _ عن أبي عبيدة _ قا ل : الْجَخِيفُ
أن يفتخرَ الرجل بأَكْثَرَ مما عنده .
وقال غيره : هو الكِبْرُ والعَظَمةُ .
وفي حديث ابن عُمَرَ : ) ( أنَّه نامَ حَتَّى سُمِعَ
جَخيفُهُ ثُمّ صَلّى وَلَمْ يَتَوضَّأ ) ( .
قال أبو عبيد : الْجَخِيفُ : صوتٌ من
الْجَوْفِ أَشَدُّ من الغَطِيطِ .
قال : وقد يكون الجخِيفُ : الكِبْرَ ويكون :
الكثرَةَ ، وأنشد :
أَرَاهُمْ بِحَمْدِ الله بَعْدَ جَخيفهمْ
غُرَابَهُمُ إِنْ مَسَّه الْفَتْرُ وَاقِعَا
قال أبو عبيد : وقَوْلُهُ : ) ( بعد جَخِيفِهِمْ ) (
يعني : بعد سوادهم وكثرتهم .
وقال أبو عبيد : الْجَخِيفُ أشدُّ من
الغَطِيط .
قال : والمعروف في هذا الموضع :
الفَخِيخُ ومنه حديث ابن عباس : ) ( بِتُّ عند
النَّبِيِّ ( صلى الله عليه وسلم ) ، فَنَامَ حَتَّى سُمِعَ فَخِيخُهُ ) ( .
قال : يريد بالْفَخِيخِ الْغَطِيطَ .
عمرو _ عن أبيه _ قال : الجَخِيف : الكِبْر ،
والجَخِيفُ : النفس ، والجَخِيفُ : الجيش
الكثير ، والجَخِيفُ : النَّوْمُ ، والجخِيف :
الصوت .
وقال ابن شُمَيْلٍ : هو النَّخِيرُ _ جَخَفَ _ إذا
نَخَر .
قال : وجَخفَ وفَخَّ _ إذا نام .

##### Türkçe

خ ج ف
**خفج** , **جفخ** , **جخف** , **خجف**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **خفج** , **جفخ** , **جخف** , **خجف** .

**خجف** : Leys dedi: **الْخَجِيفُ** , **الْجخِيفِ**’te bir lugattır; o da hafiflik, taşkınlık ve kibirdir.
Dedi: ve **الْخَجِيفَةُ**: zayıf kadın; onlar **الْخِجَافُ**’tır. Ve **رجل خَجِيفٌ**: zayıf.
Dedim: **الْخَجيفَ**’i — **الخاء** **الجيم**’den önce — Arapların كلامından Leys’ten başkası için hiçbir şeyde işitmedim.

**خفج** : Leys dedi: **الْخَفَجُ** baharda biten bir bitkidir; teki **خَفَجَةٌ**’dir; o, kül rengi bir ottur; onun geniş yaprakları vardır.
Başkası dedi: **خفَاجَةُ**: Ukayl’dan bir batındır; onlara nisbet edilince “falanca **الْخَفَاجِيُّ**” denir. A‘şâ dedi:
لِسَاناً كَمِقْرَاضِ الْخَفَاجِيِّ مِلْحَباً
Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **الأخفَجُ**: erkeklerden bacağı eğri olan; ve **خَفِجَ خَفَجاً**.
Amr rivayet etti — babasından — dedi ki: **خَفِجَ** falanca — yorgunluktan iki baldırı ağrıyınca.
Leys dedi: **الْخَفْجُ**: **المُبَاضعة**’dendir.
Dedim: onu **الْمُبَاضعة** babında ondan başkası için işitmedim.
Ebû Zeyd dedi: **الْخفِيجُ** ve **المُخْضِمُ**: sudan içen.
Ebû Ubeyd — Asma‘î’den —: deve iki ayağı, onları kaldırmadan önce kalkmaya acele ederse — sanki onlarda bir titreme varmış gibi — o **أَخفَجُ**’dur; ve **خَفِجَ يَخفَجُ**.

**جفخ** : Ebû Ubeyd — Asma‘î’den —: kibirden olarak denir: **جَمَخَ** ve **جَفَخَ**; o, **الجَفْخُ** ve **الْجَمْخُ**’tur.
Başkası inşâd etti:
أَجَفْخاً تَميمِيَّا إذَا فِتنَةٌ خبَتْ
وَجُبْناً إذا مَا المشْرِفيَّةٌ سُلَّتِ

**جخف** : Sa‘leb: İbn Necde’den — Ebû Zeyd’den —: nefsin adlarındandır: **الرُّوعُ** ve **الخَلَدُ** ve **الْجَخِيفُ**.
Münzirî bana haber verdi, Müberred’den, dedi ki: **الجَخيفُ**: **الرُّوع** gibidir.
Denir: bunu **تامُورِكَ**’a, ve **رُوعِكَ**’a ve **جَخِيفكَ**’a koy.
Dedi: ve **الرُّوعُ** kalbe bitişiktir; ondan özellikle anlayış olur.
Ebû Ubeyd — Ebû Ubeyde’den — dedi: **الْجَخِيفُ** erkeğin, yanında olandan daha çokla övünmesidir.
Başkası dedi: o, kibir ve azamettir.
İbn Ömer hadîsinde: “( ) o, **جَخيفُهُ** işitilinceye kadar uyudu; sonra namaz kıldı ve abdest almadı ( )”.
Ebû Ubeyd dedi: **الْجَخِيفُ**: **الْجَوْفِ**’tan bir sestir; **الغَطِيطِ**’ten daha şiddetlidir.
Dedi: ve **الجخِيفُ** bazen kibir olur ve bazen çokluk olur; ve inşâd etti:
أَرَاهُمْ بِحَمْدِ الله بَعْدَ جَخيفهمْ
غُرَابَهُمُ إِنْ مَسَّه الْفَتْرُ وَاقِعَا
Ebû Ubeyd dedi: ve onun sözü: “( ) **بعد جَخِيفِهِمْ** ( )” yani: onların karalığından ve çokluğundan sonra.
Ebû Ubeyd dedi: **الْجَخِيفُ** **الغَطِيط**’ten daha şiddetlidir.
Dedi: bu mevkide bilinen: **الفَخِيخُ**’tur; ondan İbn Abbâs hadîsi: “( ) Nebî’nin ( صلى الله عليه وسلم ) yanında geceledim; **فَخِيخُهُ** işitilinceye kadar uyudu ( )”.
Dedi: **الْفَخِيخِ** ile **الْغَطِيطَ**’i kasteder.
Amr — babasından — dedi: **الجَخِيف**: kibirdir; ve **الجَخِيفُ**: nefstir; ve **الجَخِيفُ**: çok asker olan ordudur; ve **الجَخِيفُ**: uykudur; ve **الجخِيف**: sestir.
İbn Şümeyl dedi: o, **النَّخِيرُ**’dür — **جَخَفَ** — horlayınca.
Dedi: ve **جَخفَ** ve **فَخَّ** — uyuyunca.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AE%D9%81/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الجيم والخاء وما يثلثهما)
(جخر) الجيم والخاء والرَّاء: قُبْحٌ في الشيء إذا اتسع. يقولون جَخَّرْنا البئرَ وسَّعْناها. والجَخَرُ ذَمٌّ في صفة الفم، قالوا: هو اتِّساعُه، وقالوا تغيُّرُ رائحتِهِ.
 (جخف) الجيم والخاء والفاء كلمةٌ واحدة، وهو التكبُّر، يقال: فلان ذو جَخْفٍ وجَخيفٍ إذا كان متكبِّراً كثير التوعُّد. يقولون: جَخَفَ النائم إذا نَفَخَ في نومه. والله أعلم.
ـ

##### Türkçe

(جîm ile خاء ve onların üçüncülendiği şeyler bâbı)

(**جخر**) **الجيم** ve **الخاء** ve **الرَّاء**: Bir şeyde, genişlediği zaman çirkinliktir. Derler: **جَخَّرْنا البئرَ**; onu genişlettik. Ve **الجَخَرُ**, ağzın sıfatında bir zemmdir; dediler: o, onun genişliğidir; ve dediler: kokusunun değişmesidir.

(**جخف**) **الجيم** ve **الخاء** ve **الفاء** tek bir kelimedir; o da kibirlenmektir. Denir: Filân **جَخْفٍ** ve **جَخيفٍ** sahibidir; kibirli, çok tehdit eden olduğu zaman. Derler: **جَخَفَ النائم**; uykusunda üflediği zaman. Ve Allah daha iyi bilir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AE%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

جَخَفَ الرجلُ يَجْخِفُ، بالكسر، جَخْفاً وجُخافاً وجَخِيفاً: تَكَبَّرَ، وقيل: الجَخِيفُ أَن يَفْتَخِر الرجل بأَكثرَ مـما عندَه؛ قال عدي بن زيد:
أَراهُم بحَمْدِ اللّه بَعْدَ جَخِيفِهم،
غُرابُهم إذْ مَسَّه الفتر واقِعا
(* قوله «الفتر واقعا» كذا بالأصل وشرح القاموس وبعض نسخ الصحاح وفي المطبوع منه القتر واقع بالقاف ورفع واقع وفيه أيضاً القتر، بالكسر، ضرب من النصال نحو من المرماة وهو سهم الهدف.)
ورجل جَخَّافٌ مثل جَفّاخٍ: صاحبُ فخر وتكَبُّرٍ، وغُلامٌ جُخافٌ كذلك؛ عن يعقوب حكاه في المقلوب. وفي حديث ابن عباس: فالتَفَتَ إليَّ، يعني الفاروقَ، فقال: جَخْفاً جَخْفاً أَي فخراً فخراً وشرفاً شرَفاً. قال ابن الأَثير: ويروى جفخاً، بتقديم الفاء، على القلب.
والجَخِيفُ: العَقْلُ، ووقع ذلك في جَخِيفي أَي رُوعِي. والجَخِيفُ: صَوت من الجَوْفِ أَشدُّ من الغَطِيطِ. وجَخَفَ النائمُ جَخِيفاً: نَفَخَ. وفي حديث ابن عمر: أَنه نامَ وهو جالِسٌ حتى سُمعَ جَخِيفُه ثم صلى ولم يتوضأْ، أَي غَطِيطُه في النوم؛ الجَخِيفُ: الصَّوْتُ؛ وقال أَبو عبيد: ولم أَسمعه في الصوتِ إلا في هذا الحديث. والجَخِيفُ: الجَوْفُ. والجَخِيفُ: الكثير. وامرأَة جَخْفَةٌ: قَضيفَةٌ، والجمع جِخافٌ، ورجل جَخِيفٌ كذلك، وقوم جُخُفٌ.

##### Türkçe

**جَخَفَ** adam **يَجْخِفُ**, kesre ile, **جَخْفاً** ve **جُخافاً** ve **جَخِيفاً**:

Büyüklendi; ve denildi ki: **الجَخِيفُ**, adamın, yanında olandan daha çoğuyla övünmesidir; Adî b. Zeyd dedi:

Onları, Allah’a hamd ile, **جَخِيفِ**lerinden sonra görüyorum,
Kargaları, gevşeklik ona dokunduğu vakit, düşmüş (hâlde).

(* Onun sözü “**الفتر واقعا**”: asılda ve Kāmûs şerhinde ve Sıhâh’ın bazı nüshalarında böyle; ondan basılı olanda ise **القتر واقع** kāf ile ve **واقع**ın ref‘i ile; onda ayrıca **القتر**, kesre ile, ok uçlarından bir türdür, **المرماة**dan bir tür gibidir; o, hedef oku olan bir oktur.)

Ve bir adam **جَخَّافٌ**, **جَفّاخٍ** gibi: övünç ve büyüklük sahibi; ve bir oğlan **جُخافٌ** da böyledir; Ya‘kūb’dan; onu **المقلوب**da hikâye etti. İbn Abbâs hadîsinde: Bana döndü, yani **الفاروقَ**, dedi ki: **جَخْفاً جَخْفاً** yani övünç övünç ve şeref şeref. İbnü’l-Esîr dedi ki: **جفخاً** diye rivayet olunur; **الفاء**yı öne almakla; kalb üzere.

Ve **الجَخِيفُ**: akıldır; ve bu, **جَخِيفي**mde vuku buldu, yani korkutuldum. Ve **الجَخِيفُ**: içten bir sestir; **الغَطِيطِ**ten daha şiddetlidir. Ve uyuyan **جَخَفَ** **جَخِيفاً**: üfledi. İbn Ömer hadîsinde: O, oturur hâlde uyudu; nihayet **جَخِيفُ**u işitildi; sonra namaz kıldı ve abdest almadı; yani uykudaki **غَطِيطُ**u; **الجَخِيفُ**: sestir; Ebû Ubeyd dedi ki: Onu seste, ancak bu hadîste işitmedim. Ve **الجَخِيفُ**: iç boşluktur. Ve **الجَخِيفُ**: çoktur. Ve bir kadın **جَخْفَةٌ**: zayıfçadır; çoğulu **جِخافٌ**dur; ve bir adam **جَخِيفٌ** de böyledir; ve bir kavim **جُخُفٌ**.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AE%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ج خ ف * في حديث بن عمر رضي الله عنه { أنه نام وهو جالس حتى سمع * جَخِيفُهُ * أي غطيطه

##### Türkçe

* ج خ ف * İbn Ömer’in (Allah ondan razı olsun) hadîsinde: { O, oturur hâlde uyudu; nihayet **جَخِيفُهُ**’nu işitti; yani onun horultusu.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AE%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الجخيف، كأمير: الغطيط في النوم، نقله الجوهري، ومنه حديث ابن عمر: ) أنه نام وهو جالس حتى سمع جخيفه، ثم قام فصلى ولم يتوضأ ( قال الجوهري . قال أبو عبيد: ولم أسمعه في الصوت إلا في هذا الحديث، أو هو صوت من الجوف أشد منه، أي من الغطيط .
 والجخيف: الطيش مع الخفة، كالجخفف فيهما، أي بالفتح، يقال: جخف الرجل جخفا وجخيفا: إذا غط وطاش .
 الجخيف: النفس عن أبي عمرو، قال أبو زيد: من أسماء النفس: الروح، هكذا في النسخ وصوابه الروع، والخلد، والجخيف، يقال: ضعه في جخيفك، أي: في تامورك وروعك .
 وقال أبو عمرو: الجخيف: الجيش الكثير، كذا في التكلمة وفي العباب: الشيء الكثير، وفي اللسان: الكثير: وكلهم نقلوا عن أبي عمرو، فتأمل ذلك .
 الجخيف: القصير، ج: جخف، ككتب، نقله الصاغاني، الجخيف: المتكبر، هكذا في النسخ، وهو غلط، والصواب: التكبر، كما هو في سائر الأصول هكذا ؛ فإنه مصدر كما سيأتي .
 والجخيف: صوت بطن الإنسان، نقله الصاغاني .
 وجخف، كنصر، وضرب، وسمع، واقتصر الجوهري على الثاني، جخفا، بالفتح، وجخيفا، كأمير: أي تكبر، وكذلك جفخ، على القلب، كما في الصحاح، وقيل: جخف جخيفا: افتخر بأكثر مما عنده، نقله الجوهري، وأنشد لعدي بن زيد العبادي:
  أراهم بحمد الله بعد جخيفهم                      غرابهم إذ مسه الفتر واقعا وقال أبو عمرو: جخف: نام، قال الصاغاني: والنوم غير الغطيط، وقال غيره جخف: إذا تهدد، وقول عمر رضي الله عنه إذ التفت إلى ابن عباس رضي الله عنهما، فقال: جخفا جخفا، أي: فخرا فخرا، وشرفا شرفا، قال ابن الأثير: ويروي: جفخا، بتقديم الفاء على القلب .
 والجخفة، ظاهره أنه بالفتح، ووقع في التكملة كفرح: المرأة القصيرة القضيفة، والجمع: جخاف، بالكسر .
 ومما يستدرك عليه:

  الجخاف، كغراب: التكبر، ورجل جخاف، كشداد، مثل جفاخ: صاحب فخر وتكبر، حكاه يعقوب في المبدل . قلت: والعامة تقول: جخاخ، وهو غلط .
 والجخفة: التكبر والافتخار، والجخيفة، كسفينة: القصيرة، كما في العباب .

##### Türkçe

**الجخيف**، **كأمير**: uykuda horultu; onu el-Cevherî nakletti. Ondan İbn Ömer hadisi: “(O, oturur hâlde uyudu; nihayet **جخيفه**’ini işitti; sonra kalktı, namaz kıldı ve abdest almadı.)” el-Cevherî dedi. Ebû Ubeyd dedi: Seste onu ancak bu hadiste işittim; yahut o, ondan daha şiddetli, yani horultudan (olan) bir iç boşluktan sestir.

Ve **الجخيف**: hafiflikle birlikte taşkınlık; ikisinde de **الجخفف** gibi; yani fetha ile. Denilir: **جخف** adam **جخفا** ve **جخيفا**: horuldadı ve taşkınlık ettiğinde.

**الجخيف**: Ebû Amr’dan “nefes”. Ebû Zeyd dedi: Nefesin adlarındandır: **الروح**; nüshalarda böyle; doğrusu **الروع**’dur; ve **الخلد** ve **الجخيف**. Denilir: “Onu **جخيفك**’ine koy”; yani: “**تامورك**’una ve **روعك**’una.”

Ebû Amr dedi: **الجخيف**: çok olan ordu. Böylece et-Tekmile’de; el-‘Ubâb’da: çok olan şey. Lisân’da: “çok olan”. Hepsi Ebû Amr’dan naklettiler; öyleyse buna dikkat et.

**الجخيف**: kısa (boylu); çoğulu: **جخف**; **ككتب**; es-Sağânî nakletti. **الجخيف**: kibirlenen; nüshalarda böyle; o yanlıştır; doğrusu: **التكبر**; diğer asılların tamamında olduğu gibi böyledir; çünkü o, ileride geleceği üzere bir mastardır.

Ve **الجخيف**: insan karnının sesi; es-Sağânî nakletti.

Ve **جخف**، **كنصر**، ve **ضرب**، ve **سمع**; el-Cevherî ikinciyle yetindi: **جخفا** fetha ile ve **جخيفا** **كأمير**: yani kibirlendi. Aynı şekilde **جفخ**; kalb (harflerin yer değiştirmesi) üzere; es-Sıhâh’ta olduğu gibi. Ve denildi: **جخف جخيفا**: kendisinde olandan daha çokla övündü; el-Cevherî nakletti. ‘Adî b. Zeyd el-‘Ibâdî’den şu beyit okundu:

  “Allah’a hamd ile onları, **جخيفهم**’lerinden sonra görüyorum;
  kargaları, gevşeklik ona dokunduğunda düşmüş (hâlde).”

Ebû Amr dedi: **جخف**: uyudu. es-Sağânî dedi: Uyku horultu değildir. Başkası dedi: **جخف**: tehdit ettiğinde. Ömer (Allah ondan razı olsun)’un sözü: İbn Abbâs’a (Allah ikisinden de razı olsun) dönüp baktığında, dedi ki: “**جخفا جخفا**”; yani: “övünme övünme” ve “şeref şeref”. İbnü’l-Esîr dedi: “**جفخا**” diye de rivayet olunur; kalb üzere fânın öne alınmasıyla.

Ve **الجخفة**; zahiri, onun fetha ile olduğudur. et-Tekmile’de **كفرح** olarak vâki oldu: kısa, ince kadın. Çoğulu: **جخاف**; kesra ile.

Ve ona istidrâk olunanlardandır:

**الجخاف**، **كغراب**: kibir. Ve **رجل جخاف**، **كشداد**; **جفاخ** gibi: övünme ve kibir sahibi. Ya‘kūb onu el-Mübdel’de hikâye etti. Dedim: Avam **جخاخ** der; o yanlıştır.

Ve **الجخفة**: kibir ve övünme. Ve **الجخيفة**، **كسفينة**: kısa (boylu); el-‘Ubâb’da olduğu gibi.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AE%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

جَخَفَ
جَخَفَ I ,  U جَخِفَ A ( n. ac. جَخْف 1 ,  جَخِيْف 25 ),
a.  Was proud, boastful.

b.  Threatened.

c.  Snored.

جَخْف
جَخْف 1 ,
a.  Boasting, bragging.

b.  Snoring.

جَخِيْف
جَخِيْف 25 ,
a.  see 1 &  28 ,

جَخَّاْف
جَخَّاْف 28 ,
a.  Proud, boastful, pompous; boaster, bragger.

##### Türkçe

جَخَفَ
**جَخَفَ** I, U **جَخِفَ** A (isim mastarı: **جَخْف** 1, **جَخِيْف** 25),
a. Kibirliydi, övüngendi.

b. Tehdit etti.

c. Horladı.

جَخْف
**جَخْف** 1,
a. Övünme, böbürlenme.

b. Horlama.

جَخِيْف
**جَخِيْف** 25,
a. 1 ve 28’e bak,

جَخَّاْف
**جَخَّاْف** 28,
a. Kibirli, övüngen, mağrur; övünen, böbürlenen.
