# جعف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%B9%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جعف

جَعَفَه جَعْفاً فانْجَعَفَ: صرَعه وضرَب به الأَرضَ فانْصَرَعَ؛ ومنه الحديث: أَنه مرَّ بمُصْعب ابن عُمَيْر وهو مُنْجَعِفٌ أَي مَصْروعٌ، وفي رواية: بمصعب بن الزبير. يقال: ضرَبه فَجَعَبه وجَعَفَه وجَأَبَه وجَعْفَلَه وجَفَلَه إذا صَرَعَه. والجَعْفُ: شِدَّةُ الصَّرْعِ. وجَعَفَ الشيء جَعْفاً: قَلَبَه. وجَعَفَ الشيء والشجرة يَجْعَفُها جَعْفاً فانْجَعَفَت: قَلَعَها. وفي الحديث: مَثَلُ الكافر
(* قوله «مثل الكافر» الذي في
النهاية هنا وفي مادة جذي: مثل المنافق.) كمثلِ الأَرزةِ الـمُجْذِية على الأَرض حتى يكون انْجِعافُها مَرَّةً واحدةً أَي انْقِلاعُها. وسيْلٌ جُعافٌ: يَجْعَفُ كل شيء أَي يَقْلِبه. وما عنده من الـمَتاع إلا جَعْفٌ أَي قليل.
والجُعْفةُ: موضع. وجُعْفٌ: حَيٌّ من اليمن وجُعْفِيٌّ: من هَمدانَ؛ قال الجوهري: جُعْفِيٌّ أَبو قبيلة من اليمن وهو جُعْفِيُّ بن سعد العشيرة من مَذْحِج، والنسبة إليه كذلك، ومنهم عبيد اللّه بن الحُرّ الجُعْفِيُّ وجابر الجُعْفيُّ؛ قال لبيد:
قَبائِلُ جُعْفِيّ بنِ سَعْدٍ، كأَنـَّما
سَقى جَمْعَهم ماءُ الزُّعافِ مُنِيم
قوله مُنِيم أَي مُهْلِك، جعل الموت نوماً. ويقال هذا كقولهم ثَأْرٌ مُنيمٌ: قال ابن بري: جُعْفِيُّ مثل كُرسِيّ في لزوم الياء المشدَّدة في آخره، فإذا نسبت إليه قَدَّرْتَ حذفَ الياء المشددة وإلحاقَ ياء النسبِ مكانها، وقد جُمِع جَمْعَ رُومِيّ فقيل جُعْفٌ؛ قال الشاعر: جُعْفٌ بنَجْرانَ تَجُرُّ القَنا،
ليس بها جُعْفِيُّ بالـمُشْرِعِ
ولم يصرف جُعْفِيّ لأنه أَراد بها القبيلة.

### Türkçe

**جَعَفَه** **جَعْفاً** da, böylece **انْجَعَفَ**: onu yere serdi ve onunla yere vurdu da böylece yere serildi;

bundandır hadis: onun **مُصْعب** ibn **عُمَيْر**’e uğradığı, hâlbuki o **مُنْجَعِفٌ** idi; yani yere serilmiş,

bir rivayette: **بمصعب بن الزبير** ile. Denir: ona vurdu da onu **فَجَعَبه** ve **جَعَفَه** ve **جَأَبَه** ve **جَعْفَلَه** ve **جَفَلَه**, onu yere serdiği zaman. Ve **الجَعْفُ**: yere sermenin şiddetidir. Ve **جَعَفَ** şeyi **جَعْفاً**: onu ters çevirdi. Ve **جَعَفَ** şeyi ve ağacı, onu **يَجْعَفُها** **جَعْفاً** da böylece **انْجَعَفَت**: onu söküp çıkardı. Ve hadiste: kâfirin misali
(* onun “kâfirin misali” sözü ki nihâye’de burada ve **جذي** maddesinde: münafığın misali.) **الأَرزةِ الـمُجْذِية**’nin misali gibidir; yere (yatık) olarak, ta ki onun **انْجِعافُها** bir defa olsun; yani onun sökülüp çıkması. Ve **سيْلٌ جُعافٌ**: her şeyi **يَجْعَفُ**; yani onu ters çevirir. Ve onun yanında eşyadan **جَعْفٌ**’dan başka yoktur; yani az.

Ve **الجُعْفةُ**: bir yer. Ve **جُعْفٌ**: Yemen’den bir kabile; ve **جُعْفِيٌّ**: **هَمدانَ**’dan; el-Cevherî dedi: **جُعْفِيٌّ** Yemen’den bir kabilenin babasıdır; o, **مَذْحِج**’den **جُعْفِيُّ بن سعد العشيرة**’dir; nisbet de ona böyledir; onlardandır **عبيد اللّه بن الحُرّ الجُعْفِيُّ** ve **جابر الجُعْفيُّ**; Lebîd dedi:
قَبائِلُ جُعْفِيّ بنِ سَعْدٍ، كأَنـَّما
سَقى جَمْعَهم ماءُ الزُّعافِ مُنِيم

Onun **مُنِيم** sözü: yani helâk edici; ölümü uyku kıldı. Ve denir: bu, onların “**ثَأْرٌ مُنيمٌ**” sözleri gibidir. İbn Berrî dedi: **جُعْفِيُّ**, sonunda şeddeli yâ’nın lüzumunda **كُرسِيّ** gibidir; ona nisbet ettiğin zaman, şeddeli yâ’nın hazfını ve onun yerine nisbet yâ’sının ilhakını takdir edersin; ve **رُومِيّ** cem‘i gibi cem‘ edilmiştir de **جُعْفٌ** denmiştir; şair dedi:
جُعْفٌ بنَجْرانَ تَجُرُّ القَنا،
ليس بها جُعْفِيُّ بالـمُشْرِعِ

Ve **جُعْفِيّ**’yi munsarif kılmadı; çünkü onunla kabileyi kastetti.
