# جرأ (ج-ر-أ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%A3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B1%D8%A3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ج - ر - أ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: جرء

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%A3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والراء و و ا ي ء معهما
ج ر أ، ج أ ر، أ ج ر، ر ج أ، أ ر ج، ي ر ج، ج ر ي، ج ي ر، ج ر و، ج و ر، ر ج و، و ج ر، ر و ج مستعملات جزأ: فلان جَريء المقدم، وبه جُرأةٌ. جَراءةً، وهو جريءٌ، أي: جَسور وجرأته تجرئةً. وجمع الجريء: أجرثاء بهمزتين.
جأر:
جأرت البقرةُ جُؤاراً: رفعت صوتها.
وجأر القومُ إلى الله جؤاراً وهو أن يعرفوا أصواتهم إلى الله متضرِّعين.
أجر:
الأجرُ: جزاءُ العمل.. أجر يأجُرُ، والمفعول: مأجور.
والأجيرُ: المُستأجُر.
والإجارةُ: ما أعطيت من أجرٍ في عمل. وآجرتُ مملوكي إيجاراً فهو مُؤجر.
والأجورُ: جَبر الكسر على عوج العظم. وأجرت. وأجرت يدُه تأجُرُ أجوراً فهي آجرةٌ.
والأجارُ: سطحٌ ليس حَواليه سُترة. والجميع: أجاجيرُ وأجاجرة. والإنجارُ: لغةٌ قبيحةٌ.
رجأ:
أرجأت الشَّيءَ: أجرته، ومنه قول الله عز وجل في قراءة بعضهم: "وآخرون مُرجَئُون لأمر الله". أي: مؤجَّرون حتى يُنزل الله فيهم ما يريد.
أرج:
الأرجُ: نفحةُ الرِّيحِ الطَّيَّبة. تقول: أرجَ البيتُ يأرجُ أرجاُ فهو: أرجُ. والتأريجُ: شيء من كتب أصحاب الدّواوين. والأوارجة من كتب أصحاب الدواوين في الخراج.
والتَّأريجُ: شبهُ التأريش في الحرب، قال العجاج:
إنا إذا مُذكي أرَّجا
يرج:
واليارجانُ، كأنه فارسي: من حلي اليدين واليارجُ: من الأدوية، مرُّ يستشفى به لحدّة النظر.
جري:
الخيلُ تجري. والرّياح تجري، والشَّمسُ تجري جرياً إلا الماء فإنه يجري جِريةً.
والجزاءُ للخيل خاصة، قال:
غمر الجراء إذا قصرت عنانهُ
والإجريّا: طريقته التي يجري عليها من عادته. والإجريا: ضرب من الجري. وفرسٌ ذو أجاريّ أي: ذو فنون من الجري.. والجريّ: الرسول، لأنك أجريته في حاجتك.
والجاريةُ: مصدرها الجزاءُ، بلا فعل. يقال: فعلت في جرائها، أي: حين كانت جارية.
جير:
جَير: يمينٌ للعرب. فقولك: جير لا أفعل ذلك، كقولك: لا أفعل ذلك والله.
الجيّارُ: الصّاروج. والجيّار: خلقُ الخلقِ يأخذُ عند أكل السَّمنِ.
جرو:
الجرُ: جِروُ الكلب وجرو الأسد وجرو السِباع ويُجمع على أجرٍ. قال زهير:
ولأنت أشجُ حين تتّجـهُ ال		أبطالُ من ليثٍ أبي أجري
والجِروةُ: النَّفس.
جور:
الجور: نقيض العدل. وقومٌ جارةٌ وجَورَة، أي: ظلمة.
والجورُ: ترك القصيد في السَّير. والفعل منه: جار يَجورُ.
والجَوّار: الأكّار الذي يعمل لك في كرمٍ أو بُستان.
والجارُ: مجاوركَ في المسكن. الذي استجارك في الذِّمة تجيرهُ وتمنعه.
والجِوار مصدر من المجاورة. والجِوارُ: الاسم. والجميع: الأجوار، قال:
ورسم دار دارس الأجوار
والجيرانُ: جماعةُ كلِّ ذلك، أي الجيرة والأجوار.
رجو:
الرجاء، ممدود: نقيض اليأس.. رجا يرجو رجاءً. ورجى يُرجِّي. وارتجى يرجَّى يترجَّى. ترجِّياً، ومن قال: رجاة أن يكون كذا فقد أخطأ، إنّما هو رجاء.
والرّجا، مقصور: ناحيةُ كلِّ شيء. والاثنان: رجوان، والجميعُ: أرجاء.
والرَّجوُ: المبالاة. يقال: ما أرجو، أي: ما أبالي، من قول الله عزّ وجلّ: "مالكم لا ترجون لله وقاراً" أي، لا تخافون ولا تُبالون، وقال أبو ذؤيب:
إذا لسعته النّحل لم يرجُ لسعها		وخالفها في بيت نُوبٍ عواملِ
أي: لم يكترث.
وجر:
الوَجَرُ: أن تُوجِرُ دواءً أو ماء في وسط حلق صبيِّ، شبهُ الإسعاط.
والميجرةُ: شبهُ مسعطٍ يُوجَرُ به.
وأوجرتُ فلاناً الرُّمحَ: طعنته في صدره، قال:
أوجرتُه الرُّمحَ شزراً ثم قلتُ له		هذي المرةُ لا لعبُ الزَّحالـيقِ
والرجرُ: الخوفُ، تقول: إني منه لآوجَر، أي: خائف... وقد وَجِرَ وَجَراً. وفلانة منه وجراؤ.
روج:
روجتُ الدَّراهم: أرجتها، وتجاوزت في نقدها.

##### Türkçe

باب **الجيم** ve **الراء** ve **و** **ا** **ي** **ء** ile birlikte

**ج ر أ**، **ج أ ر**، **أ ج ر**، **ر ج أ**، **أ ر ج**، **ي ر ج**، **ج ر ي**، **ج ي ر**، **ج ر و**، **ج و ر**، **ر ج و**، **و ج ر**، **ر و ج** kullanılagelenlerdir. **جزأ**: Falan, öne atılan **جَريء**’dir; onda **جُرأةٌ** vardır. **جَراءةً** (olarak). O, **جريءٌ**’dir; yani: cesur. Onu **تجرئةً** (olarak) cesaretlendirdi. **الجريء**’in çoğulu: iki hemze ile **أجرثاء**.

**جأر**:
İnek **جُؤاراً** (olarak) **جأرت**: sesini yükseltti.
Kavim Allah’a **جؤاراً** (olarak) **جأر** etti; bu, seslerini Allah’a yalvararak yükseltmeleridir.

**أجر**:
**الأجرُ**: işin karşılığı.. **أجر** **يأجُرُ**; mef‘ûl: **مأجور**.
**والأجيرُ**: kiralanan (kimse).
**والإجارةُ**: bir işte ücret olarak verdiğin şey. Kölemi **آجرتُ** **إيجاراً** (olarak); o da **مُؤجر**’dir.
**والأجورُ**: kemiğin eğriliği üzerine kırığı sarmak. Ve **أجرت**. Eli **أجرت**; **تأجُرُ** **أجوراً** (olarak); o da **آجرةٌ**’dir.
**والأجارُ**: çevresinde perde olmayan bir dam. Hepsi: **أجاجيرُ** ve **أجاجرة**. **والإنجارُ**: çirkin bir dildir (kullanımdır).

**رجأ**:
**أرجأتُ** şeyi: onu erteledim; bundan, Allah azze ve celle’nin bazılarının kıraatinde sözü: “وآخرون **مُرجَئُون** لأمر الله”. Yani: Allah onlarda dilediğini indirinceye kadar ertelenmişlerdir.

**أرج**:
**الأرجُ**: hoş kokulu rüzgârın esintisi. Dersin ki: ev **أرجَ**; **يأرجُ** **أرجاُ** (olarak); o da: **أرجُ**’dür. **والتأريجُ**: divan sahiplerinin kitaplarından bir şeydir. **والأوارجة**: divan sahiplerinin haraçla ilgili kitaplarındandır.
**والتَّأريجُ**: savaşta **التأريش**’e benzer; el-‘Accâc dedi ki:
إنا إذا مُذكي أرَّجا

**يرج**:
**واليارجانُ**; sanki Farsçadır: iki elin süsünden. **واليارجُ**: ilaçlardandır; acıdır, görmenin keskinliği için onunla şifa aranır.

**جري**:
Atlar **تجري**. Rüzgârlar **تجري**; güneş **جرياً** (olarak) **تجري**; ancak su, **جِريةً** (olarak) **يجري**.
**والجزاءُ** atlara mahsustur; dedi ki:
غمر الجراء إذا قصرت عنانهُ
**والإجريّا**: âdetinden, üzerinde koştuğu yolu/yöntemi. **والإجريا**: koşmanın bir türü. **وفرسٌ ذو أجاريّ** yani: koşmanın türlerinden (fünunundan) sahibi.. **والجريّ**: elçi; çünkü onu ihtiyacında koşturdun (gönderdin).
**والجاريةُ**: masdarı **الجزاءُ**’dır; fiilsiz. Denir ki: onun **جرائها**’sında yaptım; yani: o, **جارية** iken.

**جير**:
**جَير**: Araplar için bir yemindir. Senin “**جير** لا أفعل ذلك” sözün, “bunu yapmam, والله” sözün gibidir.
**الجيّارُ**: sarûc. **والجيّار**: yaratılıştan bir hâl; içyağı yerken (insanı) tutar.

**جرو**:
**الجرُ**: köpeğin **جِروُ**’su, aslanın **جرو**’su ve yırtıcıların **جرو**’su; **أجرٍ** üzerine cem‘ olunur. Züheyr dedi ki:
ولأنت أشجُ حين تتّجـهُ ال		أبطالُ من ليثٍ أبي أجري
**والجِروةُ**: nefis.

**جور**:
**الجور**: adaletin zıddı. **وقومٌ جارةٌ وجَورَة**; yani: zalimler.
**والجورُ**: yürüyüşte kasdı (orta yolu) terk etmek. Ondan fiil: **جار** **يَجورُ**.
**والجَوّار**: bağda veya bostanda senin için çalışan çiftçi.
**والجارُ**: meskende sana komşu olan. Zimmette senden sığınma dileyen; onu **تجيرهُ** ve korursun.
**والجِوار** komşuluktan masdardır. **والجِوارُ**: isimdir. Hepsi: **الأجوار**; dedi ki:
ورسم دار دارس الأجوار
**والجيرانُ**: bütün bunun topluluğu; yani komşuluk ve **الأجوار**.

**رجو**:
**الرجاء** (uzatmalı): ye’sin zıddı.. **رجا** **يرجو** **رجاءً** (olarak). **ورجى** **يُرجِّي**. **وارتجى** **يرجَّى** **يترجَّى**. **ترجِّياً** (olarak). “**رجاة** أن يكون كذا” diyen hata etmiştir; ancak o **رجاء**’dır.
**والرّجا** (kısaltmalı): her şeyin tarafı. İkisi: **رجوان**; hepsi: **أرجاء**.
**والرَّجوُ**: aldırma. Denir ki: **ما أرجو**; yani: aldırmam; Allah azze ve celle’nin sözüne göre: “مالكم لا **ترجون** لله وقاراً” yani, korkmuyorsunuz ve aldırmıyorsunuz. Ebû Züeyb dedi ki:
إذا لسعته النّحل لم يرجُ لسعها		وخالفها في بيت نُوبٍ عواملِ
yani: aldırmadı.

**وجر**:
**الوَجَرُ**: bir çocuğun boğazının ortasına ilaç veya suyu **تُوجِرُ**mandır; buruna damlatmaya benzer.
**والميجرةُ**: onunla **يُوجَرُ** olunan, buruna damlatma aletine benzer bir şey.
**وأوجرتُ** falana mızrağı: göğsüne sapladım; dedi ki:
أوجرتُه الرُّمحَ شزراً ثم قلتُ له		هذي المرةُ لا لعبُ الزَّحالـيقِ
**والرجرُ**: korku; dersin ki: ben ondan elbette **لآوجَر**’im; yani: korkmuş... Ve **وَجِرَ** **وَجَراً** (olarak). Ve falanca kadın ondan **وجراؤ**’dur.

**روج**:
**روجتُ** dirhemleri: onları erteledim; ve onların nakdinde (bozdurmasında) aşırılığa gittim.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%A3/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ج ر أ
ما كان جريئاً ولقد جرؤ جراءة وهو جريء المقدم‏.‏
وكان الحجاج شديد الجرأة على الله‏.‏
وجرأتك عليّ حتى اجترأت وتجرّأت واستجرأت‏.‏
وما كنت أظن أن مثلك يستجريء على مثلي‏.‏
وهو أجرأ من أسامة‏.‏

##### Türkçe

ج ر أ
**ما كان جريئاً**: cesur olan şey. Ve gerçekten o, **جرؤ** etti; **جراءة** (bir) cesaret (ile); ve o, öne atılan **جريء**dür.‏
Ve Haccâc, Allah’a karşı **شديد الجرأة** idi.‏
Ve senin bana karşı **جرأتك** (cesaretin) (öyle oldu ki) nihayet **اجترأت** ve **تجرّأت** ve **استجرأت**.‏
Ve ben, senin gibisinin benim gibisine karşı **يستجريء** edeceğini sanmıyordum.‏
Ve o, Üsâme’den daha **أجرأ**dır.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%A3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الجُرأَةُ مثل الجُرْعةِ: الشجاعةُ، وقد يترك همزه فيقال: الجُرةُ مثل الكُرةِ، كما قالوا للمرأَة مَرةٌ. ورجل جَرِيءٌ: مُقْدِمٌ من قومٍ أَجْرِئاء، بهمزتين، عن اللحياني، ويجوز حذف إِحدى الهمزتين؛ وجمعُ الجرِيِّ الوكيلِ: اجْرياءُ، بالمدة فيها همزة؛ والجَرِيءُ: المِقْدامُ. وقد جَرُؤَ يَجْرُؤُ جُرْأَةً وجَراءةً، بالمدّ، وجَرايةً، بغير همز، نادر، وجَرائِيةً على فعالِيةٍ، واستَجْرَأً وتَجَرَّاً وجَرَّأَه عليه حتى اجتَرَأَ عليه جُرْأَةً، وهو جَرِيءُ الـمَقْدَم: أي جَريءٌ عند الاقدامِ. وفي حديث ابن الزبير وبِناء الكعبة: تَرَكها حتى إِذا كان الـمَوسِمُ وقَدِمَ الناسُ يريد أَن يُجَرِّئهم عل أَهل الشام، هو من الجُرأَةِ والإِقدامِ على الشيء. أَراد أَن يَزِيدَ في جُرْأَتهِم عليهم ومُطالبَتِهِم بإِحراقِ الكعبة، ويروى بالحاء المهملة والباء، وهو مذ كور في موضعه. ومنه حديث أَبي هريرة رضي اللّه عنه قال فيه ابن عمر رضي اللّه عنهما: لكنه اجْتَرَأَ وجَبُنَّا: يريد أَنه أَقْدَمَ على الإِكثار من الحديث عن النبي صلى اللّه عليه وسلم وجَبُنَّا نحن عنه، فكثُر حديثُه وقَلَّ حديثُنا. وفي الحديث: وقومُه جُرَآءُ عليه، بوزن عُلماءَ، جمع جَريءٍ: أَي مُتَسَلِّطين غيرَ هائِبين له. قال ابن الأَثير: هكذا رواه وشرحه بعض المتأَخرين، والمعروف حِراءٌ بالحاء المهملة وسيجيء.
والجِرِّيَّة والجِرِّيئةُ: الحُلْقومُ. والجِرِّيئةُ، مـمدود: القانِصةُ، التهذيب. أَبو زيد: هي الفِرِّيَّةُ والجِرِّيَّةُ والنَّوْطةُ لِحَوْصَلةِ الطائر، هكذا رواه ثعلب عن ابن نجْدةَ بغير هَمْز؛ وأَماابن هانئ فإِنه قال: الجِرِّيئةُ   \<ص 45> مهموز، لأَبي زيد، والجَرِيئةُ مثال خَطِيئةٍ: بَيْتٌ يُبْنى من حِجارة ويُجعل على بابه حَجَر يكون أَعلى الباب ويَجْعلون لحمَةَ السَّبُع في مُؤَخَّر البيت، فإِذا دَخل السبُعُ فَتناوَلَ اللَّحْمَةَ سقَط الحَجرُ على الباب فسَدَّه، وجَمْعُها جَرائِئُ، كذلك رواه أَبو زيد، قال: وهذا من الأُصول المرفوضة عند أَهل العربية إِلاَّ في الشُّذُوذ.

##### Türkçe

**الجُرأَةُ** tıpkı **الجُرْعةِ** gibidir: yiğitliktir; hemzesi terk edilebilir de şöyle denir: **الجُرةُ** tıpkı **الكُرةِ** gibi; nitekim **المرأَة** için **مَرةٌ** demişlerdir.

Ve **جَرِيءٌ** adam: atılgan; iki hemze ile, **أَجْرِئاء** kavminden, **اللحياني**’den; iki hemzeden birinin hazfi caizdir; ve **الجرِيِّ** (vekil olanın) cem‘i: **اجْرياءُ**; onda med ile, içinde hemze vardır; ve **الجَرِيءُ**: çok atılgan olandır.

Ve gerçekten **جَرُؤَ** **يَجْرُؤُ** **جُرْأَةً** ve **جَراءةً**, med ile, ve **جَرايةً**, hemzesiz,
nadir; ve **جَرائِيةً** **فعالِيةٍ** üzere; ve **استَجْرَأً** ve **تَجَرَّاً** ve onu ona karşı **جَرَّأَه** ta ki ona karşı **اجتَرَأَ** **جُرْأَةً**; ve o, **جَرِيءُ الـمَقْدَم**’dır: yani atılma sırasında yiğittir.

Ve İbn ez-Zübeyr’in ve Kâbe’nin inşası hadîsinde: onu bıraktı, ta ki mevsim olunca ve insanlar gelip, Şam ehline karşı onları **يُجَرِّئهم** (cesaretlendirmeyi) istedi; o, **الجُرأَةِ** ve bir şeye atılmanın cinsindendir. Onların, onlara karşı **جُرْأَتهِم**’ini ve Kâbe’yi yakmayı talep etmelerini artırmak istedi; ve **الحاء** المهملة ve **الباء** ile rivayet olunur; o, kendi yerinde zikredilmiştir. Ve ondan, Ebû Hureyre hadîsi—Allah ondan razı olsun—onda İbn Ömer—Allah ikisinden de razı olsun—dedi ki: fakat o **اجْتَرَأَ** ve biz korktuk: yani o, Peygamber’den—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—hadîsi çoğaltmaya atıldı, biz ise ondan korktuk; böylece onun hadîsi çoğaldı, bizim hadîsimiz azaldı. Ve hadîste: ve kavmi ona karşı **جُرَآءُ**’dur, **عُلماءَ** vezninde, **جَريءٍ**’in cem‘i: yani ona karşı çekinmeyen, musallat olanlar. İbnü’l-Esîr dedi: bazı müteahhirler onu böyle rivayet etti ve şerh etti,
ve bilinen **حِراءٌ**’dır, **الحاء** المهملة ile; ve gelecektir.

Ve **الجِرِّيَّة** ve **الجِرِّيئةُ**: gırtlaktır. Ve **الجِرِّيئةُ**, memdûd: taşlıktır, **التهذيب**. Ebû Zeyd: o, kuşun kursağı için **الفِرِّيَّةُ** ve **الجِرِّيَّةُ** ve **النَّوْطةُ**’dır; bunu, **ثعلب** İbn Necde’den hemzesiz olarak böyle rivayet etti; fakat İbn Hânî ise şöyle dedi: **الجِرِّيئةُ**   \<ص 45>
hemzelidir, Ebû Zeyd’e göre; ve **الجَرِيئةُ** **خَطِيئةٍ** misali: taşlardan inşa edilen bir evdir; kapısına, kapının üstünde olacak bir taş konur; ve evin arkasına yırtıcı hayvanın et parçasını koyarlar; yırtıcı hayvan girince et parçasını alınca taş kapının üzerine düşer de onu kapatır; onun cem‘i **جَرائِئُ**’dür; Ebû Zeyd bunu böyle rivayet etti; dedi ki: bu, Arap dili ehli yanında, ancak şâzlıkta olmak üzere, reddedilmiş asıllardandır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%A3/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ج ر أ * * الجُرْأةُ * كالجرعة و * الجُرَةُ * كالكرة الشجاعة و * الجَرِيءُ * بالمد المقدام وقد * جَرُؤَ * من باب ظرف و * جَرَّلأَهُ * عليه تجرئة فاجترأ

##### Türkçe

* ج ر أ * * **الجُرْأةُ** * **كالجرعة** ve * **الجُرَةُ** * **كالكرة**: cesaret. Ve * **الجَرِيءُ** * med ile: atılgan. Ve muhakkak * **جَرُؤَ** * **من باب ظرف**. Ve * **جَرَّلأَهُ** * ona karşı cesaretlendirme olarak; böylece cesaret etti.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%A3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الجرأة كالجرعة الجرة بتخفيف الهمز وتليينه مثال الثبة والكرة، كما يقال للمرأة: المرة والجراءة والجرائية مثل الكراهة والكراهية والجراية بالياء التحتية المبدلة من الهمزة مع بقاء الفتحة وهو نادر صرح به ابن سيده في المحكم: الشجاعة، وهي الإقدام على الشيء من غير روية ولا توقف. وفي النهاية والخلاصة: الجرأة: الإقدام على الشيء والهجوم عليه، وقد جرؤ ككرم فهو جريء كأمير: مقدام. ورجل جريء المقدم أي جريء عند الإقدام ج أجراء كأشراف، هكذا في نسختنا، والذي في المحكم: رجل جريء من قوم أجرئاء، بهمزتين، عن اللحياني، وقد يوجد في بعض نسخ القاموس كذلك. قلت: ويجمع أيضا على جرآء كحليم وحلماء، وقد ورد ذلك في حديث  وقومه جرآء عليه  أي متسلطين عليه، قاله ابن الأثير: هكذا رواه وشرحه بعض المتأخرين. والمعروف حرآء بالحاء المهملة، وسيأتي. وتقول جرأته عليه تجريئا فاجترأ، ومن ذلك حديث أبي هريرة قال فيه ابن عمر  لكنه اجترأ وجبنا  يريد أنه أقدم على الإكثار من الحديث عن النبي صلى الله عليه وسلم مكثر حديثه، وجبنا نحن عنه فقل حديثنا. والجريء والمجترئ: الأسد كذا في العباب. والجريئة كالخطيئة: بيت يبنى من الحجارة ويجعل على بابه حجر يكون أعلى الباب يصطاد فيه السباع، لأنهم يجعلون لحمة للسبع في مؤخر البيت، فإذا دخل السبع ليتناول اللحمة سقط الحجر على الباب فسده ج جرائي، رواه أبو زيد، قال: وهذا من الأوزان المرفوضة عند أهل العربية إلا في الشذوذ. وقال ابن هانئ: الجريئة بالمد والهمز كالسكينة، وفي بعض النسخ بالتخفيف، وفي أخرى بغيرها: القانصة والحلقوم، كالجرية وهي الحوصلة. وفي التهذيب: قال أبو زيد: هي القرية، والجرية، والنوطة، لحوصلة الطائر، هكذا رواه ثعلب عن ابن نجدة بغير همز.

##### Türkçe

**الجرأة**; **الجرعة** gibi; **الجرة** (hemzenin hafifletilmesi ve yumuşatılmasıyla), **الثبة** ve **الكرة** misali. Nitekim kadına şöyle denir: **المرة**. Ve **الجراءة** ve **الجرائية**, **الكراهة** ve **الكراهية** gibi. Ve **الجراية**; hemzeden بدل edilmiş alttaki **الياء** ile, fethanın kalmasıyla; bu nadirdir; İbn Sîdeh bunu **المحكم**’de açıkça belirtmiştir: yiğitliktir; o da, düşünme ve duraksama olmaksızın bir şeye atılmaktır. Ve **النهاية** ve **الخلاصة**’da: **الجرأة**: bir şeye atılmak ve onun üzerine hücum etmektir. Ve **جرؤ**; **كرم** gibi; o hâlde o **جريء**’dir; **أمير** gibi: atılgan. Ve **رجل جريء المقدم** yani: atılma anında cesur; çoğulu **أجراء**; **أشراف** gibi; bizim nüshamızda böyledir. **المحكم**’de olan ise: **رجل جريء من قوم أجرئاء**; iki hemze ile; **اللحياني**’den. Ve **القاموس**’un bazı nüshalarında da böyle bulunabilir. Dedim: ayrıca **جرآء** üzerine de çoğul yapılır; **حليم** ve **حلماء** gibi. Ve bu, bir hadiste varid olmuştur: “**وقومه جرآء عليه**” yani ona musallat olanlar; bunu İbnü’l-Esîr söylemiştir: bunu böyle rivayet etti ve bazı müteahhirler böyle şerh etti. Bilinen ise **حرآء**’dır; ihmal edilmiş **الحاء** ile; ve gelecektir. Ve “ona karşı onu cesaretlendirdim” dersin: **جرأته عليه تجريئا**; böylece **فاجترأ**. Bundan da Ebû Hureyre hadisi: İbn Ömer onda şöyle dedi: “**لكنه اجترأ وجبنا**”; yani o, Nebî صلى الله عليه وسلم’den hadisi çoğaltmaya atıldı; hadisini çokça rivayet eden oldu; biz ise ondan korktuk, böylece hadisimiz az oldu. Ve **الجريء** ve **المجترئ**: aslandır; **العباب**’da böyledir. Ve **الجريئة**; **الخطيئة** gibi: taşlardan yapılan bir evdir; kapısına, kapıdan daha yüksek olacak bir taş konur; onda yırtıcılar avlanır; çünkü evin arka tarafına yırtıcı için bir et koyarlar; yırtıcı eti almak için içeri girince taş kapının üzerine düşer de onu kapatır; çoğulu **جرائي**. Bunu Ebû Zeyd rivayet etti; dedi ki: Bu, Arap dili ehli yanında, şâzlık dışında, reddedilmiş vezinlerdendir. İbn Hâni’ dedi ki: **الجريئة**; med ve hemze ile; **السكينة** gibi. Bazı nüshalarda hafifletme ile, diğerinde ise onun dışında: **القانصة** ve **الحلقوم**; **الجرية** gibi; o da **الحوصلة**’dir. Ve **التهذيب**’de: Ebû Zeyd dedi ki: O, **القرية** ve **الجرية** ve **النوطة**’dır; kuşun **حوصلة**’si için. Bunu Sa‘leb, İbn Necde’den, hemzesiz olarak böyle rivayet etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%A3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

جَرُؤَ
1 جَرُؤَ ذ , aor. جَرُاَ , inf. n. جَرَآءَةٌ (S, Msb, K) and جَرَائِيَةٌ and جَرَايَةٌ, with ى [in the place of ء], which is extr., (K,) and جُرْأَةٌ and جُرَةٌ, (S, K,) thus sometimes, without ء, like as one says مَرْأَةٌ and جُرْأَةٌ, (S,) [all mentioned as inf. ns. in the TK, and app. as such in the K, but only the first is explicitly mentioned as an inf. n. in the S and Msb, and ↓ استجرأ is said in the Msb to be a simple subst.,] He was, or became, bold, daring, brave, or courageous; (S, Msb, * K, TA;) so as to attempt, or venture upon, a thing without consideration or hesitation: (TA:) [said of a brute and the like, as well as of a man:] and ↓ استجرأ is syn. therewith. (IJ, W p. 146.)

جَرَّأْتُهُ عَلَيْهِ
2 جَرَّأْتُهُ عَلَيْهِ ذ , (inf. n. تَجْرِىْءٌ, K,) I emboldened him, or encouraged him, against him. (S, Msb, * K, TA.)

5 تَجَرَّاَ see 8.

اجترأ عَلَيْهِ
8 اجترأ عَلَيْهِ ذ , (S, K,) or ↓ تجرّأ, (Msb,) He became emboldened or encouraged, or he emboldened or encouraged himself, against him. (S, Msb, * K, TA.) ― -b2- اجترأ عَلَى القَوْلِ He ventured upon the saying hastily and unhesitatingly. (Msb.)

10 اـِسْتَجْرَاَ see 1.

جُرْأَةٌ
جُرْأَةٌ ذ Boldness, daringness, bravery, or courage; as also جُرَةٌ: (S: see 1:) the quality of venturing upon a saying [&c.] hastily and unhesitatingly. (Msb.)

جَرِىْءٌ
جَرِىْءٌ جرىء جريء جرئ Bold, daring, brave, or courageous: (S, Msb, * K, TA:) pl. أَجْرَآءٌ, accord. to a MS. copy of the K; [and so in the CK;] but in the M, أَجْرِئَآءُ, with two hemzehs, on the authority of Lh; and so in some copies of the K; and sometimes جُرَأءُ, like حُلَمَآءُ, occurring in a trad., as some relate it; but the reading commonly known is حُرَأء, with the unpointed ح. (TA.) ― -b2- جَرِىْءُ المُقْدَمِ Bold, daring, brave, or courageous, in venturing [against an adversary, or upon an undertaking]. (S.) ― -b3- الجَرِىْءُ The lion; as also ↓ المُجْتَرِىءُ. (O, K.)

جَرِيْئَةٌ
جَرِيْئَةٌ ذ A chamber (K, TA) constructed of stones, with a stone placed over its entrance, (TA,) for the purpose of entrapping wild beasts: (K, TA:) the piece of flesh-meat for the wild beast is put in the hinder part of the chamber; and when he enters to take the piece of meat, the stone falls upon the entrance, and closes it: (TA:) pl. جَرَائِىُ (accord. to some copies of the K,) or جَرَائِىءُ, (accord. to others,) mentioned by AZ as one of the forms of pl. repudiated by the Arabic grammarians except in some anomalous instances. (TA.)

الجِرِّيْئَةُ
الجِرِّيْئَةُ ذ The قَانِصَة [here app. meaning the stomach, or triple stomach, or the crop, or craw, of a bird], and the حُلْقُوم [here app. meaning the gullet of a bird]; like الجِرِّيَّةُ; (K;) i. e. the حَوْصَلَة [meaning the stomach, or the crop, of a bird]: it is said in the T, on the authority of AZ, that القِرِّيَّةُ and الجِرِّيَّةُ and النَّوْطَةُ signify the حَوْصَلَة of a bird. (TA.)

المُجْتَرِىءُ
المُجْتَرِىءُ المجترىء المجتريء المجترئ مجترئ : see جَرِىْءٌ.

##### Türkçe

**جَرُؤَ**
1 **جَرُؤَ** **ذ** , muzâri‘ **جَرُاَ** , mastar ismi **جَرَآءَةٌ** (S, Msb, K) ve **جَرَائِيَةٌ** ve **جَرَايَةٌ**, **ى** ile [**ء**’nin yerinde], ki bu nâdirdir, (K,) ve **جُرْأَةٌ** ve **جُرَةٌ**, (S, K,) böylece bazen, **ء** olmaksızın, tıpkı birinin **مَرْأَةٌ** ve **جُرْأَةٌ** demesi gibi, (S,) [hepsi TK’da mastar isimleri olarak zikredilmiştir ve görünüşe göre K’da da böyledir; fakat S ve Msb’de yalnız birincisi açıkça mastar ismi olarak zikredilmiştir; ve ↓ **استجرأ** Msb’de basit bir isim olarak söylenir,] O, cesur oldu, yahut cesurlaştı; atılgan, yiğit, yahut yürekli oldu; (S, Msb, * K, TA;) öyle ki bir şeye düşünmeksizin yahut tereddüt etmeksizin teşebbüs eder yahut girişir: (TA:) [bir hayvan ve benzeri hakkında da, bir insan hakkında olduğu gibi söylenir:] ve ↓ **استجرأ** bununla eşanlamlıdır. (IJ, W p. 146.)

**جَرَّأْتُهُ عَلَيْهِ**
2 **جَرَّأْتُهُ عَلَيْهِ** **ذ** , (mastar ismi **تَجْرِىْءٌ**, K,) Onu ona karşı cesaretlendirdim, yahut onu ona karşı teşvik ettim. (S, Msb, * K, TA.)

5 **تَجَرَّاَ** bk. 8.

**اجترأ عَلَيْهِ**
8 **اجترأ عَلَيْهِ** **ذ** , (S, K,) yahut ↓ **تجرّأ**, (Msb,) O, ona karşı cesaretlendi yahut teşviklendi; yahut kendini ona karşı cesaretlendirdi yahut teşvik etti. (S, Msb, * K, TA.) ― -b2- **اجترأ عَلَى القَوْلِ** Sözü aceleyle ve tereddütsüzce söylemeye girişti. (Msb.)

10 **اـِسْتَجْرَاَ** bk. 1.

**جُرْأَةٌ**
**جُرْأَةٌ** **ذ** Cesaret, atılganlık, yiğitlik, yahut yüreklilik; ayrıca **جُرَةٌ**: (S: bk. 1:) bir söze [&c.] aceleyle ve tereddütsüzce girişmenin niteliği. (Msb.)

**جَرِىْءٌ**
**جَرِىْءٌ** **جرىء جريء جرئ** Cesur, atılgan, yiğit, yahut yürekli: (S, Msb, * K, TA:) çoğulu **أَجْرَآءٌ**, K’nın bir yazma nüshasına göre; [ve CK’da da böyledir;] fakat M’de, Lh’nin rivayetine dayanarak, iki hemze ile **أَجْرِئَآءُ**; ve K’nın bazı nüshalarında da böyledir; ve bazen **جُرَأءُ**, **حُلَمَآءُ** gibi, bir hadiste vâki‘ olur, bazıları onu böyle rivayet eder; fakat yaygınca bilinen kıraat **حُرَأء**, noktasız **ح** ile. (TA.) ― -b2- **جَرِىْءُ المُقْدَمِ** [bir düşmana karşı, yahut bir işe] girişmede cesur, atılgan, yiğit, yahut yürekli. (S.) ― -b3- **الجَرِىْءُ** Aslan; ayrıca ↓ **المُجْتَرِىءُ**. (O, K.)

**جَرِيْئَةٌ**
**جَرِيْئَةٌ** **ذ** Yabani hayvanları tuzağa düşürmek maksadıyla, (K, TA) taşlardan yapılmış, girişinin üzerine bir taş konmuş, (TA,) bir oda: (K, TA:) yabani hayvan için et parçası odanın arka kısmına konur; ve o et parçasını almak için içeri girdiğinde, taş girişin üzerine düşer ve onu kapatır: (TA:) çoğulu **جَرَائِىُ** (K’nın bazı nüshalarına göre,) yahut **جَرَائِىءُ**, (diğerlerine göre,) AZ tarafından, Arap nahivcilerinin bazı şâz örnekler dışında reddettikleri çoğul şekillerinden biri olarak zikredilmiştir. (TA.)

**الجِرِّيْئَةُ**
**الجِرِّيْئَةُ** **ذ** **قَانِصَة** [burada görünüşe göre bir kuşun mide(si), yahut üçlü mide(si), yahut kursağı], ve **حُلْقُوم** [burada görünüşe göre bir kuşun yemek borusu]; **الجِرِّيَّةُ** gibi; (K;) yani **حَوْصَلَة** [bir kuşun mide(si) yahut kursağı]dır: T’de, AZ’nin rivayetine dayanarak, **القِرِّيَّةُ** ve **الجِرِّيَّةُ** ve **النَّوْطَةُ**’nın bir kuşun **حَوْصَلَة**’sını ifade ettiği söylenir. (TA.)

**المُجْتَرِىءُ**
**المُجْتَرِىءُ** **المجترىء المجتريء المجترئ مجترئ**: bk. **جَرِىْءٌ**.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%A3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: جرء

جَرُؤَ
جَرُؤَ U ( n. ac. جُرْأَة [ 3t ] ,  جَرَآءَة [ 22t ] ),
a.  Was bold, daring, courageous.

جَرَّأَ
جَرَّأَ II ,
a.  Encouraged, emboldened, cheered on.

اِجْتَرَأَ
اِجْتَرَأَ VIII ,
a.  Was encouraged, emboldened.

b.  [ 'Ala ], Ventured upon.

c.  [ Bi &  Ala ], Attempted against.

جُرْءَة
جُرْءَة 3t ,  جَرَاْءَة 22t ,
a.  Boldness, daring.

جَرِيْء
جَرِيْء [ 25 ] , ( pl. أَجْرَآء [ 38 ] ),
a.  Bold, daring.

##### Türkçe

جَرُؤَ
**جَرُؤَ** U ( n. ac. **جُرْأَة** [ 3t ] , **جَرَآءَة** [ 22t ] ),
a. Cesur oldu, atılgan oldu, yürekli oldu.

جَرَّأَ
**جَرَّأَ** II ,
a. Cesaretlendirdi, yüreklendirdi, teşvik etti.

اِجْتَرَأَ
**اِجْتَرَأَ** VIII ,
a. Cesaretlendirildi, yüreklendirildi.

b. [ 'Ala ], üzerine cüret etti.

c. [ Bi & Ala ], aleyhine teşebbüs etti.

جُرْءَة
**جُرْءَة** 3t , **جَرَاْءَة** 22t ,
a. Cesaret, atılganlık.

جَرِيْء
**جَرِيْء** [ 25 ] , ( pl. **أَجْرَآء** [ 38 ] ),
a. Cesur, atılgan.
