# جرأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B1%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جرأ

الجُرأَةُ مثل الجُرْعةِ: الشجاعةُ، وقد يترك همزه فيقال: الجُرةُ مثل الكُرةِ، كما قالوا للمرأَة مَرةٌ. ورجل جَرِيءٌ: مُقْدِمٌ من قومٍ أَجْرِئاء، بهمزتين، عن اللحياني، ويجوز حذف إِحدى الهمزتين؛ وجمعُ الجرِيِّ الوكيلِ: اجْرياءُ، بالمدة فيها همزة؛ والجَرِيءُ: المِقْدامُ. وقد جَرُؤَ يَجْرُؤُ جُرْأَةً وجَراءةً، بالمدّ، وجَرايةً، بغير همز، نادر، وجَرائِيةً على فعالِيةٍ، واستَجْرَأً وتَجَرَّاً وجَرَّأَه عليه حتى اجتَرَأَ عليه جُرْأَةً، وهو جَرِيءُ الـمَقْدَم: أي جَريءٌ عند الاقدامِ. وفي حديث ابن الزبير وبِناء الكعبة: تَرَكها حتى إِذا كان الـمَوسِمُ وقَدِمَ الناسُ يريد أَن يُجَرِّئهم عل أَهل الشام، هو من الجُرأَةِ والإِقدامِ على الشيء. أَراد أَن يَزِيدَ في جُرْأَتهِم عليهم ومُطالبَتِهِم بإِحراقِ الكعبة، ويروى بالحاء المهملة والباء، وهو مذ كور في موضعه. ومنه حديث أَبي هريرة رضي اللّه عنه قال فيه ابن عمر رضي اللّه عنهما: لكنه اجْتَرَأَ وجَبُنَّا: يريد أَنه أَقْدَمَ على الإِكثار من الحديث عن النبي صلى اللّه عليه وسلم وجَبُنَّا نحن عنه، فكثُر حديثُه وقَلَّ حديثُنا. وفي الحديث: وقومُه جُرَآءُ عليه، بوزن عُلماءَ، جمع جَريءٍ: أَي مُتَسَلِّطين غيرَ هائِبين له. قال ابن الأَثير: هكذا رواه وشرحه بعض المتأَخرين، والمعروف حِراءٌ بالحاء المهملة وسيجيء.
والجِرِّيَّة والجِرِّيئةُ: الحُلْقومُ. والجِرِّيئةُ، مـمدود: القانِصةُ، التهذيب. أَبو زيد: هي الفِرِّيَّةُ والجِرِّيَّةُ والنَّوْطةُ لِحَوْصَلةِ الطائر، هكذا رواه ثعلب عن ابن نجْدةَ بغير هَمْز؛ وأَماابن هانئ فإِنه قال: الجِرِّيئةُ   \<ص 45> مهموز، لأَبي زيد، والجَرِيئةُ مثال خَطِيئةٍ: بَيْتٌ يُبْنى من حِجارة ويُجعل على بابه حَجَر يكون أَعلى الباب ويَجْعلون لحمَةَ السَّبُع في مُؤَخَّر البيت، فإِذا دَخل السبُعُ فَتناوَلَ اللَّحْمَةَ سقَط الحَجرُ على الباب فسَدَّه، وجَمْعُها جَرائِئُ، كذلك رواه أَبو زيد، قال: وهذا من الأُصول المرفوضة عند أَهل العربية إِلاَّ في الشُّذُوذ.

### Türkçe

**الجُرأَةُ** tıpkı **الجُرْعةِ** gibidir: yiğitliktir; hemzesi terk edilebilir de şöyle denir: **الجُرةُ** tıpkı **الكُرةِ** gibi; nitekim **المرأَة** için **مَرةٌ** demişlerdir.

Ve **جَرِيءٌ** adam: atılgan; iki hemze ile, **أَجْرِئاء** kavminden, **اللحياني**’den; iki hemzeden birinin hazfi caizdir; ve **الجرِيِّ** (vekil olanın) cem‘i: **اجْرياءُ**; onda med ile, içinde hemze vardır; ve **الجَرِيءُ**: çok atılgan olandır.

Ve gerçekten **جَرُؤَ** **يَجْرُؤُ** **جُرْأَةً** ve **جَراءةً**, med ile, ve **جَرايةً**, hemzesiz,
nadir; ve **جَرائِيةً** **فعالِيةٍ** üzere; ve **استَجْرَأً** ve **تَجَرَّاً** ve onu ona karşı **جَرَّأَه** ta ki ona karşı **اجتَرَأَ** **جُرْأَةً**; ve o, **جَرِيءُ الـمَقْدَم**’dır: yani atılma sırasında yiğittir.

Ve İbn ez-Zübeyr’in ve Kâbe’nin inşası hadîsinde: onu bıraktı, ta ki mevsim olunca ve insanlar gelip, Şam ehline karşı onları **يُجَرِّئهم** (cesaretlendirmeyi) istedi; o, **الجُرأَةِ** ve bir şeye atılmanın cinsindendir. Onların, onlara karşı **جُرْأَتهِم**’ini ve Kâbe’yi yakmayı talep etmelerini artırmak istedi; ve **الحاء** المهملة ve **الباء** ile rivayet olunur; o, kendi yerinde zikredilmiştir. Ve ondan, Ebû Hureyre hadîsi—Allah ondan razı olsun—onda İbn Ömer—Allah ikisinden de razı olsun—dedi ki: fakat o **اجْتَرَأَ** ve biz korktuk: yani o, Peygamber’den—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—hadîsi çoğaltmaya atıldı, biz ise ondan korktuk; böylece onun hadîsi çoğaldı, bizim hadîsimiz azaldı. Ve hadîste: ve kavmi ona karşı **جُرَآءُ**’dur, **عُلماءَ** vezninde, **جَريءٍ**’in cem‘i: yani ona karşı çekinmeyen, musallat olanlar. İbnü’l-Esîr dedi: bazı müteahhirler onu böyle rivayet etti ve şerh etti,
ve bilinen **حِراءٌ**’dır, **الحاء** المهملة ile; ve gelecektir.

Ve **الجِرِّيَّة** ve **الجِرِّيئةُ**: gırtlaktır. Ve **الجِرِّيئةُ**, memdûd: taşlıktır, **التهذيب**. Ebû Zeyd: o, kuşun kursağı için **الفِرِّيَّةُ** ve **الجِرِّيَّةُ** ve **النَّوْطةُ**’dır; bunu, **ثعلب** İbn Necde’den hemzesiz olarak böyle rivayet etti; fakat İbn Hânî ise şöyle dedi: **الجِرِّيئةُ**   \<ص 45>
hemzelidir, Ebû Zeyd’e göre; ve **الجَرِيئةُ** **خَطِيئةٍ** misali: taşlardan inşa edilen bir evdir; kapısına, kapının üstünde olacak bir taş konur; ve evin arkasına yırtıcı hayvanın et parçasını koyarlar; yırtıcı hayvan girince et parçasını alınca taş kapının üzerine düşer de onu kapatır; onun cem‘i **جَرائِئُ**’dür; Ebû Zeyd bunu böyle rivayet etti; dedi ki: bu, Arap dili ehli yanında, ancak şâzlıkta olmak üzere, reddedilmiş asıllardandır.
