# جزح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B2%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جزح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جزح

جزح  الرجل  كمنع: مضى لحاجته  ولم ينتظر. جزح له:  أعطى عطاء جزيلا. أو  جزح:  أعطى ولم يشاور أحدا  ، كالرجل يكون له شريك فيغيب عنه فيعطي من ماله ولا ينتظره. جزحت  الظباء: دخلت كناسها  ، أي مأواها. جزح  الشجر: ضربه ليحت ورقه  . جزح  له من ماله جزحة  ، بالفتح، وجزحا:  قطع له قطعة  . وأنشد أبو عمرو لتميم بن مقبل:
  وإني إذا ضن الرفود برفـده                      لمختبط من تالد المال جازح هكذا أورده الأزهري وابن سيده وغيرهما، أي أقطع له من مالي قطعة. ويقال: جزح من ماله جزحا: أعطاه شيئا.  والجزح: العطية  . واسم الفاعل جازح. أنشد أبو عبيدة لعدي بن صبح يمدح بكارا:
  ينمي بك الشرف الرفيع وتتقي                      عيب المذمة بالعطاء الجازح يقال:  غلام جزم كجبل وكتف: إذا نظر وتكايس  ، أي صار كيسا. ومما يستدرك عليه: جزح، بكسرتين: زجر للعنز المتصعبة عند الحلب، معناه: قري؛ قاله ابن منظور.

### Türkçe

**جزح** adam ( **منع** gibi): ihtiyacı için gitti ve beklemedi. **جزح له**: bol bir bağış verdi. Yahut **جزح**: verdi ve hiç kimseye danışmadı; tıpkı bir adamın bir ortağı olup da ondan uzaklaşıp, malından verip onu beklememesi gibi. **جزحت الظباء**: **كناسها**’na, yani barınağına girdi. **جزح الشجر**: yaprağını döksün diye ona vurdu. **جزح له من ماله جزحة** , fetha ile, ve **جزحا**: ona bir parça kesti. Ebû Amr, Temîm b. Mukbil’den inşâd etti:
  Ve ben, **الرفود** kendi **رفـده**’siyle cimrilik edince,
                      kadîm maldan (maldan) toplayan için elbette **جازح**’ım
Bunu Ezherî, İbn Sîde ve başkaları böyle rivayet etti; yani malımdan ona bir parça keserim. Ve denilir: **جزح من ماله جزحا**: ona bir şey verdi. Ve **الجزح**: bağıştır. Ve ism-i fâil **جازح**’tır. Ebû Ubeyde, Adî b. Subh’tan, Bekkâr’ı överken inşâd etti:
  Seninle yüce şeref artar ve sakınırsın,
                      kınama ayıbını **بالعطاء الجازح** ile
Denilir: **غلام جزم** ( **جبل** ve **كتف** gibi): baktığında ve kurnazlık yaptığında; yani akıllı oldu. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **جزح** , iki kesra ile: sağım sırasında huysuzlaşan keçiyi azarlamadır; manası: **قري**; bunu İbn Manzûr söyledi.
