# جخن — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AE%D9%86/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%AE%D9%86/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جخن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AE%D9%86.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: جخن

خ ج ن
نجخ ، نخج ، خنج ، جخن
استعمل من وجوهه : نجخ ، نخج ، خنج ، جخن .
نجخ : قال الليثُ : النَّجْخُ : نَجْخُ السَّيْل ، وهو
أَنْ يَنْجَخَ في سَنَدِ الوادي فَيَجْرُفُهُ في وَسَطِ
البَحرِ ، وأنشد :
ذَو نَاجِخٍ يَضْرِبُ ضَوْجَيْ مَخْرِمِ
وقال آخر :
مُفْعَوْعِمٌ يَنْجَخُ في أَمْواجِهِ
قال : ونَجِيخُهُ : صَوْتُه وصَدْمُهُ ، وامرأةٌ
نَجَّاخَةٌ ، وهي الرَّشَّاحَةُ التي تمسح
الابْتِلاَلَ .
وقال غيْره : هي التي لها نَجَخَاتٌ أي :
دُفَعَاتٌ إذا جُومِعَتْ .
وقال ابن شميل : سَيْلٌ نَاجِخُ ، وهو
الشديد الجِرْية ، الذي يحفر الأرض حفراً
شديداً ، وَتَناجَخَتِ الأمواج إذا اضطربت
في أصول الأجراف حتى تؤثِّر فيها .
قال : والنَّجَّاخَةُ من النساء : التي يَنْتَجِخُ
سُرْمُها كَانْتِجَاخ بطن الدابة إذا صوَّت .
نخج : قال اللِّحْيانيُّ : نَخَجَ بالدلو ومَخَجَ إذا
حرَّكَ الدَّلوَ في الماء ، لتمتلىء .
وقال أبو عمرٍ و : النَّخْجُ : أن تضع المرأةُ
السِّقاءَ على رُكبتيها ثم تمخَضَهُ .
قال : ونَخَجَ المرأة يَنْخُجُهَا نَخْجاً _ إذا
جامعها .
وقال ابن السِّكِّيت : النَّخِيجَةُ زُبْدٌ رقيقٌ
يخرج من السقاء ، إذا حُمِل على بعير بعد
ما نُزع زُبْدُه الأوَّلُ ، فيَمْتَخِضُ ، فيخرجُ
زُبْدٌ رقيق .
وقال غيرُه : هو النَّخِيجُ _ بغير هاء _ ذكره
الشافعي .
خنج : خُنَاجٌ : قبيلةٌ من العرب .
وقالت أَعْرَابِيَّةٌ _ لضَرَّةٍ لها كانت من بني
خُنَاجٍ _ :
لاَ تُكْثِرِي أُخْتَ بَنِي خُنَاج
وَأَقْصِرِي مِنْ بَعْضِ ذَا الضِّجَاج
فَقَدْ أَقْمْنَاكَ عَلَى الْمنْهاج
أَتَيْتُهُ بِمثْلِ حُق الْعَاجِ
مُضَمَّخٍ زُيِّنَ بِانْتِفَاجِ
بِمثْلِهِ نَيْلُ رِضَا الأزْوِاجِ
جخن : الأصعمي : الجُخُنَّة : الرديئة _ عند
الجماع _ من النساء ، وأنشد :
سَأُنْذِرُ نَفْسِي وَصْلَ كلِّ جُخُنَّةٍ
قِضَافٍ كَبِرْذَوْنِ الشَّعِير الْفُرَافِر

### Türkçe

خ ج ن
**نجخ** , **نخج** , **خنج** , **جخن**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **نجخ** , **نخج** , **خنج** , **جخن** .

**نجخ** : Leys dedi: **النَّجْخُ**: **نَجْخُ السَّيْل**’dir; o da, vadinin yamacında akıp (oyup) denizin ortasında onu sürükleyip götürmesidir; ve inşad etti:
ذَو نَاجِخٍ يَضْرِبُ ضَوْجَيْ مَخْرِمِ

Ve bir başkası dedi:
مُفْعَوْعِمٌ يَنْجَخُ في أَمْواجِهِ

Dedi: Ve onun **نَجِيخُهُ**’u: onun sesi ve çarpmasıdır; ve **نَجَّاخَةٌ** bir kadın: o, ıslaklığı silen **الرَّشَّاحَةُ**’dır.

Ve başkası dedi: O, **نَجَخَاتٌ**’ı olan (kadın)dır; yani, cima edildiğinde itişlerdir.

İbn Şümeyl dedi: **سَيْلٌ نَاجِخُ**: o, akışı şiddetli olan; yeri şiddetli bir kazmayla kazan; ve dalgalar, yamaçların diplerinde çalkalanıp da onlarda iz bırakıncaya kadar sarsıldığında **وَتَناجَخَتِ الأمواج** (denir).

Dedi: Ve kadınlardan **النَّجَّاخَةُ**: **سُرْمُها**’sı, hayvanın karnının ses çıkardığında kabarması gibi kabaran (kadın)dır.

**نخج** : Lihyânî dedi: **نَخَجَ** kovayla ve **مَخَجَ** (yaptı); kovayı su içinde hareket ettirdiğinde, dolması için (denir).

Ebû Amr dedi: **النَّخْجُ**: kadının kırbayı dizlerinin üzerine koyup sonra onu çalkalamasıdır.

Dedi: Ve **نَخَجَ** kadını, onu **يَنْخُجُهَا** **نَخْجاً** ile: onunla cima ettiğinde (denir).

İbnü’s-Sikkît dedi: **النَّخِيجَةُ**: ince bir köpüktür; kırbadan çıkar; ilk köpüğü alındıktan sonra deve üzerinde taşındığında; böylece çalkalanır da ince bir köpük çıkar.

Ve başkası dedi: O, **النَّخِيجُ**’dir; **هاء** olmaksızın; onu Şâfiî zikretti.

**خنج** : **خُنَاجٌ**: Araplardan bir kabiledir.

Ve bir bedevî kadın — kendisine ortak olan (kadına), Benî **خُنَاجٍ**’dan idi — dedi:
لاَ تُكْثِرِي أُخْتَ بَنِي خُنَاج
وَأَقْصِرِي مِنْ بَعْضِ ذَا الضِّجَاج
فَقَدْ أَقْمْنَاكَ عَلَى الْمنْهاج
أَتَيْتُهُ بِمثْلِ حُق الْعَاجِ
مُضَمَّخٍ زُيِّنَ بِانْتِفَاجِ
بِمثْلِهِ نَيْلُ رِضَا الأزْوِاجِ

**جخن** : Asmaî: **الجُخُنَّة**: kadınlardan — cima sırasında — kötü olan (kadın)dır; ve inşad etti:
سَأُنْذِرُ نَفْسِي وَصْلَ كلِّ جُخُنَّةٍ
قِضَافٍ كَبِرْذَوْنِ الشَّعِير الْفُرَافِر
