# جفل — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%81%D9%84/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%81%D9%84/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%81%D9%84.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: جفل

باب الجيم واللام والفاء معهما
ل ف ج، ج ل ف، ل ج ف، ف ل ج، ف ج ل، ج ف ل مستعملات
لفج:
المُلفجُ، قال رؤية:
أحسابُهم في العُسرِ والإلفاجِ
شِيبت بعذبٍ طيِّبِ المِـزاج
جلف:
الجَلفُ أخفى من الجَرف وأشد استئصالاَ، تقول: جَلَفُ ظُفره عن إصبعه.
ورجلٌ جاف في خِلقته وأخلاقه.
ورجلٌ مُجَلَّفٌ: قد جَلَّفه الدَّهر إذا أتى على ماله، ومُجَرَّفٌ أيضاً.
والجَلائفُ: السِّنون القحطة، واحدتها جَليفة.
والجِلفُ من النَّخل: الذكر الذي يلقح بطلعه ويقال له: الفُحالُ.
والجِلفُ: كل ظرفٍ ووعاءٍ.
لجف:
اللَّجفُ: الحفرُ في جنبِ الكناس ونحوه، والاسم: اللَّجَفُ.
واللَّجافُ: ما أشرفَ على الغار من صخرةٍ أو غيره ناتئٍ من الجبل، وربَّما جُعلَ ذلك فوق الباب.
واللَّجفُ أيضاً: مَلجأُ السَّيلِ وهو مَحبِسُه.
فلج:
الفَلَجُ: الماء الجاري من العين ونَحوه، وعين فَلَجٌ، ماء فَلَجٌ، قال العجّاج:
تذكَّرا عَيناً رَواءً فَلَجا
والفَلَجُ في الأسنان: تباعدُ ما بين الثَّنايا والرَّباعيات، وصاحبهُ أفلجُ، فإن تُكُلِّفَ فهو التَّفليجُ.
وأما الفرقُ فسعةٌ ما بين الثَّنيَّتين خاضَّةً.
والفَلَجُ في الرِّجلين: تباعد ما بين القدمين آجِراً.
وفَلاليجُ السَّواد: قُراها الواحدةُ فَلُّوجَةٌ.
والفالِجُ: الحمل ذو السَّنامين الضَّخم، من المكرانيّةِ. والفالِجُ: مِكيال ضخمٌ.
وفَلَجتُ الشَّيءَ: قسمته.
والفالِجُ في القِمار: القامِرُ.
والفالِجُ: رِيحٌ تأخذ الإنسان، يرتعشُ منها، وصاحبهُ مَفلُوجٌ.
والفُلجُ: الظََّّفر بمن تُخاصِمهُ.
وفَلَجَت حُجَّتكَ، وفلجت على صاحبِك.
وأمرٌ مُفلَّجٌ: ليس بمستقيمٍ.
والأفلجُ: الذي في يديه اعوجاجُ، والأفحَجُ: الذي في رجليهِ اعوِجاجُ.
والفَليجةُ: الشُّقَّةُ من بُيُوتِ الأعراب، قال:
تشتَّى غير مُشتمِلٍ بثـوبِ		سوى خَلِّ الفليجةِ بالخِلال
وفلجتُ الجِزيةَ القارئ، يقلح الكتب أي يكتبها، قال ابن مُقبل:
توضَّحنَ في علياء قفرٍ كأنها		صَحائِفُ فَلُّوجٍ تعرضنَ تاليا
فجل:
الفُجلُ: أرومة نباتٍ يكون لآكله جُشاءٌ خبيثٌ، وإياه عنى بقوله: وهو مُجهّز السفينة يهجو رجلاً:
أشبهُ شيءٍ بجُشاءِ الفَجلِ
ثِقلاَ على ثقلٍ وأيُّ ثِقلِ
جفل:
جَفَلتُ اللَّحمَ عن العظم، والشَّحمَ عن الجِلدِ، والطِّينَ عن الأرضِ.
والرِّيحُ تَجفِلُ السَّحاب الخفيف من الجَهام، أي تستخفُّه فتمضي به، واسمٌ ذلك السَّحابِ الجَفلُ.
وقال قائلٌ: إني لآتي البحر فأجده قد جَفلَ سمكاً كثيراً، أي ألقاهُ على السّاحلِ.
والجُفالُ من السَّحابِ ومن الكلاءِ: ما جفَّ وانطرد للرِّيحِ.
والجُفال والجُفُولُ: سرعة عَدوِ، وجَفَل الظَّليمُ، وأجفَلَ أجودُ، قال:
إذا الحرُّ جفَّل صِيرانها
وانجفل اللَّيلُ والظِّلُّ: ذهب، وانجفل القوم انجِفالاً، إذا هربوا بسرعةٍ، وانجفلتِ الشجرةُ إذا هبَّت بها ريحٌ شديدة فقعرتها والجُفالةُ من الناس: جماعةٌ جاءوا أو ذهبوا.
والجُفالُ: الشَّعرُ الكثير، قال ذو الرُمَّة:
على المَتنين مُنسدِلاً جُفالا
والجُفالُ من الصُّوفِ: ما طال وحسن ودقَّ.
يقالُ: عليه جُفالةٌ من الصُّوفِ.
والإجفيلُ: الجَبانُ. وجَفَّلَ الفَزَع الإبل تجفيلاً، فَجَفَلَت جُفُولاً، إذا شَرَدَت نادَّ، وجَفلتِ النَّعامةُ

### Türkçe

باب **الجيم** ve **اللام** ve **الفاء** onlarla birlikte
**ل ف ج**، **ج ل ف**، **ل ج ف**، **ف ل ج**، **ف ج ل**، **ج ف ل** kullanılagelenlerdir.

**لفج**:
**المُلفجُ**، Ru’ye dedi:
Ahşapları onların darlıkta ve **الإلفاجِ**’dedir
Tatlı, hoş **المِـزاج** ile ağartıldım

**جلف**:
**الجَلفُ** **الجَرف**’ten daha gizlidir ve daha şiddetli kökünden sökmedir; dersin ki: **جَلَفُ** tırnağını parmağından.
Ve bir adam, yaratılışında ve ahlâkında **جاف**’tır.
Ve bir adam **مُجَلَّفٌ**: zaman onu **جَلَّفه** (yani) malının üzerine geldiği zaman; ve **مُجَرَّفٌ** da.
Ve **الجَلائفُ**: kıtlık yıllarıdır; onun bir tanesi **جَليفة**’dir.
Ve hurmadan **الجِلفُ**: tal‘ıyla dölleyen erkek; ona **الفُحالُ** denir.
Ve **الجِلفُ**: her kap ve kap-kacak.

**لجف**:
**اللَّجفُ**: **الكناس**’ın yan tarafında ve benzerinde kazmadır; isim: **اللَّجَفُ**.
Ve **اللَّجافُ**: mağaranın üzerine taş yahut dağdan çıkıntı yapan başka bir şeyden yükselen şeydir; bazen bu kapının üstüne konulur.
Ve **اللَّجفُ** ayrıca: selin sığınağıdır; o, onun hapsediş yeridir.

**فلج**:
**الفَلَجُ**: pınardan ve benzerinden akan sudur; ve **عين فَلَجٌ** (bir pınar falac), **ماء فَلَجٌ** (bir su falac). A‘câc dedi:
Hatırladılar bir pınarı, bol suyu, **فَلَجا**
Ve dişlerde **الفَلَجُ**: **الثَّنايا** ile **الرَّباعيات** arasının ayrık olmasıdır; sahibi **أفلجُ**’dir; eğer zorla yaptırılırsa o **التَّفليجُ**’dir.
أما **الفرقُ** ise: özellikle iki **الثَّنيَّتين** arasının genişliğidir.
Ve iki ayakta **الفَلَجُ**: iki ayak arasının ayrık olmasıdır, **آجِراً**.
Ve **فَلاليجُ السَّواد**: onun köyleridir; bir tanesi **فَلُّوجَةٌ**’dir.
Ve **الفالِجُ**: iki hörgüçlü iri yük hayvanıdır; **المكرانيّةِ**’dendir. Ve **الفالِجُ**: iri bir ölçektir.
Ve **فَلَجتُ** şeyi: onu böldüm.
Ve kumarda **الفالِجُ**: kumar oynayıp kazanan kimsedir.
Ve **الفالِجُ**: insana tutan bir rüzgârdır; ondan titrer; sahibi **مَفلُوجٌ**’dur.
Ve **الفُلجُ**: çekiştiğin kimseye karşı zaferdir.
Ve **فَلَجَت** hüccetin; ve arkadaşına karşı **فلجت**.
Ve **أمرٌ مُفلَّجٌ**: düzgün değildir.
Ve **الأفلجُ**: ellerinde eğrilik olan kimsedir; ve **الأفحَجُ**: ayaklarında eğrilik olan kimsedir.
Ve **الفَليجةُ**: bedevîlerin evlerinden bir bölmedir. Dedi:
Kışı geçirir, bir elbiseye bürünmeksizin,
Sadece **الفليجة**’nin yarığını kazıklarla (tutarak).
Ve **فلجتُ الجِزيةَ القارئ**: kitapları **يقلح** eder, yani onları yazar. İbn Mukbil dedi:
Issız bir yerin yüksekliğinde belirginleştiler; sanki onlar
Okuyan birine arz olunan **فَلُّوج** sahifeleridir

**فجل**:
**الفُجلُ**: yiyenine kötü bir geğirti olan bir bitkinin köküdür; ve onunla şu sözünde kastetti: o, gemiyi donatan iken bir adamı hicvediyor:
En çok benzeyen şey **الفَجل**’in geğirtisine
Ağırlık üstüne ağırlık; ne ağırlık!

**جفل**:
**جَفَلتُ** eti kemikten, yağı deriden, çamuru yerden ayırdım.
Ve rüzgâr, **تَجفِلُ** hafif bulutu **الجَهام**’dan; yani onu hafif görür de onunla gider; o bulutun adı **الجَفلُ**’dür.
Ve bir söyleyen dedi: Ben denize gelirim de onu çok balık **جَفلَ** etmiş bulurum; yani onu sahile atmıştır.
Ve buluttan ve ottan **الجُفالُ**: kuruyup rüzgâra sürüklenen şeydir.
Ve **الجُفال** ve **الجُفُولُ**: koşunun süratidir; ve devekuşu erkeği **جَفَل** etti; ve **أجفَلَ** daha iyi koşandır. Dedi:
Sıcak onun yavrularını **جفَّل** edince
Ve gece ve gölge **انجفل** etti: gitti. Ve kavim **انجفالاً** **انجفل** etti; hızlıca kaçtıkları zaman. Ve ağaç, şiddetli bir rüzgâr onunla estiğinde ve onu kökünden söktüğünde **انجفلت** olur. Ve insanlardan **الجُفالةُ**: gelen yahut giden bir topluluktur.
Ve **الجُفالُ**: çok saçtır. Zü’r-Rumme dedi:
İki sırtın üzerinde salınmış, **جُفالا**
Ve yünden **الجُفالُ**: uzayan, güzelleşen ve incelen şeydir.
Denir ki: onun üzerinde yünden bir **جُفالةٌ** vardır.
Ve **الإجفيلُ**: korkaktır. Ve korku develeri **تجفيلاً** **جَفَّلَ** etti; böylece **جُفُولاً** **فَجَفَلَت**; ürküp kaçtıkları zaman. Ve devekuşu **جَفلتِ** …
