# جرهس (ج-ر-ه-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%87%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B1%D9%87%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ج - ر - ه - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%87%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والجيم
جهضم: تَجَهْضَمَ الفَحْلُ على أقرانه، أي: علاهم بكلكله، وبعيرٌ جَهْضَمُ الجَنْبينِ، أي: رَحْبُ الجنبين، وكذلك الرّجل.
والجَهْضَمُ: الضَّخْمُ الهامةِ ، المُسْتديرُ الوَجْهِِ.
سجهر: اسْجهرَّتِ الرِّماحُ، أي: أقبلت إليك. واسجهرّ النّبات، أي: طال. قال:
في كنّ وادٍ مُسْجَهِرٍّ رفرف
هجرس: الهِجْرِسُ: من أولاد الثّعالب، ويُوصَفُ به اللّئيم. ورَمَتْني الأَيّام عن هَجارِسِها، أي: شدائدها، ودواهيها.
جرهس: والجرهاس: الجَسيمُ، قال يصف الأسد:
يُكْنَى وما حُوِّل عن جِرهاسِ
من فَرْسِهِ الأُسْدَ: أبا فِراسِِ
سمهج: السَّمْهَجَةُ: الفَتْلُ الشَّديدُ. حَبْلُ مُسَمْهَجٌ، وهو في الحَلِفِ أيضاً، قال: يَحْلِفُ بَجٌّ خَلِفاً مُسَمْهَجا قلتُ له يا بَجُّ لا تُلَجِّجا ولبنُ سَمْهَجٌ سَمَلَّجٌ: أي: حُلْوٌ دَسِمٌ.
دهرج: الدَّهْرَجةُ: الوَحاءُ في السّير.
جرهد: أجْرَهدَّ القوم: قصدوا القصد. واجرهدَّ الطّريق، أي: اسْتَمّرَّ.
دهنج: الدُّهانجُ: البَعير الضَّخْم ذو السّنامَيْن. قال:
كأنَّ رَعْنَ الآلِ منه في الآلْ
إذا بدا، دُهانِـجٌ ذو أعـدالْ
شبّة أطرافَ الجَبَل في السَّراب بعد لَيْن وسنامَيْن.
والدَّهْنَجُ: حصىً خُضْرٌ يُحكُّ منها الفُصوص، ليس بعربيّة.
هجدم: هِجدَمٌ: لغةٌ في إجدمٌ: في إقدامِك الفرس وزَجْركَهُ: يقال: أوّل من رَكبَ الفَرَسَ ابن آدمَ.
القاتل، حمل على أخيه فزجر فرساً وقال: هجِ الدّم، فلمّا كثر على الالسنة اقتصروا على: هجدم وإجدم.
دهمج: الدَّهْمَجةُ: مَشْيُ الكبير كأنَّه في قيد.
هرجب: الهِرْجابُ من الإِبل : الطّويلة الضَّخمة.
هبرج: الهَبْرجةُ: اختلاطٌ في المَشْي، قال العجّاج:
يَتْبَعْنَ ذيّالاً مُوَشًّى هَبْرَجا
جهرم: الجَهْرَميّةُ: ثيابٌ منسوبة، نحو البسط وما أشبهَهَا، يقال: هي من الكَتّان، قال:
"لا يُشْتَرَي كَتّانه وجَهْرَمُهْ"
جعله اسماً بإخراج ياء النِّسبة.
جرهم: جُرْهُم: حيٌّ من اليَمَن. نزلوا مكّة، وتزوج فيهم إسماعيلُ عليه السّلام، فعصَوُا الله، وأُلحِدوا في الحَرَم فأبادهم الله.
جمهر: الجُمْهُوُر: الرَّمْل الكثيرُ المتراكم الواسع. والجُمْهُورُ: الجماعة من النّاس، وخيلٌ. مُجَمْهَرة، أي: مُجْتمعة.
جهبل: امرأةٌ جَهْبَلةٌ: قبيحةٌ دَميمةُ.
هلبج: الهِلْباجةُ: الثَّقيل من الّناس. ويقال: الأحمق المائق.
لهجم: اللَّهْجَمُ: الطَّريقُ الواضِحُ.
هملج: الهَمْلَجةُ: حسنُ سَيْرِ الدّابّة في سرعة وبخترة. الذّكَرُ والأُنثى نعتهما: هملاج.
وقد هَمْلَجْ: واأَرٌٌْ مُهَمْلَجٌ: مُدَلَّل مُنْقاد قال العجّاج:
"قد قلّدوا أَمْرَهُمُ المُهَمْلَجا"

##### Türkçe

**الهاء** ve **الجيم**
**جهضم**: **تَجَهْضَمَ** aygır akranlarının üzerine (karşı) **على**; yani: göğsüyle onların üzerine çıktı. Ve iki yanı **جَهْضَمُ الجَنْبينِ** olan bir deve; yani: iki yanı geniş. Aynı şekilde adam da.
Ve **الجَهْضَمُ**: başı iri olan, yüzü yuvarlak olan.

**سجهر**: Mızraklar **اسْجهرَّتِ**; yani: sana doğru geldiler. Ve bitki **اسجهرّ**; yani: uzadı. Dedi ki:
Bir gizli vadide, **مُسْجَهِرٍّ** (olan), dalgalandı

**هجرس**: **الهِجْرِسُ**: tilkilerin yavrularından; ve onunla alçak (kimse) vasfedilir. Ve günler beni onların **هَجارِسِها**’sından attı; yani: onun şiddetleri ve onun belaları.

**جرهس**: Ve **الجرهاس**: iri cüsseli (olan). Aslanı vasfederek dedi ki:
Künye edinir; ve **جِرهاسِ**’ından çevrilmiş değildir
Atından aslanı: **أبا فِراسِ**

**سمهج**: **السَّمْهَجَةُ**: şiddetli büküm. **حَبْلُ مُسَمْهَجٌ**; ve o, yemin (hususunda) da böyledir. Dedi ki: **يَحْلِفُ بَجٌّ خَلِفاً مُسَمْهَجا قلتُ له يا بَجُّ لا تُلَجِّجا** Ve **لبنُ سَمْهَجٌ سَمَلَّجٌ**: yani: tatlı, yağlı.

**دهرج**: **الدَّهْرَجةُ**: yürüyüşte sürat.

**جرهد**: Kavim **أجْرَهدَّ**: kastı kastettiler. Ve yol **اجرهدَّ**; yani: devam etti.

**دهنج**: **الدُّهانجُ**: iki hörgüçlü, iri deve. Dedi ki:
Sanki serabda ondan serabda serabın çıkıntısı
Göründüğü zaman: yükleri olan, iki hörgüçlü bir **دُهانِـجٌ**
Serabda, yumuşaklıktan ve iki hörgüçten sonra dağın uçlarını benzetti.
Ve **الدَّهْنَجُ**: yeşil çakıl; ondan yüzük taşları kazınır; Arapça değildir.

**هجدم**: **هِجدَمٌ**: **إجدمٌ**’da bir lügat: atı sürmende ve onu azarlamanda; denir ki: ata ilk binen Âdem oğlu.
Katil; kardeşinin üzerine حمل etti, bir atı azarladı ve dedi: **هجِ الدّم**; diller üzerinde çoğalınca **هجدم** ve **إجدم** üzerine iktisar ettiler.

**دهمج**: **الدَّهْمَجةُ**: yaşlının yürüyüşü; sanki bağ içinde.

**هرجب**: Develerden **الهِرْجابُ**: uzun, iri olan.

**هبرج**: **الهَبْرجةُ**: yürüyüşte karışıklık. **العجّاج** dedi ki:
Süslü bir kuyruğu olanı, **هَبْرَجا** olarak izlerler

**جهرم**: **الجَهْرَميّةُ**: nisbetli elbiseler; yaygılar ve benzerleri gibi. Denir ki: o ketendendir. Dedi ki:
"Onun keteni ve **جَهْرَمُهْ** satın alınmaz"
Nisbet **ياء**’sını çıkararak onu isim yaptı.

**جرهم**: **جُرْهُم**: Yemen’den bir kabile. Mekke’ye indiler; İsmail عليه السّلام onların içinde evlendi. Sonra Allah’a isyan ettiler ve Harem’de ilhada saptılar; Allah da onları helâk etti.

**جمهر**: **الجُمْهُوُر**: çok, yığılmış, geniş kum. Ve **الجُمْهُورُ**: insanlardan bir topluluk; ve atlar. **مُجَمْهَرة**; yani: toplanmış.

**جهبل**: **جَهْبَلةٌ** kadın: çirkin, kötü yüzlü.

**هلبج**: **الهِلْباجةُ**: insanlardan ağır (kimse). Ve denir ki: ahmak, hafifmeşrep.

**لهجم**: **اللَّهْجَمُ**: açık yol.

**هملج**: **الهَمْلَجةُ**: binitin sürat ve salınış içinde yürüyüşünün güzelliği. Erkek ve dişi; ikisinin sıfatı: **هملاج**.
Ve **هَمْلَجْ**. Ve **أَرٌٌْ مُهَمْلَجٌ**: nazlandırılmış, boyun eğen. **العجّاج** dedi ki:
"**قد قلّدوا أَمْرَهُمُ المُهَمْلَجا**"

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%87%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الجِرْهاسُ: الجسيم؛ وأَنشد:
يُكْنى، وما حُوِّل عن جِرْهاسِ،
من فَرْسَةِ الأُسْدِ، أَبا فِراسِ

##### Türkçe

**الجِرْهاسُ**: iri cüsseli; ve (şu beyit) okundu:

Künye edinilir; ve **جِرْهاسِ**’tan çevrilmiş olan (şey),
aslanın dişisinden, ey **أَبا فِراسِ**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%87%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الجرهاس، بالكسر أهمله الجوهري، وقال الليث: هو الجسيم وأنشد:

  يكنى وما حول عن جرهاسمن فرسه الأسد أبا فراس الجرهاس أيضا: الأسد الغليظ الشديد، نقله الصاغاني وابن دريد.

##### Türkçe

**الجرهاس**: kesre ile; el-Cevherî onu ihmal etti. el-Leys dedi ki: o, iri cüsselidir. Ve şu beyti şahit getirdi:

  “Künyelenir; ve çevresinde, atından bir **جرهاس** (vardır): aslan, Ebû Firâs.”

**الجرهاس** ayrıca: kalın, şiddetli aslan; bunu es-Sâğânî ve İbn Düreyd nakletti.
