# جري — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%8A/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B1%D9%8A/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%8A.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: جري

* ج ر ي * * جَرَى * الماء وغيره من باب رمى و * جَرَياناً * أيضا وما أشد * جِرْيَةَ * هذا الماء بالكسر وقوله تعالى ﴿باسم الله مجراها ومرساها﴾ هما مصدران من * أجْرَيْتُ * السفينة وأرسيت و * مَجْراها * ومرساها بالفتح من جرت السفينة ورست و * الجِرَايةُ * الجاري من الوظائف و * الجَرْوُ * بكسر الجيم وضمها ولد الكلب والسباع والجمع * أجْرٍ * و * جِرَاءُ * وجمع الجراء * أجْرِيَةٌ * و * الجِرْوُ * و * الجِرْوةُ * الصغير من القثاء وفي الحديث ﴿أُتي النبي ]ص[ بأجر زغب﴾ وكلبة * مُجْرٍ * و * مُجْرِيةٌ * معها * جِرَاؤُها * و * جَارِيةٌ * بينة و * الجَرَايةِ * بالفتح و * الجَرَاءِ * و * الجِراءِ * بالفتح والكسر و * الجاريةُ * أيضا الشمس والجارية السفينة و * جَارَاهُ مُجَاراةً وجِرَاءً * جرى معه و * جَارَاهُ * في الحديث و * تَجَارَوْا * فيه و * الجَرِيُّ * الوكيل والرسول وقد * جَرَّى جَرِياً * و * اسْتَجْرَى * أيضا أي وكّل وكيلا وأرسل رسولا وفي الحديث ﴿قولوا بقولكم ولا يستجرينكم الشيطان﴾ قلت قال الأزهري قدم على النبي عليه الصلاة والسلام رهط بني عامر فقالوا أنت والدنا وأنت سيدنا وأنت الجفنة الغراء فقال قولوا بقولكم الحديث أي تكلموا بما يحضركم ولا تتنطعوا ولا تتنطقوا كأنما تنطقون عن لسان الشيطان والعرب تدعو السيد المطعام جفنة لملابسته لها والغراء التي فيها وضح السنام وسمي الوكيل * جَرِياً * لأنه يجري مجرى موكله وقولهم فعلت ذاك من * جَرَاكَ * ومن * جَرَائِك * أي من أجلك لغة في * جَرّاك * بالتشديد ولا تقل مجراك

### Türkçe

* ج ر ي * **جَرَى** su ve başkası **رمى** babından; ayrıca **جَرَياناً** (olarak). “Bu suyun **جِرْيَةَ**’si ne şiddetlidir!” (kesre ile). Yüce Allah’ın sözü: ﴿باسم الله مجراها ومرساها﴾ ikisi de **أجْرَيْتُ** gemiyi ve demirledim (anlamındaki fiilden) iki mastardır. **مَجْراها** ve مرساها (fetha ile) ise gemi aktı ve demirledi (anlamındaki fiilden). **الجِرَايةُ**: vazifelerden (maaş/ödeneklerden) “cârî olan” (devam eden). **الجَرْوُ**: **الجيم**’in kesresi ve zammı ile; köpeğin ve yırtıcıların yavrusu; çoğulu **أجْرٍ** ve **جِرَاءُ**’dur; **الجراء**’ın çoğulu **أجْرِيَةٌ**’dir. **الجِرْوُ** ve **الجِرْوةُ**: hıyarın küçüğü. Hadiste: ﴿Peygamber ]ص[’e tüyü yeni bitmiş **أجر** getirildi﴾; ve yanında **جِرَاؤُها** bulunan bir **مُجْرٍ** ve bir **مُجْرِيةٌ** dişi köpek. **جَارِيةٌ**: **الجَرَايةِ** (fetha ile) ve **الجَرَاءِ** ve **الجِراءِ** (fetha ve kesre ile) bakımından açık (belli). **الجاريةُ** ayrıca güneştir; câriye olan gemidir. **جَارَاهُ مُجَاراةً وجِرَاءً**: onunla birlikte koştu. Hadiste **جَارَاهُ** ve onda **تَجَارَوْا** (geçti). **الجَرِيُّ**: vekil ve elçi; ve **جَرَّى جَرِياً** ve ayrıca **اسْتَجْرَى**: yani bir vekil tayin etti ve bir elçi gönderdi. Hadiste: ﴿Sözünüzle söyleyin ve şeytan sizi **يستجرينكم** etmesin﴾; dedim ki: el-Ezherî dedi: Nebî عليه الصلاة والسلام’e Benî Âmir heyetinden bir grup geldi; dediler ki: sen bizim babamızsın, sen bizim efendimizsin, sen **الجفنة الغراء**’sın; dedi ki: “Sözünüzle söyleyin” hadisi; yani size hazır olanla konuşun; zorlamaya gitmeyin ve yapmacık konuşmayın; sanki şeytanın dili üzerinden konuşuyormuşsunuz gibi. Araplar, onunla (sofra ile) bitişikliği sebebiyle, yediren efendiye **جفنة** der; **الغراء** ise içinde hörgücün açıklığı (beyazlığı) bulunan (şey)dir. Vekile **جَرِياً** adı verildi; çünkü o, müvekkilinin yerine geçer. “Bunu **جَرَاكَ**’tan ve **جَرَائِك**’ten yaptım” sözleri: yani senin için; **جَرّاك** (teşdîd ile) hakkında bir dildir; “مِجْراك” deme.
