# جلعب (ج-ل-ع-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D8%B9%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%84%D8%B9%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ج - ل - ع - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D8%B9%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

جلعب:
الجَلْعَبُ: الرّجلُ الجافي الكثيرُ الشرِّ، ويقال: بل هو الجَلَعْبَى
جِلفاً جَلَعْبَى ذا جَلَب
ويقال: بل هو الجَلَعباء، والمرأةُ جَلَعْباة، وهما من الإبِلِ: ما طال في هَوَجٍ وعَجْرفيَّة. والمُجْلَعِبُّ: المُسْتَعْجِلُ الماضي، وهو من نَعتِ رجل السَّوء، قال:
مُجْلَعِبّاً بينَ راوُوقٍ ودَنّ

##### Türkçe

جلعب:
**الجَلْعَبُ**: kaba, şerri çok olan adam; ve denilir: bilakis o **الجَلَعْبَى**’dır.
**جِلفاً جَلَعْبَى ذا جَلَب**
Ve denilir: bilakis o **الجَلَعباء**’dır; kadın ise **جَلَعْباة**’dır; ve ikisi de develerden: huysuzluk ve kabalık içinde uzun olan şeydir. Ve **المُجْلَعِبُّ**: acele eden, geçip giden (kimse)dir; ve o, kötü adamın sıfatındandır; dedi ki:
**مُجْلَعِبّاً بينَ راوُوقٍ ودَنّ**

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D8%B9%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الأصمعي: اجْلعَبَّ الرجلُ اجلعباباً، إذا اضطجع وامتدَّ وانبسط. واجلعَبَّ في السَير، إذا مضى وجدَّ. وسيلٌ مُجْلَعِبٌّ، أي كثير.
ورجلٌ جَلَعْبى العينِ، أي شديد البصر. والجَلَعْباةُ: الناقة الشديدة.

##### Türkçe

الأصمعي: **اجْلعَبَّ** adam **اجلعباباً** (yaptı), (bu) uzanıp yatınca, uzayıp yayıldığında. Ve yürüyüşte **اجلعَبَّ**, (bu) gidip ciddiyetle sürdürdüğünde. Ve **سيلٌ مُجْلَعِبٌّ**, yani çok (olan).

Ve **رجلٌ جَلَعْبى العينِ**, yani görmesi şiddetli (olan). Ve **الجَلَعْباةُ**: şiddetli (olan) dişi deve.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D8%B9%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الجَلْعَبُ والجَلَعْباءُ والجَلَعْبَى والجَلْعابةُ كلُّه: الرَّجُل الجافي الكثِيرُ الشرِّ. وأَنشد الأَزهريُّ: جِلْفاً جَلَعْبَى ذا جَلَبْ
والأُنثى جَلَعْباةٌ، بالهاءِ. قال ابن سيده: وهي من الإِبل ما طالَ في هَوَجٍ وعَجْرَفِيَّةٍ. ابن الأَعرابي: اجْرَعَنَّ وارْجَعَنَّ واجْرَعَبَّ واجْلَعَبَّ الرَّجُلُ اجْلِعْباباً إِذا صُرِعَ وامْتَدَّ على وجهِ الأَرض. وقيل: إِذا اضْطَجَعَ وامْتَدَّ وانْبَسَطَ.
الأَزهري: الـمُجْلَعِبُّ: الـمَصْرُوع إِما مَيِّتاً وإِما صَرَعاً شديداً. والـمُجْلَعِبُّ: الـمُسْتَعْجِلُ الماضي. قال: والـمُجْلَعِبُّ أَيضاً من نَعْتِ الرجل الشِّرِّيرِ. وأَنشد: مُجْلَعِبّاً بين راووقٍ ودَنْ
\<ص:275>
قال ابن سيده: الـمُجْلَعِبُّ: الماضي الشِّرِّيرُ، والـمُجْلَعِبُّ: الـمُضْطَجِعُ، فهو ضِدٌّ. الأَزهري: الـمُجْلَعِبُّ: الماضي في السَّير، والـمُجْلَعِبُّ: الـمُمْتَدُّ، والـمُجلَعِبُّ: الذاهِبُ. واجْلَعَبَّ في السير: مَضَى وجَدَّ. واجْلَعَبَّ الفَرَسُ: امْتَدَّ مع الأَرض. ومنه قول الأَعرابي يصف فرساً: وإِذا قِيدَ اجْلَعَبَّ. الفرَّاءُ: رجل جَلَعْبَى العَينِ، على وزن القَرَنْبَى، والأَنثى جَلَعْباةٌ، بالهاءِ، وهي الشَّديدةُ البَصَر.
قال الأَزهري وقال شمر: لا أَعرف الجَلَعْبَى بما فَسَّرها الفرَّاءُ. والجَلَعْباةُ من الإِبل: التي قد قَوَّسَتْ ودَنَتْ من الكِبَر. ابن سيده: الجَلَعْباةُ: الناقةُ الشديدةُ في كل شيء. واجْلَعَبَّت الإِبلُ: جَدَّتْ في السَّير. وفي الحديث: كان سَعْدُ بن معاذ رجلاً جِلْعاباً، أَي طويلاً.
والجَلْعَبَة من النُّوقِ: الطويلةُ، وقيل هو الضَّخْم الجسيم، ويروى جِلْحاباً، وهو بمعناه.
وسَيلٌ مُجْلَعِبٌّ: كبيرٌ، وقيل كَثِير قَمْشُه، وهو سَيْلٌ مُزْلَعِبٌّ أَيضاً. وجَلْعَبٌ: اسم موضع.

##### Türkçe

**الجَلْعَبُ** ve **الجَلَعْباءُ** ve **الجَلَعْبَى** ve **الجَلْعابةُ**; hepsi: kaba, şerri çok olan adamdır. el-Ezherî inşad etti:
جِلْفاً جَلَعْبَى ذا جَلَبْ
Dişisi **جَلَعْباةٌ**’dir, **الهاء** ile. İbn Sîde dedi: O, develerden, azgınlık ve kabalıkta uzamış olan şeydir. İbnü’l-A‘râbî: **اجْرَعَنَّ** ve **ارْجَعَنَّ**
ve **اجْرَعَبَّ** ve **اجْلَعَبَّ** adam, **اجْلِعْباباً** (yapar) — yere yüzüstü devrilip uzandığı zaman. Ve denildi: Yattığı, uzandığı ve yayılıp açıldığı zaman.

el-Ezherî: **الـمُجْلَعِبُّ**: ya ölü olarak ya da şiddetli bir çarpılma ile devrilmiş olandır. Ve **الـمُجْلَعِبُّ**: acele eden, geçip giden (kimsedir). Dedi: **الـمُجْلَعِبُّ** ayrıca şerli adamın sıfatındandır. Ve inşad etti:
مُجْلَعِبّاً بين راووقٍ ودَنْ
\<ص:275>
İbn Sîde dedi: **الـمُجْلَعِبُّ**: geçip giden şerli (kimsedir); ve **الـمُجْلَعِبُّ**: yatan (kimsedir); o hâlde o, zıttır. el-Ezherî: **الـمُجْلَعِبُّ**: yürüyüşte geçip giden; ve **الـمُجْلَعِبُّ**: uzanmış olan; ve **الـمُجلَعِبُّ**: giden olandır.

Ve yürüyüşte **اجْلَعَبَّ**: geçti ve ciddileşti. Ve at **اجْلَعَبَّ**: yerle birlikte uzandı. Ve ondan, bir bedevînin bir atı vasfederken sözü: Ve bağlandığı zaman **اجْلَعَبَّ**.

el-Ferrâ: gözü **جَلَعْبَى** olan adam; **القَرَنْبَى** vezni üzere; dişisi **جَلَعْباةٌ**’dir, **الهاء** ile; o, görmesi şiddetli olandır.

el-Ezherî dedi ve Şemmer dedi: el-Ferrâ’nın onu tefsir ettiği şeyle **الجَلَعْبَى**’yı bilmem.

Ve develerden **الجَلَعْباةُ**: yay gibi bükülmüş ve yaşlılıktan (dolayı) yaklaşmış olandır. İbn Sîde: **الجَلَعْباةُ**: her şeyde şiddetli olan dişi devedir. Ve develer **اجْلَعَبَّت**: yürüyüşte ciddileşti. Ve hadiste: Sa‘d b. Muâz **جِلْعاباً** bir adam idi; yani uzun.

Ve dişi develerden **الجَلْعَبَة**: uzun olandır; ve denildi: o, iri, cüsseli olandır; ve **جِلْحاباً** diye rivayet olunur; o da onun manasındadır.

Ve **سَيلٌ مُجْلَعِبٌّ**: büyük; ve denildi: süprüntüsü çok olan; ve o, **سَيْلٌ مُزْلَعِبٌّ** de (olur); yani ayrıca.

Ve **جَلْعَبٌ**: bir yer adıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D8%B9%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الجلعب كجعفر والجلعابة بفتحهما والجلعبى كحبنطى ويمد، كله بمعنى الرجل الجافي الشرير أي الكثير الشر، قال ابن سيده وهي من الإبل: ما طال في هوج محركة، وعجرفة وهي أي الأنثى جلعباة بهاء، وقال الفراء: رجل جلعبى العين على وزن القرنبى أي شديد البصر والأنثى جلعباة، قال الأزهري: وقال شمر: لا أعرف الجلعبى بما فسرها الفراء.
 والجلعباة أيضا: الناقة الشديدة في كل شيء قاله ابن سيده، وقيل هي الهرمة التي قد قوست، وفي نسخة: تقوست وولت كبرا وفي لسان العرب: دنت من الكبر.
 والجلعبانة بكسر الجيم واللام وسكون العين المهملة هي الجلبانة وقد تقدم معناها.
 واجلعب الرجل اجلعبابا، واجرعن واجرعب، إذا صرع وامتد على وجه الأرض، قاله ابن الأعرابي، وقيل: إذا اضطجع وامتد وانبسط واجلعب: ذهب، واجلعب: كثر، واجلعب: جد ومضى في السير واجلعب الفرس: امتد مع الأرض، ومنه قول الأعرابي يصف فرسا:
  وإذا قيد اجلعب واجلعب: استعجل، واجلعبت الإبل: جدت في السير.
 والمجلعب: المصروع: إما ميتا وإما صرعا شديدا، والمجلعب: المستعجل الماضي، والمجلعب: الماضي في السير، قاله الأزهري، وقال في محل آخر: المجلعب من نعت الرجل الشرير وأنشد:
  مجلعبا بين راووق ودن وقال ابن سيده: المجلعب: الماضي الشرير، والمجلعب: هو المضطجع، فهو ضد، والمجلعب: الممتد، والمجلعب: الذاهب، والمجلعب من السيول: الكبير وقيل: الكثير القمش، بالفتح، وهو سيل مزلعب أي مجلعب.
 والجلعبة من النوق: الطويلة.
 وفي الحديث:  كان سعد بن معاذ رجلا جلعابا  أي طويلا، وروي جلحابا، بالحاء المهملة، أي الضخم الجسيم، وقد تقدم.

  وجلعب كجعفر: جبل بالمدينة المشرفة على ساكنها أفضل الصلاة وأتم التسليم، وقيل: هو اسم موضع، كذا في لسان العرب.
 ودارة الجلعب من دور العرب، يأتي ذكره في حرف الراء المهملة.
 وجلعب كسبجل: ع.

##### Türkçe

**الجلعب** “**جعفر** gibi”; **الجلعابة** (ikisi de fetha ile); **الجلعبى** “**حبنطى** gibi” ve medli okunur; hepsi “kaba, şerli adam” mânâsınadır; yani şerri çok olan. İbn Sîde dedi ki: O, develerdendir: (harekeli olarak) **هوج** içinde uzayan şey; ve **عجرفة**; o da yani dişi, hâ ile **جلعباة**’dır. Ferrâ dedi ki: “Göz(ü) **جلعبى** olan adam”, **القرنبى** vezninde; yani görmesi şiddetli; dişi ise **جلعباة**’dır. Ezherî dedi ki: Şemmer dedi ki: Ferrâ’nın onu tefsir ettiği şeyle **الجلعبى**’yı tanımıyorum.

**الجلعباة** ayrıca: her şeyde şiddetli olan dişi deve; bunu İbn Sîde söyledi. Ve denildi ki: o, yaşlanmış, kamburlaşmış olandır. Bir nüshada: “kamburlaştı ve büyüklük sebebiyle döndü”; Lisânü’l-ʿArab’da: “ihtiyarlığa yaklaştı.”

**الجلعبانة** (cîm ve lâm kesreli, muʿceme olmayan ʿayn sâkin): o, **الجلبانة**’dır; mânâsı daha önce geçti.

Adam **اجلعب** etti, **اجلعبابا**; ve **اجرعن** ve **اجرعب**; yere yıkılıp yüzü üzere uzandığı zaman; bunu İbnü’l-Aʿrâbî söyledi. Ve denildi ki: yattığı, uzandığı ve yayıldığı zaman. Ve **اجلعب**: gitti. Ve **اجلعب**: çoğaldı. Ve **اجلعب**: ciddileşti ve yürüyüşte geçti. Ve at **اجلعب** etti: yerle birlikte uzandı. Bedevînin bir atı vasfederken sözü bundandır:
  وإذا قيد اجلعب
Ve **اجلعب**: acele etti. Ve develer **اجلعبت**: yürüyüşte ciddileşti.

**المجلعب**: yere serilmiş olan; ya ölü olarak ya da şiddetli bir serilme ile. Ve **المجلعب**: acele eden, geçip giden. Ve **المجلعب**: yürüyüşte geçip giden; bunu Ezherî söyledi. Başka bir yerde dedi ki: **المجلعب**, şerli adamın sıfatındandır; ve şu beyti delil getirdi:
  مجلعبا بين راووق ودن
İbn Sîde dedi ki: **المجلعب**: geçip giden şerli. Ve **المجلعب**: o, yatan kimsedir; böylece o, zıddır. Ve **المجلعب**: uzanmış olan. Ve **المجلعب**: giden. Ve sellerden **المجلعب**: büyük olan; ve denildi ki: çok **القمش** olan; fetha ile. Ve o, **مزلعب** yani **مجلعب** bir seldir.

Develerden **الجلعبة**: uzun olan.

Hadiste: “Saʿd b. Muʿâz **جلعابا** bir adam idi”; yani uzun. Ve **جلحابا** diye rivayet edildi; muʿceme olmayan **الحاء** ile; yani iri, cüsseli; ve daha önce geçti.

**جلعب** “**جعفر** gibi”: Medîne-i müşerrefe’de bir dağdır; sakin olanın üzerine en faziletli namaz ve en tam teslim. Ve denildi ki: o, bir yer adıdır; Lisânü’l-ʿArab’da böyle.

**دارة الجلعب** Arapların yurtlarındandır; zikri muʿceme olmayan **الراء** harfinde gelecektir.

**جلعب** “**سبجل** gibi”: ع.
