# جلل — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D9%84/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%84%D9%84/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D9%84.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: جلل

ج ل ل
جل في عيني وجلّ عن كذا‏.‏
وهذه ناقة تجل عن الإعياء‏.‏
قال‏:‏ وأجللت فلاناً‏:‏ وجدته جليلاً‏.‏
وأنا أجلك عن هذا‏.‏
وماله دق ولا جل ولا دقيقة ولا جليلة‏.‏
وأتيته فما أدقني ولا أجلني‏.‏
وما أجلني ولا أحشاني أي ما أعطاني من الجلة ولا الحاشية‏.‏
وأخذ جله وكبره وعظمه بمعنى‏.‏
وهذا شيء جلل أي هين‏.‏
قال‏:‏ ألا كل شيء سـواه جلـل وقوم أجلة‏.‏
وإبل جلة‏.‏
قال امرؤ القيس‏:‏ ألا إن لم تكن إبل فمعزى كأن قرون جلتها العصـيّ وجلـت هـذه الناقـة‏:‏ أسنـت‏.‏
وفلـان يتجـال علينـا‏:‏ يتعاظـم‏.‏
وهـو من إخواني وصدقاني وجلاني‏.‏
وأنا أتجاله أي أعظمه‏.‏
وركب فلان الجلّى وركبوا الجلل كالكبرى والكبر‏.‏
وقرأ مجلة لقمـان أي صحيفتـه‏.‏
وكـان ابـن عبـاس رضـي الله تعالى عنهما إذا أنشد شعر أمية قال‏:‏ مجلة ابن أبـي الصلـت‏.‏
وعـن ابـن الأعرابـي‏:‏ قلـت لأعرابـي‏:‏ مـا المجلـة وكانت في يده كراسة فقال‏:‏ التي في يدك وأنشد لرجل من بني يربوع‏:‏ هل تعرف الدار عفت بالعرفة فبطـن قوَّ فأعالي الجلّة مثل الكتاب لاح في المجلة وجلله‏:‏ غطاه وتجلل بثوبه‏:‏ تغطى به‏.‏
وحصان مجلل‏.‏
وسحاب مجلجل مجلل أي راعد مطبق بالمطـر‏.‏
وجلجـل الياسـر القداح‏:‏ حركها‏.‏
واستعمل فلان على الجالية والجالة وهم الذين ينهضون من أرض إلى أرض يقال‏:‏ جلّ عن البلد جلولاً بمعنى جلا عنه‏.‏
ومن المجاز‏:‏ تجلله الهم والمرض‏.‏
قال النمر‏:‏ وثارت إلينا بالصعيد كأنما تجللها مـن نافـض الـورد أفكـل واستقر ذلك في جلجلان قلبه أي في سويدائه‏.‏
وهذا كلام خرج من جلجلان القلب إلى قمع الأذن وهو في الأصل السمسم‏.‏
وفلان يعلق الجلجل في عنقه إذا خاطر بنفسه وأعلمها للأمر‏.‏

### Türkçe

ج ل ل
**جل** gözümde ve **وجلّ** şundan.‏
Ve bu bir dişi devedir; **تجل** yorgunluktan.‏
Dedi ki: Ve **أجللت** falanı: onu **جليل** buldum.‏
Ve ben seni bundan **أجلك**.‏
Ve onun ne **دق**’ı vardır ne **جل**’i, ne **دقيقة**si ne **جليلة**si.‏
Ve ona geldim de beni ne **أدقني** etti ne **أجلني** etti.‏
Ve beni ne **أجلني** etti ne **أحشاني**; yani bana ne **الجلة**’den ne de **الحاشية**’den verdi.‏
Ve onun **جله**’sini, **كبره**’sini ve **عظمه**’sini (aynı) anlamda aldı.‏
Ve bu bir şeydir **جلل**; yani kolaydır.‏
Dedi ki: Dikkat edin, onun dışındaki her şey **جلل**’dir; ve bir kavim **أجلة**’dir.‏
Ve develer **جلة**’dir.‏
İmru’ul-Kays dedi ki:
Dikkat edin, eğer deve yoksa, o hâlde keçiler; sanki **جلتها**’sının boynuzları sopalardır.
Ve **جلت** bu dişi deve: yaşlandı.‏
Ve falan bize karşı **يتجال** eder: büyüklük taslar.‏
Ve o, kardeşlerimden, dostlarımdan ve **جلاني**’mdendir.‏
Ve ben onu **أتجاله** ederim; yani onu yüceltirim.‏
Ve falan **الجلّى**’ya bindi; ve onlar **الجلل**’e bindiler; **الكبرى** ve **الكبر** gibi.‏
Ve **مجلة** (diye) okudu, Lokman’ın; yani onun sahifesi.‏
Ve İbn Abbas -Allah Teâlâ ikisinden de razı olsun- Ümeyye’nin şiirini inşad ettiğinde derdi ki: **مجلة ابن أبي الصلت**.‏
Ve İbnü’l-A‘râbî’den: Bir bedevîye dedim: **المجلة** nedir? Elinde bir defter vardı; dedi ki: elindeki. Ve Benî Yerbû‘dan bir adam için inşad etti:
Evi tanır mısın? **بالعرفة**’de silinmiş; sonra **بطن قوَّ**; sonra **أعالي الجلّة**;
kitap gibi; **في المجلة**’de parladı.
Ve **جلله**: onu örttü. Ve **تجلل بثوبه**: onunla örtündü.‏
Ve **حصان مجلل**.‏
Ve **سحاب مجلجل مجلل**; yani gök gürültülü, yağmurla kaplı.‏
Ve **جلجل الياسر القداح**: onları hareket ettirdi.‏
Ve falan, **الجالية** ve **الجالة** üzerine görevlendirildi; onlar, bir yerden bir yere kalkan kimselerdir. Denir ki: **جلّ عن البلد جلولاً**; **جلا عنه** anlamında.‏
Ve mecazdan: **تجلله الهم والمرض**.‏
En-Nemir dedi ki:
Ve bize yüksek düzlükte saldırdı; sanki onu, gülün silkelenişinden bir **أفكل** bürümüş.
Ve bu, **جلجلان قلبه**’de; yani onun özünde yerleşti.‏
Ve bu, **جلجلان القلب**’den kulağın hunisine çıkmış bir sözdür; ve aslında o, susamdır.‏
Ve falan, kendini tehlikeye attığında ve onu işe bildirdiğinde, boynuna **الجلجل** asar.‏
