# جزر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B2%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جزر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: جزر

الجَزورُ من الإبل يَقَعُ على الذكر والأنثى. وهي تويَّث، والجمع الجُزُرُ.
والجزارَةُ: أطراف البعير: اليدان والرجلانِ والرأس، سمِّيت بذلك لأنَّ الجَزَّارَ يأخذها، فهي جُزارَتَهُ، كما يقال: أخذ العامل عُمالَته. فإذا قالوا فرسٌ عَبْلُ الجُزارَةِ، فإنَّما يراد غِلظَ اليدين والرجلين وكثرةُ عصبهما، ولا يدخل الرأسُ في هذا، لأنَّ عِظَمَ الرأس هُجْنة في الخيل.
وجَزَرُ السِباع: اللحمُ الذي تأكله. يقال: تركوهم جَزَراً، بالتحريك، إذا قَتَلوهم.
والجزَرُ أيضاً: هذه الأرومةُ التي تؤكل. قال الأصمعي: الواحدة جَزَرَةٌ.
والجَزَرَ أيضاً: الشاة السَمينة، الواحدة جَزَرَةٌ.
قال ابن السكيت: يقال أَجْزَرْتُ القومَ، إذا أعطيتَهم شاةً يذبحونها: نعجةً أو كبشاً أو عنزاً. قال: ولا تكون الجَزَرَةُ إلاّ من الغنم ولا يقال: أجْزَرْتُهُمْ ناقة، لأنَّها قد تصلح لغير الذبح.
والجَزيرةُ: واحدة جَزائِرِ البحر، سُمِّيت بذلك لانقطاعها عن معظم الماء.
وجَزَرْتُ النخلَ أَجْزِره بالكسر جَزْراً: صَرمتُه.
وقد أَجْزَرَ النخلُ، أي أصرمَ. وأَجْزَرَ البعيرُ: حان له أن يُجْزَرَ.
وكان فِتيانٌ يقولون لشيخٍ: أَجْزَرْتَ يا شيخ! أي حانَ لك أن تموت. فيقول: أَيْ بَنِيَّ، وتَخًتَضَرونَ! أي تموتون شباباً.
وجَزَرْتُ الجزورَ أَجْزُرُها بالضم، واجْتَزَرْتها إذا نَحرتَها وجلَّدتَها.
والمَجْزِرُ بكسر الزاي: موضع جزرها. وفي الحديث عن عمر رضي الله عنه: "إيَّاكم وهذه المَجازِرَ فإنَّ لها ضَرَاوةً كضرواة الخمر". قال الأصمعيّ: يعني نَديَّ القوم، لأنَّ الجَزورَ إنما تُنحَر عند جمع الناس.
وجَزَرَ الماءُ يَجْزُرُ ويَجْزِرُ جَزْراً، أي نَضَب.

### Türkçe

**الجَزورُ**: develerden; erkeğe ve dişiye vâki olur. O **تويَّث**tir; çoğulu **الجُزُرُ**dur.

**والجزارَةُ**: devenin uçlarıdır: iki el, iki ayak ve baş; buna böyle ad verilmiştir; çünkü **الجَزَّارَ** onu alır; o da onun **جُزارَتَهُ**si olur; nitekim denilir: işçi **عُمالَته**sini aldı. Şayet “**فرسٌ عَبْلُ الجُزارَةِ**” derlerse, ancak iki elin ve iki ayağın kalınlığı ve ikisinin sinirinin çokluğu kastedilir; baş buna dâhil olmaz; çünkü başın büyüklüğü atlarda bir ayıptır.

**وجَزَرُ السِباع**: onun yediği ettir. Denilir: onları **جَزَراً** (hareke ile), onları öldürdükleri vakit.

**والجزَرُ** ayrıca: yenilen şu köktür. **قال الأصمعي**: teki **جَزَرَةٌ**dir.

**والجَزَرَ** da: semiz koyundur; teki **جَزَرَةٌ**dir.

**قال ابن السكيت**: denilir: **أَجْزَرْتُ القومَ**, onlara kesecekleri bir koyun verdiğin vakit: bir dişi koyun yahut bir koç yahut bir keçi. Dedi: **الجَزَرَةُ** ancak koyundan olur; “onlara bir dişi deve verdim” diye **أجْزَرْتُهُمْ ناقة** denilmez; çünkü o, boğazlamadan başka şeye de elverişli olabilir.

**والجَزيرةُ**: denizin **جَزائِرِ**inden bir tanesidir; çoğu sudan kopukluğu sebebiyle buna böyle ad verilmiştir.

**وجَزَرْتُ النخلَ**: onu kesre ile **أَجْزِره**; **جَزْراً**: onu devşirdim.

Ve hurma ağacı **أَجْزَرَ** etti; yani devşirildi. Ve deve **أَجْزَرَ** etti: onun **يُجْزَرَ** edilmesinin vakti geldi.

Ve birtakım delikanlılar bir şeyhe derlerdi: **أَجْزَرْتَ يا شيخ!** yani ölmenin vakti geldi. O da derdi: **أَيْ بَنِيَّ، وتَخًتَضَرونَ!** yani gençken ölürsünüz.

**وجَزَرْتُ الجزورَ**: onu zamme ile **أَجْزُرُها**; ve onu boğazlayıp derisini yüzdüğün vakit **واجْتَزَرْتها**.

**والمَجْزِرُ** (زاي’in kesresiyle): onun kesim yeridir. Hadiste Ömer’den (Allah ondan razı olsun): “Size bu **المَجازِرَ**den sakınmanızı tavsiye ederim; çünkü onun, şarabın **ضَرَاوةً**sı gibi bir **ضَرَاوةً**sı vardır.” **قال الأصمعيّ**: yani kavmin meclisini kastediyor; çünkü **الجَزورَ** ancak insanların toplanması sırasında boğazlanır.

**وجَزَرَ الماءُ**: **يَجْزُرُ** ve **يَجْزِرُ**; **جَزْراً**: yani çekildi.
