# جلد — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%84%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: جلد

جَلَدَهُ
1 جَلَدَهُ جلد جلده جلدة , (S, A, Mgh, &c.,) aor. جَلِدَ , (Msb, K,) inf. n. جَلْدٌ, (S, Mgh, Msb,) He hit, or hurt, his skin; (S, K;) like as you say, رَأَسَهُ, and بَطَنَهُ: (S:) he beat his skin: (Mgh:) he beat him; namely, a criminal: (Msb:) he struck him with a whip, and with a sword: (TA:) he flogged him (A, K) with a whip, (K,) or with whips: (A:) جَلَدْتُ is sometimes written and pronounced جَلَدُّ. (MF on the letter د.) You say, جَلَدَهُ الحَدَّ, inf. n. as above, He inflicted upon him the flogging ordained by the law. (S, L.) ― -b2- جَلَدَتِ الحَيَّةُ The serpent bit: (K:) or, accord. to some, one says of the serpent called أَسْوَدُ, specially, يَجْلِدُ بِذَنَبِهِ [it strikes with its tail]. (TA.) ― -b3- جَلَدَ جَارِيَتَهُ, (K,) aor. and inf. n. as above, (TA,) (tropical:) He lay with his young woman, or female slave. (K, TA.) [Hence,] جَلَدَ عُمَيْرَةَ [(assumed tropical:) i. q. نَكَحَ اليَدَ], a metonymical phrase: جَلْدُ عُمَيْرَةَ meaning الخَضْخَضَةُ, and الاِسْتِمْنَآءُ بِاليَدِ, also termed التَّدْلِيلُ, and الاِعْتِمَارُ: the similar act of a woman is termed الاـِلْطَافُ. (Har p. 572.) ― -b4- جَلَدَ بِهِ الأَرْضَ He smote the ground with him; (TA;) he threw him down prostrate on the ground. (A, TA.) And جُلِدَ بِهِ He fell down (K, TA) upon the ground by reason of much sleepiness; as also جُلِدَ بِهِ نُوْمًا. (TA.) كُنْتُ أَتَشَدَّدُ فَيُجْلَدُ بِى, in a trad., means [I used to exert my strength, or energy, but] sleep would overcome me so that I fell down. (L.) ― -b5- جَلَدَهُ عَلَى الأَمْرِ (tropical:) He compelled him against his will to do the thing. (A, K.) ― -b6- يُجْلَدُ بِكُلِّ خَيْرٍ (or, as related by AHلt, يجلذ, with ذ, TA) (tropical:) He is imagined to possess every good quality. (A, K.) But the saying of EshShلfi'ee كَانَ مُجَالِدٌ يُجْلَدُ means (assumed tropical:) Mujلlid used to be pronounced a liar, (K, TA,) or suspected and accused of lying. (TA.) -A2- جُلِدَتِ الأَرْضُ, (S, L, Msb,) the verb being in the pass. form, (Msb,) or جَلِدَت, (A, K,) a verb of the same form as فَرِحَ; (K;) [or both may be correct, like ضُرِبَت and ضَرِبَت in the same sense;] and ↓ أَجْلَدَت; (K;) [but this last I believe to be a mistake for أُجْلِدَت, like أُضْرِبَت;] The land was, or became, affected or smitten, by hoar-frost, or rime. (S, A, L, Msb, K.) And جلد البَقْلُ [in the TA جَلِدَ] The herbs, or leguminous plants, were, or became, affected, or smitten, thereby. (L, TA.) And ↓ أُجْلِدُوا They (men) were, or became, affected, or smitten, thereby. (L, K.) -A3- جَلُدَ, aor. جَلُدَ , inf. n. جَلَادَةٌ and جُلُودَةٌ and جَلَدٌ (or this last is a simple subst., L) and مَجْلُودٌ, (an inf. n. like مَحْلُوفٌ and مَعْقُولٌ, (S, or from تَجَلَّدَ, M in art. عسر,) He (a man, S, L) was, or became, hardy, strong, sturdy, (S, * L, K, *) and enduring, or patient. (L.)

جلّد
2 جلّد جلد , (IAar, T, S, Mgh,) inf. n. تَجْلِيدٌ, (T, S, Mgh, K,) He skinned a camel (IAar, T, S, Mgh, K) that had been slaughtered: (S, K:) one seldom uses سَلَخَ thus [in relation to a camel]. (S.) ― -b2- Also He covered a thing with skin; as, for instance, a pair of socks, or stockings: (Mgh:) and in like manner, [he bound] a book: (A, K: *) and he clad a young camel in the skin of another young camel: (L: [see جَلَدٌ:]) thus the verb bears two contr. significations. (Mgh.) -A2- [He ordered to be flogged. (Freytag's Lex.: but without any indication of an authority.)] -A3- [He, or it, rendered a man hardy, strong, sturdy, and enduring, or patient: so in the present day.]

جالدهُ
3 جالدهُ جالد جالده جالدة He contended with him in fight, whether the fight were with swords or not. (A in art. طرد.) You say, جالدهُ بِالسَّيْفِ, (L,) inf. n. مُجَالَدَةٌ (S, A, L) and جِلَادٌ, (A, L,) He contended with him in fight with the sword. (S, * A, L.) And جَالَدُوهُمْ بِالسُّيُوفِ They contended with them in fight with swords. (A.) And جالدوا بِالسُّيُوفِ, (K, TA,) and ↓ تجالدوا (S, A, L, and so in the CK instead of جالدوا) بالسيوف, (S,) and ↓ اجتلدوا, (S, A, L,) They contended, one with another, in fight with swords. (S, A, * L, K.) ― -b2- [See also حَاضَرَهُ.]

اجلدهُ اـِلَيْهِ
4 اجلدهُ اـِلَيْهِ اجلده اليه اجلده الية (assumed tropical:) He constrained, compelled, or necessitated, him to have recourse to, or betake himself to, him, or it: (so in some copies of the K:) or he made him to stand in need of, or to want, him, or it. (AA, L, and so in some copies of the K and in the TA.) -A2- أَجْلَدَتِ الأَرْضُ [or أُجْلِدَت]: and أُجْلِدُوا: see 1.

تجلّد
5 تجلّد أجلد جلد تجلد He affected hardiness, strength, sturdiness, and endurance, or patience; constrained himself to behave with hardiness, &c. (S, * A, * L, K. *) So in the phrase تجلّد لِلشَّامِتِينَ [He constrained himself to behave with hardiness, &c., to those who rejoiced at his misfortune]. (A, TA.) In the phrase تجلّد عَنْهُ [He constrained himself to endure with hardiness and patience the loss, or want, of him, or it], the verb is made trans. by means of عن because it implies the meaning of تَصَبَّرَ. (L.) ― -b2- Also He feigned, or made a show of, hardiness, strength, sturdiness, and endurance, or patience. (L.)

6 تَجَاْلَدَ see 3.

8 اـِجْتَلَدَ see 3. -A2- اجتلد الاـِنَآءَ, (AZ, TA,) or مَافِى الاـِنَآءِ, (K,) He drank all that was in the vessel; (AZ, K, TA;) as also احتلد. (AZ, TA.)

جَلْدٌ
جَلْدٌ جلد (sometimes pronounced جَضْدٌ, S) and ↓ جَلِيدٌ, (applied to a man, S, A, Mgh,) Hardy, strong, sturdy, (S, * A, * L, K, *) and enduring, or patient: (L:) not بَلِيد [q. v.]: (Mgh:) pl. [of either] جُلْدٌ, (S, L, K,) or جُلُدٌ, (so in some copies of the K,) and جُلَدَآءُ and أَجْلَادٌ [a pl. of pauc.] (S, L, K) and جِلَادٌ. (K.) And [the fem.] جَلْدَةٌ A hardy and strong she-camel; strong to labour and to journey; that heeds not the cold: and also swift: pl. جَلْدَاتٌ: (L:) and a she-camel that yields a copious flow of milk: (Th, TA:) sing. of جِلَادٌ, (S,) which signifies she-camels abounding with milk; as also مَجَالِيدُ, (K,) pl. of ↓ مِجْلَادٌ; (TA;) or she-camels having neither milk nor young: (K:) [see also جَلَدٌ:] or she-camels that yield the most greasy, or unctuous, sort of milk: and so the sing., جلدة, applied to a ewe or a she-goat. (S.) جِلَادٌ (pl. of جَلْدَةٌ, TA) is also applied to palm-trees, meaning Large, hard, hardy, or strong: (S, K, TA:) or such as are not affected by drought. (TA.) And تَمْرَةٌ جَلْدَةٌ signifies A tough-skinned, excellent, date; as also ↓ جِلْدَةٌ: and a hard, compact, date. (L.)

جِلْدٌ
جِلْدٌ جلد , (S, Msb, K, &c.,) the only form of the word mentioned by the generality of the lexicographers; (TA;) occurring at the end of a verse with kesr to the second as well as the first letter, ↓ جِلِدٌ, agreeably with a license allowed to a poet in such a case, to give to a quiescent letter in a rhyme the same vowel as that which the preceding letter has; (S;) and ↓ جَلَدٌ, (IAar, S, K,) like شِبْهٌ and شَبَهٌ, and مِثْلٌ and مَثَلٌ; but this is said by ISk to be unknown; (S;) The skin of any animal; (K;) the integument of the body and limbs of an animal: (Az, Msb:) or the exterior of the بَشَرَةٌ [or upper skin] of an animal: (Msb: [but this is a strange explanation:]) pl. جُلُودٌ (S, Msb, K) and (sometimes, Msb) أَجْلَادٌ [a pl. of pauc.]. (Msb, K.) ― -b2- [The pl.] أَجْلَادٌ signifies also, and ↓ تَجَالِيدُ likewise, The body and limbs (S, A, L) of a man; (S;) the whole person, or body and limbs, of a human being; (L, K;) and his self: (L:) so called because enclosed by the skin: pl. of the former, أَجَالِدُ. (L.) You say, مَا أَشْبَهَ أَجْلَادَهُ بِأَجْلَادِ أَبِيهِ How like are his person and body to the person and body of his father! (L.) And فُلَانٌ عَظِيمُ الأَجْلَادِ and ↓ التَّجَالِيدِ (A, L) Such a one is large and strong (L) in respect of the body and limbs. (A, L.) And رُدُّوا الأَيْمَانَ عَلَى أَجْلَادِهِمْ Repeat ye the oaths to the persons, themselves: occurring in a trad.: said on the occasion of a man's entering among others of whom an oath had been demanded. (L.) ― -b3- الجِلْدُ also signifies (assumed tropical:) The penis. (Fr, L, K: but in the CK, in this sense, it is written الجَلْدُ.) Agreeably with this explanation, its pl. جُلُود is said by Fr to be used in the Kur xli. 20: (L:) or as meaning the pudenda: (L, K:) but ISd holds that this word there means the skins, with which, as in manual operations, acts of disobedience are performed. (L.)

جَلَدٌ
جَلَدٌ جلد : see جِلْدٌ. ― -b2- Also The skin of a camel, or other beast, with which another beast is clothed: (L:) the skin of a young camel, which (being stripped off, S) is put over the body of another young camel, in order that the mother of the skinned young one (smelling it, S) may conceive an affection for it [and suckle it]: (S, K:) or the skin of a young camel, which is stuffed with panic grass (ثُمَام), (K, TA,) or some other plant, (TA,) and put before a she-camel, in order that she may be induced thereby to affect that which is not her young one [and so yield her milk], (K, TA,) or, to affect the young one of another. (L, TA.) -A2- A ewe or she-goat whose young one dies at the time of her bringing it forth; as also ↓ جَلَدَةٌ: pl. [of the former] جِلَادٌ and [of the latter] جَلَدَاتٌ. (TA.) ― -b2- Also, [as a coll. gen. n.,] Great she-camels, having neither young ones nor milk; n. un. with ة: (S:) [see also جَلْدٌ:] or great camels, among which are no little ones; (K;) n. un. with ة: (TA:) and (app. as a quasipl. n., TA) sheep or goats, and camels, having neither young ones nor milk; (K;) app. meaning having no little ones to which they give such: (Mohammad Ibn-El-Mukarram, TA:) or she-camels having no young ones with them, so that they endure patiently the heat and cold: (Fr, TA:) or she-camels having no milk, and the young ones of which have gone away from them; including what are called بَنَاتُ اللَّبُونِ, and such as are above these in age; and also such as are called مَخَاصٌ, and عِشَارٌ, and حِيَالٌ; but when they have given birth to their young, they cease to be termed جَلَدٌ, and are called عِشَارٌ, and لِقَاحٌ: the pl. is أَجْلَادٌ and [pl. pl.] أَجَالِيدُ. (Az, TA.) -A3- Hard ground; as also ↓ أَجْلَدُ: (S:) or hard and level ground; as also ↓ جَلَدَةٌ: (K:) or level but rough ground; (L;) as also ↓ أَجْلَدُ: (TA:) pl. (of the former, TA) أَجْلَادٌ and (of the latter, TA) أَجَالِدُ. (S, TA.) You also say أَرْضٌ جَلَدٌ, with fet-h to the ل; (AHn, TA;) and ↓ جَلْدَةٌ, with a quiescent ل; (Lth, AHn, TA;) and ارض ↓ جَلَدَةٌ also; and مَكَانٌ جَلَدٌ. (Lth, TA.) -A4- Also, as a subst. or an inf. n., (L, [see جَلُدَ,]) Hardiness, strength, sturdiness, (S, * A, * L, K, *) and endurance, or patience. (T.)

جِلِدٌ
جِلِدٌ جلد : see جِلْدٌ.

جَلْدَةٌ
جَلْدَةٌ جلد جلده جلدة : see جَلَدٌ.

جِلْدَةٌ
جِلْدَةٌ جلد جلده جلدة a more particular term than جِلْدٌ; (S, L;) signifying A piece, or portion, of skin. (L.) ― -b2- One says also جِلْدَةُ العَيْنِ [app. meaning The eyelid]. (TA.) ― -b3- And قَوْمٌ مِنْ جِلْدَتِنَا A people, or company of men, of ourselves, and of our kinsfolk. (TA.) -A2- See also جَلْدٌ.

جَلَدَةٌ
جَلَدَةٌ جلد جلده جلدة : see جَلَدٌ, in three places.

جَلِيدٌ
جَلِيدٌ جليد A woman flogged with a whip; as also with ة: pl. جَلْدَى and جَلَائِدُ: (Lh, L:) the former pl. thought by ISd to be of the former sing.; and the latter, of the latter. (L.) -A2- Hoarfrost, or rime; i. e. dew that falls (S, A, K) from the sky (S) upon the ground (S, A, K) and congeals; (S, K;) also called ضَرِيبٌ and سَقِيطٌ; (S;) like صَقِيعٌ. (Msb.) ― -b2- Congealed, or frozen, water; ice. (TA.) -A3- See also جَلْدٌ.

جُلَيْدَةٌ
جُلَيْدَةٌ جليد جليده جليدة [dim. of جِلْدَةٌ] One of the طَبَقَات [coats, or tunics,] of the eye. (TA.)

جُلُودِىٌّ
جُلُودِىٌّ جلود جلودى جلودي جلوديي [A dealer in skins;] a rel. n. from جُلُودٌ, pl. of جِلْدٌ. (TA.)

جَلَّادٌ
جَلَّادٌ جلاد One whose office it is to flog others with a whip. (Mgh.) [In the present day, An executioner, in a general sense.]

أَجْلَدُ
أَجْلَدُ ذ : see جَلَدٌ, in two places.

تَجَالِيدُ
تَجَالِيدُ تجاليد : see جِلْدٌ, in two places.

مِجْلَدٌ
مِجْلَدٌ مجلد A piece of skin which a wailing woman holds in her hand, and with which she slaps (S, K) her face (S) or her cheek: (K:) pl. مَجَالِيدُ; (Kr, K;) or, as ISd thinks, this is pl. of ↓ مِجْلَادٌ [as syn. with مِجْلَدٌ], for مِفْعَلٌ and مِفْعَالٌ are often interchangeable as measures of words of this kind. (TA.)

مُجَلَّدٌ
مُجَلَّدٌ مجلد Covered with skin: thus applied to a pair of socks, or stockings, meaning having skin put upon the upper and lower parts. (Mgh.) [A book, or portion of a book, bound: ― -b2- and hence, A volume: pl. مُجَلَّدَاتٌ.] ― -b3- A bone covered only by the skin; having nothing remaining on it but the skin. (K.) -A2- A horse [rendered hardy and enduring;] that is not frightened by, (K,) or not impatient at, (S, and so in some copies of the K,) being beaten (S, K) with the whip. (TA.) -A3- A certain quantity of a burden, or load, of known measure and weight; (K;) six hundred pounds' weight. (IAar, TA in art. بهر.)

مُجَلِّدٌ
مُجَلِّدٌ مجلد One who binds books, or covers them with skin. (K.)

مِجْلَادٌ
مِجْلَادٌ مجلاد : see مِجْلَدٌ: -A2- and see also جَلْدٌ.

مَجْلُودٌ
مَجْلُودٌ مجلود [Having his skin hit, hurt, or beaten: flogged: &c. : see also جَلِيدٌ]. -A2- أَرْضٌ مَجْلُودَةٌ Land affected, or smitten, by hoar-frost, or rime. (S, A, L, Msb, K.) -A3- مَجْلُودٌ is also an inf. n. of جَلُدَ [q. v.]. (S, L, K.)

مُجْتَلَدٌ
مُجْتَلَدٌ مجتلد A place of contending in fight with swords. (L from a trad.)

### Türkçe

**جَلَدَهُ**
1 **جَلَدَهُ** جلد جلده جلدة, (S, A, Mgh, &c.,) muzâri‘i **جَلِدَ**, (Msb, K,) mastarı **جَلْدٌ**, (S, Mgh, Msb,) Onun derisine vurdu, yahut derisini incitti; (S, K;) tıpkı senin **رَأَسَهُ** ve **بَطَنَهُ** dediğin gibi: (S:) onun derisini dövdü: (Mgh:) onu dövdü; yani bir suçluyu: (Msb:) onu kamçı ile ve kılıç ile vurdu: (TA:) onu (A, K) kamçı ile, (K,) yahut kamçılarla kırbaçladı: (A:) **جَلَدْتُ** bazen **جَلَدُّ** diye yazılır ve telaffuz edilir. (MF **الدال** harfi üzerine.) Şöyle dersin: **جَلَدَهُ الحَدَّ**, mastarı yukarıdaki gibi, Ona şer‘îce takdir edilmiş kırbaçlamayı uyguladı. (S, L.) ― -b2- **جَلَدَتِ الحَيَّةُ** Yılan ısırdı: (K:) yahut bazılarına göre, özellikle **أَسْوَدُ** denilen yılan hakkında, **يَجْلِدُ بِذَنَبِهِ** [kuyruğuyla vurur] denir. (TA.) ― -b3- **جَلَدَ جَارِيَتَهُ**, (K,) muzâri‘i ve mastarı yukarıdaki gibi, (TA,) (mecaz:) Genç kadınıyla, yahut cariyesiyle yattı. (K, TA.) [Bundan dolayı,] **جَلَدَ عُمَيْرَةَ** [(varsayılan mecaz:) **نَكَحَ اليَدَ** ile aynı], kinayeli bir ibaredir: **جَلْدُ عُمَيْرَةَ** demek **الخَضْخَضَةُ** ve **الاِسْتِمْنَآءُ بِاليَدِ** demektir; buna **التَّدْلِيلُ** ve **الاِعْتِمَارُ** da denir: kadının benzeri fiiline **الاـِلْطَافُ** denir. (Har s. 572.) ― -b4- **جَلَدَ بِهِ الأَرْضَ** Onunla yere vurdu; (TA;) onu yerde yüzükoyun serdi. (A, TA.) Ve **جُلِدَ بِهِ** Çok uykululuk sebebiyle yere düştü; (K, TA) bunun gibi **جُلِدَ بِهِ نُوْمًا** da. (TA.) Bir hadiste **كُنْتُ أَتَشَدَّدُ فَيُجْلَدُ بِى** demek, [Gücümü, yahut gayretimi sarf ederdim; fakat] uyku bana galip gelir de düşerdim, demektir. (L.) ― -b5- **جَلَدَهُ عَلَى الأَمْرِ** (mecaz:) Onu istemediği hâlde o işi yapmaya zorladı. (A, K.) ― -b6- **يُجْلَدُ بِكُلِّ خَيْرٍ** (yahut AHlṭ’nin rivayet ettiği üzere **يجلذ**, **الذال** ile, TA) (mecaz:) Her hayrı kendinde toplamış diye tasavvur edilir. (A, K.) Fakat EshShâfi‘î’nin **كَانَ مُجَالِدٌ يُجْلَدُ** sözü (varsayılan mecaz:) Mujâlid’in yalancı diye anılır olduğu, (K, TA,) yahut yalanla itham edilip şüphe altında bulunduğu demektir. (TA.)

-A2- **جُلِدَتِ الأَرْضُ**, (S, L, Msb,) fiil meçhul sigada olmak üzere, (Msb,) yahut **جَلِدَت**, (A, K,) **فَرِحَ** vezninde bir fiil; (K;) [yahut ikisi de aynı mânada doğru olabilir; tıpkı **ضُرِبَت** ve **ضَرِبَت** gibi;] ve ↓ **أَجْلَدَت**; (K;) [fakat bu sonuncusunun, **أُجْلِدَت** için bir hata olduğuna inanıyorum; **أُضْرِبَت** gibi;] Arazi kırağıdan, yahut çiğ kırağısından etkilenmiş, yahut onunla vurulmuş oldu. (S, A, L, Msb, K.) Ve **جلد البَقْلُ** [TA’da **جَلِدَ**] Otlar, yahut baklagil bitkileri, bununla etkilenmiş, yahut onunla vurulmuş oldu. (L, TA.) Ve ↓ **أُجْلِدُوا** Onlar (insanlar) bununla etkilenmiş, yahut onunla vurulmuş oldu. (L, K.)

-A3- **جَلُدَ**, muzâri‘i **جَلُدَ**, mastarı **جَلَادَةٌ** ve **جُلُودَةٌ** ve **جَلَدٌ** (yahut bu sonuncusu yalın bir isimdir, L) ve **مَجْلُودٌ**, (**مَحْلُوفٌ** ve **مَعْقُولٌ** gibi bir mastar, (S, yahut **تَجَلَّدَ**’dan, M, **عسر** maddesinde,) O (bir adam, S, L) dayanıklı, güçlü, sağlam yapılı, (S, L, K,) ve tahammüllü, yahut sabırlı oldu. (L.)

**جلّد**
2 **جلّد** جلد, (IAar, T, S, Mgh,) mastarı **تَجْلِيدٌ**, (T, S, Mgh, K,) Kesilmiş bir deveyi yüzdü: (S, K:) bu şekilde **سَلَخَ** pek az kullanılır [deve hakkında]. (S.) ― -b2- Ayrıca bir şeyi deriyle kapladı; meselâ bir çift çorap: (Mgh:) ve aynı şekilde, bir kitabı [ciltledi]: (A, K: *) ve bir yavru deveyi başka bir yavru devenin derisine giydirdi: (L: [**جَلَدٌ**’e bak:]) böylece fiil iki zıt mânayı taşır. (Mgh.) -A2- [Kırbaçlanmasını emretti. (Freytag’ın Lex’i: fakat bir kaynak işareti olmaksızın.)] -A3- [O, yahut o şey, bir adamı dayanıklı, güçlü, sağlam yapılı ve tahammüllü, yahut sabırlı kıldı: günümüzde böyledir.]

**جالدهُ**
3 **جالدهُ** جالد جالده جالدة Onunla dövüşte çarpıştı; dövüş ister kılıçlarla olsun ister olmasın. (A, **طرد** maddesinde.) Şöyle dersin: **جالدهُ بِالسَّيْفِ**, (L,) mastarı **مُجَالَدَةٌ** (S, A, L) ve **جِلَادٌ**, (A, L,) Onunla kılıçla dövüşte çarpıştı. (S, A, L.) Ve **جَالَدُوهُمْ بِالسُّيُوفِ** Onlarla kılıçlarla dövüşte çarpıştılar. (A.) Ve **جالدوا بِالسُّيُوفِ**, (K, TA,) ve ↓ **تجالدوا** (S, A, L, ve CK’de **جالدوا** yerine böyledir) بالسيوف, (S,) ve ↓ **اجتلدوا**, (S, A, L,) Kılıçlarla dövüşte birbirleriyle çarpıştılar. (S, A, L, K.) ― -b2- [Ayrıca **حَاضَرَهُ**’a da bak.]

**اجلدهُ اـِلَيْهِ**
4 **اجلدهُ اـِلَيْهِ** اجلده اليه اجلده الية (varsayılan mecaz:) Onu, ona yahut ona (şeye) başvurmaya, yahut ona yönelmeye zorladı: (K’nın bazı nüshalarında böyledir:) yahut onu, ona yahut ona (şeye) muhtaç kıldı. (AA, L, ve K’nın bazı nüshalarında ve TA’da böyledir.) -A2- **أَجْلَدَتِ الأَرْضُ** [yahut **أُجْلِدَت**]: ve **أُجْلِدُوا**: 1’e bak.

**تجلّد**
5 **تجلّد** أجلد جلد تجلد Dayanıklılık, güç, sağlamlık ve tahammül, yahut sabır gösterir gibi yaptı; kendini dayanıklı davranmaya zorladı, vb. (S, A, L, K.) **تجلّد لِلشَّامِتِينَ** ibaresinde böyledir [Musibetine sevinenlere karşı kendini dayanıklı davranmaya zorladı]. (A, TA.) **تجلّد عَنْهُ** ibaresinde [Onun, yahut onun (şeyin) yokluğuna dayanıklılık ve sabırla katlanmaya kendini zorladı], fiil **تَصَبَّرَ** mânasını içerdiği için **عن** vasıtasıyla müteaddî kılınmıştır. (L.) ― -b2- Ayrıca dayanıklılık, güç, sağlamlık ve tahammül, yahut sabır gösterisi yaptı. (L.)

6 **تَجَاْلَدَ** 3’e bak.

8 **اـِجْتَلَدَ** 3’e bak. -A2- **اجتلد الاـِنَآءَ**, (AZ, TA,) yahut **مَافِى الاـِنَآءِ**, (K,) Kabın içindekinin hepsini içti; (AZ, K, TA;) bunun gibi **احتلد** de. (AZ, TA.)

**جَلْدٌ**
**جَلْدٌ** جلد (bazen **جَضْدٌ** diye telaffuz edilir, S) ve ↓ **جَلِيدٌ**, (bir adama nispetle, S, A, Mgh,) Dayanıklı, güçlü, sağlam yapılı, (S, A, L, K,) ve tahammüllü, yahut sabırlı: (L:) **بَلِيد** değil: (Mgh:) çoğulu [ikisinin de] **جُلْدٌ**, (S, L, K,) yahut **جُلُدٌ**, (K’nın bazı nüshalarında böyledir,) ve **جُلَدَآءُ** ve **أَجْلَادٌ** [azlık çoğulu] (S, L, K) ve **جِلَادٌ**. (K.) Ve [müennesi] **جَلْدَةٌ** Dayanıklı ve güçlü bir dişi deve; işe ve yolculuğa güçlü; soğuğa aldırmayan: ayrıca hızlı: çoğulu **جَلْدَاتٌ**: (L:) ve bol süt veren bir dişi deve: (Th, TA:) **جِلَادٌ**’ın tekilidir, (S,) ki bu, sütü bol dişi develer demektir; bunun gibi **مَجَالِيدُ** da, (K,) ↓ **مِجْلَادٌ**’ın çoğuludur; (TA;) yahut ne sütü ne yavrusu olan dişi develer: (K:) [ayrıca **جَلَدٌ**’e bak:] yahut en yağlı, en kaygan türden süt veren dişi develer: ve tekil de böyledir; **جلدة**, koyun yahut keçi için kullanılır. (S.) **جِلَادٌ** (TA’da **جَلْدَةٌ**’nin çoğulu) hurma ağaçlarına da uygulanır; mânası: Büyük, sert, dayanıklı, yahut güçlü: (S, K, TA:) yahut kuraklıktan etkilenmeyen. (TA.) Ve **تَمْرَةٌ جَلْدَةٌ** demek, Sert kabuklu, üstün nitelikli bir hurma; bunun gibi ↓ **جِلْدَةٌ** de: ve sert, sıkı dokulu bir hurma. (L.)

**جِلْدٌ**
**جِلْدٌ** جلد, (S, Msb, K, &c.,) lugatçıların çoğunluğunun zikrettiği tek şekildir; (TA;) bir beytin sonunda, birinci harf gibi ikinci harfe de kesre verilerek ↓ **جِلِدٌ** olarak vârid olur; böyle bir durumda şair için, kafiyede sâkin bir harfe, önceki harfin harekesi gibi bir hareke vermeye izin verilmesine uygun olarak; (S;) ve ↓ **جَلَدٌ**, (IAar, S, K,) **شِبْهٌ** ve **شَبَهٌ**, ve **مِثْلٌ** ve **مَثَلٌ** gibi; fakat bunun ISk tarafından bilinmez olduğu söylenmiştir; (S;) Herhangi bir hayvanın derisi; (K;) bir hayvanın beden ve uzuvlarının örtüsü: (Az, Msb:) yahut bir hayvanın **بَشَرَةٌ**’sinin [yahut üst derisinin] dışı: (Msb: [fakat bu garip bir açıklamadır:]) çoğulu **جُلُودٌ** (S, Msb, K) ve (bazen, Msb) **أَجْلَادٌ** [azlık çoğulu]. (Msb, K.) ― -b2- [Çoğul] **أَجْلَادٌ** ayrıca, ve ↓ **تَجَالِيدُ** da, Bir adamın beden ve uzuvları (S, A, L) demektir; (S;) bir insanın tüm şahsı, yahut beden ve uzuvları; (L, K;) ve onun nefsi: (L:) derinin içine alınmış olduğu için böyle adlandırılmıştır: ilkinin çoğulunun çoğulu **أَجَالِدُ**’dür. (L.) Şöyle dersin: **مَا أَشْبَهَ أَجْلَادَهُ بِأَجْلَادِ أَبِيهِ** Onun şahsı ve bedeni, babasının şahsına ve bedenine ne kadar benziyor! (L.) Ve **فُلَانٌ عَظِيمُ الأَجْلَادِ** ve ↓ **التَّجَالِيدِ** (A, L) Falan kimse beden ve uzuvlar bakımından iri ve güçlüdür. (A, L.) Ve **رُدُّوا الأَيْمَانَ عَلَى أَجْلَادِهِمْ** Yeminleri şahıslara, bizzat kendilerine iade edin: bir hadiste vârid olmuştur: yemin istenmiş kimselerin arasına bir adamın girmesi üzerine söylenmiştir. (L.) ― -b3- **الجِلْدُ** ayrıca (varsayılan mecaz:) Erkeklik organı demektir. (Fr, L, K: fakat CK’de bu mânada **الجَلْدُ** diye yazılmıştır.) Bu açıklamaya göre, çoğulu **جُلُود**’un Kur’ân xli. 20’de kullanıldığı Fr tarafından söylenir: (L:) yahut avret yerleri mânasında: (L, K:) fakat ISd, oradaki bu kelimenin, el işlerinde olduğu gibi, itaatsizlik fiillerinin kendileriyle işlendiği deriler mânasında olduğunu kabul eder. (L.)

**جَلَدٌ**
**جَلَدٌ** جلد : **جِلْدٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca, başka bir hayvanın giydirildiği deve derisi yahut başka bir hayvanın derisi: (L:) bir yavru devenin derisi; (derisi yüzülüp, S) başka bir yavru devenin bedenine geçirilir; derisi yüzülen yavrunun anası (onu koklayarak, S) ona sevgi duysun [ve emzirsin] diye: (S, K:) yahut bir yavru devenin derisi; içine **ثُمَام** (K, TA) yahut başka bir bitki (TA) doldurulur ve bir dişi devenin önüne konur; böylece onu, kendi yavrusu olmayan şeye sevk etmek [ve böylece sütünü vermek] için, (K, TA,) yahut başka birinin yavrusuna sevk etmek için. (L, TA.) -A2- Doğurduğu sırada yavrusu ölen bir koyun yahut keçi; bunun gibi ↓ **جَلَدَةٌ** de: çoğulu [birincinin] **جِلَادٌ** ve [ikincinin] **جَلَدَاتٌ**. (TA.) ― -b2- Ayrıca, [cins isim olarak,] ne yavrusu ne sütü olan iri dişi develer; tekili ة ile: (S:) [ayrıca **جَلْدٌ**’e bak:] yahut aralarında küçükleri bulunmayan iri develer; (K;) tekili ة ile: (TA:) ve (görünüşe göre çoğul-isim olarak, TA) ne yavrusu ne sütü olan koyun yahut keçiler ve develer; (K;) görünüşe göre, kendilerine süt verdikleri küçükleri olmayan demektir: (Mohammad Ibn-El-Mukarram, TA:) yahut yanlarında yavruları olmayan dişi develer; böylece sıcağa ve soğuğa sabrederler: (Fr, TA:) yahut sütü olmayan ve yavruları kendilerinden ayrılmış dişi develer; **بَنَاتُ اللَّبُونِ** denilenleri ve bunlardan yaşça büyük olanları kapsar; ayrıca **مَخَاصٌ** ve **عِشَارٌ** ve **حِيَالٌ** denilenleri de; fakat yavrularını doğurduklarında artık **جَلَدٌ** diye adlandırılmazlar; **عِشَارٌ** ve **لِقَاحٌ** diye adlandırılırlar: çoğulu **أَجْلَادٌ** ve [çoğulun çoğulu] **أَجَالِيدُ**’dür. (Az, TA.) -A3- Sert yer; bunun gibi ↓ **أَجْلَدُ**: (S:) yahut sert ve düz yer; bunun gibi ↓ **جَلَدَةٌ**: (K:) yahut düz fakat pürüzlü yer; (L;) bunun gibi ↓ **أَجْلَدُ**: (TA:) çoğulu (birincinin, TA) **أَجْلَادٌ** ve (ikincinin, TA) **أَجَالِدُ**. (S, TA.) Ayrıca **أَرْضٌ جَلَدٌ**, **ل**’ye fetha ile; (AHn, TA;) ve ↓ **جَلْدَةٌ**, **ل** sâkin; (Lth, AHn, TA;) ve ayrıca ارض ↓ **جَلَدَةٌ**; ve **مَكَانٌ جَلَدٌ** dersin. (Lth, TA.) -A4- Ayrıca, isim yahut mastar olarak, (L, [**جَلُدَ**’e bak,]) Dayanıklılık, güç, sağlamlık, (S, A, L, K,) ve tahammül, yahut sabır. (T.)

**جِلِدٌ**
**جِلِدٌ** جلد : **جِلْدٌ**’e bak.

**جَلْدَةٌ**
**جَلْدَةٌ** جلد جلده جلدة : **جَلَدٌ**’e bak.

**جِلْدَةٌ**
**جِلْدَةٌ** جلد جلده جلدة **جِلْدٌ**’den daha hususî bir terimdir; (S, L;) mânası: Deriden bir parça, yahut bir kısım. (L.) ― -b2- Ayrıca **جِلْدَةُ العَيْنِ** denir [görünüşe göre göz kapağı mânasında]. (TA.) ― -b3- Ve **قَوْمٌ مِنْ جِلْدَتِنَا** Bizden, ve akrabamızdan olan bir kavim, yahut bir topluluk. (TA.) -A2- Ayrıca **جَلْدٌ**’e de bak.

**جَلَدَةٌ**
**جَلَدَةٌ** جلد جلده جلدة : **جَلَدٌ**’e, üç yerde, bak.

**جَلِيدٌ**
**جَلِيدٌ** جليد Kamçı ile kırbaçlanmış bir kadın; bunun gibi ة ile de: çoğulu **جَلْدَى** ve **جَلَائِدُ**: (Lh, L:) birinci çoğulun, ISd’ye göre, birinci tekilin; ikincinin de, ikinci tekilin çoğulu olduğu düşünülür. (L.) -A2- Kırağı, yahut çiğ kırağısı; yani gökten (S) yere (S, A, K) düşen (S, A, K) ve donan çiy: (S, K;) buna **ضَرِيبٌ** ve **سَقِيطٌ** da denir; (S;) **صَقِيعٌ** gibidir. (Msb.) ― -b2- Donmuş su; buz. (TA.) -A3- Ayrıca **جَلْدٌ**’e bak.

**جُلَيْدَةٌ**
**جُلَيْدَةٌ** جليد جليده جليدة [**جِلْدَةٌ**’nin küçültmesi] Gözün **طَبَقَات**’ından [tabakalarından, katlarından] biri. (TA.)

**جُلُودِىٌّ**
**جُلُودِىٌّ** جلود جلودى جلودي جلوديي [Deri tüccarı;] **جُلُودٌ**’dan, **جِلْدٌ**’ün çoğulundan, nisbet ismidir. (TA.)

**جَلَّادٌ**
**جَلَّادٌ** جلاد Görevi başkalarını kamçı ile kırbaçlamak olan kimse. (Mgh.) [Günümüzde, genel mânada: cellât.]

**أَجْلَدُ**
**أَجْلَدُ** ذ : **جَلَدٌ**’e, iki yerde, bak.

**تَجَالِيدُ**
**تَجَالِيدُ** تجاليد : **جِلْدٌ**’e, iki yerde, bak.

**مِجْلَدٌ**
**مِجْلَدٌ** مجلد Ağıtçı kadının elinde tuttuğu bir deri parçası; onunla (S, K) yüzüne (S) yahut yanağına vurur: (K:) çoğulu **مَجَالِيدُ**; (Kr, K;) yahut ISd’nin düşündüğüne göre bu, ↓ **مِجْلَادٌ**’ın çoğuludur [**مِجْلَدٌ** ile eş anlamlı olarak]; zira bu tür kelimelerde **مِفْعَلٌ** ve **مِفْعَالٌ** ölçüleri çoğu kez birbirinin yerine geçer. (TA.)

**مُجَلَّدٌ**
**مُجَلَّدٌ** مجلد Deriyle kaplanmış: böylece bir çift çoraba uygulanır; mânası, üst ve alt kısımlarına deri konmuş olmasıdır. (Mgh.) [Ciltlenmiş bir kitap, yahut kitabın bir kısmı: ― -b2- ve bundan dolayı, bir cilt: çoğulu **مُجَلَّدَاتٌ**.] ― -b3- Yalnız derisiyle kaplı bir kemik; üzerinde deriden başka bir şey kalmamış. (K.) -A2- Bir at; (K,) kamçı ile dövülmekten (S, K) korkmayan, (K,) yahut buna sabırsızlanmayan. (S, ve K’nın bazı nüshalarında böyledir.) (TA.) -A3- Ölçüsü ve ağırlığı bilinen bir yük miktarı; (K;) altı yüz rıtl ağırlığı. (IAar, TA, **بهر** maddesinde.)

**مُجَلِّدٌ**
**مُجَلِّدٌ** مجلد Kitapları ciltleyen, yahut onları deriyle kaplayan kimse. (K.)

**مِجْلَادٌ**
**مِجْلَادٌ** مجلاد : **مِجْلَدٌ**’e bak: -A2- ve ayrıca **جَلْدٌ**’e de bak.

**مَجْلُودٌ**
**مَجْلُودٌ** مجلود [Derisi vurulmuş, incitilmiş, yahut dövülmüş: kırbaçlanmış: vb.: ayrıca **جَلِيدٌ**’e bak.] -A2- **أَرْضٌ مَجْلُودَةٌ** Kırağıdan, yahut çiğ kırağısından etkilenmiş, yahut onunla vurulmuş arazi. (S, A, L, Msb, K.) -A3- **مَجْلُودٌ** ayrıca **جَلُدَ**’ın mastarıdır. (S, L, K.)

**مُجْتَلَدٌ**
**مُجْتَلَدٌ** مجتلد Kılıçlarla dövüşte çarpışma yeri. (L, bir hadisten.)
