# جرر — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%B1/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B1%D8%B1/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%B1.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: جرر

ج ر ر
رأيت مجرّ ذيله وجرروا أذيالهم‏.‏
وأجره الرمح إذا طعنه وتركه فيه يجره‏.‏
وجـر علـى نفسـه جريـرة وكثـرت جرائرهـم وجرائمهـم‏.‏
وكظـم البعيـر جرتـه‏.‏
ولا أفعـل ذلـك مـا اختلفـت الجرة والـدرة‏.‏
وفعلته من جراك‏.‏
وكثرت بنصيبين الطيارات والجرارات وهي عقارب صفر صغار‏.‏
واجتررتـه فأكلتـه‏.‏
وجرجـر العـود‏:‏ تضـور‏.‏
وجرجـر الشراب في جوفه‏:‏ جرعه جرعاً متداركاً له صوت‏.‏
وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ فكأنما يجرجر في جوفه نار جهنم ‏"‏‏.‏
ومن المجاز‏:‏ داره يجر الجبل أي بأسفله كما يقال‏:‏ بذيل الجبل‏.‏
وإنه ليجر جيشاً كثيراً وجيش جرار‏:‏ يجر عتاد الحرب‏.‏
قال‏:‏ ستندم إذ يأتي عليك رعيلنـا بأرعـن جرار كثير صواهله والإبل الجارة‏:‏ العوامل لأنها تجر الأثقال أو تجر بالأزمة‏.‏
ولا جارة لـي فـي هـذا أي لا منفعـة تجرني إليه وتدعوني‏.‏
وأجر لسانه‏:‏ منعه من الكلام واصله من إجرار الفصيل وهو أن يشق لسانـه ويشـد عليـه عـود لئـلا يرتضـع لأنه يجر العود بلسانه‏.‏
وأجررت فلاناً رسنه‏:‏ تركته وشأنه‏.‏
وأجررته الدين إذا أخرته‏.‏
وأجرني أغاني إذا غناك صوتاً ثم أردفه أصواتاً متتابعة‏.‏
قال‏:‏ فلما قضى مني القضاء أجرني أغانـي لا يعيـا بهـا المترنـم وكان ذلك عام كذا وهلم جرا إلى اليوم‏.‏
وفلان يجر الإبل على أفواهها إذا سارها سيراً ليناً وهي تأكل‏.‏
قال‏:‏ لطالمـا جررتكـن جراً حتى نـوى الأعجـف واستمـرا فاليوم لا آلو الركاب شـراً أي سمن الأعجف وثابت إليه نفسه‏.‏
وأصابتنا السماء بجار الضبع وهو السيل الذي يخرجها من وجارها‏.‏
وهذا مطر جار الضبع ومطرة جارة الضبع‏.‏
وجرت الخيل الأرض بسنابكها إذا خذتها‏.‏
وجرت الحامل فهي جرور إذا زادت على وقت حملها‏.‏
واستجررت لفلـان‏:‏ انقـدت له‏.‏
وألقاه في جريته أي أكله وهي الحوصلة‏.‏
وفرس جرور ضد قوود‏.‏
وبئر جرور ومتوح ونزوع أي يسنى منها ويستقي على البكرة وينزع بالأيدي‏.‏
وفي مثـل ‏"‏ سطـى مجـر ترطـب هجـر ‏"‏ أي يـا مجـرة‏.‏
وفـي الحديـث‏:‏ ‏"‏ خلـوا بيـن جريـر والجريـر ‏"‏ وهـو زمام من أدم وكان ينازع على زمام ناقته عليه السلام وهو مثل في التخلية‏.‏

### Türkçe

ج ر ر
**مجرّ** etekliğini gördüm; ve etekliklerini sürüklediler.
Ve mızrak onu **أجره** etti; onu dürttüğü ve onu onda bırakıp onu sürüklediği zaman.
Ve kendi üzerine bir **جريـرة** sürükledi; ve onların **جرائر**i ve onların **جرائم**i çoğaldı.
Ve deve **جرتـه**sini tuttu.
Ve ben bunu yapmam; **الجرة** ile **الدرة** ihtilaf ettiği müddetçe.
Ve onu senin **جراك**ından yaptım.
Ve Nusaybin’de **الطيارات** ve **الجرارات** çoğaldı; ve onlar sarı küçük akreplerdir.
Ve onu **اجتررتـه**; sonra onu yedim.
Ve **جرجـر العـود**: büzüldü.
Ve içkisinin karnında **جرجـر** etmesi: onu, sesi olan, peş peşe yudumlayarak içmesidir.
Ve hadiste: “Sanki o, karnında cehennem ateşini **يجرجر** eder.”
Ve mecazdan: evi dağı **يجر** eder; yani onun alt tarafında; denildiği gibi: dağın eteğiyle.
Ve o, çok bir orduyu **يجر** eder; ve **جيش جرار**: savaş teçhizatını sürükler.
Dedi ki: pişman olacaksın; bizim bölüğümüz sana geldiği vakit; çok kişnemesi olan, çok bir **أرعن جرار** ile. Ve **الإبل الجارة**: çalışanlardır; çünkü ağırlıkları çekerler yahut yularlarla çekilirler.
Ve bu hususta benim için **جارة** yoktur; yani beni ona çeken ve beni çağıran bir menfaat yoktur.
Ve dilini **أجر** etti: onu konuşmadan men etti; ve aslı, **إجرار الفصيل**dendir; o da, onun dilini yarması ve üzerine bir çubuk bağlamasıdır; emmesin diye; çünkü o, çubuğu diliyle çeker.
Ve falanın yularını **أجررت** ettim: onu kendi hâline bıraktım.
Ve borcu **أجررته** ettim; onu ertelediğim zaman.
Ve bana şarkılar **أجرني** etti; eğer sana bir sesle şarkı söyler, sonra onu peş peşe seslerle ardına eklerse.
Dedi ki: benden hüküm hükmünü yerine getirince, bana şarkılar **أجرني** etti; terennüm edenin onunla yorulmadığı; ve bu, falan yıl idi; ve **هلم جرا** bugüne kadar.
Ve falan, develeri ağızları üzerinde **يجر** eder; eğer onları yumuşak bir yürüyüşle yürütürse ve onlar yerlerken.
Dedi ki: sizi uzun zamandır bir çekişle **جررتكـن** ettim; nihayet zayıf olan semirdi ve devam etti; bugün binekleri kötülükten geri durmam; yani zayıf semirdi ve nefsi ona geri döndü.
Ve gök bize **جار الضبع** ile isabet etti; o, onu ininden çıkaran seldir.
Ve bu, **مطر جار الضبع**dır; ve **مطرة جارة الضبع**.
Ve atlar yeri toynaklarıyla **جرت** etti; eğer onu kazıdılarsa.
Ve gebe **جرت** etti; o hâlde o **جرور**dur; eğer gebelik vaktinin üzerine arttıysa.
Ve falan için **استجررت**: ona boyun eğdim.
Ve onu **جريته**sine attı; yani onu yedi; ve o, kursaktır.
Ve **فرس جرور**, **قوود**un zıddıdır.
Ve **بئر جرور** ve **متوح** ve **نزوع**: yani ondan su çekilir ve makara üzerinde su alınır ve ellerle çekilip çıkarılır.
Ve meselde: “**سطـى مجـر ترطـب هجـر**” yani: ey **مجـرة**.
Ve hadiste: “**خلـوا بيـن جريـر والجريـر**”; ve o, deriden bir yulardır; ve onun (aleyhisselâmın) devesinin yuları üzerinde çekişiliyordu; ve o, salıverme hakkında bir meseldir.
