# جشب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B4%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جشب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جشب

جشب الطعام كنصر وسمع فهو أي الطعام جشب بفتح فسكون وجشب ككتف ومجشاب كمحراب وجشيب كأمير ومجشوب، أي غليظ خشن، بين الجشوبة، إذا أسيء طحنه حتى يصير مفلقا، أو هو الذي بلا أدم، وجشبه أي الطعام: طحنه جريشا وطعام مجشوب، وقد جشبته، وأنشد ابن الأعرابي:
  لا يأكلون زادهم مجشوبا وفي الحديث  أنه صلى الله عليه وسلم كان يأكل الجشب  وهو الغليظ الخشن من الطعام، وقيل: غير المأدوم، وكل بشع الطعم فهو جشب، وفي حديث عمر  كان يأتينا بطعام جشب  وفي حديث صلاة الجماعة  لو وجد عرقا سمينا أو مرماتين جشبتين لأجاب  قال ابن الأثير: هكذا ذكر بعض المتأخرين في حرف الجيم  لو دعي إلى مرماتين جشبتين لأجاب  وقال: الجشب: الغليظ واليابس، والمرماة: ظلف الشاة لأنه يرمى به قال ابن الأثير: والذي قرأناه وسمعناه، وهو المتداول بين أهل الحديث:  مرماتين حسضنتين  ، من الحسن والجودة، لأنه عطفهما على العرق السمين، قال: وقد فسره أبو عبيد ومن بعده من العلماء ولم يتعرضوا إلى تفسير الجشب في هذا الحديث، قال وقد حكيت ما رأيت والعهدة عليه، وقال الأزهري: ولو قيل اجشوشبوا، كما قيل: اخشوشبوا بالخاء لم يبعد، قال: إلا أني لم أسمعه بالجيم، ونقل عن ابن السكيت: جمل جشب أي ضخم شديد، قال رؤبة:
  بجشب أتلع في إصغائه
  جاء وقد زاد على أظمائه وجشب الله شبابه: أذهبه أو ردأه وأقمأه.
 والجشوب كصبور: الخشنة، وقيل: هي القصيرة، أنشد ثعلب:
  كواحدة الأدحي لا مشمـعـلة                      ولا جحنة تحت الثياب جشوب والجشيب كأمير: الخشن الغليظ البشع من كل شيء، والجشيب من الثياب: الغليظ.
 وجشب المرعى: يابسه.
 وجشب الشيء يجشب كنصر: غلظ.
 والجشيب: الرجل السصيىء المأكل، وقد جشب، ككرم، جشوبة بالضم.
 وبنو جشيب، كأمير: بطن من العرب، عن ابن دريد.
 وقال ابن الأعرابي: المجشب كمنبر: الضخم الشجاع نقله الصاغاني.
 ورجل مجشب كمعظم: الخشن المعيشة قاله شمر، قال رؤبة:

  ومن صباح راميا مجشبا والجشب بالضم فالسكون: قشور الرمان لغة يمانية.
 ومما يستدرك عليه: الجشاب ككتان: الندى الذي لا يزال يقع على البقل، قال رؤبة يصف الأتان:
  وهي ترى لولا ترى التحريما
  روضا بجشاب الندى مأدوما وسقاء جشيب: غليظ خلق، وكلام جشيب: جاف خشن، قال:
  لها منطق لا هذريان طما به                      سفاه ولا بادي الجفاء جشيب والجشب والمجشاب: الغليظ، الأولى عن كراع، وأنشد الأزهري لأبي زبيد الطائي:
  توليك كشحا لطيفا ليس مجشابا وجشيبة ابن المخزم، كسفينة: بطن من سامة بن لؤي، منهم المستورد بن جحنة الجشيبي، أمه منهم، وجشيبة أيضا: جد والد خنيس بن عامر بن يحيى المعافري، مصري عن ابن قنبل المعافري، توفي سنة 183 ذكره ابن يونس.
 وجشيب الشامي، عن أبي الدرداء.
 وجشب الطعام ككرم جشابة: خشن.

### Türkçe

**جشب** yiyecek, **نصر** ve **سمع** gibi (çekilir); o da, yani yiyecek, **جشب** (fetha ile sonra sükûn ile) ve **جشب** **كتف** gibi ve **مجشاب** **محراب** gibi ve **جشيب** **أمير** gibi ve **مجشوب**; yani kalın, kaba; **الجشوبة** (arasında) (olur); kötü öğütüldüğünde, ta ki yarılmış hâle gelinceye kadar; yahut o, katıksız olan (yiyecek)tir; ve **جشبه** yani yiyeceği: onu iri kırıntı (جريش) olarak öğüttü; ve **طعام مجشوب**; ve onu **جشبته**; ve İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
  Azıklarını **مجشوبا** olarak yemezler.

Ve hadiste: o (sallallahu aleyhi ve sellem) **الجشب** yerdi; o da yiyecekten kalın kaba olandır; ve denildi: katıksız olmayan; ve tadı çirkin olan her şey **جشب**’tir. Ve Ömer hadîsinde: bize **جشب** bir yiyecekle gelirdi. Ve cemaat namazı hadîsinde: eğer yağlı bir **عرق** yahut iki **مرماتين جشبتين** bulsaydı mutlaka icabet ederdi. İbnü’l-Esîr dedi: bazı müteahhirler **الجيم** harfinde böyle zikretti: “Eğer iki **مرماتين جشبتين**’e çağrılsaydı icabet ederdi.” Ve dedi: **الجشب**: kalın ve kuru; ve **المرماة**: koyunun tırnağıdır; çünkü onunla atılır. İbnü’l-Esîr dedi: bizim okuduğumuz ve işittiğimiz, ve hadis ehli arasında tedavülde olan: **مرماتين حسضنتين**’dir; güzellik ve kalite (mânâsından); çünkü onları yağlı **العرق** üzerine atfetmiştir. Dedi: Ebû Ubeyd ve ondan sonra âlimler onu tefsir ettiler ve bu hadiste **الجشب**’in tefsirine temas etmediler. Dedi: gördüğümü naklettim; sorumluluk onun üzerinedir. Ezherî dedi: “Eğer **اجشوشبوا** denilseydi, **الخاء** ile “**اخشوشبوا**” denildiği gibi, uzak olmazdı.” Dedi: ancak ben onu **الجيم** ile işitmedim. İbnü’s-Sikkît’ten nakledildi: **جمل جشب** yani iri, şiddetli. Ru’be dedi:
  **بجشب** uzun boyunlu, kulaklarını dikmesinde,
  geldi; ve susuzluklarının üzerine arttı.

Ve **جشب الله شبابه**: onu giderdi; yahut onu bozdu ve onu zelil kıldı.

Ve **الجشوب** **صبور** gibi: kaba (olan); ve denildi: o kısa (olan)dır. Sa‘leb inşâd etti:
  Devekuşu yumurtası gibi bir tek (şey) gibi; ne sarılmış,
  ne de elbiselerin altında bir **جحنة**; **جشوب**.

Ve **الجشيب** **أمير** gibi: her şeyden kaba, kalın, çirkin (olan); ve elbiselerden **الجشيب**: kalın (olan).

Ve **جشب المرعى**: onun kurusu.

Ve **جشب الشيء يجشب** **نصر** gibi: kalınlaştı.

Ve **الجشيب**: yemeği kötü olan adam; ve **جشب** (oldu), **كرم** gibi; **جشوبة** (zammet ile).

Ve **بنو جشيب**، **أمير** gibi: Araplardan bir batın; İbn Düreyd’den.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **المجشب** **منبر** gibi: iri, yiğit; Sâgânî onu nakletti.

Ve **رجل مجشب** **معظم** gibi: geçimi kaba (olan); Şemmer dedi. Ru’be dedi:

  Ve sabahleyin, atan, **مجشبا**.

Ve **الجشب** (zammet ile sonra sükûn ile): nar kabukları; Yemenî bir lügat.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الجشاب** **كتان** gibi: yeşilliğin üzerine düşüp durmaktan geri kalmayan çiy. Ru’be, dişi eşeği vasfederek dedi:
  O görür; görmese de haram kılmayı (görür),
  çiyin **جشاب**’ı ile bir çayır; katıklı kılınmış.

Ve **سقاء جشيب**: kalın, eski (olan); ve **كلام جشيب**: kuru, kaba. Dedi:
  Onun bir konuşması vardır; ne saçmalık, onda taşkınlık yaptı,
  ne de kabalığın açığa vurduğu: **جشيب**.

Ve **الجشب** ve **المجشاب**: kalın (olan); birincisi Kurâ‘dan. Ezherî, Ebû Zübeyd et-Tâî için inşâd etti:
  Sana ince bir bel ile yönelir; **مجشابا** değildir.

Ve **جشيبة ابن المخزم**، **سفينة** gibi: Sâme b. Lüeyy’den bir batın; onlardandır el-Müstevred b. **جحنة** el-**جشيبي**; annesi onlardandır. Ve **جشيبة** ayrıca: el-Huneys b. Âmir b. Yahyâ el-Muâfirî’nin babasının dedesi; Mısırlı; İbn Kunbul el-Muâfirî’den; 183 yılında vefat etti; onu İbn Yûnus zikretti.

Ve **جشيب الشامي**، Ebû’d-Derdâ’dan.

Ve **جشب الطعام** **كرم** gibi: **جشابة**; kaba (oldu).
