# جزح — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D8%AD/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B2%D8%AD/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جزح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D8%AD.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جزح

الجَزْحُ: العطية.
جَزَحَ له جَزْحاً: أَعطاه عطاء جزيلاً، وقيل: هو أَن يُعْطِي ولا يُشاوِرَ أَحداً، كالرجل يكون له شريك فيغيب عنه فيُعْطِي من ماله ولا ينتظره. وجَزَحَ لي من ماله يَجْزَحُ جَزْحاً: أَعطاني منه شيئاً؛ وأَنشد أَبو عمرو لتميم بن مُقْبِل:
وإِني، إِذا ضَنَّ الرَّفُودُ بِرِفْدِه،
لَمُخْتَبِطٌ، من تالدِ المالِ، جازِحُ
وقال بعضهم: جازح أَي قاطع أَي أَقطع له من مالي قطعة؛ وهذا البيت أَورد الجوهري عجزه:
وإِني له، من تالدِ المالِ، جازِحُ
وقال ابن بري: صوابه «لمختبط من تالد المال» كما أَورده الأَزهري وابن سيده وغيرهما، واسم الفاعل جازِحٌ؛ وأَنشد أَبو عُبيدة لعَدِيِّ بن صُبْحٍ يمدح بَكَّاراً:
ما زِلْتَ من ثَمَرِ الأَكارِمِ تُصْطَفَى،
من بينِ واضِحةٍ وقَرْمٍ واضِحِ
حتى خُلِقْتَ مُهَذَّباً، تَبْني العلى،
سَمْحَ الخَلائقِ، صالحاً من صالِحِ
يَنْمِي بك الشَّرَفُ الرفيعُ، وتَتَّقِي
عَيْبَ المَذَمَّة، بالعَطاءِ الجازِحِ
وجَزَحَ الشجرةَ: ضربها ليَحُتَّ وَرَقَها.
وجِزِحْ: زجر للعَنْزِ المُتَصَعِّبَة عند الحَلْب، معناه: قِرِّي.

### Türkçe

**الجَزْحُ**: bağış.

**جَزَحَ له جَزْحاً**: ona büyük bir bağış verdi; ve denildi ki: o, kimseyle danışmadan vermesidir; tıpkı bir adamın bir ortağı olup da ondan uzak kalması, onun da malından verip onu beklememesi gibi.

**وجَزَحَ لي من ماله يَجْزَحُ جَزْحاً**: malından bana bir şey verdi; ve Ebû Amr, Temîm b. Mukbil’den şu beyti okudu:
Ve ben, **الرَّفُودُ** kendi **بِرِفْدِه**’siyle cimrilik ettiğinde,
eski maldan, (bir şey) koparıp alan, **جازِحُ**’ım.

Ve bazısı dedi ki: **جازح** yani kesen; yani malımdan ona bir parça kesip ayırırım; ve bu beytin yarımını Cevherî şöyle nakletti:
Ve ben ona, eski maldan, **جازِحُ**’ım.

Ve İbn Berrî dedi ki: doğrusu, Ezherî’nin, İbn Sîde’nin ve başkalarının naklettiği gibi “**لمختبط من تالد المال**”dır; ve ism-i fâil **جازِحٌ**’tır; ve Ebû Ubeyde, Bekkar’ı öven Adî b. Subh’tan şu beyti okudu:
Sen, kerem sahiplerinin meyvesinden seçilip durdun,
apaçık olan ile apaçık **قَرْم** arasından
ta ki, terbiye edilmiş olarak yaratıldın; yüceliği kurarsın,
ahlâkı cömert; iyiden (gelen) olarak salih
Seninle yüce şeref büyür; ve sen sakınırsın
kınamanın ayıbını, **بالعَطاءِ الجازِحِ** ile.

**وجَزَحَ الشجرةَ**: yapraklarını döksün diye ona vurdu.

**وجِزِحْ**: sağım sırasında huysuzlaşan keçiye azarlama; anlamı: “dur, sakin ol.”
