# جشن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B4%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جشن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: جشن

باب الجيم والشين مع النون
ش ج ن، ن ش ج، ج ش ن، ش ن ج، ن ج ش مستعملات
شجن:
الشَّجَنُ: الهمُّ والحزنُ، وأشجَنني فشَجُنتُ منه أشجُن شُجُوناً.
والحمامة تَشجُنُ شُجوناً إذا ناحت وتَحزنت.
ووردت أرضاً ما كانت لي شَجَناً أي وطناً.
والحديث ذو شُجُونٍ أي فُنونٍ وأعراض أي أطراف ونواحٍ.
والأشجانُ: الأحزانُ، جمع شَجَنٍ، والفعل منه شَجِنتُ أي صار الشَّجَنُ فيَّ.
وأما تَشَجنت فكأني تذكرت وتبكَّيت لذلك، وهو كقولك: فَطُنتُ فطناً، وفَطِنتُ للشيء فِطنةً وفَطَنا، وأنشدَ:
هَيَّجنَ أشجاناً لمِن تَشَجَّنا
والشاجنةُ: ضَربٌ من الأوديةِ والمَسايل ذو نبتٍ حسن، والجميعُ السَّواجِنُ.
والشَّجنةُ: شُجنة الرَّجم معلقةٌ بالعرش، ويعني بالشُّجنة قرابةً مُشتبِكةٌ، ويقال: هي كالغُصن من الشَّجَرَةِ، ويقال: هي شِجنَةٌ وشُجنةٌ.
نشج:
نَشَجَ الباكي يَنشِجُ نَشيجاً إذا غَصى البُكاءُ في حَلقه عند الفَزعة.
والطَّعنة تَنشِجُ عند خروج الدَّم: تسمع لها صوتاً في جَوفها، وإذا بدا صوتٌ كالنَّفخة قيل نعرتِ الطَّعنةُ.
والقِدر تَنشِجُ عند الغليان. والناشج الذي ينزع نفسه، قال:
وناشِجٌ عينه مُنَّهلَّةٌ تكفُ
جشن:
الجَوشنُ: ما عَرض من وسط الصدر.
ويقال: الجَوشَنُ اسم الحديد الذي يُلبسُ من السِّلاح.
وجَوشنُ الجَرادة صدرها.
شنج:
الشَّنَجُ: تَشَنُّج الأصابع كلَّها والجلد، وربَّما قالوا: شَنِجٌ أشنَجُ وشَنِجٌ مُشَنَّجٌ، والمُشَنَّجُ أشدُّ تشنيجاً، وإذا شَنِجَ نسا الدّابَّة فهو أقوى لها و أشدُّ لرجليها.
وتقول هذيل: غنجٌ على شَنَجٍ أي رجلٌ على جَمَلٍ، فالغنجُ هو الرجل، والشَّنَجُ: الجمل.
قالوا: والغنج تحريك العُنُقِ والبدن.
نجش:
النَّجشُ: إن يُريد الإنسانُ أن يبيع بياعةً فيُساومُه بثمنٍ كثير ينظر إليه ناظر فيقع فيها.
وفي التزويج أيضاً والأشياء، ومنه الحديث: " لا نَجشَ في الإسلام".
ونَجَشَها نَجشاً، ورجلٌ ناجِشٌ نَجُوشُ الصيد أي يأخذ من حواليها ليصرفها إلى الحِبالة.
قال زائدة: ينجُشُ الطَّير أي يسُوقُه.

### Türkçe

باب **الجيم** ve **الشين** ile **النون**

**ش ج ن**، **ن ش ج**، **ج ش ن**، **ش ن ج**، **ن ج ش** kullanılagelenlerdir.
**شجن**:
**الشَّجَنُ**: keder ve hüzündür; “beni kederlendirdi” (**أشجَنني**) de, ben de ondan dolayı kederlendim (**شَجُنتُ**) (şöyle ki) ondan **أشجُن** (fiiliyle) **شُجُوناً** (kederlenirim).
Ve güvercin, ötüp hüzünlendiği zaman **شُجوناً** kederlenir (**تَشجُنُ**).
Ve “bir yere vardım; o benim için **شَجَناً** değildi” denilmiştir; yani vatan değildi.
Ve “söz **ذو شُجُونٍ**” (denir); yani türler ve arazlar; yani uçlar ve yanlar.
Ve **الأشجانُ**: hüzünlerdir; **شَجَنٍ**’in çoğuludur; fiil de ondandır: “kederlendim” (**شَجِنتُ**) yani **الشَّجَنُ** bende oldu.
Ama **تَشَجنت** ise, sanki hatırladım ve bunun için ağlar gibi yaptım; bu, senin “anladım” (**فَطُنتُ**) (demene) benzer: **فطناً**; ve “şeye karşı anladım” (**فَطِنتُ للشيء**) (demene): **فِطنةً** ve **فَطَنا**; ve şu beyit okunmuştur:
هَيَّجنَ **أشجاناً** لمِن **تَشَجَّنا**
Ve **الشاجنةُ**: güzel bitkili vadiler ve akıntı yataklarından bir türdür; hepsi **السَّواجِنُ**’dir.
Ve **الشَّجنةُ**: **شُجنة الرَّجم** arşa asılıdır; ve **الشُّجنة** ile, birbirine dolaşmış bir akrabalık kastedilir; ve “o, ağaçtan bir dal gibidir” denilir; ve “o, **شِجنَةٌ** ve **شُجنةٌ**’dir” denilir.

**نشج**:
Ağlayan kimse, korku anında ağlama boğazında tıkandığı zaman **نَشَجَ** (fiilini yapar), **نَشيجاً** (şekilde) **يَنشِجُ**.
Ve mızrak yarası, kanın çıkışı sırasında **تَنشِجُ**: onun iç boşluğunda bir ses işitirsin; ve bir üfleme gibi bir ses belirdiği zaman “mızrak yarası böğürdü” (**نعرتِ الطَّعنةُ**) denilir.
Ve kazan kaynama sırasında **تَنشِجُ**. Ve **الناشج**: nefesini çekip çıkaran kimsedir; (şu söz) söylenmiştir:
وناشِجٌ عينه مُنَّهلَّةٌ تكفُ

**جشن**:
**الجَوشنُ**: göğsün ortasından görünen şeydir.
Ve denilir ki: **الجَوشَنُ** silâhtan giyilen demirin adıdır.
Ve çekirgenin **جَوشنُ**’u, onun göğsüdür.

**شنج**:
**الشَّنَجُ**: bütün parmakların ve derinin kasılıp büzülmesidir; bazen “**شَنِجٌ** **أشنَجُ**” ve “**شَنِجٌ مُشَنَّجٌ**” derler; **المُشَنَّجُ** kasılma bakımından daha şiddetlidir; ve binek hayvanının siniri **شَنِجَ** olursa, bu onun için daha kuvvetli ve iki ayağı için daha şiddetlidir.
Ve Hüzeyl (lehçesi) şöyle der: “**غنجٌ** على **شَنَجٍ**” yani bir adam bir deve üzerindedir; **الغنجُ** adamdır, **الشَّنَجُ**: devedir.
Dediler ki: ve **الغنج** boynun ve bedenin hareket ettirilmesidir.

**نجش**:
**النَّجشُ**: insanın bir malı satmak istemesi, ona yüksek bir fiyatla pazarlık edilmesi; ona bakan bir bakan da onu görür ve ona düşer (ona rağbet eder).
Nikâhta da ve eşyalarda da (böyledir); ondan (olan) hadis: “İslâm’da **نَجشَ** yoktur.”
Ve onu **نَجَشَها** (fiiliyle) **نَجشاً** (yaptı); ve **ناجِشٌ** bir adam, avın **نَجُوشُ**’udur; yani onu tuzağa sevk etmek için çevresinden alır.
Zâide dedi ki: “**ينجُشُ** kuşu” yani onu sürer.
