# جلج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%84%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جلج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جلج

الجَلَجُ: القَلَقُ والاضطراب. والجَلَجُ: رؤوس الناس، واحدها جَلَجَةٌ بالتحريك، وهي الجُمْجُمَةُ والرأْسُ. وفي الحديث: أَنه قيل للنبي، صلى الله عليه وسلم، لما أُنزلت: إِنَّا فَتَحْنا لك فَتْحاً مُبيناً ليَغْفِرَ لك اللهُ ما تَقَدَّمَ من ذَنْبِكَ وما تَأَخَّرَ؛ هذا برسول الله، صلى الله عليه وسلم، وبقينا نحن في جَلَجٍ، لا نَدْري ما يُصْنَعُ بنا؛ قال أَبو حاتم: سأَلت الأَصمعي عنه فلم يعرفه. قال الأَزهري روى أَبو العباس عن ابن الأَعرابي وعن عمرو عن أَبيه: الجَلَجُ رؤوس الناس، واحدها جَلَجَةٌ. قال الأَزهري: فالمعنى إِنا بقينا في عدد رؤوس كثيرة من المسلمين؛ وقال ابن قتيبة: معناه وبقينا نحن في عدد من أَمثالنا من المسلمين لا ندري ما يُصنع بنا. وقيل: الجَلَجُ، في لغة أَهل اليمامة، حَبابُ الماء، كأَنه يريد تركنا في أَمرٍ ضَيِّقٍ كضيق الحَبَابِ. وفي حديث أَسلم: أَن المغيرة بن شعبة تكنى بأَبي عيسى؛ فقال له عمر: أَما يكفيك أَن تكنى بأَبي عبد الله؟ فقال: إِن رسول الله، صلى الله عليه وسلم، كناني بأَبي عيسى، فقال: إِن رسول الله، صلى الله عليه وسلم، قد غفر الله له ما تقدم من ذنبه وما تأَخر، وإِنا بعد في جَلَجِنا، فلم يزل يكنى بأَبي عبد الله حتى هلك. وكتب عمر، رضي الله عنه، إِلى عامله على مصر: أَن خُذْ من كلِّ جَلَجَةٍ من القبط كذا وكذا. وقال بعضهم: الجَلَجُ جماجم الناس؛ أَراد مِن كل رأْس. ويقال: على كلِّ جَلَجَةٍ كذا، والجمع جَلَجٌ.

### Türkçe

**الجَلَجُ**: kaygı ve çalkantı. Ve **الجَلَجُ**: insanların başları; onun teki, harekeli olarak **جَلَجَةٌ**’dir; o da **الجُمْجُمَةُ** ve baştır. Ve hadiste: Peygambere, sallallahu aleyhi ve sellem, şu indirildiğinde denildiği rivayet edilmiştir: **إِنَّا فَتَحْنا لك فَتْحاً مُبيناً لِيَغْفِرَ لك اللهُ ما تَقَدَّمَ من ذَنْبِكَ وما تَأَخَّرَ**; “Bu, Allah’ın Resulü içindir, sallallahu aleyhi ve sellem; biz ise **جَلَجٍ** içinde kaldık, bize ne yapılacağını bilmiyoruz”; Ebû Hâtim dedi: Onu **الأَصمعي**’ye sordum da onu bilmedi. **الأَزهري** dedi: Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den ve ‘Amr’dan, o da babasından rivayet etti: **الجَلَجُ** insanların başlarıdır; onun teki **جَلَجَةٌ**’dir. **الأَزهري** dedi: Öyleyse anlam, “Biz Müslümanlardan çok sayıda başın sayısı içinde kaldık”tır; İbn Kuteybe dedi: Anlamı, “Biz Müslümanlardan bizim benzerlerimizden bir sayı içinde kaldık; bize ne yapılacağını bilmiyoruz”dur. Ve denildi: **الجَلَجُ**, Yemâme ehlinin dilinde, suyun kabarcıklarıdır; sanki “Bizi, kabarcığın darlığı gibi dar bir işte bıraktı” demek istiyor. Ve Eslem hadîsinde: Muğîre b. Şu‘be’nin künyesi Ebû ‘Îsâ idi; Ömer ona dedi: “Ebû ‘Abdullah diye künyelenmen sana yetmez mi?” O dedi: “Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem, beni Ebû ‘Îsâ diye künyelendirdi.” O dedi: “Resûlullah’a, sallallahu aleyhi ve sellem, Allah onun günahından öne geçenini de sona kalanını da bağışlamıştır; biz ise hâlâ **جَلَجِنا** içindeyiz.” Böylece helâk oluncaya kadar Ebû ‘Abdullah diye künyelenmeye devam etti. Ve Ömer, radıyallahu anh, Mısır üzerindeki âmiline yazdı: “Kıptîlerden her **جَلَجَةٍ**’den şu kadar ve şu kadar al.” Bazıları dedi: **الجَلَجُ** insanların kafataslarıdır; “her baştan”ı kastetti. Ve denilir: “Her **جَلَجَةٍ** üzerine şu kadar”; çoğulu **جَلَجٌ**’dur.
