# جزم — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D9%85/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B2%D9%85/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جزم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D9%85.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: جزم

باب الجيم والزاي والميم معهما
م ز ج، ز م ج، ج م ز، ج ز م، ز ج م مستعملات
مزج:
المَزجُ: مصدر مزجته: والمِزاجُ الاسم، ومِزاجُ الجسم ما أسس عليه البدن من المِرَّة ونحوه.
ويقال: قد مزَّج السُّنبل أي لون من خضرةٍ إلى صفرةٍ.
والمَزجُ: الشُّهدُ.
زمج:
الزُّمَّجُ طائرٌ دون العُقاب في قمَّته حُمرةٌ غالبة تُسمَّيه العجم دوبراد، وترجمته أنه إذا عجز عن صيده أعانه أخوه على أخذهِ.
جمز:
الجَمزُ والجَمَزانُ والجَمَزي: عدوٌ دون الحضر الشديد قال:
كأنيّ ورحلي إذا زُغـتُـهـا		على جمزي جازىءٍ بالرِّحالٍ
وجَمَزَ يجَمِزُ جمزاً وجَمَزاناً.
والجُمزانُ: ضربٌ من التَّمرِ والنَّخل والجُمَّيز، ومنهم من يُؤنِّثُ فيقول الجُمَّيزى شجرة كالتّين خِلقةً وكالفرصادِ عظماً، ورقة أصغر من التّين، ويحمل تيناً أصفر وأسود، صِغاراً يكونُ بالغورِ يسمِّيه بعضهم التين الذَّكَرَ ويسمِّي بعضهم حملة الحُما، فالأصفر منه حُلو، والأسود يُدمي.
والجُمزوُ كتلة من تمرٍ وأقطٍ ونحو ذلك.
جزم:
الجَزمُ: ضرب من الكتابة، وهو تسوية الحرف، وقلم جزمٌ: لا حرف فيه.
ومن القراءة: أن يُجزَمَ الكلام جزماً، تُوضعُ الحروفُ في مواضعها في بيانِ ومَهَلٍ.
والجَزمُ: الحرف إذا سكن آخرهُ.
وجَزَمتُ له جَزمةَ من مالٍ أي قطعتُه له.
والجَزم: الخرصُ من التَّمرِ وغيره.
زجم:
يقال: ما تكلَّم فلانٌ بزَجمةٍ أي بنسبةٍ.
وزَجَمَ له زَجمَةً أي ألقى إليه كلمةً أو سبباً من الأسباب.
والزَّجُومُ من القِسيِّ: التي ليست بشديدةٍ.

### Türkçe

باب **الجيم** و**الزاي** و**الميم** معهما
م ز ج، ز م ج، ج م ز، ج ز م، ز ج م مستعملات

**مزج**:
**المَزجُ**: **مزجته**’nin mastarıdır; **المِزاجُ** isimdir; **مِزاجُ الجسم** ise bedenin **المِرَّة** ve benzeri şeylerden üzerine kurulduğu şeydir.
Ve denilir: **مزَّج السُّنبل**; yani yeşillikten sarılığa bir renk (aldı).
Ve **المَزجُ**: **الشُّهدُ**’dür.

**زمج**:
**الزُّمَّجُ**: **العُقاب**’dan aşağı bir kuştur; tepesinde baskın bir kızıllık vardır; Acemler ona **دوبراد** der; onun tercümesi şudur: avını yakalamaktan âciz kalınca kardeşi onu almada ona yardım eder.

**جمز**:
**الجَمزُ** ve **الجَمَزانُ** ve **الجَمَزي**: şiddetli **الحضر**’dan aşağı bir koşudur. Dedi ki:
كأنيّ ورحلي إذا زُغـتُـهـا		على جمزي جازىءٍ بالرِّحالٍ
Ve **جَمَزَ** **يجَمِزُ** **جمزاً** ve **جَمَزاناً**.
Ve **الجُمزانُ**: **التَّمرِ** ve **النَّخل**’den bir türdür; ve **الجُمَّيز**. Onlardan kimi müennes yapar da **الجُمَّيزى** der: yaratılışça **التّين** gibi, büyüklükçe **الفرصادِ** gibi bir ağaçtır; yaprağı **التّين**’den daha küçüktür; sarı ve siyah, küçük **تيناً** taşır; **الغور**’da olur; bazısı ona **التين الذَّكَرَ** der, bazısı da ona **حملة الحُما** der; onun sarısı tatlıdır, siyahı kanatır.
Ve **الجُمزوُ**: **تمرٍ** ve **أقطٍ** ve bunun gibi şeylerden bir kütledir.

**جزم**:
**الجَزمُ**: yazıdan bir türdür; o, harfi düzleştirmektir; ve **قلم جزمٌ**: onda harf yoktur.
Ve kıraatten: sözün **جزماً** cezmedilmesidir; harfler açıklık ve ağır ağır (okuyuş) içinde yerlerine konur.
Ve **الجَزمُ**: sonu sâkin olunca harftir.
Ve **جَزَمتُ** ona maldan bir **جَزمةَ**; yani onu ona kestim.
Ve **الجَزم**: **التَّمرِ** ve başkasından **الخرصُ**’tur.

**زجم**:
Denilir: falan kimse bir **بزَجمةٍ** ile konuşmadı; yani bir nisbetle.
Ve **زَجَمَ** ona bir **زَجمَةً**; yani ona bir kelime yahut sebeplerden bir sebep attı.
Ve yaylardan **الزَّجُومُ**: şiddetli olmayanlardır.
