# جشع — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%B9/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B4%D8%B9/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جشع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D8%B9.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: جشع

باب العين و الجيم والشين معهما
)ج ش ع، ش ج ع يستعملان فقط( جشع: الجشع: الحرص الشديد على الأكل وغيره. وقوم جَشِعُون. وجَشِعَ يَجْشَعُ.
شجع: الشَّجَع في الإبل: سُرعة نقْل القوائم. جمل شَجعٌ، وناقةٌ شَجِعَةٌ. ويقال: شَجْعاء. ويقال: هو الذي يعتريه جنون من الإبل، وهو خطأ، إذا لو كان جنونا لما وصف به قوائمها في قوله:
على شَجِعاتٍ لا شِخاتٍ ولا عُصْلِ
يعني بالشجعات: قوائم الإبل، وقال سويد يصف النوق:
بصلاب الأرض فيهنّ شَجَعْ
والشَّجِعَةُ من النساء: الجريئة الجسورة على الرجال في كلامها وسلاطتها واللبؤة الشجعاء الجسورة الجريئة، وكذلك الأشجع من الأسد، والأشجعُ من الرجال الذي كأن به جنونا. قال الأعشى:
بأشجع أخّاذ على الدهر حكمه
ومن قال: الأشجع: الممسوس من الرجال فقد أخطأ. لو كان كذلك ما مدحت به الشعراء.
والأشجع في اليد والرجل: العصب الممدود فوق السُّلامَى ما بين الرُّسغ إلى أصول الأصابع التي يقال لها: أطناب الأصابع، فوق ظهر الكفّ، ويقال: بل هو العظم الذي يصل الإصبَعَ بالرُّسغ، لكلّ إصبّع أشجع، وإنما احتج الذي قال هو العصب بقولهم: للذئب والأسد ونحوه: عارى الشاجع. فمن جعل الأشاجع العصب قال: تللك العظام هي الأسناع. الواحد: سِنْعٌ.
والشجاع: بعض الحيّات، وجمعُه شُجْعانٌ وثلاثة أشْجِعَة، ورجلٌ شُجاعٌ وشُجَعَةً، وشِجَعَةٌ.. وامرأة شُجاعة، ونسوةٌ شُجاعاتٌ وشجائع. وقوم شُجَعاءُ وشُجْعَةٌ وشِجْعَةٌ على تقدير صُحْبة وغِلْمة. ورجلٌ شَجيعٌ، أي: شُجاعٌ، مثل: عَجيب وعُجاب.
والشَّجاعة: شِدَّةُ القلب عند البأس. تقول: تَشَجّعوا فحَمَلوا. ورجل أشجع يرجع معناه إلى الشُّجاع.
أشْجَعُ: حيّ من قيس. بنو شُجَع حيّ من كنانة.

### Türkçe

باب **العين** ve **الجيم** ve **الشين** onlarla beraber
(**ج ش ع**، **ش ج ع** yalnızca kullanılırlar) **جشع**: **الجشع**: yemeğe ve başkasına karşı şiddetli hırs. Ve bir kavim **جَشِعُون**. Ve **جَشِعَ** **يَجْشَعُ**.
**شجع**: develerde **الشَّجَع**: ayakların naklinde sürat. **جمل شَجعٌ** ve **ناقةٌ شَجِعَةٌ**. Ve denilir: **شَجْعاء**. Ve denilir: deve(ler)den ona delilik arız olan kimsedir; bu hatadır; eğer delilik olsaydı, şu sözünde onunla ayaklarını vasfetmezdi:
على **شَجِعاتٍ** لا **شِخاتٍ** ولا **عُصْلِ**
**الشجعات** ile kasteder: develerin ayakları. Ve Süveyd, dişi develeri vasfederek dedi:
بصلاب الأرض فيهنّ **شَجَعْ**
Ve kadınlardan **الشَّجِعَةُ**: konuşmasında ve dil uzatmasında erkeklere karşı cüretkâr, gözü pek olan. Ve **اللبؤة الشجعاء**: gözü pek, cüretkâr olan; ve aslandan **الأشجع** da böyledir. Ve erkeklerden **الأشجعُ**: sanki onda bir delilik varmış gibi olan. A‘şâ dedi:
ب**أشجع** أخّاذ على الدهر حكمه
Ve “**الأشجع**: erkeklerden musallat olunmuş (cin çarpmış) olan” diyen hata etmiştir. Öyle olsaydı şairler onunla övmezdi.
Ve elde ve ayakta **الأشجع**: **السُّلامَى**nın üstünde, **الرُّسغ** ile “**أطناب الأصابع**” denilen parmakların kökleri arasındaki, gerilmiş sinir; el sırtının üstünde. Ve denilir: bilakis o, **الإصبَعَ**ı **الرُّسغ**a ulaştıran kemiktir; her parmak için bir **أشجع** vardır. “O sinirdir” diyen, ancak onların “kurt ve aslan ve benzeri için: **عارى الشاجع**” sözleriyle delil getirdi. **الأشاجع**ı sinirler yapan kimse dedi ki: şu kemikler **الأسناع**dır. Tekili: **سِنْعٌ**.
Ve **الشجاع**: yılanların bir kısmı; çoğulu **شُجْعانٌ** ve üçü **أشْجِعَة**. Ve bir adam **شُجاعٌ** ve **شُجَعَةً** ve **شِجَعَةٌ**.. ve bir kadın **شُجاعة**; ve kadınlar **شُجاعاتٌ** ve **شجائع**. Ve bir kavim **شُجَعاءُ** ve **شُجْعَةٌ** ve **شِجْعَةٌ**, **صُحْبة** ve **غِلْمة** takdirince. Ve bir adam **شَجيعٌ**, yani: **شُجاعٌ**; **عَجيب** ve **عُجاب** gibi.
Ve **الشَّجاعة**: şiddet anında kalbin şiddeti. Dersin ki: **تَشَجّعوا** da yüklendiler. Ve bir adam **أشجع**; manası **الشُّجاع**a döner.
**أشْجَعُ**: Kays’tan bir kabile. **بنو شُجَع**: Kinâne’den bir kabile.
