# جلعب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D8%B9%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%84%D8%B9%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جلعب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D8%B9%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جلعب

الجلعب كجعفر والجلعابة بفتحهما والجلعبى كحبنطى ويمد، كله بمعنى الرجل الجافي الشرير أي الكثير الشر، قال ابن سيده وهي من الإبل: ما طال في هوج محركة، وعجرفة وهي أي الأنثى جلعباة بهاء، وقال الفراء: رجل جلعبى العين على وزن القرنبى أي شديد البصر والأنثى جلعباة، قال الأزهري: وقال شمر: لا أعرف الجلعبى بما فسرها الفراء.
 والجلعباة أيضا: الناقة الشديدة في كل شيء قاله ابن سيده، وقيل هي الهرمة التي قد قوست، وفي نسخة: تقوست وولت كبرا وفي لسان العرب: دنت من الكبر.
 والجلعبانة بكسر الجيم واللام وسكون العين المهملة هي الجلبانة وقد تقدم معناها.
 واجلعب الرجل اجلعبابا، واجرعن واجرعب، إذا صرع وامتد على وجه الأرض، قاله ابن الأعرابي، وقيل: إذا اضطجع وامتد وانبسط واجلعب: ذهب، واجلعب: كثر، واجلعب: جد ومضى في السير واجلعب الفرس: امتد مع الأرض، ومنه قول الأعرابي يصف فرسا:
  وإذا قيد اجلعب واجلعب: استعجل، واجلعبت الإبل: جدت في السير.
 والمجلعب: المصروع: إما ميتا وإما صرعا شديدا، والمجلعب: المستعجل الماضي، والمجلعب: الماضي في السير، قاله الأزهري، وقال في محل آخر: المجلعب من نعت الرجل الشرير وأنشد:
  مجلعبا بين راووق ودن وقال ابن سيده: المجلعب: الماضي الشرير، والمجلعب: هو المضطجع، فهو ضد، والمجلعب: الممتد، والمجلعب: الذاهب، والمجلعب من السيول: الكبير وقيل: الكثير القمش، بالفتح، وهو سيل مزلعب أي مجلعب.
 والجلعبة من النوق: الطويلة.
 وفي الحديث:  كان سعد بن معاذ رجلا جلعابا  أي طويلا، وروي جلحابا، بالحاء المهملة، أي الضخم الجسيم، وقد تقدم.

  وجلعب كجعفر: جبل بالمدينة المشرفة على ساكنها أفضل الصلاة وأتم التسليم، وقيل: هو اسم موضع، كذا في لسان العرب.
 ودارة الجلعب من دور العرب، يأتي ذكره في حرف الراء المهملة.
 وجلعب كسبجل: ع.

### Türkçe

**الجلعب** “**جعفر** gibi”; **الجلعابة** (ikisi de fetha ile); **الجلعبى** “**حبنطى** gibi” ve medli okunur; hepsi “kaba, şerli adam” mânâsınadır; yani şerri çok olan. İbn Sîde dedi ki: O, develerdendir: (harekeli olarak) **هوج** içinde uzayan şey; ve **عجرفة**; o da yani dişi, hâ ile **جلعباة**’dır. Ferrâ dedi ki: “Göz(ü) **جلعبى** olan adam”, **القرنبى** vezninde; yani görmesi şiddetli; dişi ise **جلعباة**’dır. Ezherî dedi ki: Şemmer dedi ki: Ferrâ’nın onu tefsir ettiği şeyle **الجلعبى**’yı tanımıyorum.

**الجلعباة** ayrıca: her şeyde şiddetli olan dişi deve; bunu İbn Sîde söyledi. Ve denildi ki: o, yaşlanmış, kamburlaşmış olandır. Bir nüshada: “kamburlaştı ve büyüklük sebebiyle döndü”; Lisânü’l-ʿArab’da: “ihtiyarlığa yaklaştı.”

**الجلعبانة** (cîm ve lâm kesreli, muʿceme olmayan ʿayn sâkin): o, **الجلبانة**’dır; mânâsı daha önce geçti.

Adam **اجلعب** etti, **اجلعبابا**; ve **اجرعن** ve **اجرعب**; yere yıkılıp yüzü üzere uzandığı zaman; bunu İbnü’l-Aʿrâbî söyledi. Ve denildi ki: yattığı, uzandığı ve yayıldığı zaman. Ve **اجلعب**: gitti. Ve **اجلعب**: çoğaldı. Ve **اجلعب**: ciddileşti ve yürüyüşte geçti. Ve at **اجلعب** etti: yerle birlikte uzandı. Bedevînin bir atı vasfederken sözü bundandır:
  وإذا قيد اجلعب
Ve **اجلعب**: acele etti. Ve develer **اجلعبت**: yürüyüşte ciddileşti.

**المجلعب**: yere serilmiş olan; ya ölü olarak ya da şiddetli bir serilme ile. Ve **المجلعب**: acele eden, geçip giden. Ve **المجلعب**: yürüyüşte geçip giden; bunu Ezherî söyledi. Başka bir yerde dedi ki: **المجلعب**, şerli adamın sıfatındandır; ve şu beyti delil getirdi:
  مجلعبا بين راووق ودن
İbn Sîde dedi ki: **المجلعب**: geçip giden şerli. Ve **المجلعب**: o, yatan kimsedir; böylece o, zıddır. Ve **المجلعب**: uzanmış olan. Ve **المجلعب**: giden. Ve sellerden **المجلعب**: büyük olan; ve denildi ki: çok **القمش** olan; fetha ile. Ve o, **مزلعب** yani **مجلعب** bir seldir.

Develerden **الجلعبة**: uzun olan.

Hadiste: “Saʿd b. Muʿâz **جلعابا** bir adam idi”; yani uzun. Ve **جلحابا** diye rivayet edildi; muʿceme olmayan **الحاء** ile; yani iri, cüsseli; ve daha önce geçti.

**جلعب** “**جعفر** gibi”: Medîne-i müşerrefe’de bir dağdır; sakin olanın üzerine en faziletli namaz ve en tam teslim. Ve denildi ki: o, bir yer adıdır; Lisânü’l-ʿArab’da böyle.

**دارة الجلعب** Arapların yurtlarındandır; zikri muʿceme olmayan **الراء** harfinde gelecektir.

**جلعب** “**سبجل** gibi”: ع.
