# جرث (ج-ر-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B1%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ج - ر - ث
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والثاء والراء معهما
ث ج ر، ج رث يستعملان فقط
ثجر:
الثَّجيرُ: ما عُعِر من العِنب، خرجت سُلافَتُهُ وبقيت بقيَّتُه، وهي الثَّجيرُ.
ويقال: الثَّجيرُ: تفل البُسر يُخلط بالتَّمر فينتبذُ.
وفي الحديث: "لا تَثجُرُوا".
والثَّجرةُ من الوادي حيث يتفرَّق الماء في سعةٍ من الأرض.
وثُجرَةُ الحشا: مجتمع أعلى السَّحر بقصبِ الرِّثَةِ.
والثُّجَرُ: سهامٌ غِلاظ الأصول عِراضٌ.
جرث:
الجِرِّيثُ: ضربٌ من السمك، قل من يأكله.

##### Türkçe

باب **الجيم** و**الثاء** و**الراء** معهما
**ث ج ر**، **ج رث** yalnızca kullanılırlar.

**ثجر**:
**الثَّجيرُ**: üzümden sıkılmış olan şey; onun özsuyu çıkmış ve artığı kalmış; o da **الثَّجيرُ**dur.
Ve denilir ki: **الثَّجيرُ**: **البُسر**in posasıdır; **التَّمر** ile karıştırılır da nebîz yapılır.
Ve hadiste: "لا تَثجُرُوا".
Ve **الثَّجرةُ** vadiden, suyun yerin bir genişliğinde ayrılıp dağıldığı yerdir.
Ve **ثُجرَةُ الحشا**: **السَّحر**ın üst tarafının, **الرِّثَةِ** kamışlarıyla olan toplanma yeridir.
Ve **الثُّجَرُ**: kökleri kalın, enli oklar.

**جرث**:
**الجِرِّيثُ**: balıktan bir tür; onu yiyen azdır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%AB/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ج ث ر
ثجر ، جرث ، جثر : ( مستعملة ) .
جثر : أهمله اللَّيثُ .
وقال ابن دُريد : مكانٌ جَثْرٌ : فيه تُرابٌ يُخالِطه سَبَخ .
ثجر : قال الليث : الثَّجير : ما عُصِرَ من العنب فجرت سُلافته ، وبقيت عصارته فهو الثَّجير ، ويقال : الثَّجير : ثُفْلُ الْبُسْر يُخْلَطُ بالتمر فيُنْتَبَذُ .
وفي الحديث : ( لا تَثْجُرُوا ) .
وقال شَمِر ، قال ابن الأعرابي : الثُّجْرَةُ : وَهْدَةٌ من الأرْض منخفضة .
قال ، وقال غيره : ثُجْرَةُ الوادي : أولُ ما تَنْفَرجُ عنه المضايق قبل أن يَنْبَسط في
السَّعة ، ويُشَبَّه ذلك الموضعُ من الإنسان بثُجْرة الوادي .
وقال الأصمعيّ : الثُّجَر الأوساط ، واحدتها ثُجْرة .
وقال الليث : ثُجْرَةُ الحشا : مُجْتَمَعُ أعلى السَّحْر بقَصَبِ الرئة .
والثُّجَرَ : سهام غلاظ الأصول عِراض .
وقال الشاعر :
تَجَاوَبَ فيه الخيزرانُ المُثَجَّرُ
والمثَجَّرُ : المعرَّض حوفه وقد ثُجِّرَ تَثْجيراً .
وأما قول تميم بن أُبيّ بن مقبل :
والعَيْرُ يَنْفُحُ في المكْتانِ قد كَتِنَتْ
منه جحافِلُه والعَضْرَسِ الثَّجِرِ
ويروى : الثُّجَرِ . فمن رواه الثَّجِر : فمعناه المُجْتَمِع ، والعَضْرَسُ : نبت أحمر النَّوْر .
ومن روى الثُّجَرُ : فهو جمع ثُجْرَة ، وهو ما تَجَمَّعَ في نَبَاته .
وقال أبو عمرو : ثُجْرَةٌ من لَحْمٍ ، أي قِطْعَة .
وقال الأصمعي : الثُّجَرُ : جماعات مُتَفرِّقَةٌ ، والثَّجِر : العريض .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : انْثَجَرَ الجُرح ، وانْفَجَر : إذا سال ما فيه .
جرث : الجِرِّيثُ : من السّمك مَعْروف ، ويقال له : الجِرِّيُّ بلا ثَاء .
وروى سفيان ، عن عبد الكريم الجَزَري : عن عِكْرمة ، عن ابن عباس : أنَّه سئل عن الجِرِّيّ ، فقال : لا بَأْسَ به ، وإنما هو شيءٌ حَرَّمه اليَهود .
وروى شَمِرَ ، عن أحمد بن الحَرِيش ، عن ابن شُميل بإِسنادٍ له ، عن عمار ، أنه قال : لا تأكلوا الصِّلَّوْرَ والأَنْقَلِيس .
قال أحمد ، قال النضر : الصِّلَّوْرُ : الجِرِّيث ، والأنْقَلِيس : المارْمَاهِي .

##### Türkçe

ج ث ر
**ثجر** , **جرث** , **جثر** : (kullanılan).

**جثر** : el-Leys onu ihmal etti.
İbn Düreyd dedi: **مكانٌ جَثْرٌ**: içinde, kendisine **سَبَخ** karışan **تُرابٌ** vardır.

**ثجر** : el-Leys dedi: **الثَّجير**: üzümden sıkılan şeydir; onun **سُلافته**si akmıştır, **عصارته**si kalmıştır; işte o **الثَّجير**dir. Ve denilir ki: **الثَّجير**: **ثُفْلُ الْبُسْر**dur; hurma ile karıştırılır da ondan **يُنْتَبَذُ**.
Hadiste: (**لا تَثْجُرُوا**).
Şemir dedi, İbnü’l-A‘râbî dedi: **الثُّجْرَةُ**: yerden alçak, düşük bir **وَهْدَةٌ**.
Dedi; başkası da dedi: **ثُجْرَةُ الوادي**: dar geçitlerin ondan ayrılıp açılmasının ilkidir; (vadi) genişlikte yayılıp düzleşmeden önce. Ve insandan o mevki, **ثُجْرة الوادي**ye benzetilir.
el-Asma‘î dedi: **الثُّجَر** orta kısımlardır; onun teki **ثُجْرة**dir.
el-Leys dedi: **ثُجْرَةُ الحشا**: akciğerin **قَصَب**ı ile **السَّحْر**ın üstünün toplanma yeridir.
Ve **الثُّجَرَ**: kökleri kalın, geniş (olan) oklardır.
Şair dedi:
تَجَاوَبَ فيه الخيزرانُ المُثَجَّرُ

Ve **المثَجَّرُ**: çevresi genişletilmiş olandır; ve **ثُجِّرَ** (o), **تَثْجيراً** ile.

Temîm b. Übeyy b. Mukbil’in sözüne gelince:
والعَيْرُ يَنْفُحُ في المكْتانِ قد كَتِنَتْ
منه جحافِلُه والعَضْرَسِ الثَّجِرِ

Ve rivayet olunur: **الثُّجَرِ**. Kim onu **الثَّجِر** diye rivayet ederse: manası **المُجْتَمِع**dir. Ve **العَضْرَسُ**: çiçeği kırmızı bir bitkidir.
Kim **الثُّجَرُ** diye rivayet ederse: o, **ثُجْرَة**nin cem‘idir; ve o, onun bitkisinde toplanmış olan şeydir.
Ebû Amr dedi: **ثُجْرَةٌ من لَحْمٍ**; yani bir **قِطْعَة**.
el-Asma‘î dedi: **الثُّجَرُ**: dağınık topluluklardır; ve **الثَّجِر**: geniş olandır.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **انْثَجَرَ الجُرح** ve **انْفَجَر**: içindekinin aktığı zaman.

**جرث** : **الجِرِّيثُ**: balıktan bilinen (bir tür)dür; ve ona **الجِرِّيُّ** denilir, **ثَاء**sız.
Süfyân rivayet etti, Abdülkerîm el-Cezerî’den: İkrime’den, İbn Abbâs’tan: ona **الجِرِّيّ** hakkında soruldu; dedi ki: onda bir beis yoktur; o ancak Yahudilerin haram kıldığı bir şeydir.
Şemir rivayet etti, Ahmed b. el-Harîş’ten, İbn Şümeyl’den, ona ait bir isnadla, Ammâr’dan: dedi ki: **الصِّلَّوْرَ** ve **الأَنْقَلِيس** yemeyin.
Ahmed dedi; en-Nadr dedi: **الصِّلَّوْرُ**: **الجِرِّيث**tir; ve **الأنْقَلِيس**: **المارْمَاهِي**dir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الجِرِّيثُ، بالتشديد: ضَرْبٌ من السمك معروف، ويقال له:
الجِرِّيُّ. رُوِيَ أَن ابن عباس سئل عن الجِرِّيِّ فقال: لا بأْس، إِنما هو شيءٌ حرَّمه اليهود. وروي عن عَمّار: لا تأْكلوا الصِّلَّوْرَ والأَنْقَلِيسَ. قال أَحمدُ بنُ الحَريش: قال النَّضْر الصِّلَّوْرُ الجِرِّيثُ، والأَنْقَلِيسُ المارْماهي. وروي عن عليّ، عليه السلام: أَنه أَباحَ أَكْلَ الجِرِّيث؛ وفي رواية: أَنه كان ينهى عنه، وهو نوع من السمك يُشْبه الحَيّاتِ، ويقال له بالفارسية: المارْماهِي.

##### Türkçe

**الجِرِّيثُ**, şeddeli: bilinen bir çeşit balık; ona **الجِرِّيُّ** de denir. İbn Abbas’ın **الجِرِّيِّ** hakkında sorulduğu rivayet edilmiştir; şöyle dedi: “Beis yoktur; o ancak Yahudilerin haram kıldığı bir şeydir.” Ammâr’dan rivayet edilmiştir: “**الصِّلَّوْرَ** ve **الأَنْقَلِيسَ** yemeyin.” Ahmed b. el-Harîş dedi ki: en-Nadr dedi: **الصِّلَّوْرُ** **الجِرِّيثُ**’tir; **الأَنْقَلِيسُ** ise **المارْماهي**’dir. Ali’den, عليه السلام, rivayet edilmiştir: **الجِرِّيث**’in yenmesini mubah kıldığı; bir rivayette: ondan nehyederdi; o, yılanlara benzeyen bir çeşit balıktır; Farsça olarak ona **المارْماهِي** denir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الجريث، كسكيت: سمك  معروف، ويقال له: الجرى، روى أن ابن عباس سئل عن الجري، فقال: لا بأس إنما هو شيء حرمه اليهود، وروى عن عمار:  لا تأكلوا الصلور والأنقليس  . قال أحمد بن الحريش: قال النضر:الصلور: الجريث والأنقليس: مارماهي، وروى عن علي، رضي الله عنه، أنه أباح أكل الجريث وفي رواية أنه كان ينهي عنه، وهو نوع من السمك يشبه الحيات، ويقال له بالفارسية المارماهي.  والجرثى: كقرشي: عنب  ، كجرشي، بالشين، وسيأتي.  وتجرثي  الرجل، إذا  نتأت جرثئته، أي حنجرته  نقله الصاغاني

##### Türkçe

**الجريث**, **كسكيت**: bilinen bir balık; ve ona **الجرى** denir. İbn عباس’ın **الجري** hakkında sorulduğu rivayet edilmiştir; şöyle dedi: “Sakınca yoktur; o ancak Yahudilerin haram kıldığı bir şeydir.” Ammâr’dan rivayet edilmiştir: “**الصلور** ve **الأنقليس** yemeyin.” Ahmed b. el-Harîş dedi: en-Nadr dedi: **الصلور**: **الجريث**’tir; **الأنقليس**: **مارماهي**’dir. Ali’den, رضي الله عنه, **الجريث**’i yemenin mubah kılındığı rivayet edilmiştir; bir rivayette de ondan nehyediyor idi. O, yılanlara benzeyen bir balık türüdür; ve ona Farsça olarak **المارماهي** denir.

**الجرثى**: **كقرشي** gibi: üzüm; **كجرشي** gibi, **بالشين** ile; ve gelecektir.

Ve **تجرثي** adam; **جرثئته** kabardığı zaman; yani gırtlağı; bunu es-Sâğânî nakletti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%AB/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

جِرِّيثٌ
جِرِّيثٌ جريث A kind of fish, (S, Mgh, K,) well known, (TA,) also called جِرِّىٌّ and صِلَّوْرٌ, (Mgh, TA,) resembling a serpent, called in Persian مَارْ مَاهِى [snake-fish, or eel]; forbidden to be eaten by the Jews: whether it be lawful to the Muslims is disputed: (TA:) قِرِّيثٌ is a dial. var. (S in art. قرث.)

##### Türkçe

جِرِّيثٌ

**جِرِّيثٌ** **جريث** Bir tür balık; (S, Mgh, K,) iyi bilinen; (TA,) ayrıca **جِرِّىٌّ** ve **صِلَّوْرٌ** diye de adlandırılır; (Mgh, TA,) yılana benzeyen; Farsçada **مَارْ مَاهِى** [yılan-balık, yahut yılanbalığı] diye adlandırılan; Yahudilere yenmesi haram kılınmış; Müslümanlara helâl olup olmadığı ihtilaflıdır: (TA:) **قِرِّيثٌ** bir lehçe varyantıdır. (S, قرث maddesinde.)
