# جظ — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B8/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B8/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B8.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: جظ

باب الجيم والظاء
جظ ، ظج : أهملهما الليث .
جظ : وفي حديثٍ رواهُ مجاهدٌ عن أبي هريرة أنَّ النبيَّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( ألاَ أُنْبِئُكَ بأَهْل النَّار ، كُلُّ جظَ جَعْظٍ مُسْتَكْبِرٍ منَّاعٍ ) ، قلتُ : ما الجَظُّ ؟ قال : الضَّخْمُ ، قُلْتُ : مَا الجعْظُ ؟ قال : العَظِيمُ في نَفْسِهِ .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي : جظَّ إذا سَمِنَ مع قِصَرٍ .
وقال بعضُهُم : الجظُّ : الرَّجُلُ الضّخْمُ الكثيرُ اللَّحْمِ .
وفي ( نوادِرِ الأعرابِ ) يقال : جَظَّهُ ، وشَظَّه ، وأرَّهُ إذا طَرَدَهُ ، قال : ومَرَّ بي فلانٌ يجُظُّ ، ويَعُظُّ ، ويَلْعَظُ ، كُلُّه في العَدْوِ .
ظج : ( أبو العباس عن ابن الأعرابي ) : ظجَّ إذا صاح في الحرب صِياحَ المستغيث .
( قلت ) : الأصل فيه ضَجَّ ، ثم جُعل : ضَجَّ في غير الحَرْبِ ، وظج في الحرب .

باب الجيم والظاء
جظ
جلنظى : اللحياني : اجلَنظَى الرجل على جنْبه واستَلقَى على قَفاه .
أبو عبيد عن أبي عمرو : المُجلَنظِي : الذي يَستَلقِي على ظهره ويَرفع رجليْه .
وفي حديث لقمان بن عاد : ( إذا اضطجَعتُ لا أَجلنظِي ، ولا تملأُ رئتي جنبي ) .
قال أبو عبيد : المُجلنظِي المسبَطِرّ في اضْطَجاعِه ، يقول : فَلستُ كذلك ، ومنهم من يَهمز فيقول : اجلنظأْتُ واجلنظيتُ .

### Türkçe

باب **الجيم** والظاء
**جظ** ، **ظج** : Bu ikisini **الليث** ihmal etti.
**جظ** : **مجاهد**’in **أبي هريرة**’den rivayet ettiği bir hadiste, Peygamber’in ( صلى الله عليه وسلم ) şöyle dediği vardır: (Sana cehennem ehlini haber vereyim mi: her **جظ** **جعظ** müstekbir, menna‘). Dedim: **الجظ** nedir? Dedi: iri-yarı olan. Dedim: **الجعظ** nedir? Dedi: kendi nefsinde büyük olan.
**أبو العباس** **ابن الأعرابي**’den rivayet etti: Kısalıkla birlikte semirdiği zaman **جظَّ**.
Bazıları dedi ki: **الجظ**: çok etli, iri-yarı adam.
(**نوادر الأعراب**)’da denir ki: Onu kovduğu zaman **جَظَّهُ** ve **شَظَّه** ve **أرَّهُ**. Dedi ki: Falan bana uğradı, **يجُظُّ** ve **يَعُظُّ** ve **يَلْعَظُ**; hepsi koşma hakkındadır.
**ظج** : (**أبو العباس** **ابن الأعرابي**’den): Savaşta imdat isteyenin feryadı gibi bağırdığı zaman **ظجَّ**.
(**قلت**) : Aslı **ضَجَّ**’dır; sonra **ضَجَّ** savaş dışı için, **ظج** ise savaşta olmak üzere kılındı.

باب **الجيم** والظاء
**جظ**
**جلنظى** : **اللحياني**: Adam yanının üzerine **اجلَنظَى** etti ve sırtüstü **استَلقَى** etti.
**أبو عبيد** **أبي عمرو**’dan: **المُجلَنظِي**: sırtı üzerine yatan ve iki bacağını kaldıran kimsedir.
**لقمان بن عاد** hadîsinde: (Yattığım zaman **أَجلنظِي** etmem; ve yanım akciğerimi doldurmaz).
**أبو عبيد** dedi ki: **المُجلنظِي** yatışında yayılıp-gerinen kimsedir; diyor ki: ben öyle değilim. Onlardan kimi de hemzeleyip şöyle der: **اجلنظأْتُ** ve **اجلنظيتُ**.
