# جدث — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AF%D8%AB/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%AF%D8%AB/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جدث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AF%D8%AB.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جدث

الجدث محركة: القبر  قال شيخنا: وجمع كثيرا من أسمائه بعض اللغويين، فقال: للقبر أسماء: الجدث، والجدف، والرمس، والبيت، والضريح، والريم، والرجم، والبلد، ذكرها ابن سيده في المخصص، والجنن، والدمس بالدال، والمنهال. ذكرهن ابن السكيت، والعسكري، والجاموص، ذكره صاحب المنتخب، كذا في غاية الإحكام للقلقشندي.  ج أجدث  ، بضم الدال، حكاه الجوهري وأنشد بيت المتنخل- الآتي ذكره- شاهدا عليه، وهو جمع قلة  وأجداث  ، وفي الحديث  نبوئهم أجداثهم  ، أي ننزلهم قبورهم، وقد قالوا: جدف فالفاء بدل من الثاء؛ لأنهم قد أجمعوا في الجمع على أجداث، ولم يقولوا: أجداف.  والجدثة  بزيادة هاء  :صوت الحافر، والخف، و  صوت  مضغ اللحم  ، كذا نقله الصاغاني.  واجتدث  الرجل  :اتخذ جدثا  ، أي قبرا.
 ومما يستدرك عليه: أجدث: موضع، قال المتنخل الهذلي:
  عرفت بأجدث فنعاف عرق                      علامات كتحبير النـمـاط ضبطه السكري بالجيم وبالحاء. وقال ابن سيده: وقد نفي سيبويه أن يكون أفعل من أبنية الواحد، فيجب أن يعد هذا فيما فاته من أبنية كلام العرب، إلا أن يكون جمع الجدث الذي هو القبر على أجدث ثم سمى به الموضع، ويروي أجدف، بالفاء.

### Türkçe

**الجدث** (harekeli): kabir. Şeyhimiz dedi ki: kabirin isimlerinden birçoğunu bazı lugatçılar toplamış, şöyle demiştir: kabir için isimler vardır: **الجدث** ve **الجدف** ve **الرمس** ve **البيت** ve **الضريح** ve **الريم** ve **الرجم** ve **البلد**; bunları İbn Sîde **المخصص**’ta zikretmiştir; ve **الجنن** ve **الدمس** ( **الدال** ile) ve **المنهال**. Bunları İbnü’s-Sikkît ve el-‘Askerî zikretmiştir; ve **الجاموص**; bunu **المنتخب** sahibı zikretmiştir; Kallakşendî’nin **غاية الإحكام**’ında böyle(ce)dir.

Çoğulu: **أجدث**; **الدال**’ın zammesiyle; bunu el-Cevherî nakletti ve el-Mütenahhal’in beytini —az sonra zikri gelecek olanı— buna şahit olarak okudu; ve bu, azlık çoğuludur. Ve **أجداث**. Hadiste: **نبوئهم أجداثهم**, yani onları kabirlerine indiririz. Ve demişlerdir ki: **جدف**; böylece **الفاء**, **الثاء**’ın bedelidir; çünkü onlar çoğulda **أجداث** üzerinde icmâ etmişlerdir ve **أجداف** dememişlerdir.

**الجدثة** ( **هاء** ziyadesiyle): nalın sesi ve toynağın sesi ve et çiğnemenin sesi; es-Sâgânî bunu böyle nakletmiştir. Ve **اجتدث** adam: bir **جدث** edindi; yani bir kabir.

Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **أجدث**: bir yer(adı). el-Mütenahhal el-Hüzelî dedi ki:

عرفت بأجدث فنعاف عرق                      علامات كتحبير النـمـاط

es-Sükkerî bunu **الجيم** ile ve **الحاء** ile ضبط etti. İbn Sîde dedi ki: Sîbeveyh, **أفعل**’in tekilin binalarından olmasını nefyetmiştir; öyleyse bu, Arapların sözünün binalarından onun kaçırdıkları içinde sayılmalıdır; ancak kabir olan **الجدث**’in **أجدث** üzerine çoğulu olup sonra yer onunla adlandırılmış olması müstesna. Ve **أجدف** diye rivayet edilir; **الفاء** ile.
