# جشش — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%B4/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B4%D8%B4/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جشش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%B4.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: جشش

باب الجيم مع الشين
ج ش، ش ج يستعملان فقط
جش:
الجَشُّ طَحن السَّويق والبُرِّ إذا لم يُجعَل دقيقاً، والجَشِيشُ.
والمِجَشَّةُ: رَحىّ صغيرةٌ تُجَشُّ بها الجَشيشة، ولا يقال للسَّويق: جَشيشةٌ ولكن جَذيذةٌ.
والجَشَّةُ والجُشَّةُ، لغتان،: الجماعة من الناس يُقلِبونَ مَعاً في ثَورَةِ، قال العَجّاج:
بجَشَّةِ جَشُّوا بها مِمَّن نَفَر
وبه جَشَّةٌ، أي: شِدَّةُ صَوتِ، ورَعدٌ أَجَشُّ، قال لبيد:
بأجَشَّ الصَّوتِ يَعـبٌـوبٍ، إذا		طَرَق الحيُّ من الغَزوِ، صَهَل
قال الخليل: الأصواتُ التي تُصاغ منها الألحانُ ثلاثةٌ: الأحَبشُّ صَوتُ من الرأسِ يخرجُ من الخَياشيمِ، فيه غلَظٌ وبُحَّةٌ فيُتبَعُ بخدرٍ موضوعٍ على ذلك الصوتِ بعينه يُقال له الوَشي، ثم يعاد ذلك الصوتُ بعَينه، ثم يُتبَعُ بوَشيٍ مثلِ الأول فهي صِياغته، فهذا الصَّوتُ الأجَشُّ.
قال زائدة: جَشَّه بالعَصَا أي ضَرَبَه بها.
والجَشُّ: كَنس البِئِر حتى تَخرُجَ حَمأتُها.
شج:
الشَّجُّ: كَسرُ الرأس، تقول: شَجَّ يَشِجُّ شَجَاً، وبينهم شِجاجٌ أي شَجَّ بعضُهم بعضاً.
والشَّجَجُ: أثرُ شَجَّةٍ في الجَبين، والنَّعتُ أَشَدُّ.
وشَجَّ الفلاة: قَطعها.
وشَجَّ الشَّرابَ بالمِزاجِ.
والأَشَجُّ: الطويلُ.
وشَجَّتِ السفينةُ البَحرَ إذا قَطَعته.
والعَربُ تُسمِّي الوَتِدَ شَجيجاً، ومَشجُوجاً.
وشَجَجتُ الفلاةَ: رَكِبتُها وعَلَوتُها.

### Türkçe

باب **الجيم** مع **الشين**
**ج ش**، **ش ج** yalnızca kullanılırlar.
**جش**:
**الجَشُّ**: **السَّويق** ve **البُرِّ**’ün, un yapılmadığı zaman öğütülmesidir; ve **الجَشِيشُ**.
Ve **المِجَشَّةُ**: onunla **الجَشيشة**’nin **تُجَشُّ** edildiği küçük bir değirmendir; ve **السَّويق** için **جَشيشةٌ** denilmez, fakat **جَذيذةٌ** (denir).
Ve **الجَشَّةُ** ve **الجُشَّةُ**, iki lugattır: insanların bir topluluğu, birlikte bir **ثَورَةِ** içinde altüst ederler; **العَجّاج** dedi ki:
بجَشَّةِ جَشُّوا بها مِمَّن نَفَر
Ve onda **جَشَّةٌ** vardır; yani: sesin şiddeti; ve **رَعدٌ أَجَشُّ**; **لبيد** dedi ki:
بأجَشَّ الصَّوتِ يَعـبٌـوبٍ، إذا		طَرَق الحيُّ من الغَزوِ، صَهَل
**الخليل** dedi ki: ezgilerin kendilerinden biçimlendirildiği sesler üçtür: **الأحَبشُّ** baştan çıkan, burun deliklerinden çıkan sestir; onda kalınlık ve kısıklık vardır; sonra o sesin aynısı üzerine konulmuş bir **خدرٍ** ile tâkip edilir, ona **الوَشي** denir; sonra o sesin aynısı iade edilir; sonra birincinin benzeri bir **وَشيٍ** ile tâkip edilir; işte onun biçimlendirilmesi budur; işte bu **الصَّوتُ الأجَشُّ**tur.
**زائدة** dedi ki: **جَشَّه** **بالعَصَا**; yani onunla ona vurdu.
Ve **الجَشُّ**: kuyunun, çamuru çıkıncaya kadar süpürülmesidir.
**شج**:
**الشَّجُّ**: başı kırmaktır; dersin ki: **شَجَّ يَشِجُّ شَجَاً**; ve aralarında **شِجاجٌ** vardır; yani onların bazısı bazısını yardı.
Ve **الشَّجَجُ**: alında bir **شَجَّةٍ**’nin izidir; ve sıfat **أَشَدُّ**dur.
Ve **شَجَّ الفلاة**: onu kesti.
Ve **شَجَّ الشَّرابَ بالمِزاجِ**.
Ve **الأَشَجُّ**: uzun olandır.
Ve gemi denizi kestiği zaman: **شَجَّتِ السفينةُ البَحرَ**.
Ve Araplar kazığı **شَجيجاً** ve **مَشجُوجاً** diye adlandırır.
Ve **شَجَجتُ الفلاةَ**: ona bindim ve onun üzerine çıktım.
