# جشم (ج-ش-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B4%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ج - ش - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والشين والميم معهما
ج ش م، ج م ش، م ش ج، ش م ج مستعملات
جشم:
جَشِمتُ الأمر جَشماً وجَشامةً أي تكلفتُه وتجشمته.
وتَجَشَّمَني فلانٌ وأجشَمَني أي كلفني.
وجُشَمُ البعير: صدره، وما يغشى به القِرنَ من خلقه.
يقال: غَنَّه بجُشَمِهِ أي ألقى صدره عليه.
ويقال: جَشِمتُ جِشمةً غليظةً.
وبنو جُشَم قبيلة من هوازِن.
جمش:
الجَمشُ: خلق النُّورة قال:
حلقاً كحَلقِ النُّورةِ الجَميشِ
والرَّكب الجَميشُ: المحلوقُ.
والجَمشُ: ضرب من الحلبِ بأطراف الأصابع كلَّها.
والجَمشُ: المُغازلةُ، وهو يَجمِشُها أي يقرِصُها ويُلاعِبُها.
شمج:
شَمَجُوا من الشَّعير ومن الأرزِّ ونحوه أي اختبرزوا شبه قُرصٍ غِلاظٍ.
يقال: ما أكلت خبزاً ولا شَماجاً ولا لمَاجاً.
مشج:
المَشجُ: اختلاط حُمرةٍ ببياضٍ، والمَشَجُ منه، وكلُّ لونٍ من ذلك مَشَجٌ، والجميع أمشاجُ، ولا يُفرد، قال أبو ذُؤيب:
كأنَّ النَّصل والفُوقَين مـنـه		خلالَ الريش، سِيط به مَشيجُ
والمَشيجُ: كلُّ لونٍ مُستنكرٍ خلطه غيره.

##### Türkçe

باب **الجيم** و**الشين** و**الميم** معهما
**ج ش م**، **ج م ش**، **م ش ج**، **ش م ج** مستعملات

**جشم**:
**جَشِمتُ** الأمر **جَشماً** و**جَشامةً** yani ona külfetlendim ve onu üstlendim.
Ve falan kimse beni **تَجَشَّمَ** etti ve beni **أجشَمَ** etti; yani bana yükledi.
Ve **جُشَمُ** devenin: göğsü; ve yaratılışından boynuzu örttüğü şey.
Denir: onu **غَنَّه** onun **جُشَمِهِ** ile; yani göğsünü onun üzerine attı.
Ve denir: kalın bir **جِشمةً** **جَشِمتُ**.
Ve **بنو جُشَم** Hevâzin’den bir kabiledir.

**جمش**:
**الجَمشُ**: kirecin yaratılışıdır; dedi ki:
حلقاً كحَلقِ النُّورةِ الجَميشِ
Ve **الرَّكب الجَميشُ**: tıraş edilmiş olandır.
Ve **الجَمشُ**: bütün parmak uçlarıyla olan sağmanın bir türüdür.
Ve **الجَمشُ**: flörtleşmedir; ve o onu **يَجمِشُها**; yani onu çimdikler ve onunla oynaşır.

**شمج**:
Arpadan ve pirinçten ve benzerinden **شَمَجُوا**; yani kalın çörek benzeri (şeyler) yaptılar.
Denir: ne ekmek yedim ne **شَماجاً** ne de **لمَاجاً**.

**مشج**:
**المَشجُ**: beyazlığa bir kızıllığın karışmasıdır; ve ondan **المَشَجُ** (vardır); ve bunun her rengi **مَشَجٌ**dur; ve hepsi **أمشاجُ**dur; tekil yapılmaz; Ebû Züeyb dedi ki:
كأنَّ النَّصل والفُوقَين مـنـه		خلالَ الريش، سِيط به مَشيجُ
Ve **المَشيجُ**: başka bir şeyin kendisine karıştırdığı, yadırganan her renktir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

جِشِمْتُ الأمر بالكسر جَشْماً وتَجَشَّمْتُهُ، إذا تكلّفْتَه على مشقّة.
وجَشَّمْتُهُ الأمر تَجْشيماً وأَجْشَمْتُهُ، إذا كلّفْتَهُ إيَّاه. وقال:
مهْما تُجَشِّمْني فإنِّ جاشِمُ
وألقى فلانٌ عليّ جُشَمَهُ، بضم الجيم وفتح الشين، أي ثِقْلَهُ.
وجُشَمُ البعير: أي صدرُه.

##### Türkçe

**جِشِمْتُ** işi, kesre ile, **جَشْماً** ve **تَجَشَّمْتُهُ** (diye), onu bir meşakkat üzerine külfetlenip yüklendiğin zaman (denir).

Ve **جَشَّمْتُهُ** ona işi, **تَجْشيماً** (diye) ve **أَجْشَمْتُهُ** (diye), onu kendisine yüklediğin zaman (denir). Ve dedi ki:
مهْما **تُجَشِّمْني** فإنِّ **جاشِمُ**

Ve falan kimse bana **جُشَمَهُ**’ni attı; **الجيم**’in zammı ve **الشين**’in fethi ile; yani onun ağırlığını.

Ve **جُشَمُ** devenin: yani göğsü.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%85/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ج ش م
جشم ، جمش ، شمج ، مشج ، شجم : مستعملة .
جشم : قال الليث : جَشِمْتُ الأمرَ أجشَمُهُ جَشْماً أي تَكَلّفْتُه ، وتَجَشَّمْتُهُ : مِثْلُه ، وجشَّمَنِي فُلانٌ أمراً ، وأجشَمَني أي كلَّفني .
وجُشَمُ البعير : صدرُه وما يَغْشَى به القِرْنَ من خَلْقِهِ .
يقال : غتَّه بجُشَمِهِ : أي أُلقِيَ صَدْرَهُ عليه .
وقال أبو زيد : يقال : ما جشمْتُ اليوم ظِلْفاً ، يقوله القانِصُ إذا لم يَصِد ورجع خائباً .
ويقال : ما جَشَمتُ اليومَ طعاماً : أي ما أكلتُ .
قال : ويقال ذلك عند خَيْبَة كلِّ طالبٍ ، فيقال : ما جَشَمْتُ اليوم شيئاً .
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : الجُشُمُ : السِّمانُ من الرِّجَالِ .
قال : وقال أبو عمرٍ و : الجَشَمُ : السِّمَنُ .
وقال أبو تُرَابٍ : سمعت أبا مِحْجَنٍ وباهلياً يقولان : تجشَّمتُ الأمر وتجسَّمتُه إذا حملتَ نفسك عليه .
قال عمرو بن جميل :
تَجَشُّمَ القُرقُور موجَ الآذي
وقال أبو عبيد : تجشَّمْتُ فلاناً من بين القوم أي اختَرْتُهُ .
وأنشد :
تجشَّمْتُهُ من بينهنِّ بمُرْهِفٍ
له جالِبٌ فَوْقَ الرِّصَافِ عَلِيلُ
وقال ابن السكيت : تجشَّمْتُ الأمر إذا رَكِبْتَ أَجْشَمَهُ ، وتجشَّمتُه إذا تكلَّفْتَه وتجشَّمتُ الأرضَ إذا أخذتَ نحوها تُريدُها وتجشَّمْتُ الرملَ إذا ركبتَ أعظمَهُ .
وقال النضرُ : تجشَّمْتُ فلاناً من بين القوم أي قصدتُ قَصْدَه .
وأنشد :
وبَلَدٍ ناءٍ تَجَشَّمْنَا به
على جَفَاه وعلى أنْقَابِهِ
شجم : أهمله الليث .
وقال ابن الأعرابي : الشُّجُمُ : الطِّوَالُ الأعفَارُ .
( عمرو عن أبيه ) : قال : الشُّجَمُ : الهلاَكُ .
جمش : قال الليث : الجَمْشُ : حَلْقُ النُّورَةِ ، وأنشد :
حَلْقاً كَحَلْقِ النُّورَةِ الجَمِيشِ
وَرَكَبٌ جَمِيشٌ : مَحلُوقٌ ، وقال أبو النجم :
إذا ما أقبلَتْ أحوى جَمِيشاً
أتيت على حِيالك فانْثَنَيْنَا
قال : والجَمْشُ أيضاً : ضربٌ من الحَلْبِ بأطرَاف الأصابع كلها .
والجَمْشُ : المُغَازلةُ ، وهو يَجْمِشُها : أي يَقْرِصُها ويُلاعِبُها .
( عمرو عن أبيه ) : الجَمِيشُ : الزَّرَدَانُ المحلوقُ .
وقال ابن الأعرابي قيل للرّجُلِ : جمَّاشٌ لأنه يطلب الرَكَبَ الجَمِيشَ .
وقال أبو العباس : قيل للمُغازلة : تجميشٌ من الجَمْشِ وهو الكَلاَمُ الخفيُّ ، وهو أن يقول لهواه : هَيْ هَيْ .
وروي عن أبي عمرٍ و أنه قال : الجُمَاشُ : ما يُجعل بين الطيِّ والجَال في القليبِ إذا طُويَتْ بالحِجَارَةِ ، وقد جَمَشَ يَجْمِشُ .
( قلت ) : وقال غيرُه : هي النِّخَاسُ والأعقَابُ .
وروي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( لا يَحِلُّ لأحدكم من مَالِ أخيه شَيءٌ إلا بِطِيْبَةِ نفسه ، فقال عمرو بن يَثْرِبِيِّ يا رسول الله أرأيتَ إن لقيتُ غَنَمَ ابن أخي أأجتَزِرُ منها شاةً ؟ فقال : إن لقيتَها نَعْجَةً تحمل شَفْرَةً وزناداً ، بِخَبْتِ الجَمِيشِ فلا تَهِجْهَا ) .
يقال : إنَّ خَبْتَ الجَمِيشِ : صحراءُ لا
نباتَ بها ، فالإنسان بها أشَدُّ حاجة إلى ما يؤكل ، فيقول : إن لقيتها في هذا الموضع على هذه الحال فلا تَهجْها .
شمج : قال الليث : يقال : شَمَجُوا من الشعيرِ والآرُز ونحوه إذا اخْتَبَزُوا منه شِبْه قِرْصَةٍ غَلاِظٍ .
يقال : ما أكلتُ خبزاً ولا شَمَاجاً .
( أبو عبيد عن الأصمعي ) : ما ذقتُ أكَالاً ولا لَمَاجاً ولا شَمَاجاً ، أي ما أكلت شيئاً .
وقال أبو عبيد : قال أبو زيد : إذا خاط الخَيَّاطُ الثَّوبَ خياطةً متباعدةً قال : شَمَجتُه أشمُجُهُ شَمجاً ، وشَمْرَجْتُه شَمْرَجَةً .
قال وقال الأُموي : ناقةٌ شَمَجَى إذا كانت سريعةً .
وأنشد :
بِشَمَجى المشي عَجُولِ الوَثْبِ
حتى أتى أُزبِيُّها بالأدبِ
( أبو عمرٍ و ) : شَمَجَ إذا استعجل .
مشج : قال الله جل وعز : ( مَّذْكُوراً إِنَّا خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعاً بَصِيراً ) ( الإنسان : 2 ) .
قال الفراء : أمشاجٍ : هي : الأخلاطُ ، ماءُ المرأةِ ، وماءُ الرجلِ ، والدَّمُ والعَلَقَةُ .
ويقال للشيء من هذا إذا خُلِطَ : مَشِيجٌ ، كقولك : خَلِيطٌ ، وممشُوجٌ ، كقولك : مخلُوطٌ .
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : واحِدُ الأمشَاجِ : مَشَجٌ ، ويقال : مَشْجٌ .
وقال الشماخ :
طَوَت أحشَاءَ مُرتِجَةٌ لِوَقْتٍ
على مَشَجٍ سُلاَلَتُهُ مَهِينُ
وقال آخر :
فَهُنَّ يقذِفْنَ من الأمشَاجِ
مثل بُرُودِ اليُمْنَةِ الحجاج
قال : والمَشْجُ : شيئانِ مَخْلُوطِانِ .
وقال أبو إسحاقَ : أمْشَاجٌ : أخلاطٌ من منيّ وَدَمٍ ، ثم ينقل من حالٍ إلى حالٍ .
وقال الأصمعي : أمشَاجٌ وأوشَاجٌ : غُزُولٌ داخلٌ بعضُها في بعضٍ .
وقيل : الأمشَاجُ : أخلاطُ الكَيمُوساتِ الأربع ، وهي المِرَارُ الأحمَرُ ، والمِرارُ الأسودُ والدَّمُ والمنيُّ .

##### Türkçe

ج ش م
**جشم** ، **جمش** ، **شمج** ، **مشج** ، **شجم** : kullanımdadır.

**جشم** : Leys dedi: **جَشِمْتُ الأمرَ أجشَمُهُ جَشْماً** yani onu külfete girdim, ve **تَجَشَّمْتُهُ** : onun gibidir; ve falan kimse bana bir işi **جشَّمَنِي** etti, ve **أجشَمَني** yani bana yükledi.
Ve **وجُشَمُ البعير** : devenin göğsü ve yaratılışından boynu örttüğü şeydir.
Denir: **غتَّه بجُشَمِهِ** : yani göğsünü onun üzerine attı.
Ebû Zeyd dedi: denir: **ما جشمْتُ اليوم ظِلْفاً**; avcı, avlamayıp da başarısız dönünce bunu söyler.
Ve denir: **ما جَشَمتُ اليومَ طعاماً** : yani yemedim.
Dedi: bu, her isteyenin başarısızlığı sırasında söylenir; denir: **ما جَشَمْتُ اليوم شيئاً**.

( Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den ) : **الجُشُمُ** : erkeklerden semiz olanlar.
Dedi: Ebû ‘Amr da dedi ki: **الجَشَمُ** : semizlik.
Ebû Türâb dedi: Ebû Mihcen’i ve bir Bâhilî’yi işittim, ikisi de derlerdi: **تجشَّمتُ الأمر وتجسَّمتُه**; ne zaman ki kendini onun üzerine yüklersen.
Amr b. Cemîl dedi:
تَجَشُّمَ القُرقُور موجَ الآذي

Ebû ‘Ubeyd dedi: **تجشَّمْتُ فلاناً من بين القوم** yani onu kavmin arasından seçtim.
Ve inşâd etti:
تجشَّمْتُهُ من بينهنِّ بمُرْهِفٍ
له جالِبٌ فَوْقَ الرِّصَافِ عَلِيلُ

İbnü’s-Sikkît dedi: **تجشَّمْتُ الأمر**; ne zaman ki onun en çetinine bindin; ve **تجشَّمتُه**; ne zaman ki onu külfete girdin; ve **تجشَّمتُ الأرضَ**; ne zaman ki ona doğru alıp onu istersin; ve **تجشَّمْتُ الرملَ**; ne zaman ki onun en büyüğüne bindin.
Nadr dedi: **تجشَّمْتُ فلاناً من بين القوم** yani onun kastına yöneldim.
Ve inşâd etti:
وبَلَدٍ ناءٍ تَجَشَّمْنَا به
على جَفَاه وعلى أنْقَابِهِ

**شجم** : Leys onu ihmâl etti.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **الشُّجُمُ** : uzun, tozlu olanlar.
( Amr, babasından ) : dedi: **الشُّجَمُ** : helâk.

**جمش** : Leys dedi: **الجَمْشُ** : **النُّورَةِ**’nin tıraşı; ve inşâd etti:
حَلْقاً كَحَلْقِ النُّورَةِ الجَمِيشِ

Ve **وَرَكَبٌ جَمِيشٌ** : tıraşlıdır; Ebû’n-Necm dedi:
إذا ما أقبلَتْ أحوى جَمِيشاً
أتيت على حِيالك فانْثَنَيْنَا

Dedi: **الجَمْشُ** ayrıca: bütün parmak uçlarıyla olan sağmanın bir türüdür.
Ve **الجَمْشُ** : flörtleşmedir; o, onu **يَجْمِشُها** : yani onu çimdikler ve onunla oynaşır.
( Amr, babasından ) : **الجَمِيشُ** : tıraşlı **الزَّرَدَانُ**.
İbnü’l-A‘râbî dedi: erkeğe **جمَّاشٌ** denildi; çünkü **الرَكَبَ الجَمِيشَ**’i arar.
Ebû’l-‘Abbâs dedi: flörtleşmeye **تجميشٌ** denildi; **الجَمْشِ**’dendir; o da gizli sözdür; o, hevasına “**هَيْ هَيْ**” demesidir.
Ebû ‘Amr’dan rivayet edildi ki o dedi: **الجُمَاشُ** : kuyu taşla örüldüğünde, kuyuda **الطيِّ** ile **الجَال** arasına konulan şeydir; ve **جَمَشَ يَجْمِشُ**.
( Dedim ) : başkası dedi ki: o, **النِّخَاسُ** ve **الأعقَابُ**’dır.

Peygamber’den ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet edildi ki o dedi: “(Sizden birinize, kardeşinin malından, onun gönül hoşnutluğu olmaksızın hiçbir şey helâl olmaz.) Bunun üzerine Amr b. Yesribî dedi: ‘Ey Allah’ın elçisi, yeğenimin koyunlarına rastlarsam, onlardan bir koyun keseyim mi?’ Dedi ki: ‘Eğer ona, **بِخَبْتِ الجَمِيشِ**’te bıçak ve çakmak taşıyan bir koyun olarak rastlarsan, onu ürkütme.’”
Denir: **إنَّ خَبْتَ الجَمِيشِ** : bitki olmayan bir çöldür; insan orada yenilecek şeye daha şiddetli ihtiyaç içindedir; şöyle der: eğer ona bu hâl üzere bu yerde rastlarsan, onu ürkütme.

**شمج** : Leys dedi: denir: **شَمَجُوا**; arpadan, pirinçten ve benzerinden, ondan kalın bir çöreğe benzer şey pişirdiklerinde.
Denir: **ما أكلتُ خبزاً ولا شَمَاجاً**.
( Ebû ‘Ubeyd, Asma‘î’den ) : **ما ذقتُ أكَالاً ولا لَمَاجاً ولا شَمَاجاً**; yani hiçbir şey yemedim.
Ebû ‘Ubeyd dedi: Ebû Zeyd dedi: terzi elbiseyi aralıklı bir dikişle diktiğinde der: **شَمَجتُه أشمُجُهُ شَمجاً**; ve **شَمْرَجْتُه شَمْرَجَةً**.
Dedi: Ümevî de dedi: **ناقةٌ شَمَجَى**; hızlı olduğunda.
Ve inşâd etti:
بِشَمَجى المشي عَجُولِ الوَثْبِ
حتى أتى أُزبِيُّها بالأدبِ

( Ebû ‘Amr ) : **شَمَجَ**; acele ettiğinde.

**مشج** : Allah, aziz ve celîl, dedi: **( مَّذْكُوراً إِنَّا خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعاً بَصِيراً )** (İnsan: 2).
Ferrâ dedi: **أمشاجٍ** : o, karışımlardır; kadının suyu, erkeğin suyu, kan ve alaka.
Ve bunun gibi bir şeye, karıştırıldığında, **مَشِيجٌ** denir; senin “**خَلِيطٌ**” demen gibi; ve **ممشُوجٌ**; senin “**مخلُوطٌ**” demen gibi.
( Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den ) : **الأمشَاجِ**’ın teki: **مَشَجٌ**; ve **مَشْجٌ** denir.
Şemmâh dedi:
طَوَت أحشَاءَ مُرتِجَةٌ لِوَقْتٍ
على مَشَجٍ سُلاَلَتُهُ مَهِينُ

Bir başkası dedi:
فَهُنَّ يقذِفْنَ من الأمشَاجِ
مثل بُرُودِ اليُمْنَةِ الحجاج

Dedi: **المَشْجُ** : karıştırılmış iki şeydir.
Ebû İshâk dedi: **أمْشَاجٌ** : meni ve kandan karışımlardır; sonra bir hâlden bir hâle nakledilir.
Asma‘î dedi: **أمشَاجٌ** ve **أوشَاجٌ** : birbirinin içine girmiş ipliklerdir.
Ve denildi: **الأمشَاجُ** : dört **الكَيمُوساتِ**’ın karışımlarıdır; onlar **المِرَارُ الأحمَرُ** ve **المِرَارُ الأسودُ** ve kan ve menidir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%85/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الجيم والشين وما يثلثهما)
(جشع) الجيم والشين والعين أصلٌ واحد، وهو الحِرْص الشديد. يقال رجل جَشِعٌ بيِّن الجَشَع، وقومٌ جَشِعُونَ. قال سُوَيد:‏
* وكِلاَبُ الصَّيد فِيهنَّ جَشَعْ(1) *‏
(جشم) الجيم والشين والميم أصلٌ واحد، وهو مجموع الجِسْم. يقال ألقَى فلانٌ على فُلان جُشَمَه، إذا ألقى عليه ثِقْله. ويقال جُشَمُ البعيرِ صَدْرُه، وبه سُمِّي الرجل "جُشَمَ(2)". فأمَّا قولهم تجشَّمت الأمرَ، فمعناه تحمَّلت بجُشَمِي حتى فعلتُه. وجشَّمْتُ فلاناً كذا، أي كلفتُه أن يحمل عليه جُشَمَه. قال:‏
فأُقْسِمُ ما جَشَّمتُهُ من مُلِمَّةٍ ***  تَؤُودُ كِرامَ الناسِ إلا تَجَشَّمَا‏
(جشأ) الجيم والشين والهمزة أصلٌ واحد، وهو ارتفاعُ الشيء. يقال جَشأَتْ نَفْسي، إذا ارتفَعَتْ من حُزنٍ أو فزَع. فأمَّا جاشَتْ(3) فليس من هذا، إنما ذلك غَثَيانُها. وقال أبو عبيدٍ: اجتشأتْنِي البِلادُ واجتشأتُها، إذا لم توافِقْك؛ لأنه إذا كان كذا ارتفعت عنه(4)، ونبَتْ به. وقال قوم: جَشأ القومُ مِن بلدٍ إلى بلد، إذا خَرَجُوا منه.‏
ومن هذا القياس تجشَّأَ تجشُّؤاً، والاسم الجُشاء. ومن الباب الجَشْء مهموز وغير مهموز: القوس الغليظة. قال أبو ذؤيب:‏
* في كَفِّهِ جَشْءٌ أجَشُّ وأقْطَعُ(5) *‏
(جشب) الجيم والشين والباء يدلُّ على خشونة الشيء. يقال طعامٌ جشِبٌ، إذا كان بلا أُدْمٍ. والمِجشاب: الغليظ. قال:‏
* تُولِيكَ كَشْحاً لطيفاً ليس مِجشابا(6) *‏
(جشر) الجيم والشين والراء أصلٌ واحدٌ يدلّ على انتشار الشيء وبُروزه. يقال جشَرَ الصبح، إذا أنارَ. ومنه قولهم: اصطبَحْنا الجاشِرِيَّة، وهذا اصطباحٌ يكون مع الصبح. وأصبَحَ بنو فلان جشَراً، إذا بَرَزُوا [و] الحيَّ ثم أقامُوا ولم يرجعوا إلى بيوتهم، وكذلك المال الجَشَر، الذي يَرْعى أمام البيوت. والجَشَّار: الذي يأخُذ المالَ إلى الجَشْر(7).‏
---------------------
(1) قصيدة سويد بن أبي كاهل في المفضليات (1: 188-200). وصدره:‏
* فرآهن ولما يستبن *‏
(2) في الأصل: "جشما" وإنما هو ممنوع من الصرف كزفر. وقد جاء على الصواب الذي أثبت في المجمل واللسان.‏
(3) في الأصل "فأما ما جاشت".‏
(4) في الأصل: "ارتفع عند".‏
(5) ديوان أبي ذؤيب 7 واللسان (جشأ) والمفضليات (2: 244). وصدره:‏
* ونميمة من قانص متلبب *‏
(6) لأبي زبيد الطائي، كما في اللسان (جشب). وصدره:‏
* قراب حصنك لا بكر ولا نصف *‏
(7) لم يفسره هنا ولا في المجمل. والجشر بالتحريك: بقل الربيع، وبالفتح: إخراج الدواب للرعي.‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الجيم** و**الشين** وما يثلثهما)
(**جشع**) **الجيم** ve**الشين** ve**العين** tek bir asıldır; o da şiddetli hırstır. Denir ki: apaçık **الجشع** sahibi **جَشِعٌ** bir adam; ve **جَشِعُونَ** bir kavim. Sُوَيد dedi ki:‏
* Ve av köpekleri onların içinde **جَشَعْ**(1) *‏

(**جشم**) **الجيم** ve**الشين** ve**الميم** tek bir asıldır; o da **الجِسْم**’in toplamıdır. Denir ki: Falan, falanın üzerine **جُشَمَه**’ini attı; yani onun üzerine ağırlığını attı. Ve denir ki: **جُشَمُ** devenin, göğsüdür; ve bununla adama "**جُشَمَ**(2)" adı verildi. Ama onların “**تجشَّمتُ** işi” sözleri; bunun manası: **جُشَمِي** ile yüklendim, ta ki onu yaptım. Ve “Falanı şuna **جشَّمْتُ**”; yani ona, üzerine **جُشَمَه**’ini taşımasını yükledim. Dedi ki:‏
فأُقْسِمُ ما جَشَّمتُهُ من مُلِمَّةٍ ***  تَؤُودُ كِرامَ الناسِ إلا تَجَشَّمَا‏

(**جشأ**) **الجيم** ve**الشين** ve**الهمزة** tek bir asıldır; o da şeyin yükselmesidir. Denir ki: **جَشأَتْ** nefsim; yani bir hüzünden yahut bir korkudan yükseldi. Ama **جاشَتْ**(3) ise bundan değildir; ancak o, onun bulanmasıdır. Ve Ebû Ubeyd dedi ki: **اجتشأتْنِي** beldeler ve ben de **اجتشأتُها**; yani sana uygun düşmediği zaman; çünkü bu böyle olunca ondan yükselir(4) ve onunla uyuşmaz. Ve bir kavim dedi ki: Kavim, bir beldeden bir beldeye **جَشأ** etti; yani ondan çıktılar.‏
Ve bu kıyastan: **تجشَّأَ** bir **تجشُّؤاً** ile; isim ise **الجُشاء**’dır. Ve babdan: hemzeli ve hemzesiz **الجَشْء**: kalın yay. Ebû Züeyb dedi ki:‏
* Onun avucunda **جَشْءٌ** var; daha kalın ve daha kesici(5) *‏

(**جشب**) **الجيم** ve**الشين** ve**الباء** şeyin kabalığına delalet eder. Denir ki: **جشِبٌ** bir yiyecek; yani katıksız olduğu zaman. Ve **المِجشاب**: kalın olan. Dedi ki:‏
* Sana ince bir böğür döndürür; **مِجشابا** değildir(6) *‏

(**جشر**) **الجيم** ve**الشين** ve**الراء** tek bir asıldır; şeyin yayılması ve belirginleşmesine delalet eder. Denir ki: Sabah **جشَرَ** etti; yani aydınlandı. Ve ondan onların sözü: **الجاشِرِيَّة** ile sabahladık; bu, sabahla birlikte olan bir sabahlamadır. Ve falanın oğulları **جشَراً** sabahladı; yani mahalleden dışarı çıktılar, sonra ikamet ettiler ve evlerine dönmediler; ve aynı şekilde **الجَشَر** mal: evlerin önünde otlayan. Ve **الجَشَّار**: malı **الجَشْر**’e götüren kimsedir(7).‏

---------------------
(1) Sُوَيد b. Ebî Kâhil’in **المفضليات**’indeki kasidesi (1: 188-200). Ve onun sadrı:‏
* فرآهن ولما يستبن *‏
(2) Asılda: "جشما"; ancak o, زفر gibi sarftan men edilmiştir. Ve **المجمل** ve **اللسان**’da sabit kıldığım doğru şekil üzere gelmiştir.‏
(3) Asılda "فأما ما جاشت".‏
(4) Asılda: "ارتفع عند".‏
(5) Ebû Züeyb divanı 7 ve **اللسان** (**جشأ**) ve **المفضليات** (2: 244). Ve onun sadrı:‏
* ونميمة من قانص متلبب *‏
(6) Ebû Zübeyd et-Tâî’nindir; **اللسان** (**جشب**)’de olduğu üzere. Ve onun sadrı:‏
* قراب حصنك لا بكر ولا نصف *‏
(7) Burada da **المجمل**’de de onu açıklamadı. Ve harekeli **الجشر**: bahar otu; fethalı **الجشر**: hayvanları otlamaya çıkarmaktır.‏

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%85/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ج ش م
جشمت الأمر وتجشمته‏:‏ تكلفته على مشقة‏.‏
وألقى عليه جشمه أي كلفته وثقله وروي بضم الجيم‏.‏
وقال العجاج‏:‏ يدق إبزيـم الحـزام جشمـه أراد جوفه المنتفخ سماه جشماً لثقله‏.‏
وجشمتك ما أتعبك‏.‏
وقال المرقش‏:‏ ألم تر أن المرء يجذم كفه ويجشم من أجل الصديق المجاشما

##### Türkçe

ج ش م
**جشمت الأمر** ve **تجشمته**: Onu bir meşakkat üzere külfetlendim.
Ve onun üzerine **جشمه** attı; yani onu külfetlendirdi ve ağırlaştırdı; ve **الجيم**’in zammıyla rivayet olundu.
Ve **العجاج** dedi: **يدق إبزيـم الحـزام جشمـه**; şişkin karnını kastetti; onu ağırlığından dolayı **جشماً** diye adlandırdı.
**وجشمتك**: Seni ne yordu.
Ve **المرقش** dedi: **ألم تر أن المرء يجذم كفه ويجشم من أجل الصديق المجاشما**

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

جَشِمَ الأَمْرَ، بالكسر، يَجْشَمُه جَشْماً وجَشامةً وتَجَشَّمَه: تَكَلَّفَه على مشقة. وأَجْشَمَني فلانٌ أمْراً وجَشَّمَنِيه أي كَلَّفَني؛ وأَنشد ابن بري للأعْشى:
فما أَجْشَمْتُ من إتْيانِ قَومٍ،
هُمُ الأَعْداءُ والأَكْبادُ سُودُ
وجَشَّمْتُه الأَمرَ تَجْشِيماً؛ وفي حديث زيد بن عمرو ابن نُفَيْلٍ: مَهْما تُجَشِّمْني فإِنِّي جاشِمُ
أبو تراب: سمعت أبا مِحْجَنٍ وباهِليّاً تَجَشَّمْتُ الأمر وتَجَسَّمْتُه إذا حملت نفسك عليه؛ وقال عمرو ابن جميل
(* قوله «وقال عمرو بن
جميل»كذا بالأصل والتهذيب، والذي تقدم في جسم: عمرو بن جبل): تَجَشَّم القُرْقُورُ مَوْجَ الآذيّ
ابن السكيت: تَجَشَّمْتُ الأَمْرَ إذا ركبت أَجْسَمه، وتَجَشَّمْتُه إذا تكلفته، وتَجَشَّمْتُ الأرضَ إذا أخذتَ نحوَها تريدها، وتَجَشَّمْت الرملَ ركبت أَعْظَمَه. أَبو النضر: تَجَشَّمْتُ فلاناً من بين القوم أي قَصَدْتُ قَصْدَه؛ وأَنشد:
وبَلَدٍ ناءٍ تَجَشَّمْنا به
على جَفاهُ، وعلى أنقابه
أبو بكر في قولهم: قد تَجَشَّمْتُ كذا وكذا أي فعلته على كُرْه ومشقة، والجُشَمُ: الاسم من هذا الفعل؛ قال المرَّارُ:
يَمْشِينَ هَوْناً، وبعد الهَوْنِ مِنْ جُشَمٍ،
ومِنْ جَناءِ غَضِيضِ الطَّرْفِ مَسْتُورِ
(* قوله «ومن جناء غضيض» كذا بالأصل جناء بالألف، وفي شرح القاموس: جنى).والجُشَمُ: الجَوْف، وقيل: الصدر وما اشتمل عليه من الضُّلوع. وجُشَمُ البعيرِ: صَدْرُه وما غَشِي به القِرْنَ من صَدره وسائر خَلْقه. ويقال: غَتَّه بجُشَمِه إذا أَلقى صدره عليه. ورمى عليه جَشَمَه وجُشمه أي ثِقْلَه. والجَشِمُ: الغليظ
(* قوله «والجشم الغليظ إلخ» كذا بالأصل كالمحكم
مضبوطاً بوزن كتف، والذي في القاموس: وكأمير الغليظ اهـ. قال شارحه: والذي في كتاب كراع ككتف)؛ عن كراع. ابن الأَعرابي: الجُشُمُ السِّمانُ من الرجال؛ وقال أَبو عمرو: الجَشَمُ السِّمَنُ. ابن خالويه: الجُشْمُ دراهم رديئة، وجمعها جُشُومٌ؛ قال جرير:
بَدَا ضَربُ الكِرامِ وضَرْبُ تَيْمٍ،
كضَرْبِ الدُّنْبُلِيَّة والجُشُوم
أَبو زيد: ما جَشِمْتُ اليوم ظِلْفاً
(* قوله «ما جشمت اليوم ظلفاً»
وقوله «ما جشمت اليوم طعاماً» ضبط في الأصل ونسخة من التهذيب بفتح الجيم والشين ولم نجد هذه العبارة لغير التهذيب حتى نستأنس لهذا الضبط)؛ يقوله القانِصُ إذا لم يَصِدْ ورجع خائباً. ويقال: ما جَشَمْتُ اليوم طعاماً أي ما أَكلت؛ قال: ويقال ذلك عند خيبة كل طالب فيقال: ما جَشَمْتُ اليومَ شيئاً. أَبو عبيد: تَجَشَّمْتُ فلاناً من بين القوم أي اخترته؛ وأَنشد: تَجَشَّمْتُه من بَيْنِهِنَّ بمُرْهَفٍ،
له جالِبٌ، فوقَ الرِّصافِ، عَلِىلُ
وقد تقدم أكثر ذلك في جسم. ابن الأَعرابي: الجُشُمُ الطِّوالُ الأَعْفارُ. والأَعْفارُ من قولك رجل عِفْرٌ: داهٍ خبيثٌ. أبو عمرو: الجَشْمُ الهلاك.
وجُشَمُ بن بكر: حيٌّ من مُضَرَ. وجُشَمُ بن هَمْدانَ: حَيّ من اليمَن. وبنو جَوْشَم: حَيّ من جُرْهُم دَرَجُوا. وجُشَمُ: حَيّ من الأنصار، وهو جُشَمُ بن خَزْرَج؛ وقال الأَغْلَبُ العِجْليّ:
إنْ سَرَّكَ العزُّ فَجخْجِخْ بجُشَم
وجُشَمُ: في ثَقِيف، وهو جُشَمُ بن ثَقِيفٍ. وجُشَمُ: حَيٌّ من تَغْلِبَ وهم الأَراقِمُ. التهذيب: وجُشَمُ حَيّ من تَغْلِب، وجُشَمُ في هَوَازِنَ، وهو جُشَمُ بن مُعاوية بن بكر بن هَوازن.

##### Türkçe

**جَشِمَ** işi, kesre ile, **يَجْشَمُه** onu **جَشْماً** ve **جَشامةً** ve **تَجَشَّمَه**:
Onu bir meşakkat üzere üstlendi. Ve falan kimse bana bir işi **أَجْشَمَني** ve **جَشَّمَنِيه**; yani beni yükümlü kıldı; ve İbn Berrî, A‘şâ için inşad etti:
فما أَجْشَمْتُ من إتْيانِ قَومٍ،
هُمُ الأَعْداءُ والأَكْبادُ سُودُ
Ve ona işi **جَشَّمْتُه** **تَجْشِيماً**; ve Zeyd b. Amr b. Nüfeyl’in hadîsinde:
مَهْما تُجَشِّمْني فإِنِّي جاشِمُ
Ebû Turâb: Ebû Mihcen’i ve bir Bâhilî’yi işittim: işi **تَجَشَّمْتُ** ve onu **تَجَسَّمْتُ**; ne zaman ki kendini onun üzerine yüklenirsen; ve Amr b. Cemîl dedi
(* onun “ve Amr b. Cemîl dedi” sözü: asılda ve Tehzîb’de böyledir; **جسم** maddesinde geçen ise: Amr b. Cebel):
تَجَشَّم القُرْقُورُ مَوْجَ الآذيّ
İbnü’s-Sikkît: işi **تَجَشَّمْتُ**; ne zaman ki onun en çetinini **أَجْسَمه** binerim; ve onu **تَجَشَّمْتُ**; ne zaman ki onu üstlenirim; ve yeri **تَجَشَّمْتُ**; ne zaman ki ona doğru yönelip onu istersin; ve kumu **تَجَشَّمْتُ**: onun en büyüğünü **أَعْظَمَه** bindin. Ebû’n-Nadr: kavmin arasından falanı **تَجَشَّمْتُ**; yani onun kastını kastettim; ve inşad etti:
وبَلَدٍ ناءٍ تَجَشَّمْنا به
على جَفاهُ، وعلى أنقابه
Ebû Bekir, onların sözünde: “şunu şunu **تَجَشَّمْتُ**” yani onu bir kerihlik ve meşakkat üzere yaptım; ve **الجُشَمُ**: bu fiilden isimdir; Merrâr dedi:
يَمْشِينَ هَوْناً، وبعد الهَوْنِ مِنْ جُشَمٍ،
ومِنْ جَناءِ غَضِيضِ الطَّرْفِ مَسْتُورِ
(* onun “**ومن جناء غضيض**” sözü: asılda böyledir, elif ile **جناء**; ve Kâmûs şerhinde: **جنى**). Ve **الجُشَمُ**: iç boşluk; ve denildi: göğüs ve onun kaburgalardan kuşattığı şey. Ve devenin **جُشَمُ**’u: göğsü ve göğsünden boynu örten şey ve yaratılışının geri kalanı. Ve denilir: onu **بجُشَمِه** boğdu; ne zaman ki göğsünü onun üzerine atarsa. Ve onun üzerine **جَشَمَه** ve **جُشمه** attı; yani ağırlığını. Ve **الجَشِمُ**: kalın
(* onun “**والجشم الغليظ** ilh.” sözü: asılda, Muhkem gibi, **كتف** vezninde ضبط edilmiştir; Kâmûs’ta olan ise: **وكأمير الغليظ**; şârihi dedi: ve Kurâ‘ın kitabında olan: **ككتف**)؛ Kurâ‘dan. İbnü’l-A‘râbî: **الجُشُمُ** erkeklerden semiz olanlardır; ve Ebû Amr dedi: **الجَشَمُ** semizliktir. İbn Hâlaveyh: **الجُشْمُ** kötü dirhemlerdir, çoğulu **جُشُومٌ**; Cerîr dedi:
بَدَا ضَربُ الكِرامِ وضَرْبُ تَيْمٍ،
كضَرْبِ الدُّنْبُلِيَّة والجُشُوم
Ebû Zeyd: bugün bir **ظِلْفاً** **ما جَشِمْتُ**
(* onun “**ما جشمت اليوم ظلفاً**” sözü ve onun “**ما جشمت اليوم طعاماً**” sözü: asılda ve Tehzîb’den bir nüshada cîm ve şîn fetha ile ضبط edilmiştir; bu ibareyi Tehzîb’den başkasında bulmadık ki bu ضبط için ünsiyet edelim); avcı, avlamadığı ve hüsranla döndüğü zaman bunu söyler. Ve denilir: bugün bir yemek **ما جَشَمْتُ**; yani yemedim; dedi: ve bu, her talibin hüsranı yanında söylenir; böylece denilir: bugün bir şey **ما جَشَمْتُ**. Ebû Ubeyd: kavmin arasından falanı **تَجَشَّمْتُ**; yani onu seçtim; ve inşad etti:
تَجَشَّمْتُه من بَيْنِهِنَّ بمُرْهَفٍ،
له جالِبٌ، فوقَ الرِّصافِ، عَلِىلُ
Bunun çoğu **جسم** maddesinde geçti. İbnü’l-A‘râbî: **الجُشُمُ** uzun, **الأَعْفارُ** olanlardır. Ve **الأَعْفارُ**, senin “adam **عِفْرٌ**” sözündendir: hilekâr, habis. Ebû Amr: **الجَشْمُ** helâktir.

Ve **جُشَمُ بن بكر**: Mudar’dan bir kabiledir. Ve **جُشَمُ بن هَمْدانَ**: Yemen’den bir kabiledir. Ve **بنو جَوْشَم**: Cürhüm’den, yok olup gitmiş bir kabiledir. Ve **جُشَمُ**: Ensâr’dan bir kabiledir; o, **جُشَمُ بن خَزْرَج**’dir; ve Aglab el-İclî dedi:
إنْ سَرَّكَ العزُّ فَجخْجِخْ بجُشَم
Ve **جُشَمُ**: Sakîf’te; o, **جُشَمُ بن ثَقِيفٍ**’tir. Ve **جُشَمُ**: Tağlib’den bir kabiledir; onlar **الأَراقِمُ**’dir. Tehzîb: ve **جُشَمُ** Tağlib’den bir kabiledir; ve **جُشَمُ** Hevâzin’dedir; o, **جُشَمُ بن مُعاوية بن بكر بن هَوازن**’dir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%85/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ج ش م * * جَشِمَ * الأمر من باب فهم و * تَجَشَّمَهُ * أي تكلفه على مشقة و * جَشَّمَهُ * الأمر تجشيما و * أجْشَمَهُ * أي كلفه إياه

##### Türkçe

* ج ش م * * **جَشِمَ** * iş, **فهم** babındandır; ve * **تَجَشَّمَهُ** * yani onu bir meşakkat üzere külfetle yüklendi; ve * **جَشَّمَهُ** * işi, tecşîmen; ve * **أجْشَمَهُ** * yani onu ona yükledi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( جَشِم الأَمْرَ ، كَسَمِعَ جَشْماً ) ، | بالفَتح ( وجَشامَةً : تَكَلَّفَهُ على مَشَقَّةٍ ، | كَتَجَشَّمَهُ ، وَأَجْشَمَنِي إِيّاهُ ، | وَجَشَّمَنِي ) : كَلَّفَنِي ، وأنشد ابنُ بَرِّي | للأَعْشَى : |

| % ( فما أُجْشِمْتِ من إِتْيانِ قَوْمٍ % | هُمُ الأَعْداءُ والأَكْبادُ سُودُ ) % | | وفي حَدِيثِ زَيْدِ بن عَمْرِو بنِ | نُفَيْل : | % ( مَهْما تُجَشِّمْنِي فإِنِّي جاشِمُ % ) % | | وقال أبو تُرابٍ : سمعتُ أبا مِحْجَنٍ | وباهِلِيًّا [ يَقُولان : ] تَجَشَّمْتُ الأَمْرَ | وَتَجَسَّمْتُه : إذا حَمَلْتَ نَفْسَك عَلَيْه . | وقال ابنُ السِّكِّيت : تَجَشَّمْتُ | الأَمْرَ : رَكِبْتُ أَجْشَمَه ، وَتَجَشَّمْتُه : | إذا تَكَلَّفْتَه . | | ( والجَشَمُ ، مُحَرَّكَةً : الثِّقَلُ ) ، يقال : | أَلْقَى عَلَيَّ جَشَمَه أي : ثِقَلَه . زادَ | الزَّمَخْشَرِيُّ : أو كُلْفَتَه ، ( كالجَشْمِ ) ، | أي : بالفَتْح ، كما هو مُقْتَضَى سِياقِه ، | والصوابُ أَنَّه بالضَّمّ ، كما قَيَّده | الزَّمَخْشَرِيُّ في الأساس ، وهكذا | هو مَضْبُوطٌ في اللّسان . | | ( و ) الجَشَمُ ، مُحَرّكَة : ( السِّمَنُ ) | عن أبي عَمْرٍ و . | | ( و ) الجُشُمُ ، ( بِضَمَّتَيْن : السِّمانُ ) | من الرِّجالِ ، عن ابنْ الأعرابيِّ . | | ( و ) الجَشِيمُ ، ( كَأَمِيرٍ : الغَلِيظُ ) ، | والذي في كِتاب كُراعٍ : هو الجَشِمُ ، | كَكَتِفٍ . | | ( و ) الجُشَمُ ، ( كَصُرَدٍ : الجَوْفُ أو | الصَّدْرُ بِضُلُوعِهِ المُشْتَمِلَةِ عليه ) . | ويقال : جُشَمُ البَعِير : صَدْرُه ، وما | غَشِيَ به القِرْنَ من صَدْرِه وسائر | خَلْقِه ؛ ويقال : غَتَّهُ بجُشَمِهِ : إذا أَلْقَى | صَدْرَه عَلَيْه . ( و ) الجُشَمُ : ( الثِّقَلُ ) ، | اسمٌ من تَجَشَّمْت كَذا وكَذا ؛ أي : | فَعَلْتُه على كُرْهٍ وَمَشَقَّةٍ ، قاله ابنُ | دريد ، وأنشد لِلمَرّارِ : |

| % ( يَمْشِينَ هَوْناً وبَعْدَ الهَوْن من جُشَمٍ % | ومِنْ جَنِيِّ غَضِيضِ الطَّرْفِ مَسْتُورِ ) % | | ( و ) بَنُو جُشَم : ( أَحْياءٌ من مُضَرَ ومن | اليَمَنِ ومن تَغْلِبَ ) ، فالَّتِي من مُضَرَهُمْ | بنو جُشَمِ بن قَيْس بن سَعْدِ بنِ عِجْلِ بن | لُجَيْمِ بن بَكْرِ بن وائلٍ ، منهم : أبو | عِيسَى مُحَمّد بنُ أَحْمَد بنِ قَطَنِ بن | خالِدٍ الجُشَمِيّ ، مِنْ شُيُوخ الدارَقُطْنِيّ . | | والَّتي من اليَمَنِ هُمْ بَنُو جُشَمِ بن | خَيْران بنِ نَوْفِ بن هَمْدانَ ، وَالد | حاشِد القَبِيلَة المَعْرُوفَة باليَمَن ؛ | ومنهم : جُشَم بن حاشِد بن جُشَم ، | وأولادُه أَسْعَد ومالِك ومَرْثَد ، بنو | جُشَم بنِ حاشِد ، قبائل . | | والّتي في تَغْلِب هُمْ : بَنُو جُشَمِ بن | بَكْرِ بن حُبَيبِ بن عَمْرِو بن غَنْمِ بن | تَغْلب ، منهم أَعْشَى بني تَغْلِبَ ، | وهو القائل : | % ( أَنا الجُشَمِيُّ من جُشَمِ بن بَكْرٍ % | عَشِيَّةَ زُغْتُ طَرْفَكَ بالبَنانِ ) % | | ( وفي ثَقِيفٍ ) جُشَمُ بنُ ثَقِيف ، منهم | عُثْمانُ بن عَبْدَ الله بن رَبِيعَةَ ، قَتَلَه عليُّ | يومَ حُنَيْن وَمَعَهُ لواء المُشْركِينَ ، وهو | جَدُّ عبدِ الرَّحْمنِ بن أُمِّ الحَكَم . ( وفي | هَوازِنَ ) جُشَمُ بنُ مُعاوِيَةَ بنِ بَكْرِ بنِ | هَوازِن ، أُمُّه عيبة ، منهم دُرَيْدُ بن | الصِّمَّة ، وأبو الأَحْوَصِ الفَقِيهُ ، وهو | عَوْفُ بن مالِكٍ صاحبُ ابنِ مَسْعُود . | | ( و ) جُشَمُ : ( ة ، بِبَيْهَقَ ) . | | ( و ) جُشَمُ : ( عَبْدٌ حَبَشِيٌّ حَضَنَ | الحارِثَ بنَ لُؤَيٍّ فقيلَ لِبَنِيهِ : بَنُو | جُشَمَ ) ، وَيُقالُ : جُشَمُ لَقَبٌ للحارِث ، | ومن وَلَدِه عَبّادُ بنُ عَبْدِ العُزَّى بنِ | مِحْصَن بنِ عُبَيْدَة بنِ وَهْبِ بن | الحارِث هذا ، ويُلَقَّب بالخَطِيم كما | سيأتي في   خ ط م   ، قال السُّهَيْلِيُّ : | وجُشَمُ مَعْدُولٌ عن جاشِمٍ . |

| | ( و ) المُجْشِمُ ، ( كمُحْسِنُ : | الأَسَدُ ) . | | [ ] وَمِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْه : | | تَجَشَّمْتُ الرَّمْلَ : رَكِبْتُ أَعْظَمَه | يروى بالسِّين وبالشّين ، وقال أبو | النَّضْر : تَجَشَّمْتُ فلاناً من بين | القَوْم ، أي : قَصَدْت قَصْدَه ، وأنشد : | % ( وبَلَدٍ ناءٍ تَجَشَّمْنا به % ) % | % ( عَلَى جَفاهُ وعلى أنقابهِ % ) % | | وقال ابنُ خالَوَيْه : الجُشْمُ ، | بالضَّمّ : دَراهِمُ رَدِيئَةٌ وجمعُها | جُشُومٌ ، قال جَريرٌ : | % ( بَدا ضَرْبُ الكِرامِ وَضَرْبُ تَيْمٍ % | كَضَرْبِ الدِّيْبِليَّة والجُشُومِ ) % | | وقال أبو زَيْد : يقول القانِصُ إذا لم | يَصِدْ ورَجَعَ خائباً : ما جَشَمْت | اليَوْمَ ظِلْفاً ، ويقال : ما جَشَمْت | اليَوْمَ طَعاماً ؛ أي : ما أَكَلْتُ . قال | ويُقال ذلك عند خَيْبَةِ كلِّ طالِبٍ . | | وقال ابنُ الأعرابيِّ : الجُشُم ، | بِضَمَّتَيْن : الطِّوالُ الأعْفارُ ، والأَعْفارُ | من قولك : رَجُلٌ غِفْرٌ ، داهٍ خَبِيثٌ . | | وقال أبو عَمْرو : الجَشْمُ : الهَلاكُ . | | وبَنْو جُشَم : حَيٌّ من جُرْهُمٍ | دَرَجُوا ، وأيضاً حَيٌّ من الأَنْصار ، | وهو جُشَمُ بن الخَزْرَجِ ، منهم : | عَمْرُو بن الحُبابِ بن المُنْذِر بن | جَمُوح رَضِيَ الله تَعالى عنه ، شَهِدَ | بَدْراً ، وفيهم يقول الأَغْلَب العِجْلِيْ : | % ( إِنْ سَرَّكَ العِزُّ فجَخْجِخْ بِجُشَمْ % ) % | | وفي أَسَدِ بن خُزَيْمَةَ جُشَمُ بن | الحارِثِ بن ثَعْلَبَة بنِ دُودان ، منهم : | أبو حَفْصٍ عُثْمانُ بنُ عاصِمٍ . | | وفي بني عِجْل جُشَمُ بنُ قَيْسِ بن |

| سَعْدٍ ، منهم خِراشُ بن إِسْماعِيلَ | الراوِيَةُ . |

##### Türkçe

| | (**جَشِمَ الأَمْرَ ، كَسَمِعَ جَشْماً**) ، | fetih ile; (ve **جَشامَةً**: onu bir meşakkat üzere külfetle yüklendi, | **كَتَجَشَّمَهُ** gibi; ve **أَجْشَمَنِي إِيّاهُ** , | ve **وَجَشَّمَنِي**) : bana yükledi; ve İbn Berrî | A‘şâ için inşâd etti: |

| % ( Artık düşmanlar ve kararmış ciğerler olan bir kavme gelmekten sana yükletilen şey yoktur ) % | | Zeyd b. Amr b. | Nüfeyl’in hadîsinde: | % ( Her ne kadar bana yükletsen de, şüphesiz ben yüklenenim ) % | | Ebû Turâb dedi: Ebû Mihcen’i | ve bir Bâhilî’yi işittim [diyorlar]: **تَجَشَّمْتُ الأَمْرَ** | ve **وَتَجَسَّمْتُه**: nefsini onun üzerine yüklediğin zaman. | İbnü’s-Sikkît dedi: **تَجَشَّمْتُ** | **الأَمْرَ**: onun **أَجْشَمَه**’ine bindim; ve **وَتَجَشَّمْتُه**: | onu külfetle yüklendiğin zaman. | | (**والجَشَمُ ، مُحَرَّكَةً : الثِّقَلُ**) , denir: | “Üzerime **جَشَمَه**’ini attı” yani: ağırlığını. Ziyade etti | Zemahşerî: yahut külfetini; (**كالجَشْمِ**) , | yani: fetih ile; bağlamının gereği olduğu üzere; | doğru olan ise onun zamme ile olmasıdır; nitekim onu | Zemahşerî “el-Esâs”ta kayıtladı; ve böylece | “Lisân”da ضبط edilmiştir. | | (ve) **الجَشَمُ** , muharrake: (**السِّمَنُ**) | Ebû Amr’dan ve . | | (ve) **الجُشُمُ** , (**بِضَمَّتَيْن : السِّمانُ**) | erkeklerden; İbnü’l-A‘râbî’den. | | (ve) **الجَشِيمُ** , (**كَأَمِيرٍ : الغَلِيظُ**) ; | Kurâ‘ın kitabında olan: o **الجَشِمُ**’dür, | **كَكَتِفٍ**. | | (ve) **الجُشَمُ** , (**كَصُرَدٍ : الجَوْفُ أو | الصَّدْرُ بِضُلُوعِهِ المُشْتَمِلَةِ عليه**) . | Denir: **جُشَمُ البَعِير**: onun göğsü; ve | göğsünden ve sair yaratılışından boynuzu örttüğü şey; | ve denir: **غَتَّهُ بجُشَمِهِ**: göğsünü onun üzerine | attığı zaman. (ve) **الجُشَمُ**: (**الثِّقَلُ**) , | **تَجَشَّمْت** şöyle şöyle’den bir isimdir; yani: | onu kerhen ve meşakkat üzere yaptım; bunu İbn | Düreyd söyledi; ve Merrâr için inşâd etti: |

| % ( Yavaşça yürürler; ve yavaşlıktan sonra bir **جُشَم**’den % | ve örtülü, bakışı kısık bir taze derilmişten ) % | | (ve) **بَنُو جُشَم**: (**أَحْياءٌ من مُضَرَ ومن | اليَمَنِ ومن تَغْلِبَ**) ; Mudarlı olanları: | **بنو جُشَمِ بن قَيْس بن سَعْدِ بنِ عِجْلِ بن | لُجَيْمِ بن بَكْرِ بن وائلٍ**; onlardan: | **أبو عِيسَى مُحَمّد بنُ أَحْمَد بنِ قَطَنِ بن | خالِدٍ الجُشَمِيّ**; Dârakutnî’nin şeyhlerindendir. | | Yemenli olanları: **بَنُو جُشَمِ بن | خَيْران بنِ نَوْفِ بن هَمْدانَ**; Yemen’de | bilinen kabile **حاشِد**’in babası; | onlardan: **جُشَم بن حاشِد بن جُشَم**; | ve onun oğulları **أَسْعَد** ve **مالِك** ve **مَرْثَد**; | **بنو جُشَم بنِ حاشِد** kabilelerdir. | | Tağlib’de olanları: **بَنُو جُشَمِ بن | بَكْرِ بن حُبَيبِ بن عَمْرِو بن غَنْمِ بن | تَغْلب**; onlardan Tağlib oğullarının A‘şâ’sı; | ve o söyleyendir: | % ( Ben **الجُشَمِيُّ**’yim, **جُشَمِ بن بَكْرٍ**’den; % | parmaklarla gözünü kaydırdığım akşamüstü ) % | | (ve Sakîf’te) **جُشَمُ بنُ ثَقِيف**; onlardan | **عُثْمانُ بن عَبْدَ الله بن رَبِيعَةَ**; onu Ali | Huneyn günü öldürdü ve onunla beraber müşriklerin sancağı vardı; ve o | **عبدِ الرَّحْمنِ بن أُمِّ الحَكَم**’in dedesidir. (ve | Hevâzin’de) **جُشَمُ بنُ مُعاوِيَةَ بنِ بَكْرِ بنِ | هَوازِن**; annesi **عيبة**’dir; onlardan **دُرَيْدُ بن | الصِّمَّة** ve fakih **أبو الأَحْوَصِ**; ve o | **عَوْفُ بن مالِكٍ**’tir, İbn Mes‘ûd’un arkadaşı. | | (ve) **جُشَمُ**: (**ة ، بِبَيْهَقَ**) . | | (ve) **جُشَمُ**: (**عَبْدٌ حَبَشِيٌّ حَضَنَ | الحارِثَ بنَ لُؤَيٍّ فقيلَ لِبَنِيهِ : بَنُو | جُشَمَ**) ; ve denir: **جُشَمُ** Hâris’in bir lakabıdır; | onun neslinden **عَبّادُ بنُ عَبْدِ العُزَّى بنِ | مِحْصَن بنِ عُبَيْدَة بنِ وَهْبِ بن | الحارِث** bu; ve **الخَطِيم** lakabıyla anılır, | ileride **خ ط م**’de geleceği üzere. Süheylî dedi: | ve **جُشَمُ** **جاشِمٍ**’den عدول edilmiştir. |

| | (ve) **المُجْشِمُ** , (**كمُحْسِنُ : | الأَسَدُ**) . | | [ ] Üzerine istidrâk olunanlardandır: | | **تَجَشَّمْتُ الرَّمْلَ**: onun en büyüğüne bindim; | sîn ile ve şîn ile rivayet olunur. Ebû | Nadr dedi: **تَجَشَّمْتُ فلاناً من بين | القَوْم**; yani: onun kastını kastettim; ve inşâd etti: | % ( Uzak bir beldede onunla **تَجَشَّمْنا** % ) % | % ( onun cefası üzerine ve onun geçitleri üzerine % ) % | | İbn Hâlaveyh dedi: **الجُشْمُ** , | zamme ile: kötü dirhemler; çoğulu | **جُشُومٌ**’dur. Cerîr dedi: | % ( Kerimlerin vuruşu ve Teym’in vuruşu ortaya çıktı % | Dîbiliyye’nin ve **الجُشُومِ**’un vuruşu gibi ) % | | Ebû Zeyd dedi: avcı avlamadığı ve | eli boş dönüp geldiği zaman der ki: “Bugün bir **ظِلْف** bile **جَشَمْت** etmedim”; ve denir: “Bugün bir yemek **جَشَمْت** etmedim”; yani: yemedim. Dedi: | bu, her talibin hüsranı عند söylenir. | | İbnü’l-A‘râbî dedi: **الجُشُم** , | iki zamme ile: uzun, **الأَعْفار** olanlar; ve **الأَعْفار** | senin “**رَجُلٌ غِفْرٌ**” sözündendir: hilekâr, habis. | | Ebû Amr dedi: **الجَشْمُ**: helâk. | | **بَنْو جُشَم**: Cürhüm’den bir haydır; | yok olup gittiler; ayrıca Ensâr’dan bir haydır; | o **جُشَمُ بن الخَزْرَجِ**’dir; onlardan: | **عَمْرُو بن الحُبابِ بن المُنْذِر بن | جَمُوح** (Allah Teâlâ ondan razı olsun); | Bedir’e şahit oldu; ve onlar hakkında Aglab el-İclî der ki: | % ( Eğer izzet seni sevindirirse, **بِجُشَمْ** ile **فَجَخْجِخْ** et % ) % | | Esed b. Huzeyme’de **جُشَمُ بن | الحارِثِ بن ثَعْلَبَة بنِ دُودان**; onlardan: | **أبو حَفْصٍ عُثْمانُ بنُ عاصِمٍ**. | | Benî İcl’de **جُشَمُ بنُ قَيْسِ بن | سَعْدٍ**; onlardan **خِراشُ بن إِسْماعِيلَ | الراوِيَةُ**. |

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

جَشِمَ الأَمْرَ
1 جَشِمَ الأَمْرَ ذ aor. جَشَمَ , inf. n. جَشْمٌ (S, Msb, K) and جَشَامَةٌ, (Msb, K,) He took, or imposed, upon himself the affair, or he undertook it, as a task, or in spite of difficulty or trouble or inconvenience; (S, Msb, K;) as also ↓ تجشّمهُ, (S, Msb, * K,) and تجسّمهُ: (Aboo-Turلb, TA:) or ↓ the second and third signify he constrained himself to do it, or perform it: (Aboo-Mihjen, Aboo-Turلb, TA in art. جسم:) and كَذَا وَكَذَا darr; تجشّمHe did such and such things against his will, and in spite of difficulty or trouble or inconvenience. (TA.) [See also an ex. of ↓ تجشّم in art . جسم ;conj. 5, last sentence.] جَشِمْتُ اـِلَيْكَ عَرَقَ القِرْبَةِ is said to mean [I have imposed upon myself difficulty or trouble or inconvenience, in coming to thee,] so that I have journeyed, and become in want of the water of the water-skin in the journey: or the meaning is, I have suffered, and imposed upon myself, difficulty or trouble or inconvenience, so that I have sweated like the water-skin: or by the عَرَق of the قِرْبَة is meant its عَلَق, i. e., its مِعْلَاق, by which it is carried; and the phrase means اـِلَيْكَ ↓ تَجَشَّمْتُ حَمْلَ القِربَةِ [I have impose upon myself, in spite of difficulty &c., in coming to thee, the carrying of the water-skin]; alluding to journeying and its difficulties: (Har p. 511:) [and in like manner,] one says, لَكَ عَرَقَ القِرْبَةَ ↓ تَجَشَّمْتُ (S in art. عرق.) The sportsman, when he has not taken any game, and has returned disappointed, says, مَا جَشِمْتُ اـِلَيْكَ ظِلْفًا [app. meaning I have not had the trouble of bringing to thee so much as a hoof of a gazelle or the like]. (AZ, TA.) And مَا جَشِمْتُ اليَوْمَ طَعَامًا i. e., I have not eaten, to-day, food, is said on the occasion of the disappointment of any one seeking a thing. (AZ, TA.)

جشّمهُ الأَمْرَ
2 جشّمهُ الأَمْرَ ذ (S, Msb, K,) inf. n. تَجْشِيمٌ; (S;) and ↓ اجشمهُ; (S, Msb, K;) He imposed upon him, or made him to undertake, the affair, as a task, or in spite of difficulty or trouble or inconvenience; or he ordered, required, or constrained, him to do the thing, it being difficult or troublesome or inconvenient. (S, Msb, K.) Hence, (S, TA,) in a trad. of Zeyd Ibn-'Amr Ibn-Nufeyl, (TA,)
↓ مَهْمَا تُجَشِّمْنِى فَاـِنِّى جَاشِمُ
[Whatever thou impose upon me, in spite of difficulty &c., I undertake it, in spite of difficulty &c.]. (S, TA.)

4 أَجْشَمَ see 2.

5 تَجَشَّمَ see 1, in six places. ― -b2- تَجَشَّمْتُ الرَّمْلَ I mounted, or ascended, the greater part of the sand: some say thus; and some say تَجَسَّمْتُ (TA.) ― -b3- تَجَشَّمْتُ فُلَانًا مِنْ بَيْنِ القَوْمِ I directed my course, or aim, towards such a one, [and chose him, (like تَجَسَّمْتُهُ q. v.,)] from among the people, or party. (Abu-n-Nadr, TA.)

جَشْمٌ
جَشْمٌ ذ A state of destruction, perdition, or death. (AA, TA.) ― -b2- See also جُشَمٌ.

جُشْمٌ
جُشْمٌ ذ : see جُشَمٌ -A2- Also Bad money: pl. جُشُومٌ (IKh, TA.)

جَشَمٌ
جَشَمٌ ذ : see جُشَمٌ, in two places. -A2- Also Fatness. (AA, K.)

جَشِمٌ
جَشِمٌ ذ : see جَشِيمٌ

جُشَمٌ
جُشَمٌ ذ Weight, or heaviness; (S, K;) as also ↓ جَشَمٌ (K,) and ↓ جَشْمٌ accord. to the K, but correctly ↓ جُشْمٌ, as in the A and L: (TA:) [and and unpleasing, and a difficult or troublesome or an inconvenient, affair:] a subst. from تَجَشَّمَ كَذَا وَكَذَا. explained above: see 1. (TA.) You say, أَلْقَى فُلَانٌ عَلَىَّ جُشَمَهُ, (S,) or ↓ جَشَمَهُ, (TA,) Such a one threw upon me his weight, or heavi ness: (S, TA:) to which Z adds, or his difficult, or troublesome, or inconvenient, affair, that he had imposed upon himself, or that was imposed upon him. (TA.) -A2- Also The جَوْف [i. e., the belly; or the chest; &c.]: or the breast, with the ribs that contain it: (K:) or the breast of a camel: (S, TA:) and the part [of the skin] of the camel's breast, and of the rest of the body thereof, with which the [kind of quiver called] قرن [i. e. قَرَنٌ] is covered. (TA.) You say, غَتَّهُ بِجُشَمِهِ meaning He threw his breast upon him. (TA.)

جُشُمٌ
جُشُمٌ ذ [app. pl. of ↓ جَشِيمٌ, like as جُدُدٌ is pl. of جَدِيدٌ] Fat men: (IAar, K:*) and tall, crafty or cunning, and wicked or malignant, men. (IAar, TA.)

جَشُومٌ
جَشُومٌ ذ A man who takes, or imposes, upon him self, or who undertakes, affairs, with energy or vigour, or in an extraordinary degree, in spite of difficulty or trouble or inconvenience. (Msb.)

جَشِيمٌ
جَشِيمٌ ذ (K.) or, as in the book of Kr. ↓ جَشِمٌ, (TA,) Thick, gross, coarse, rough, rugged, rude, big, or bulky. (K.) See also جُشُمٌ

جَاشِمٌ
جَاشِمٌ ذ A man taking, or imposing, upon himself, or undertaking, an affair, in spite of difficulty or trouble or inconvenience. (Msb.) See 2.

المُجْشِمُ
المُجْشِمُ ذ The lion. (K.)

مَجَاشِمُ
مَجَاشِمُ ذ : see 5 in art. جسم

##### Türkçe

جَشِمَ **الأَمْرَ**
1 **جَشِمَ الأَمْرَ** ذ aor. **جَشَمَ**, inf. n. **جَشْمٌ** (S, Msb, K) ve **جَشَامَةٌ**, (Msb, K,) O, işi/mes’eleyi kendi üzerine aldı yahut onu, bir görev olarak, yahut zorluk veya meşakkat veya sıkıntıya rağmen yüklendi; (S, Msb, K;) bunun gibi ↓ **تجشّمهُ**, (S, Msb, * K,) ve **تجسّمهُ**: (Aboo-Turلb, TA:) yahut ↓ ikinci ve üçüncü, onu yapmaya yahut yerine getirmeye kendini zorladı demektir: (Aboo-Mihjen, Aboo-Turلb, TA in art. جسم:) ve كَذَا وَكَذَا darr; **تجشّم** O, istemeyerek ve zorluk veya meşakkat veya sıkıntıya rağmen şöyle şöyle şeyler yaptı. (TA.) [Ayrıca art. **جسم**’de ↓ **تجشّم**’in bir örneğine bak; conj. 5, son cümle.] **جَشِمْتُ اـِلَيْكَ عَرَقَ القِرْبَةِ** denilir; [Sana gelmede zorluk veya meşakkat veya sıkıntıyı kendi üzerime aldım] mânâsına; öyle ki yolculuk ettim ve yolculukta kırbanın suyuna muhtaç oldum: yahut mânâ, ben zorluk veya meşakkat veya sıkıntı çektim ve onu kendi üzerime aldım; öyle ki kırba gibi terledim: yahut **القِرْبَة**’nin **عَرَق**’ı ile onun **عَلَق**’ı, yani onun **مِعْلَاق**’ı, onunla taşındığı şey kastedilir; ve ibare **اـِلَيْكَ ↓ تَجَشَّمْتُ حَمْلَ القِربَةِ** mânâsınadır [Sana gelmede, zorluk vb.’ye rağmen, kırbayı taşımayı kendi üzerime aldım]; yolculuğa ve onun zorluklarına işaret ederek: (Har p. 511:) [ve aynı şekilde,] denilir, **لَكَ عَرَقَ القِرْبَةَ ↓ تَجَشَّمْتُ** (S in art. **عرق**.) Avcı, hiçbir av vurmadığında ve hayal kırıklığıyla döndüğünde, der ki, **مَا جَشِمْتُ اـِلَيْكَ ظِلْفًا** [görünüşe göre mânâ: Sana bir ceylanın yahut benzerinin bir tırnağı kadarını bile getirme zahmetine katlanmadım]. (AZ, TA.) Ve **مَا جَشِمْتُ اليَوْمَ طَعَامًا** yani, bugün yemek yemedim, bir şeyi arayan kimsenin hayal kırıklığına uğraması hâlinde söylenir. (AZ, TA.)

**جشّمهُ الأَمْرَ**
2 **جشّمهُ الأَمْرَ** ذ (S, Msb, K,) inf. n. **تَجْشِيمٌ**; (S;) ve ↓ **اجشمهُ**; (S, Msb, K;) O, ona işi/mes’eleyi yükledi yahut onu, bir görev olarak, yahut zorluk veya meşakkat veya sıkıntıya rağmen, üstlenmeye sevk etti; yahut ona, şey zor veya meşakkatli veya sıkıntılı iken, o şeyi yapmasını emretti, istedi, yahut zorladı. (S, Msb, K.) Bundan dolayı, (S, TA,) Zeyd İbn-‘Amr İbn-Nufeyl’den bir rivayette, (TA,)
↓ **مَهْمَا تُجَشِّمْنِى فَاـِنِّى جَاشِمُ**
[Her neyi bana, zorluk vb.’ye rağmen, yüklersen, ben onu, zorluk vb.’ye rağmen, üstlenirim]. (S, TA.)

4 **أَجْشَمَ** bk. 2.

5 **تَجَشَّمَ** bk. 1, altı yerde. ― -b2- **تَجَشَّمْتُ الرَّمْلَ** Kumun büyük kısmına çıktım yahut tırmandım: bazıları böyle der; bazıları da **تَجَسَّمْتُ** der. (TA.) ― -b3- **تَجَشَّمْتُ فُلَانًا مِنْ بَيْنِ القَوْمِ** İnsanlar yahut topluluk arasından falancaya doğru yöneldim yahut hedef tuttum, [ve onu seçtim, (**تَجَسَّمْتُهُ** q. v. gibi,)]. (Abu-n-Nadr, TA.)

**جَشْمٌ**
**جَشْمٌ** ذ Helâk, mahvoluş yahut ölüm hâli. (AA, TA.) ― -b2- Ayrıca **جُشَمٌ**’e bk.

**جُشْمٌ**
**جُشْمٌ** ذ : bk. **جُشَمٌ** -A2- Ayrıca Kötü para: çoğulu **جُشُومٌ** (IKh, TA.)

**جَشَمٌ**
**جَشَمٌ** ذ : bk. **جُشَمٌ**, iki yerde. -A2- Ayrıca Şişmanlık. (AA, K.)

**جَشِمٌ**
**جَشِمٌ** ذ : bk. **جَشِيمٌ**

**جُشَمٌ**
**جُشَمٌ** ذ Ağırlık yahut ağır olma; (S, K;) bunun gibi ↓ **جَشَمٌ** (K,) ve ↓ **جَشْمٌ** K’ya göre, fakat doğru olan ↓ **جُشْمٌ**, A ve L’de olduğu gibi: (TA:) [ve hoş olmayan, ve zor yahut meşakkatli yahut sıkıntılı, iş:] yukarıda açıklanan **تَجَشَّمَ كَذَا وَكَذَا**’dan bir isimdir: bk. 1. (TA.) Dersin ki, **أَلْقَى فُلَانٌ عَلَىَّ جُشَمَهُ**, (S,) yahut ↓ **جَشَمَهُ**, (TA,) Falanca, ağırlığını yahut yükünü benim üzerime attı: (S, TA:) buna Z şunu ekler: yahut kendi üzerine aldığı yahut kendisine yüklenen zor, meşakkatli yahut sıkıntılı işini. (TA.) -A2- Ayrıca **جَوْف** [yani karın; yahut göğüs; vb.]: yahut onu içeren kaburgalarla birlikte göğüs: (K:) yahut devenin göğsü: (S, TA:) ve [derinin] devenin göğsünün ve bedeninin geri kalanının, [**قرن** denilen sadak türünün, yani **قَرَنٌ**’ın] kaplandığı kısmı. (TA.) Dersin ki, **غَتَّهُ بِجُشَمِهِ** mânâsı: Göğsünü onun üzerine attı. (TA.)

**جُشُمٌ**
**جُشُمٌ** ذ [görünüşe göre ↓ **جَشِيمٌ**’in çoğulu, tıpkı **جُدُدٌ**’ün **جَدِيدٌ**’in çoğulu olması gibi] Şişman adamlar: (IAar, K:*) ve uzun, hilekâr yahut kurnaz, ve kötü yahut habis adamlar. (IAar, TA.)

**جَشُومٌ**
**جَشُومٌ** ذ Zorluk veya meşakkat veya sıkıntıya rağmen, işleri enerji yahut kuvvetle, yahut olağanüstü bir derecede, kendi üzerine alan yahut üstlenen adam. (Msb.)

**جَشِيمٌ**
**جَشِيمٌ** ذ (K.) yahut Kr.’nin kitabında olduğu üzere ↓ **جَشِمٌ**, (TA,) Kalın, kaba, iri, sert, engebeli, haşin, büyük yahut hacimli. (K.) Ayrıca **جُشُمٌ**’e bk.

**جَاشِمٌ**
**جَاشِمٌ** ذ Zorluk veya meşakkat veya sıkıntıya rağmen, bir işi kendi üzerine alan yahut üstlenen adam. (Msb.) Bk. 2.

**المُجْشِمُ**
**المُجْشِمُ** ذ Aslan. (K.)

**مَجَاشِمُ**
**مَجَاشِمُ** ذ : bk. art. **جسم**’de 5

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

جَشِمَ
جَشِمَ A ( n. ac. جَشْم 1 ,  جَشَاْمَة 22t ),
a.  Burdened ( himself ) with.

جَشَّمَ
جَشَّمَ II ,
a.  Tasked, troubled with.

تَجَشَّمَ
تَجَشَّمَ V ,
a.  see I .

جَشْم
جَشْم 1 ,  جَشَم 4 ,
a.  Task; trouble.

جَشِيْم
جَشِيْم 25 ,
a.  Big, bulky.

##### Türkçe

جَشِمَ
**جَشِمَ** A ( i. ac. **جَشْم** 1 , **جَشَاْمَة** 22t ),
a. (kendini) ile yükledi.

جَشَّمَ
**جَشَّمَ** II ,
a. ile görevlendirdi, ile sıkıntıya soktu.

تَجَشَّمَ
**تَجَشَّمَ** V ,
a. I’e bak.

جَشْم
**جَشْم** 1 , **جَشَم** 4 ,
a. görev; sıkıntı.

جَشِيْم
**جَشِيْم** 25 ,
a. büyük, iri.
