# جسر — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B3%D8%B1/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B3%D8%B1/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جسر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B3%D8%B1.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: جسر

(باب الجيم والسين وما يثلثهما)
(جسم) الجيم والسين والميم يدلُّ على تجمُّع الشيء. فالجسم كلُّ شخصٍ مُدْرَكٍ. كذا قال ابن دريد(1). والجَسيم: العظيم الجِسم، وكذلك الجُسام. والجُسْمان: الشخص.‏
(جسأ) الجيم والسين والهمزة يدلُّ على صلابةٍ وشدّة. يقال جَسَا الشيءُ، إذا اشتدَّ، وجَسَأ أيضاً بالهمزة. وجَسَأَتْ يدُه إذا صَلُبت.‏
(جسد) الجيم والسين والدال يدلُّ على تجمُّع الشيء أيضاً واشتدادِه. من ذلك جَسَدُ الإنسان. والمِجْسَد: الذي يلي الجَسَد من الثِّياب. والجَسَدُ والجَسِد من الدم: ما يَبِسَ، فهو جَسَِدٌ وجاسد. قال الطرماح:‏
* منها جاسِدٌ ونَجِيعُ(2) *‏
وقال قوم: الجسَد الدّمُ نفسُه، والجَسِد اليابس.‏
ومما شذّ عن الباب الجَسَاد الزَّعفَران. فإذا قلت هذا المِجْسَد بكسر الميم فهو الثوب الذي يَلي الجَسَد. قال: وهذا عند الكوفيِّين. فأمَّا البصريُّون فلا يعرفون إلا مُجْسَداً، وهو المُشبَع صِبْغاً.‏
(جسر) الجيم والسين والراء يدلُّ على قوّةٍ وجُرْأة. فالجَسْرَة: الناقة القوية، ويقال هي الجريئة على السَّير. وصُلْبٌ جَسْرٌ أي قويّ. قال:‏
* موضع رَحْلِها جَسْرٌ(3) *‏
والجِسْرُ معروفٌ. قال ابن دريد: هو بفتح الجيم الذي يسمِّيه العامّة جِسْراً، وهي القنطرة. والجَسارَة: الإقدام، ومن ذلك اشتُقَّت جَسْر، وهي قبيلة. قال النابغة:‏
وحَلَّتْ في بني القَيْنِ بن جَسْرٍ *** وقد نَبَغَتْ لنا منهم شؤونُ(4)‏
---------------------
(1) الجمهرة (2: 94).‏
(2) قطعة من بيت له ديوانه 154 واللسان (جسد، فرغ). وهو بتمامه:‏
فراغ عواري الليط تكسى ظباتها * * *سبائب منها جاسد ونجيع‏
(3) من بيت لابن مقبل، كما في المجمل واللسان (جسر). والشطر بتمامه كما في اللسان:‏  * هوجاء موضع رحلها جسر *‏
(4) قالوا: وبذلك البيت سمي النابغة. انظر المزهر (2: 436) وديوانه 79.‏

ـ

### Türkçe

(جيم ve **سين** ve ikisinin üçlüsü olan şeyler babı)
(**جسم**) **الجيم** ve **السين** ve **الميم**, şeyin toplanmasına delâlet eder. O hâlde **الجسم**, idrak edilen her şahıstır. İbn Düreyd(1) böyle dedi. Ve **الجَسيم**: büyük **الجِسم**; aynı şekilde **الجُسام**. Ve **الجُسْمان**: şahıs.‏
(**جسأ**) **الجيم** ve **السين** ve **الهمزة**, bir katılığa ve şiddete delâlet eder. Denir ki: **جَسَا** şey, şiddetlendiği zaman; ve hemzeyle de **جَسَأ**. Ve eli katılaştığı zaman **جَسَأَتْ** eli.‏
(**جسد**) **الجيم** ve **السين** ve **الدال**, şeyin toplanmasına da ve onun şiddetlenmesine delâlet eder. Bundan: insanın **جَسَدُ**’u. Ve **المِجْسَد**: elbiselerden **الجَسَد**’a bitişik olan. Ve kandan **الجَسَدُ** ve **الجَسِد**: kuruyan şey; o hâlde o **جَسَِدٌ** ve **جاسد**’dir. Tırmâh dedi:‏
* ondan **جاسِدٌ** ve **نَجِيعُ**(2) *‏
Ve bir kavim dedi: **الجسَد** kanın kendisidir; **الجَسِد** ise kurumuş olandır.‏
Ve babdan şâz olan şeylerden: **الجَسَاد** safrandır. Şu **المِجْسَد**’i **الميم**’i kesreli söyleyince, o **الجَسَد**’a bitişik olan elbisedir. Dedi ki: bu, Kûfelilerin yanındadır. Basralılara gelince, onlar ancak **مُجْسَداً** bilirler; o da boyaca doyurulmuş olandır.‏
(**جسر**) **الجيم** ve **السين** ve **الراء**, bir kuvvete ve bir cürete delâlet eder. O hâlde **الجَسْرَة**: güçlü dişi deve; ve denir ki: yürüyüşe cüretkârdır. Ve **صُلْبٌ جَسْرٌ** yani güçlü. Dedi ki:‏
* onun eyerinin yeri **جَسْرٌ**(3) *‏
Ve **الجِسْرُ** mâlûmdur. İbn Düreyd dedi: o, **الجيم**’in fethasıyladır; avâmın **جِسْراً** diye adlandırdığı şeydir; o da köprüdür. Ve **الجَسارَة**: atılma/ileri atılma; bundan **جَسْر** türetildi; o da bir kabiledir. Nâbiga dedi:‏
Ve **جَسْر**’in oğlu **القَيْن** oğullarında konakladı *** ve onlardan bize işler belirdi(4)‏
---------------------
(1) el-Cemhere (2: 94).‏
(2) Onun bir beytinden bir parçadır; divanı 154 ve Lisân (**جسد**، **فرغ**). Ve o, tamamıyla şöyledir:‏
فراغ عواري الليط تكسى ظباتها * * *سبائب منها جاسد ونجيع‏
(3) İbn Mukbil’in bir beytindendir; el-Mücmel ve Lisân (**جسر**)’de olduğu üzere. Ve şatr, Lisân’da tamamıyla şöyledir:‏  * هوجاء موضع رحلها جسر *‏
(4) Dediler ki: ve o beyt ile Nâbiga isimlendirildi. el-Müzhir (2: 436) ve divanı 79’a bak.‏

ـ
