# جزح — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D8%AD/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B2%D8%AD/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جزح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D8%AD.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: جزح

باب الحاء والجيم والزاي معهما
ح ج ز، ج ز ح يستعملان فقط
حجز:
الحَجْزُ: أن تَحجِزَ بين مُقاتِلَيْن. والحِجاز والحاجز اسم، وقوله تعالى: "وجَعَل بين البَحريَنْ حاجزاً" أيْ حِجازاً فذلك الحِجاز أمْر الله بين ماءٍ مِلْحٍ وعَذْبٍ لا يختلطان. وسُمِّيَ الحِجاز لأنّه يفصِلُ بينَ الغَوْر والشام وبيْنَ البادِية. والحِجازُ: حَبْلٌ يُلقَى للبعير من قِبَل رِجلَيْه، ثُمَّ يُناخُ عليه، يُشَدُّ به رُسْغا رِجلَيْه إلى حِقْوَيْه وعَجُزه.
حَجَزْته فهو مَحجُوز، قال ذو الرمة:
حتى إذا كانَ محجُوزاً بنافِـذةٍ		وقائظا وكِلا رَوْقَيْهِ مُخْتَضَبُ
وتقول: كان بينهم رِمِّيّاً ثم حَجَزْتَ بينهم حِجِّيَزى. أيْ رَمْيٌ، ثم صاروا إلى المُحاجزة. والحُجْزَةُ: حَيثُ يُثْنَى طَرَف الأزِار في لَوْث الازِار، قال النابغة:
رِقاقُ النِعالِ طِّيبٌ جُحُزاتُهـم		يُحَيُّونَ بالرَيْحانِ يومَ السباسِبِ
والرجلُ يحتَجزُ بإزارِه على وسَطه. وحُجْزُ الرجل: أصلُه ومَنْبِتُه. وحُجْزُ الرجل أيضاً: فَصْل ما بين فَخذِه والفَخِذِ الأخرى من عشيرته، قال:
فامدَحْ كريمَ المُنْتَمَى والحُجْزِ
جزح:
جَزَحَ لَنا من ماله جَزْحا أو جَزْحةً: أيْ قَطَعَ قِطعةً. وجَزَحَ الشَجَرَ: حَتَّ ورقه.

### Türkçe

باب **الحاء** ve**الجيم** ve**الزاي** onlarla birlikte

**ح ج ز**، **ج ز ح** yalnızca kullanılırlar

**حجز**:
**الحَجْزُ**: iki dövüşen arasına engel koymandır. Ve **الحِجاز** ve **الحاجز** isimdir; ve Yüce Allah’ın sözü: “وجَعَل بين البَحريَنْ حاجزاً” yani **حِجازاً**; işte o **الحِجاز** Allah’ın emridir; tuzlu su ile tatlı su arasında, ikisi karışmazlar. Ve **الحِجاز** diye adlandırıldı; çünkü o, **الغَوْر** ile **الشام** arasında ve **البادِية** ile arasında ayırır. Ve **الحِجازُ**: deve için, iki ayağının tarafından atılan bir iptir; sonra onun üzerine çöktürülür; onunla iki ayağının iki bileği, iki böğrüne ve sağrısına doğru bağlanır.

Onu engelledim; o da engellenmiş olur; ذو الرمة dedi ki:
حتى إذا كانَ محجُوزاً بنافِـذةٍ		وقائظا وكِلا رَوْقَيْهِ مُخْتَضَبُ

Ve dersin: aralarında **رِمِّيّاً** idi, sonra aralarında **حِجِّيَزى** engel koydun. Yani: bir atış; sonra **المُحاجزة**’ye vardılar. Ve **الحُجْزَةُ**: izarın ucunun, izarın kıvrımında katlandığı yerdir; النابغة dedi ki:
رِقاقُ النِعالِ طِّيبٌ جُحُزاتُهـم		يُحَيُّونَ بالرَيْحانِ يومَ السباسِبِ

Ve adam, izarıyla belinin üzerinde engellenir. Ve **حُجْزُ** adam: onun aslı ve bitiş yeridir. Ve **حُجْزُ** adam ayrıca: onun uyluğu ile, aşiretinden olan öteki uyluk arasının ayrımıdır; dedi ki:
فامدَحْ كريمَ المُنْتَمَى والحُجْزِ

**جزح**:
**جَزَحَ** bize malından **جَزْحا** yahut **جَزْحةً**: yani bir parça kesti. Ve **جَزَحَ** ağacı: yaprağını bile kesti.
