# جعثن (ج-ع-ث-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D8%AB%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B9%D8%AB%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ج - ع - ث - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D8%AB%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

جعثن:
الجِعثِن: أروحةُ الشَّجَر بما عليها من الأغصان، الواحدة جِعْثِنة، وكلُّ شَجَرةٍ تَبقى ارومتها في الشتاء من عظام الشَّجَر وصغارها فلها جِعْثِن في الأرض، وبعدَما يُنْزَعُ فهو جِعْثِن، حتى يقال لأصول الشوك: جِعْثِن، قال الطّرمّاح في وصف لحيَي النّاقة على الأرض:
ومَوضِع مشكوكَين ألقَتْهما معاً		كوطأة ظبي القُفِّ بين الجعاثِنِ
وجِعْثِن: من أسماء النّساء.
وتَجَعْثَن الرّجلُ إذا تجمَّع وتقبَّض.
ويقال لأرومة الصِّلِّيان: جِعْثِنة.

##### Türkçe

جعثن:
**الجِعثِن**: Üzerinde bulunan dallarla birlikte ağacın kök kütüğü; teki **جِعْثِنة**’dir. Kışın kök kütüğü kalan her ağaçtan—büyük ağaçlardan ve küçüklerinden—yerde bir **جِعْثِن** vardır. Ve söküldükten sonra da o **جِعْثِن**’dir; hatta dikenin köklerine de **جِعْثِن** denilir. الطّرمّاح, devenin iki çenesini yerde vasfederken dedi ki:
ومَوضِع مشكوكَين ألقَتْهما معاً		كوطأة ظبي القُفِّ بين الجعاثِنِ
Ve **جِعْثِن**: kadın adlarındandır.
Ve **تَجَعْثَن** adam, toplandığı ve büzüldüğü zaman.
Ve **الصِّلِّيان**’ın kök kütüğüne **جِعْثِنة** denilir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D8%AB%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الجِعْثِنُ بالكسر: أصول الصِلِّيانِ.

##### Türkçe

**الجِعْثِنُ** kesre ile: **الصِلِّيانِ**’ın kökleri.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D8%AB%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الأَزهري: الجِعْثِنُ أُرومة الشجر بما عليها من الأَغصان إذا قطعت. ابن سيده: الجِعْثِنةُ أُرومة كل شجرة تَبقى على الشتاء، والجمع جِعْثِن؛ قال:
تَقْفِزُ بي الجِعْثِنَ، يا
مُرَّةُ زِدْها قَعْبا.
ويروى: تُقَفِّز الجِعْثِنَ بي، ومنهم من يقول للواحد جِعْثِنٌ، والجمع الجَعاثِن. قال أَبو حنيفة: الجِعْثِنُ أَصل كل شجرة إلا شجرةً لها خشبة؛ وأَنشد:
تَرى الجِعْثنَ العامِيَّ تُذْري أُصولَه مَناسِمُ أَخْفافِ المَطِيِّ الرَّواتِكِ.
الأَزهري: كل شجرة تبقى أُرومتُها في الشتاء من عِظام الشجر وصغارها فلها جِعْثِنٌ في الأَرض، وبعدما يُنزَع فهو جِعْثن حتى يقال لأُصول الشرك جِعْثن. وفرس مُجَعْثَنُ الخَلْق: شبِّه بأَصل الشجرة في كِدْنتِه وغلَظه؛ قال ابن بري في معناه:
كانَ لَنا، وهو فَلُوٌّ نُرّبُبُهْ،
مُجَعْثَنُ الخَلْق يَطيرُ زَغَبُهْ.
ورجل جِعْثِنةٌ: جَبان ثقيل؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: فيا فتىً ما قَتَلْتُمْ غيرَ جِعْثِنةٍ،
ولا عَنِيفٍ بِكَرِّ الخيل في الوادي.
والجِعْثِمُ والجِعْثِنُ، بالكسر: أُصولُ الصِّلِّيان؛ وأَنشد للطرماح فقال:
أَو كمَجْلوحِ جِعْثنٍ بلَّهُ القطـ
ـرُ، فأَضحى مُوَدِّسَ الأَعراضِ.
وفي حديث طَهْفةَ: ويَبِسَ الجِعْثنُ؛ هو أَصلُ النبات، وقيل: أَصل الصِّلِّيان خاصة، وقال أَبو زياد: الجِعْثِنةُ أَصلُ كلِّ شجرة قد ذَهبَتْ سوى العِضاهِ، وأَنشد بيت الطرمّاح. وتَجَعْثنَ الرجلُ إذا تَجَمَّعَ وتقَبَّضَ. ويقال لأَرُومة الصِّلِّيان: جِعْثِنةٌ؛ قال الطرمّاح: ومَوْضع مَشْكوكين أَلقَتْهما معاً،
كوَطْأَة ظَبْيِ القُفِّ بين الجَعاثِن.
وجِعْثِنة: شاعر معروف. قال ابن الأَعرابي: هو جِعْثِنة بن جَوَّاسٍ الرِّبْعي. الأَزهري: جِعْثِن من أَسماء النساء، وعَيَّنه الجوهري فقال: جعثْن أُختُ الفرزدق.

##### Türkçe

الأَزهري: **الجِعْثِنُ**, üzerindeki dallarla birlikte, kesildiği zaman ağacın kök kütüğüdür. İbn Sîde: **الجِعْثِنةُ**, kışı üzerinde kalan her ağacın kök kütüğüdür; çoğulu **جِعْثِن**’dir; dedi ki:
تَقْفِزُ بي **الجِعْثِنَ**، يا
مُرَّةُ زِدْها قَعْبا.

Ve şöyle rivayet edilir: تُقَفِّز **الجِعْثِنَ** بي; onlardan kimi de tekile **جِعْثِنٌ** der, çoğulu **الجَعاثِن**’dir. Ebû Hanîfe dedi ki: **الجِعْثِنُ**, odunu olan bir ağaç hariç her ağacın köküdür; ve inşad etti:
تَرى **الجِعْثنَ** العامِيَّ تُذْري أُصولَه مَناسِمُ أَخْفافِ المَطِيِّ
الرَّواتِكِ.

الأَزهري: Büyük ağaçlardan ve küçüklerinden, kışın kök kütüğü kalan her ağacın yerde bir **جِعْثِنٌ**’i vardır; söküldükten sonra da **جِعْثن**’dir; hatta dikenin köklerine de **جِعْثن** denir. Ve **مُجَعْثَنُ الخَلْق** bir at: kalınlığı ve kabalığı bakımından ağacın köküne benzetilmiştir; İbn Berrî onun manası hakkında dedi ki:
كانَ لَنا، وهو فَلُوٌّ نُرّبُبُهْ،
مُجَعْثَنُ الخَلْق يَطيرُ زَغَبُهْ.

Ve **رجل جِعْثِنةٌ**: korkak, ağır (kimse); İbnü’l-A‘râbî’den; ve inşad etti: فيا فتىً ما
قَتَلْتُمْ غيرَ **جِعْثِنةٍ**،
ولا عَنِيفٍ بِكَرِّ الخيل في الوادي.

Ve **الجِعْثِمُ** ile **الجِعْثِنُ**, kesre ile: **الصِّلِّيان**’ın kökleridir; ve Tırimmâh’a ait olarak inşad etti, şöyle dedi:
أَو كمَجْلوحِ **جِعْثنٍ** بلَّهُ القطـ
ـرُ، فأَضحى مُوَدِّسَ الأَعراضِ.

Ve Tâhfe hadîsinde: ويَبِسَ **الجِعْثنُ**; o, bitkinin köküdür; ve denildi ki: özellikle **الصِّلِّيان**’ın köküdür. Ebû Ziyâd dedi ki: **الجِعْثِنةُ**, **العِضاهِ** dışında, gitmiş olan her ağacın köküdür; ve Tırimmâh’ın beytini inşad etti. Ve **تَجَعْثنَ** adam, toplandığı ve büzüldüğü zaman (denir). Ve **الصِّلِّيان**’ın kök kütüğüne **جِعْثِنةٌ** denir; Tırimmâh dedi ki:
ومَوْضع مَشْكوكين أَلقَتْهما معاً،
كوَطْأَة ظَبْيِ القُفِّ بين **الجَعاثِن**.

Ve **جِعْثِنة**: tanınmış bir şairdir. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: o, **جِعْثِنة بن جَوَّاسٍ الرِّبْعي**’dir. الأَزهري: **جِعْثِن** kadın adlarındandır; Cevherî onu belirleyip dedi ki: **جعثْن** el-Ferazdak’ın kız kardeşidir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D8%AB%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( الجِعْثِنُ ، بالكسْرِ : أُصولُ الصِلِّيانِ ) ؛ ) كما في الصِّحاحِ .
وقيلَ : هو أَصْلُ النَّباتِ مُطْلقاً .
( و ) جِعْثِنُ : ( أُخْتُ الفَرَزْدَقِ ) الشَّاعِرِ ؛ نَقَلَهُ الجَوْهرِيُّ .
( وتَجَعْثَنَ ) الرَّجُلُ : ( تَقَبَّضَ وتَجَمَّعَ ) ، وكَذلِكَ تَجَعْثَمَ ، وقد تَقَدَّمَ .
( و ) يقالُ : ( هو مُجَعْثَنُ الخَلْقِ ) ، أَي ( مُجْتَمِعُه ) .
( وممَّا يُسْتدركُ عليه :
الجعيّثنة ، مُصَغَّراً مُشَدَّدَةَ الياءِ : فَرَسٌ

مِن المَنْسويَة الأَصائِل .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

##### Türkçe

: (**الجِعْثِنُ**), kesre ile: **الصِلِّيانِ**’ın kökleri; ) **الصِّحاحِ**’ta olduğu gibi.
Ve denildi ki: o, bitkinin köküdür, mutlak olarak.
( Ve ) **جِعْثِنُ**: ( **الفَرَزْدَقِ** ) şairinin kız kardeşi; onu **الجَوْهرِيُّ** nakletti.
( **وتَجَعْثَنَ** ) adam: ( büzüldü ve toplandı ), ve كذلك **تَجَعْثَمَ**; ve daha önce geçti.
( Ve ) denilir: ( o, **مُجَعْثَنُ الخَلْقِ**’tır ), yani ( onun toplanmışı ).
( Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**الجعيّثنة**، küçültme olarak, yâ’sı şeddeli: bir at

**المَنْسويَة** **الأَصائِل**’dendir.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
