# جشب (ج-ش-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B4%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ج - ش - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والشين مع الباء
ج ش ب، ش ج ب يستعملان فقط جشب:
جشب:
طعامٌ جَشِبٌ: لا أُدمَ فيه.
ورجلٌ جَشِبُ المأكل، وقد جَشُبَ جُشُوبةٌ أي لم يُبالِ ما أكل بغير أُدمٍ.
ويقال: الجَشِبُ ما لم ينخل من الطعام مثل خُبزِ الشَّعير وشبهه.
والجَشّابُ من الندى الذي لا يزال يقعُ على البقل، قال:
روضاً بجَشَّاب النَّدى مأدوما
قال مُزاحِم: كلُّ شيءٍ وقع على شيءٍ فقد جَشَبَه، وجَشَبَكَ اللُّه شبابك أي أماته وذهب.
وأقول: جَشَبَ النَّدى البقل أي ردَّه يعني ركبه فكاد يُغنيه عن العين.
شجب:

الشَّجَبُ: الهمُّ والحزن، وقد أشجَبَكَ هذا الأمر فَشَجِبتَ له شَجَباً وغُرابٌ شاجَبٌ يَشجُبُ شَجيباً وشُجُوباً، أي شديد النَّعيق الذي يتفججُ من غِربان البَين، قال:
ذكرن أشجاباً لمن تَشَجَّبا
ورجل شاجبٌ أي آثمٌ يتكلَّم بالخَنَا فيهلكُ نفسه وشَجَبَ يَشجُبُ شَجباً وشُجُوباً.
وشَجِبَ شَجَباً أجودُ، قال الكميت:
ليلك ما ليلك الطويل كما		عالج تبريج غُلة الشَّجِبِ
والمِشجَبُ: خَشَباتٌّ نوثقة تنصبُ وتنشر عليها الثياب.

##### Türkçe

باب **الجيم** و**الشين** مع **الباء**
**ج ش ب**، **ش ج ب** yalnızca **جشب** olarak kullanılırlar:
**جشب**:
**طعامٌ جَشِبٌ**: içinde katık olmayan.
Ve **رجلٌ جَشِبُ المأكل**; ve **جَشُبَ جُشُوبةٌ**: yani katıksız olarak ne yediğine aldırmadı.
Ve denilir ki: **الجَشِبُ** yiyecekten elenmemiş olan şeydir; **خُبزِ الشَّعير** ve benzeri gibi.
Ve **الجَشّابُ**: çiğden olup yeşilliğin üzerine durmadan düşmeye devam eden (şey)dir; dedi ki:
روضاً بجَشَّاب النَّدى مأدوما
**مُزاحِم** dedi: Her şey bir şeyin üzerine düştüğünde onu **جَشَبَه**; ve **جَشَبَكَ اللُّه شبابك**: yani onu öldürdü ve gitti.
Ve ben derim: **جَشَبَ النَّدى البقل**: yani onu geri çevirdi; yani ona bindi; böylece onu pınardan neredeyse müstağni kıldı.

**شجب**:

**الشَّجَبُ**: keder ve hüzün; ve bu iş seni **أشجَبَكَ** etti de sen onun için **شَجِبتَ** **شَجَباً** (kederlendin); ve **غُرابٌ شاجَبٌ** **يَشجُبُ** **شَجيباً** ve **شُجُوباً**: yani ayrılık kargalarından fışkırıp çıkan, çok şiddetli ötüşlü; dedi ki:
ذكرن أشجاباً لمن تَشَجَّبا
Ve **رجل شاجبٌ**: yani günahkâr; içinde çirkin söz konuşur da nefsini helâk eder; ve **شَجَبَ يَشجُبُ شَجباً وشُجُوباً**.
Ve **شَجِبَ شَجَباً** daha iyidir; **الكميت** dedi ki:
ليلك ما ليلك الطويل كما		عالج تبريج غُلة الشَّجِبِ
Ve **المِشجَبُ**: sağlamlaştırılmış tahta parçalarıdır; dikilir ve elbiseler onun üzerine serilir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

طعامٌ جَشِبٌ ومَجْشوبٌ، أي غليظ وخش، ويقال هو الذي لا أُدْمَ معه.
والمِجْشابُ: الغليظ. قال أبو زُبَيد:
توليكَ كَشْحاً لَطيفاً ليس مِجْشابا
والجَشيبُ من الثياب: الغليظُ.

##### Türkçe

Yemek **جَشِبٌ** ve **مَجْشوبٌ**; yani kalın ve kaba; ve denilir ki: o, yanında katık olmayan şeydir.
Ve **المِجْشابُ**: kalın olan. Ebû Zübeyd dedi ki:
توليكَ كَشْحاً لَطيفاً ليس مِجْشابا
Ve elbiselerden **الجَشيبُ**: kalın olandır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ج ش ب
جشب ، شجب ، جبش .
جشب : قال الليث : طعام جَشِبٌ : ليس معه
أُدم .
ويقال للرجل الذي لا يُبَالي ما أكل ولم ينل أُدُماً : إنه لَجَشبُ المأكَلِ ، وقد جَشُبَ جُشُوبَةً .
وقال شمر : طَعَامٌ جَشِبٌ : غليظٌ خَشِنٌ ، وقد جَشُبَ جُشُوبَةً ، وطعامٌ جَشْبٌ .
والجَشَّابُ من الندى : الذي لا يزال يقعُ على البقْلِ .
وقال رؤبة :
روضاً بجشَّاب الندىَ مأدُومَا
( أبو عبيد ) : المِجْشَابُ : البدن الغليظ .
قال أبو زبيد :
تُوْلِيكَ كَشْحاً لطيفاً ليس مِجْشَابَا
وقال ابن السكيت : جَمَلٌ جَشِبٌ : ضخمٌ شديدٌ .
وأنشد :
بِجَشِبٍ أتلَعَ في إصغَائِهِ
ويقال للطعام : جَشِبٌ وَجَشْبٌ وَجَشِيبٌ .
وقال شمر : رَجُلٌ مُجَشَّبٌ : خَشِنُ المعيشةِ .
قال رؤبة :
ومن صَبَاحٍ رامياً مُجَشَّبَا
وَسِقَاءٌ جَشِيبٌ : غليظٌ خَلَقٌ .
( شمر ) : طعامٌ مَجْشُوبٌ ، وقد جَشَبْتُه ، وأقرأنا ابن الأعرابي :
لا يَأكُلونَ زادَهُمُ مَجْشُوبَا
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : المِجْشَبُ : الضخم الشُّجَاعُ .
وقال ابن دريد : أهل اليمن يُسَمُّون قُشورَ الرُّمَّانِ : الجُشْبَ .
شجب : روي عن الحسن أنه قال : ( المجالس ثلاثة : فَسَالِمٌ وغانِمٌ وشاجِبٌ ) .
قال أبو عبيد : الشَّاجِبَ : الآثمُ الهالكُ .
يقال منه : رجلٌ شاجِبٌ وشَجِبٌ .
قال : وشَجَبَ الرجُلُ يشْجُبُ شجُوباً إذا عَطِبَ وهلكَ في دِيْنٍ أو دُنيا .
وفيه لغة : شَجِبَ يَشْجَبُ شَجَباً ، وهو أجودُ اللغتين ، قاله الكسائي .
وأنشد للكميت :
ليلك ذا ليلك الطويل كما
عَالجَ تبريح غُلِّه الشَّجِب
وقال الأصمعي : يقال : إنك لتشجُبنُي عن حاجتي أي تجذبُني عنها .
ومنه يقال : هو يشجُبُ اللِّجامَ أي يجذِبُه .
وقال الليث : الشَّجَبُ : الهمُّ والحَزَنُ ، وقد أشجبك هذا الأمر فشَجِبْتَ شَجَباً ، وغُرَابٌ شاجبٌ يَشجُبُ شجيباً ، وهو الشديد النعيق الذي يَتَفَجَّعُ من غِربَان البَينِ .
وأنشد :
ذكّرنَ أشْجاباً لمنْ تَشَجَّبَا
وهِجْنَ إعجاباً لمن تَعَجَّبَا
والمِشْجَبُ : خَشَباتٌ موثَّقَةٌ تُنصَبُ فيُنشَرُ عليها الثياب .
وفي حديث ابن عباس : ( أنه بات عند خالته ميمونَةَ . قال : فقام النبي ( صلى الله عليه وسلم ) إلى شَجْبٍ فاصطَبَّ منه الماء وتوضأ ) .
سمعت أَعرابياً من بني سُلَيم ، يقول : الشَّجبُ من الأساقِي : ما تشنَّن وأخلقَ .
قال : وربما قُطِعَ فم الشَّجبِ وجُعِلَ فيه الرُّطَبُ .
وقال ابن دريد : الشَّجَبُ : تداخُلُ الشيء بعضِه في بعضٍ .
قال : والشجْبُ والشِّجابُ : المِشْجَبُ .
وقال غيره : سقاءٌ شاجِبٌ : يابسٌ .
وأنشد :
لو أنَّ سَلمى سَاوَقَتْ ركائِبي
وَشَرِبَت من ماءِ شَنَ شَاجِبِ
( أبو عبيد ) : الشُّجُوبُ : أعمدة من أعمدة البيت .
وقال أبو وعَّاسٍ الهُذُلي :
وهُنَّ معاً قيامٌ كالشُّجُوبِ
قال : وقال الأصمعي : المِشْجَبُ : أعواد تُربَطُ توضعُ عليها الثيابُ .
( الحَرَّاني عن ابن السكيت ) : يقال :
شَجَبَهُ يشجُبُهُ شَجْباً إذا شَغَلَهُ ، وشَجَبَهُ إذا حَزَنَهُ ، وشَجِبَ إذا حَزِنَ .
وماله شَجَبَهُ الله أي أهلَكَهُ .
وقال ابن شميل : شَجْبُ الرجل : حاجته وهمه .
وامرأة شَجُوبٌ : ذات همَ قلبُها متعلّقٌ به .
جبش : قال المُفَضَّل : الجَبيشُ والجَميشُ : الركَبُ المحلوقُ .

##### Türkçe

ج ش ب
**جشب** , **شجب** , **جبش** .

**جشب** : Leys dedi: **طعام جَشِبٌ**: yanında **أُدم** olmayan (yemek).
Ve **أُدُماً** elde etmeksizin ne yediğine aldırmayan adama denilir: Şüphesiz o, **لَجَشبُ المأكَلِ**’dir; ve **جَشُبَ جُشُوبَةً**.
Ve Şemmer dedi: **طَعَامٌ جَشِبٌ**: kaba, serttir; ve **جَشُبَ جُشُوبَةً**; ve **طعامٌ جَشْبٌ**.
Ve çiğden **الجَشَّابُ**: sebzenin üzerine durmadan düşüp duran şeydir.
Ve Rü’be dedi:
روضاً بجشَّاب الندىَ مأدُومَا

( Ebû Ubeyd ): **المِجْشَابُ**: kaba beden.
Ebû Zübeyd dedi:
تُوْلِيكَ كَشْحاً لطيفاً ليس مِجْشَابَا

Ve İbnü’s-Sikkît dedi: **جَمَلٌ جَشِبٌ**: iri, güçlüdür.
Ve inşad etti:
بِجَشِبٍ أتلَعَ في إصغَائِهِ

Ve yemeğe denilir: **جَشِبٌ** ve **جَشْبٌ** ve **جَشِيبٌ**.
Ve Şemmer dedi: **رَجُلٌ مُجَشَّبٌ**: geçimi sert (olan).
Rü’be dedi:
ومن صَبَاحٍ رامياً مُجَشَّبَا

Ve **سِقَاءٌ جَشِيبٌ**: kaba, eski.
( Şemmer ): **طعامٌ مَجْشُوبٌ**; ve onu **جَشَبْتُه**; ve İbnü’l-A‘râbî bize okuttu:
لا يَأكُلونَ زادَهُمُ مَجْشُوبَا

( Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den ): **المِجْشَبُ**: iri, yiğit.
Ve İbn Düreyd dedi: Yemen halkı nar kabuklarını **الجُشْبَ** diye adlandırır.

**شجب** : Hasan’dan rivayet olundu ki dedi: (Meclisler üçtür: **فَسَالِمٌ** ve **غانِمٌ** ve **شاجِبٌ**).
Ebû Ubeyd dedi: **الشَّاجِبَ**: günahkâr, helâk olan.
Ondan denilir: **رجلٌ شاجِبٌ** ve **شَجِبٌ**.
Dedi: Ve **شَجَبَ** adam, **يشْجُبُ شجُوباً**; din veya dünyada sakatlanıp helâk olduğunda.
Ve onda bir dil vardır: **شَجِبَ يَشْجَبُ شَجَباً**; ve o iki dilin daha iyisidir; Kisâî bunu söyledi.
Ve Kümeýt’ten inşad etti:
ليلك ذا ليلك الطويل كما
عَالجَ تبريح غُلِّه الشَّجِب

Ve Asma‘î dedi: denilir: Şüphesiz sen beni ihtiyacımdan **لتشجُبنُي** ediyorsun; yani beni ondan çekiyorsun.
Ve ondan denilir: O, gemi **يشجُبُ اللِّجامَ**; yani onu çeker.
Ve Leys dedi: **الشَّجَبُ**: keder ve hüzün; ve bu iş seni **أشجبك** etti de sen **شَجِبْتَ شَجَباً**; ve **غُرَابٌ شاجبٌ** **يَشجُبُ شجيباً**: o, ayrılık kargalarından feryat eden, ötüşü şiddetli olandır.
Ve inşad etti:
ذكّرنَ أشْجاباً لمنْ تَشَجَّبَا
وهِجْنَ إعجاباً لمن تَعَجَّبَا

Ve **المِشْجَبُ**: bağlanmış tahtalardır; dikilir de elbiseler onun üzerine serilir.
Ve İbn Abbâs hadîsinde: (O, teyzesi Meymûne’nin yanında geceledi. Dedi: Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) bir **شَجْبٍ**’e kalktı; ondan suyu döktü ve abdest aldı).
Benî Süleym’den bir bedevîyi işittim, derdi ki: tulumlardan **الشَّجبُ**: buruşup eskimiş olan şeydir.
Dedi: ve bazen **الشَّجبِ**’in ağzı kesilir ve içine taze hurma konur.
Ve İbn Düreyd dedi: **الشَّجَبُ**: şeyin bir kısmının bir kısmına girmesi.
Dedi: ve **الشجْبُ** ve **الشِّجابُ**: **المِشْجَبُ**’dir.
Ve başkası dedi: **سقاءٌ شاجِبٌ**: kuru.
Ve inşad etti:
لو أنَّ سَلمى سَاوَقَتْ ركائِبي
وَشَرِبَت من ماءِ شَنَ شَاجِبِ

( Ebû Ubeyd ): **الشُّجُوبُ**: evin direklerinden direkler.
Ve Ebû Va‘‘âs el-Hüzelî dedi:
وهُنَّ معاً قيامٌ كالشُّجُوبِ

Dedi: Ve Asma‘î dedi: **المِشْجَبُ**: bağlanan çubuklardır; elbiseler onların üzerine konur.
( el-Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten ): denilir:
**شَجَبَهُ يشجُبُهُ شَجْباً**; onu meşgul ettiğinde; ve **شَجَبَهُ**; onu hüzünlendirdiğinde; ve **شَجِبَ**; hüzünlendiğinde.
Ve “**شَجَبَهُ الله**” (yani) Allah onu helâk etti.
Ve İbn Şümeyl dedi: adamın **شَجْبُ**’u: ihtiyacı ve kaygısıdır.
Ve **امرأة شَجُوبٌ**: kalbi ona bağlı, kaygı sahibi.

**جبش** : Müfaddal dedi: **الجَبيشُ** ve **الجَميشُ**: tıraş edilmiş dizlerdir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الجيم والشين وما يثلثهما)
(جشع) الجيم والشين والعين أصلٌ واحد، وهو الحِرْص الشديد. يقال رجل جَشِعٌ بيِّن الجَشَع، وقومٌ جَشِعُونَ. قال سُوَيد:‏
* وكِلاَبُ الصَّيد فِيهنَّ جَشَعْ(1) *‏
(جشم) الجيم والشين والميم أصلٌ واحد، وهو مجموع الجِسْم. يقال ألقَى فلانٌ على فُلان جُشَمَه، إذا ألقى عليه ثِقْله. ويقال جُشَمُ البعيرِ صَدْرُه، وبه سُمِّي الرجل "جُشَمَ(2)". فأمَّا قولهم تجشَّمت الأمرَ، فمعناه تحمَّلت بجُشَمِي حتى فعلتُه. وجشَّمْتُ فلاناً كذا، أي كلفتُه أن يحمل عليه جُشَمَه. قال:‏
فأُقْسِمُ ما جَشَّمتُهُ من مُلِمَّةٍ ***  تَؤُودُ كِرامَ الناسِ إلا تَجَشَّمَا‏
(جشأ) الجيم والشين والهمزة أصلٌ واحد، وهو ارتفاعُ الشيء. يقال جَشأَتْ نَفْسي، إذا ارتفَعَتْ من حُزنٍ أو فزَع. فأمَّا جاشَتْ(3) فليس من هذا، إنما ذلك غَثَيانُها. وقال أبو عبيدٍ: اجتشأتْنِي البِلادُ واجتشأتُها، إذا لم توافِقْك؛ لأنه إذا كان كذا ارتفعت عنه(4)، ونبَتْ به. وقال قوم: جَشأ القومُ مِن بلدٍ إلى بلد، إذا خَرَجُوا منه.‏
ومن هذا القياس تجشَّأَ تجشُّؤاً، والاسم الجُشاء. ومن الباب الجَشْء مهموز وغير مهموز: القوس الغليظة. قال أبو ذؤيب:‏
* في كَفِّهِ جَشْءٌ أجَشُّ وأقْطَعُ(5) *‏
(جشب) الجيم والشين والباء يدلُّ على خشونة الشيء. يقال طعامٌ جشِبٌ، إذا كان بلا أُدْمٍ. والمِجشاب: الغليظ. قال:‏
* تُولِيكَ كَشْحاً لطيفاً ليس مِجشابا(6) *‏
(جشر) الجيم والشين والراء أصلٌ واحدٌ يدلّ على انتشار الشيء وبُروزه. يقال جشَرَ الصبح، إذا أنارَ. ومنه قولهم: اصطبَحْنا الجاشِرِيَّة، وهذا اصطباحٌ يكون مع الصبح. وأصبَحَ بنو فلان جشَراً، إذا بَرَزُوا [و] الحيَّ ثم أقامُوا ولم يرجعوا إلى بيوتهم، وكذلك المال الجَشَر، الذي يَرْعى أمام البيوت. والجَشَّار: الذي يأخُذ المالَ إلى الجَشْر(7).‏
---------------------
(1) قصيدة سويد بن أبي كاهل في المفضليات (1: 188-200). وصدره:‏
* فرآهن ولما يستبن *‏
(2) في الأصل: "جشما" وإنما هو ممنوع من الصرف كزفر. وقد جاء على الصواب الذي أثبت في المجمل واللسان.‏
(3) في الأصل "فأما ما جاشت".‏
(4) في الأصل: "ارتفع عند".‏
(5) ديوان أبي ذؤيب 7 واللسان (جشأ) والمفضليات (2: 244). وصدره:‏
* ونميمة من قانص متلبب *‏
(6) لأبي زبيد الطائي، كما في اللسان (جشب). وصدره:‏
* قراب حصنك لا بكر ولا نصف *‏
(7) لم يفسره هنا ولا في المجمل. والجشر بالتحريك: بقل الربيع، وبالفتح: إخراج الدواب للرعي.‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الجيم** و**الشين** وما يثلثهما)
(**جشع**) **الجيم** ve**الشين** ve**العين** tek bir asıldır; o da şiddetli hırstır. Denir: adam **جَشِعٌ**; **الجَشَع**ı açık (belli)dir; ve kavim **جَشِعُونَ**. Süveyd dedi ki:‏
* Ve av köpekleri onların içinde **جَشَعْ** *‏
(**جشم**) **الجيم** ve**الشين** ve**الميم** tek bir asıldır; o da **الجِسْم**in toplamıdır. Denir: falan, falanın üzerine **جُشَمَه**’ini attı; onun üzerine ağırlığını attığında. Ve denir: devenin **جُشَمُ**u onun göğsüdür; ve bununla adama “**جُشَمَ**” adı verildi. Ama onların “**تجشَّمتُ** işi” sözleri; bunun manası: **بجُشَمِي** ile yüklendim, ta ki onu yaptım. Ve “falanı şunu **جشَّمْتُ**”; yani ona, üzerine **جُشَمَه**’ini taşımasını yükledim (ona bunu yükledim). Dedi ki:‏
فأُقْسِمُ ما جَشَّمتُهُ من مُلِمَّةٍ ***  تَؤُودُ كِرامَ الناسِ إلا تَجَشَّمَا‏
(**جشأ**) **الجيم** ve**الشين** ve**الهمزة** tek bir asıldır; o da şeyin yükselmesidir. Denir: **جَشأَتْ** nefsim; bir hüzünden veya korkudan yükseldiğinde. Ama **جاشَتْ** ise bundan değildir; ancak o, onun bulantısıdır. Ebû Ubeyd dedi: **اجتشأتْنِي** beldeler ve ben onları **اجتشأتُها**; sana uygun gelmediğinde; çünkü bu olduğunda ondan yükselir, ve onunla uyuşmaz (ona yabancılaşır). Bir kavim dedi: kavim, bir beldeden bir beldeye **جَشأ** etti; ondan çıktıklarında.‏
Ve bu kıyastan: **تجشَّأَ** **تجشُّؤاً**; ve isim **الجُشاء**dır. Ve babdan: hemzeli ve hemzesiz **الجَشْء**: kalın yay. Ebû Züeyb dedi:‏
* Onun avucunda **جَشْءٌ**; daha kalın ve daha kesici *‏
(**جشب**) **الجيم** ve**الشين** ve**الباء** şeyin kabalığına delalet eder. Denir: **طعامٌ جشِبٌ**; katıksız olduğunda. Ve **المِجشاب**: kalın (iri)dir. Dedi ki:‏
* Sana ince bir böğür döndürür; **مِجشابا** değildir *‏
(**جشر**) **الجيم** ve**الشين** ve**الراء** tek bir asıldır; şeyin yayılmasına ve belirginleşmesine delalet eder. Denir: sabah **جشَرَ** etti; aydınlandığında. Ve ondan onların sözü: **اصطبَحْنا الجاشِرِيَّة**; bu, sabahla birlikte olan bir sabahlamadır. Ve falan oğulları **جشَراً** sabahladı; [ve] mahalleden dışarı çıktıklarında, sonra ikamet edip evlerine dönmediklerinde; ve aynı şekilde **المال الجَشَر**: evlerin önünde otlayan mal. Ve **الجَشَّار**: malı **الجَشْر**e götüren kimsedir.‏
---------------------
(1) Mufaddaliyât’ta Süveyd b. Ebî Kâhil’in kasidesi (1: 188-200). Onun صدر’ı:‏
* فرآهن ولما يستبن *‏
(2) Asılda: “**جشما**”; ancak o, زفر gibi sarftan men edilmiştir. Mücmel ve Lisân’da tespit ettiğim doğru şekil üzere gelmiştir.‏
(3) Asılda “فأما ما **جاشت**”.‏
(4) Asılda: “**ارتفع عند**”.‏
(5) Ebû Züeyb divanı 7 ve Lisân (**جشأ**) ve Mufaddaliyât (2: 244). Onun صدر’ı:‏
* ونميمة من قانص متلبب *‏
(6) Lisân’da (**جشب**) olduğu üzere Ebû Zübeyd et-Tâî’nindir. Onun صدر’ı:‏
* قراب حصنك لا بكر ولا نصف *‏
(7) Burada da Mücmel’de de onu açıklamadı. **الجشر** harekeli olarak: bahar otu; fetha ile: hayvanları otlamaya çıkarmaktır.‏

ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

جَشَبَ الطعامَ: طَحَنه جَريشاً.
وطَعامٌ جَشِبٌ ومَجْشُوبٌ أَي غليظ خَشِنٌ، بَيِّنُ الجُشُوبةِ إِذا أُسِيءَ طَحْنُه، حتى يَصير مُفَلَّقاً. وقيل: هو الذي لا أُدْمَ له. وقد جَشُبَ جَشابةً. ويقال للطعام: جَشْبٌ وجَشِبٌ وجَشِيبٌ، وطَعامٌ مَجْشُوبٌ، وقد جَشَبْتُه. وأَنشد ابن الأَعرابي:
لا يَأْكُلُونَ زادَهُمْ مَجْشُوبا
الجوهري: ولو قيل اجْشَوْشِبُوا كما قيل اخْشَوْشِبُوا، بالخاء، لم يبعد، إِلا أَني لم أَسمعه بالجيم. وفي الحديث: أَنه، صلى اللّه عليه وسلم، كان يأْكل الجَشِبَ، هو \<ص:266>
 الغَلِيظُ الخَشِنُ من الطَّعامِ، وقيل غيرُ المأْدوم. وكلُّ بَشِعِ الطَّعْم فهو جَشِبٌ. وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه: كان يأْتينا بطعام جَشِبٍ. وفي حديث صلاة الجماعة: لو وَجَد عَرْقاً سَمِيناً أَو مِرْماتَيْنِ جَشِبَتَيْنِ أَو خَشِبَتَيْنِ لأَجاب. قال ابن الأَثير: هكذا ذكره بعض المتأَخرين في حرف الجيم: لو دُعِيَ إِلى مِرْماتَيْنِ جَشِبَتَيْنِ أَو خَشِبَتَيْنِ لأَجاب. وقال: الجَشِبُ الغليظ. والخَشِبُ اليابس من الخَشَبِ. والمِرْماةُ ظِلْفُ الشاةِ، لأَنه يُرْمى به، انتهى كلامه. قال ابن الأَثير: والذي قرأْناه وسمعناه، وهو الـمُتداوَل بين أَهل الحديث: مِرْماتَين حَسَنَتَيْن، من الحُسْنِ والجَوْدة، لأَنه عطفهما على العَرْقِ السَّمِين. قال: وقد فسره أَبو عبيدة ومَنْ بعده من العلماء، ولم يتعرّضوا إِلى تفسير الجَشِب أَو الخَشِب في هذا الحديث. قال: وقد حكيت ما رأَيت، والعُهدة عليه. والجَشِيبُ: البَشِعُ من كلِّ شيءٍ. والجَشِيبُ من الثياب: الغليظ. ورجلٌ جَشِيبٌ: سَيِّئُ الـمَأْكلِ. وقد جَشُبَ جُشُوبةً. شمر: رَجُلٌ مُجَشَّبٌ: خَشِنُ الـمَعيشةِ. قال رؤبة:
ومن صُباحٍ رامِياً مُجَشَّبا
وجَشِبُ الـمَرْعى: يابِسُه.
وجَشَبَ الشيءُ يَجْشُبُ: غَلُظَ.
والجَشْبُ والمِجْشابُ: الغليظُ، الأُولى عن كراع، وسيأْتي ذكر الجَشَنِ في النون. التهذيب: المِجْشابُ: البَدَنُ الغَلِيظُ. قال أَبو زُبَيْد الطائي: قِرابَ حِضْنِك لا بِكْرٌ ولا نَصَفٌ،  *  تُولِيكَ كَشْحاً لَطيفاً، ليس مِجْشابا قال ابن بري: وقِرابَ منصوب بفعل في بيت قبله:
نِعْمَتْ بِطانةُ، يَوْمِ الدَّجْنِ، تَجْعَلُها *  دُونَ الثِّيابِ، وقد سَرَّيْتَ أَثْوابا أَي تَجْعَلُها كبِطانةِ الثوب في يوم بارِدٍ ذي دَجْنٍ؛ والدَّجْنُ إِلباسُ الغَيْمِ السَّماء عند الـمَطر، ورُبما لم يكن معه مطر. وسَرَّيْتُ الثوب عني نَزَعْتُه. والحِضْنُ شِقُّ البَطْنِ. والكَشْحانِ الخاصِرتانِ، وهما ناحِيتا البطن. وقِرابَ حِضْنِكَ مفعول ثان بتَجْعَلُها. ابن السكيت: جَمَلٌ جَشِبٌ: ضَخْمٌ شَدِيدٌ. وأَنشد:
بِجَشِبٍ أَتْلَعَ في إِصْغائِه
ابن الأَعرابي: المِجْشَبُ: الضَّخْمُ الشجاع. وقول رؤبة: ومَنْهَلٍ، أَقْفَرَ مِنْ أَلْقائه، *  ورَدْتُه، واللَّيْلُ في أَغْشائِه، بجشب أَتلع في إِصغائه، *  جاءَ، وقد زادَ على أَظْمائِه، يُجاوِرُ الحَوْضَ إِلى إِزائِه، *  رَشْفاً بِمَخْضُوبَينِ مِنْ صَفْرائِه، وقَدْ شَفَتْه وَحْدَها مِنْ دائِه،  *  منْ طائِف الجَهْلِ، ومِنْ نُزائِه الأَلْقاء: الأَنِيسُ. يُجاوِرُ الحوضَ إِلى إِزائه أَي يستقبل الدلو حين يُصَبُّ في الحَوْضِ من عَطشه. ومَخْضُوباه: مِشْفراه، وقد اخْتَضَبا بالدم من بُرَته. وقد شَفَتْه يعني البُرة أَي ذَلَّلَتْه وسَكَّنَتْه. ونَدًى \<ص:267>
جَشَّابٌ: لا يَزالُ يَقَعُ على البَقْل. قال رؤبة:
رَوْضاً بِجَشّابِ النَّدى مَأْدُوما
وكلامٌ جَشِيبٌ: جافٍ خَشِنٌ. قال:
لها مَنْطِقٌ، لا هِذْرِيانٌ طَما به *  سَفاهٌ، ولا بادِي الجَفاءِ، جَشِيبُ وسِقاءٌ جَشِيبٌ: غَلِيظٌ خَلَقٌ.
ومَرةٌ جَشُوبٌ: خَشِنَةٌ، وقيل قَصيرةٌ. أَنشد ثعلب:
كواحِدةِ الأُدْحيِّ لا مُشْمَعِلَّةٌ، *  ولا جَحْنةٌ، تحت الثِّيابِ، جَشُوبُ والجُشْبُ: قُشورُ الرّمان، يمانية.
وبَنُو جَشِيبٍ: بَطْنٌ.

##### Türkçe

**جَشَبَ** yemeği: onu **جَريشاً** olarak öğüttü.

Ve **طَعامٌ جَشِبٌ** ve **مَجْشُوبٌ**: yani kalın, kaba; öğütülmesi kötü yapıldığında **الجُشُوبةِ**si açık olan; ta ki **مُفَلَّقاً** oluncaya kadar. Ve denildi ki: o, kendisi için **أُدْمَ**ı olmayan şeydir. Ve gerçekten **جَشُبَ** **جَشابةً**. Ve yemeğe denilir: **جَشْبٌ** ve **جَشِبٌ** ve **جَشِيبٌ**; ve **طَعامٌ مَجْشُوبٌ**; ve gerçekten ben onu **جَشَبْتُه**. Ve İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
لا يَأْكُلُونَ زادَهُمْ مَجْشُوبا

el-Cevherî: Ve eğer **اجْشَوْشِبُوا** denilseydi, **اخْشَوْشِبُوا** denildiği gibi, **بالخاء** ile, uzak olmazdı; ancak ben onu **بالجيم** ile işitmedim. Ve hadiste: onun, sallallahu aleyhi ve sellem, **الجَشِبَ**i yerdi; o, yemekten kalın kaba olandır; ve denildi ki: **غيرُ المأْدوم**. Ve tadı iğrenç olan her şey, o **جَشِبٌ**dir. Ve Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadîsinde: bize **طعام جَشِبٍ** ile gelirdi. Ve cemaat namazı hadîsinde: eğer yağlı bir **عَرْقاً** yahut iki **مِرْماتَيْنِ جَشِبَتَيْنِ** yahut iki **خَشِبَتَيْنِ** bulsaydı, icabet ederdi. İbnü’l-Esîr dedi: onu bazı müteahhirler **حرف الجيم**de böyle zikretti: “Eğer iki **مِرْماتَيْنِ جَشِبَتَيْنِ** yahut iki **خَشِبَتَيْنِ**e çağrılsaydı, icabet ederdi.” Ve dedi: **الجَشِبُ** kalındır. Ve **الخَشِبُ** **الخَشَبِ**den kuru olandır. Ve **المِرْماةُ** koyunun tırnağıdır; çünkü onunla atılır; sözünün sonu. İbnü’l-Esîr dedi: Bizim okuduğumuz ve işittiğimiz, ve hadis ehli arasında tedavülde olan: **مِرْماتَين حَسَنَتَيْن**; **الحُسْنِ** ve **الجَوْدة**den; çünkü onları yağlı **العَرْقِ**a atfetti. Dedi: Onu Ebû Ubeyde ve ondan sonra âlimlerden kimseler tefsir etti; ve bu hadiste **الجَشِب** yahut **الخَشِب**in tefsirine temas etmediler. Dedi: Gördüğümü hikâye ettim; sorumluluk onun üzerinedir.

Ve **الجَشِيبُ**: her şeyden iğrenç olan. Ve elbiselerden **الجَشِيبُ**: kalın olan. Ve **رجلٌ جَشِيبٌ**: yemeği kötü olan. Ve gerçekten **جَشُبَ** **جُشُوبةً**.

Şemmer: **رَجُلٌ مُجَشَّبٌ**: geçimi kaba olan. Rü’be dedi:
ومن صُباحٍ رامِياً مُجَشَّبا

Ve **جَشِبُ الـمَرْعى**: onun kurusu.

Ve **جَشَبَ** şey **يَجْشُبُ**: kalınlaştı.

Ve **الجَشْبُ** ve **المِجْشابُ**: kalın olan; birincisi Kurâ‘dan; ve **الجَشَنِ**in zikri **النون**da gelecektir.

et-Tehzîb: **المِجْشابُ**: kalın beden. Ebû Zübeyd et-Tâî dedi:
قِرابَ حِضْنِك لا بِكْرٌ ولا نَصَفٌ،  *  تُولِيكَ كَشْحاً لَطيفاً، ليس مِجْشابا

İbn Berrî dedi: Ve **قِرابَ** önceki bir beyitteki bir fiille mansuptur:
نِعْمَتْ بِطانةُ، يَوْمِ الدَّجْنِ، تَجْعَلُها *  دُونَ الثِّيابِ، وقد سَرَّيْتَ أَثْوابا
Yani: onu, soğuk, **دَجْنٍ** sahibi bir günde, elbisenin astarı gibi yaparsın; ve **الدَّجْنُ** yağmur sırasında bulutun göğü giydirmesidir; bazen onunla beraber yağmur olmaz. Ve ben elbiseyi üzerimden **سَرَّيْتُ**: onu çıkardım. Ve **الحِضْنُ** karnın yanı (yarısı)dır. Ve **الكَشْحانِ** iki böğürdür; ve onlar karnın iki yanıdır. Ve **قِرابَ حِضْنِكَ** **تَجْعَلُها** ile ikinci mef‘ûldür.

İbnü’s-Sikkît: **جَمَلٌ جَشِبٌ**: iri, güçlü. Ve inşâd etti:
بِجَشِبٍ أَتْلَعَ في إِصْغائِه

İbnü’l-A‘râbî: **المِجْشَبُ**: iri, yiğit olan. Ve Rü’be’nin sözü:
ومَنْهَلٍ، أَقْفَرَ مِنْ أَلْقائه، *  ورَدْتُه، واللَّيْلُ في أَغْشائِه،
بجشب أَتلع في إِصغائه، *  جاءَ، وقد زادَ على أَظْمائِه،
يُجاوِرُ الحَوْضَ إِلى إِزائِه، *  رَشْفاً بِمَخْضُوبَينِ مِنْ صَفْرائِه،
وقَدْ شَفَتْه وَحْدَها مِنْ دائِه،  *  منْ طائِف الجَهْلِ، ومِنْ نُزائِه
**الأَلْقاء**: ünsiyet (dostluk). “**يُجاوِرُ الحوضَ إِلى إِزائه**” yani susuzluğundan dolayı kovayı, havuza döküldüğü sırada karşılar. Ve **مَخْضُوباه**: iki dudağıdır; ve **بُرَته**sinden kan ile boyanmışlardır. Ve “**وقد شَفَتْه**” yani **البُرة**; yani onu zelil kıldı ve onu sakinleştirdi. Ve **نَدًى جَشَّابٌ**: sürekli yeşilliğin üzerine düşer. Rü’be dedi:
رَوْضاً بِجَشّابِ النَّدى مَأْدُوما

Ve **كلامٌ جَشِيبٌ**: kuru, kaba. Dedi:
لها مَنْطِقٌ، لا هِذْرِيانٌ طَما به *  سَفاهٌ، ولا بادِي الجَفاءِ، جَشِيبُ

Ve **سِقاءٌ جَشِيبٌ**: kalın, eski.

Ve **مَرةٌ جَشُوبٌ**: kaba; ve denildi ki: kısa. Sa‘leb inşâd etti:
كواحِدةِ الأُدْحيِّ لا مُشْمَعِلَّةٌ، *  ولا جَحْنةٌ، تحت الثِّيابِ، جَشُوبُ

Ve **الجُشْبُ**: nar kabukları; Yemenî.

Ve **بَنُو جَشِيبٍ**: bir kol (kabile alt birimi).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

جشب الطعام كنصر وسمع فهو أي الطعام جشب بفتح فسكون وجشب ككتف ومجشاب كمحراب وجشيب كأمير ومجشوب، أي غليظ خشن، بين الجشوبة، إذا أسيء طحنه حتى يصير مفلقا، أو هو الذي بلا أدم، وجشبه أي الطعام: طحنه جريشا وطعام مجشوب، وقد جشبته، وأنشد ابن الأعرابي:
  لا يأكلون زادهم مجشوبا وفي الحديث  أنه صلى الله عليه وسلم كان يأكل الجشب  وهو الغليظ الخشن من الطعام، وقيل: غير المأدوم، وكل بشع الطعم فهو جشب، وفي حديث عمر  كان يأتينا بطعام جشب  وفي حديث صلاة الجماعة  لو وجد عرقا سمينا أو مرماتين جشبتين لأجاب  قال ابن الأثير: هكذا ذكر بعض المتأخرين في حرف الجيم  لو دعي إلى مرماتين جشبتين لأجاب  وقال: الجشب: الغليظ واليابس، والمرماة: ظلف الشاة لأنه يرمى به قال ابن الأثير: والذي قرأناه وسمعناه، وهو المتداول بين أهل الحديث:  مرماتين حسضنتين  ، من الحسن والجودة، لأنه عطفهما على العرق السمين، قال: وقد فسره أبو عبيد ومن بعده من العلماء ولم يتعرضوا إلى تفسير الجشب في هذا الحديث، قال وقد حكيت ما رأيت والعهدة عليه، وقال الأزهري: ولو قيل اجشوشبوا، كما قيل: اخشوشبوا بالخاء لم يبعد، قال: إلا أني لم أسمعه بالجيم، ونقل عن ابن السكيت: جمل جشب أي ضخم شديد، قال رؤبة:
  بجشب أتلع في إصغائه
  جاء وقد زاد على أظمائه وجشب الله شبابه: أذهبه أو ردأه وأقمأه.
 والجشوب كصبور: الخشنة، وقيل: هي القصيرة، أنشد ثعلب:
  كواحدة الأدحي لا مشمـعـلة                      ولا جحنة تحت الثياب جشوب والجشيب كأمير: الخشن الغليظ البشع من كل شيء، والجشيب من الثياب: الغليظ.
 وجشب المرعى: يابسه.
 وجشب الشيء يجشب كنصر: غلظ.
 والجشيب: الرجل السصيىء المأكل، وقد جشب، ككرم، جشوبة بالضم.
 وبنو جشيب، كأمير: بطن من العرب، عن ابن دريد.
 وقال ابن الأعرابي: المجشب كمنبر: الضخم الشجاع نقله الصاغاني.
 ورجل مجشب كمعظم: الخشن المعيشة قاله شمر، قال رؤبة:

  ومن صباح راميا مجشبا والجشب بالضم فالسكون: قشور الرمان لغة يمانية.
 ومما يستدرك عليه: الجشاب ككتان: الندى الذي لا يزال يقع على البقل، قال رؤبة يصف الأتان:
  وهي ترى لولا ترى التحريما
  روضا بجشاب الندى مأدوما وسقاء جشيب: غليظ خلق، وكلام جشيب: جاف خشن، قال:
  لها منطق لا هذريان طما به                      سفاه ولا بادي الجفاء جشيب والجشب والمجشاب: الغليظ، الأولى عن كراع، وأنشد الأزهري لأبي زبيد الطائي:
  توليك كشحا لطيفا ليس مجشابا وجشيبة ابن المخزم، كسفينة: بطن من سامة بن لؤي، منهم المستورد بن جحنة الجشيبي، أمه منهم، وجشيبة أيضا: جد والد خنيس بن عامر بن يحيى المعافري، مصري عن ابن قنبل المعافري، توفي سنة 183 ذكره ابن يونس.
 وجشيب الشامي، عن أبي الدرداء.
 وجشب الطعام ككرم جشابة: خشن.

##### Türkçe

**جشب** yiyecek, **نصر** ve **سمع** gibi (çekilir); o da, yani yiyecek, **جشب** (fetha ile sonra sükûn ile) ve **جشب** **كتف** gibi ve **مجشاب** **محراب** gibi ve **جشيب** **أمير** gibi ve **مجشوب**; yani kalın, kaba; **الجشوبة** (arasında) (olur); kötü öğütüldüğünde, ta ki yarılmış hâle gelinceye kadar; yahut o, katıksız olan (yiyecek)tir; ve **جشبه** yani yiyeceği: onu iri kırıntı (جريش) olarak öğüttü; ve **طعام مجشوب**; ve onu **جشبته**; ve İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
  Azıklarını **مجشوبا** olarak yemezler.

Ve hadiste: o (sallallahu aleyhi ve sellem) **الجشب** yerdi; o da yiyecekten kalın kaba olandır; ve denildi: katıksız olmayan; ve tadı çirkin olan her şey **جشب**’tir. Ve Ömer hadîsinde: bize **جشب** bir yiyecekle gelirdi. Ve cemaat namazı hadîsinde: eğer yağlı bir **عرق** yahut iki **مرماتين جشبتين** bulsaydı mutlaka icabet ederdi. İbnü’l-Esîr dedi: bazı müteahhirler **الجيم** harfinde böyle zikretti: “Eğer iki **مرماتين جشبتين**’e çağrılsaydı icabet ederdi.” Ve dedi: **الجشب**: kalın ve kuru; ve **المرماة**: koyunun tırnağıdır; çünkü onunla atılır. İbnü’l-Esîr dedi: bizim okuduğumuz ve işittiğimiz, ve hadis ehli arasında tedavülde olan: **مرماتين حسضنتين**’dir; güzellik ve kalite (mânâsından); çünkü onları yağlı **العرق** üzerine atfetmiştir. Dedi: Ebû Ubeyd ve ondan sonra âlimler onu tefsir ettiler ve bu hadiste **الجشب**’in tefsirine temas etmediler. Dedi: gördüğümü naklettim; sorumluluk onun üzerinedir. Ezherî dedi: “Eğer **اجشوشبوا** denilseydi, **الخاء** ile “**اخشوشبوا**” denildiği gibi, uzak olmazdı.” Dedi: ancak ben onu **الجيم** ile işitmedim. İbnü’s-Sikkît’ten nakledildi: **جمل جشب** yani iri, şiddetli. Ru’be dedi:
  **بجشب** uzun boyunlu, kulaklarını dikmesinde,
  geldi; ve susuzluklarının üzerine arttı.

Ve **جشب الله شبابه**: onu giderdi; yahut onu bozdu ve onu zelil kıldı.

Ve **الجشوب** **صبور** gibi: kaba (olan); ve denildi: o kısa (olan)dır. Sa‘leb inşâd etti:
  Devekuşu yumurtası gibi bir tek (şey) gibi; ne sarılmış,
  ne de elbiselerin altında bir **جحنة**; **جشوب**.

Ve **الجشيب** **أمير** gibi: her şeyden kaba, kalın, çirkin (olan); ve elbiselerden **الجشيب**: kalın (olan).

Ve **جشب المرعى**: onun kurusu.

Ve **جشب الشيء يجشب** **نصر** gibi: kalınlaştı.

Ve **الجشيب**: yemeği kötü olan adam; ve **جشب** (oldu), **كرم** gibi; **جشوبة** (zammet ile).

Ve **بنو جشيب**، **أمير** gibi: Araplardan bir batın; İbn Düreyd’den.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **المجشب** **منبر** gibi: iri, yiğit; Sâgânî onu nakletti.

Ve **رجل مجشب** **معظم** gibi: geçimi kaba (olan); Şemmer dedi. Ru’be dedi:

  Ve sabahleyin, atan, **مجشبا**.

Ve **الجشب** (zammet ile sonra sükûn ile): nar kabukları; Yemenî bir lügat.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الجشاب** **كتان** gibi: yeşilliğin üzerine düşüp durmaktan geri kalmayan çiy. Ru’be, dişi eşeği vasfederek dedi:
  O görür; görmese de haram kılmayı (görür),
  çiyin **جشاب**’ı ile bir çayır; katıklı kılınmış.

Ve **سقاء جشيب**: kalın, eski (olan); ve **كلام جشيب**: kuru, kaba. Dedi:
  Onun bir konuşması vardır; ne saçmalık, onda taşkınlık yaptı,
  ne de kabalığın açığa vurduğu: **جشيب**.

Ve **الجشب** ve **المجشاب**: kalın (olan); birincisi Kurâ‘dan. Ezherî, Ebû Zübeyd et-Tâî için inşâd etti:
  Sana ince bir bel ile yönelir; **مجشابا** değildir.

Ve **جشيبة ابن المخزم**، **سفينة** gibi: Sâme b. Lüeyy’den bir batın; onlardandır el-Müstevred b. **جحنة** el-**جشيبي**; annesi onlardandır. Ve **جشيبة** ayrıca: el-Huneys b. Âmir b. Yahyâ el-Muâfirî’nin babasının dedesi; Mısırlı; İbn Kunbul el-Muâfirî’den; 183 yılında vefat etti; onu İbn Yûnus zikretti.

Ve **جشيب الشامي**، Ebû’d-Derdâ’dan.

Ve **جشب الطعام** **كرم** gibi: **جشابة**; kaba (oldu).

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

جَشَبَ
1 جَشَبَ ذ , aor. جَشُبَ ; and جَشِبَ, aor. جَشَبَ ; (K;) and جَشُبَ, aor. جَشُبَ , inf. n. جَشَابَةٌ; (TA;) said of wheat, or food, (طَعَام,) It was gross, or coarse: (K, TA:) it was badly and coarsely ground: (TA:) or it was without seasoning, or condiment, or anything to render it savoury. (K.) ― -b2- And the first, It (a thing) was thick, gross, big, coarse, or rough. (TA.) ― -b3- And جَشُبَ, aor. جَشُبَ , inf. n. جُشُوبَةٌ, He (a man, TA) was a foul, or bad, eater. (K, TA.) -A2- جَشَبَهُ He ground it coarsely; namely, wheat. (K, TA.) ― -b2- جَشَبَ اللّٰهُ شَبَابَهُ God caused his youth, or youthful vigour, to pass away: or rendered him vile and despicable (رَدَّأَهُ وَأَقْمَأَهُ): or may God cause &c. (K.)

اِجْشَوْشِبُو
12 اِجْشَوْشِبُو ذ accord. to some, or اِخْشَوْشِبُوا accord. to others, occurs in a trad. of 'Omar; (TA in art. خشب;) [and J says, and so Az accord. to the TA,] the former, if used like the latter, is not improbably correct; but I have not heard it. (S.) [See art. خشب.]

جَشْبٌ
جَشْبٌ ذ : see جَشِبٌ

جُشْبٌ
جُشْبٌ ذ The rinds of pomegranates: (K:) of the dial. of El-Yemen. (TA.)

جَشِبٌ
جَشِبٌ ذ (S, K) and ↓ جَشْبٌ and ↓ جَشِيبٌ and ↓ مِجْشَابٌ (K) and ↓ مَجْشُوبٌ (S, K,) applied to wheat, or food, Gross, or coarse: (S, K, TA:) badly and coarsely ground: (TA:) or without seasoning, or condiment, or anything to render it savoury: (K, TA:) جشب [probably جَشِبٌ] signifies also anything disagreeable in taste, and choking: (TA:) and gross, or coarse, and dry, or tough: (IAth, TA:) and what is dry, or tough, of herbage. (TA.) ― -b2- Also, the first, A bulky and strong camel: (ISk, TA:) a thickboned horse. (Ham p. 207.)

جَشُوبٌ
جَشُوبٌ ذ A rough, or coarse, (or, as some say, TA,) short woman. (K, TA.)

جَشِيبٌ
جَشِيبٌ ذ : see جَشِبُ. ― -b2- Also Anything rough, gross or coarse, disagreeable to the taste, and choking. (K.) ― -b3- A thick, rough, or coarse, garment, or piece of cloth. (S.) ― -b4- A rough, or coarse, and old, worn-out, skin for water or milk. (TA.) ― -b5- Rude, uncivil, unkind, rough, speech or language. (TA.) ― -b6- And (applied to a man, TA) A foul, or bad, eater. (K, TA.)

مِجْشَبٌ
مِجْشَبٌ ذ Big, or bulky, and courageous, brave, or bold. (IAar, K.) -A2- [Also, accord. to Golius, as on the authority of Ibn-Maaroof, but in this case probably a mistranscription for مِشْجَبٌ, A wooden thing upon which clothes are put.]

مُجَشَّبٌ
مُجَشَّبٌ ذ A man (Sh) coarse in his means of subsistence. (Sh, K.)

مِجْشَابٌ
مِجْشَابٌ ذ : see جَشِبٌ ― -b2- Thick, gross, big, coarse, or rough, (S, and Ham p. 207,) and short. (Ham ib.) ― -b3- مِجْشَابُ البَدَنِ Thick, gross, or big, in body. (T, TA.)

مَجْشُوبٌ
مَجْشُوبٌ ذ : see جَشِبٌ.

##### Türkçe

**جَشَبَ**
1 **جَشَبَ** ذ , muzâri‘ **جَشُبَ** ; ve **جَشِبَ**, muzâri‘ **جَشَبَ** ; (K;) ve **جَشُبَ**, muzâri‘ **جَشُبَ** , mastar ismi **جَشَابَةٌ**; (TA;) buğday, yahut yiyecek, (**طَعَام**) hakkında söylenir: kaba, yahut iri taneli idi: (K, TA:) kötü ve kaba bir öğütmeyle öğütülmüş idi: (TA:) yahut katıksız idi, yahut baharatsız, yahut onu lezzetli kılacak herhangi bir şeysiz idi. (K.) ― -b2- Ve birincisi: O (bir şey) kalın, kaba, büyük, iri taneli, yahut pürüzlü idi. (TA.) ― -b3- Ve **جَشُبَ**, muzâri‘ **جَشُبَ** , mastar ismi **جُشُوبَةٌ**, O (bir adam, TA) iğrenç, yahut kötü yiyici idi. (K, TA.) -A2- **جَشَبَهُ** Onu kaba öğüttü; yani buğdayı. (K, TA.) ― -b2- **جَشَبَ اللّٰهُ شَبَابَهُ** Allah onun gençliğini, yahut gençlik kuvvetini, geçirip götürdü: yahut onu aşağı ve hakir kıldı (**رَدَّأَهُ وَأَقْمَأَهُ**): yahut Allah &c. yapsın. (K.)

**اِجْشَوْشِبُو**
12 **اِجْشَوْشِبُو** ذ bazılarına göre, yahut başkalarına göre **اِخْشَوْشِبُوا**, ‘Ömer’in bir rivayetinde vârid olur; (TA, **خشب** maddesinde;) [ve J der ki, ve TA’ya göre Az da böyle der,] birincisi, ikincisi gibi kullanılırsa, doğru olması uzak değildir; fakat ben onu işitmedim. (S.) [Bk. **خشب** maddesi.]

**جَشْبٌ**
**جَشْبٌ** ذ : bk. **جَشِبٌ**

**جُشْبٌ**
**جُشْبٌ** ذ Nar kabukları: (K:) Yemen’in lehçesindendir. (TA.)

**جَشِبٌ**
**جَشِبٌ** ذ (S, K) ve ↓ **جَشْبٌ** ve ↓ **جَشِيبٌ** ve ↓ **مِجْشَابٌ** (K) ve ↓ **مَجْشُوبٌ** (S, K,) buğdaya, yahut yiyeceğe uygulanır: kaba, yahut iri taneli: (S, K, TA:) kötü ve kaba bir öğütmeyle öğütülmüş: (TA:) yahut katıksız, yahut baharatsız, yahut onu lezzetli kılacak herhangi bir şeysiz: (K, TA:) **جشب** [muhtemelen **جَشِبٌ**] ayrıca tadı hoş olmayan ve boğazı tıkayan herhangi bir şeyi de ifade eder: (TA:) ve kaba, yahut iri taneli, ve kuru, yahut sert: (IAth, TA:) ve otun kuru, yahut sert olanı. (TA.) ― -b2- Ayrıca, birincisi: iri yapılı ve güçlü bir deve: (ISk, TA:) kalın kemikli bir at. (Ham s. 207.)

**جَشُوبٌ**
**جَشُوبٌ** ذ pürüzlü, yahut kaba, (yahut bazılarına göre, TA,) kısa boylu bir kadın. (K, TA.)

**جَشِيبٌ**
**جَشِيبٌ** ذ : bk. **جَشِبُ**. ― -b2- Ayrıca tadı hoş olmayan ve boğazı tıkayan, pürüzlü, kaba yahut iri taneli herhangi bir şey. (K.) ― -b3- Kalın, pürüzlü, yahut kaba bir elbise, yahut bir kumaş parçası. (S.) ― -b4- Su yahut süt için pürüzlü, yahut kaba, ve eski, yıpranmış bir tulum. (TA.) ― -b5- Kaba, nezaketsiz, sert, pürüzlü söz yahut dil. (TA.) ― -b6- Ve (bir adama uygulanır, TA) iğrenç, yahut kötü yiyici. (K, TA.)

**مِجْشَبٌ**
**مِجْشَبٌ** ذ büyük, yahut iri yapılı, ve cesur, yiğit, yahut atılgan. (IAar, K.) -A2- [Ayrıca, Golius’a göre, İbn-Maaroof’un rivayetine dayanarak; fakat bu durumda muhtemelen **مِشْجَبٌ** için bir yanlış yazımdır: elbiselerin konulduğu tahta bir şey.]

**مُجَشَّبٌ**
**مُجَشَّبٌ** ذ geçim vasıtalarında kaba olan bir adam. (Sh, K.)

**مِجْشَابٌ**
**مِجْشَابٌ** ذ : bk. **جَشِبٌ** ― -b2- kalın, kaba, büyük, iri taneli, yahut pürüzlü, (S, ve Ham s. 207,) ve kısa. (Ham, aynı yer.) ― -b3- **مِجْشَابُ البَدَنِ** beden bakımından kalın, kaba, yahut büyük. (T, TA.)

**مَجْشُوبٌ**
**مَجْشُوبٌ** ذ : bk. **جَشِبٌ**.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

جَشَب
جَشَب U جَشِبَ A ( n. ac. جَشْب 1 ,  جَشَاْبَة 22t ),
a.  Was coarse, bad.

b.  Ground roughly.

جَشُبَ
جَشُبَ U ( n. ac. جُشُوْبَة 27t ),
a.  Ate coarse food.

جَشْب
جَشْب 1 ,  جَشِب 5 ,
a.  Coarse, bad ( food ).

جَشِيْب
جَشِيْب 25 ,
a.  Coarse, bad; rough, rude.

##### Türkçe

جَشَب
**جَشَب** U **جَشِبَ** A ( n. ac. **جَشْب** 1 , **جَشَاْبَة** 22t ),
a. Kaba idi, kötü idi.

b. Kaba olarak öğüttü.

جَشُبَ
**جَشُبَ** U ( n. ac. **جُشُوْبَة** 27t ),
a. Kaba yiyecek yedi.

جَشْب
**جَشْب** 1 , **جَشِب** 5 ,
a. Kaba, kötü (yiyecek).

جَشِيْب
**جَشِيْب** 25 ,
a. Kaba, kötü; pürüzlü, kaba-saba.
