# جخف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AE%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%AE%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جخف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AE%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جخف

جَخَفَ الرجلُ يَجْخِفُ، بالكسر، جَخْفاً وجُخافاً وجَخِيفاً: تَكَبَّرَ، وقيل: الجَخِيفُ أَن يَفْتَخِر الرجل بأَكثرَ مـما عندَه؛ قال عدي بن زيد:
أَراهُم بحَمْدِ اللّه بَعْدَ جَخِيفِهم،
غُرابُهم إذْ مَسَّه الفتر واقِعا
(* قوله «الفتر واقعا» كذا بالأصل وشرح القاموس وبعض نسخ الصحاح وفي المطبوع منه القتر واقع بالقاف ورفع واقع وفيه أيضاً القتر، بالكسر، ضرب من النصال نحو من المرماة وهو سهم الهدف.)
ورجل جَخَّافٌ مثل جَفّاخٍ: صاحبُ فخر وتكَبُّرٍ، وغُلامٌ جُخافٌ كذلك؛ عن يعقوب حكاه في المقلوب. وفي حديث ابن عباس: فالتَفَتَ إليَّ، يعني الفاروقَ، فقال: جَخْفاً جَخْفاً أَي فخراً فخراً وشرفاً شرَفاً. قال ابن الأَثير: ويروى جفخاً، بتقديم الفاء، على القلب.
والجَخِيفُ: العَقْلُ، ووقع ذلك في جَخِيفي أَي رُوعِي. والجَخِيفُ: صَوت من الجَوْفِ أَشدُّ من الغَطِيطِ. وجَخَفَ النائمُ جَخِيفاً: نَفَخَ. وفي حديث ابن عمر: أَنه نامَ وهو جالِسٌ حتى سُمعَ جَخِيفُه ثم صلى ولم يتوضأْ، أَي غَطِيطُه في النوم؛ الجَخِيفُ: الصَّوْتُ؛ وقال أَبو عبيد: ولم أَسمعه في الصوتِ إلا في هذا الحديث. والجَخِيفُ: الجَوْفُ. والجَخِيفُ: الكثير. وامرأَة جَخْفَةٌ: قَضيفَةٌ، والجمع جِخافٌ، ورجل جَخِيفٌ كذلك، وقوم جُخُفٌ.

### Türkçe

**جَخَفَ** adam **يَجْخِفُ**, kesre ile, **جَخْفاً** ve **جُخافاً** ve **جَخِيفاً**:

Büyüklendi; ve denildi ki: **الجَخِيفُ**, adamın, yanında olandan daha çoğuyla övünmesidir; Adî b. Zeyd dedi:

Onları, Allah’a hamd ile, **جَخِيفِ**lerinden sonra görüyorum,
Kargaları, gevşeklik ona dokunduğu vakit, düşmüş (hâlde).

(* Onun sözü “**الفتر واقعا**”: asılda ve Kāmûs şerhinde ve Sıhâh’ın bazı nüshalarında böyle; ondan basılı olanda ise **القتر واقع** kāf ile ve **واقع**ın ref‘i ile; onda ayrıca **القتر**, kesre ile, ok uçlarından bir türdür, **المرماة**dan bir tür gibidir; o, hedef oku olan bir oktur.)

Ve bir adam **جَخَّافٌ**, **جَفّاخٍ** gibi: övünç ve büyüklük sahibi; ve bir oğlan **جُخافٌ** da böyledir; Ya‘kūb’dan; onu **المقلوب**da hikâye etti. İbn Abbâs hadîsinde: Bana döndü, yani **الفاروقَ**, dedi ki: **جَخْفاً جَخْفاً** yani övünç övünç ve şeref şeref. İbnü’l-Esîr dedi ki: **جفخاً** diye rivayet olunur; **الفاء**yı öne almakla; kalb üzere.

Ve **الجَخِيفُ**: akıldır; ve bu, **جَخِيفي**mde vuku buldu, yani korkutuldum. Ve **الجَخِيفُ**: içten bir sestir; **الغَطِيطِ**ten daha şiddetlidir. Ve uyuyan **جَخَفَ** **جَخِيفاً**: üfledi. İbn Ömer hadîsinde: O, oturur hâlde uyudu; nihayet **جَخِيفُ**u işitildi; sonra namaz kıldı ve abdest almadı; yani uykudaki **غَطِيطُ**u; **الجَخِيفُ**: sestir; Ebû Ubeyd dedi ki: Onu seste, ancak bu hadîste işitmedim. Ve **الجَخِيفُ**: iç boşluktur. Ve **الجَخِيفُ**: çoktur. Ve bir kadın **جَخْفَةٌ**: zayıfçadır; çoğulu **جِخافٌ**dur; ve bir adam **جَخِيفٌ** de böyledir; ve bir kavim **جُخُفٌ**.
