# جلنر (ج-ل-ن-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D9%86%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%84%D9%86%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ج - ل - ن - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D9%86%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الجُلنَّارُ: معروف.

##### Türkçe

**الجُلنَّارُ**: bilinen (meşhur).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D9%86%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الجلنار، بضم الجيم وفتح اللام المشددة، أهمله الجوهري. وقال الصغاني: هو فارسي معناه زهر الرمان، وهو معرب كلنار، بضم الكاف الممزوجة بالقاف والسكون، قال شيخنا: وهي القاف التي يقال لها: المعقودة، لغة مشهورة لأهل اليمن، وقد سأل الحافظ ابن حجر شيخه المصنف رحمهما الله تعالى عن هذه القاف ووقوعها في كلامهم، فقال: إنها لغة صحيحة، ثم قال شيخنا: وقد ذكرها العلامة ابن خلدون في تاريخه، وأطال فيها الكلام، وقال: إنها لغة مضرية، بل بالغ بعض أهل البيت فقال: لا تصح القراءة في الصلاة إلا بها. ورأيت فيها رسالة جيدة بخط الوالد، قدس الله روحه، ولا أدري هل كانت له أو لغيره، ثم نقل شيخنا عن ابن الأنباري بعد ما أنشد لبعض المحدثين:
  غدت في لباس لها أخضر                      كما يلبس الورق الجلناره. ولا أعلم هذا الاسم جاء في شعر فصيح، وإنما هو لفظ محدث وكأنه في الأصل جاء على معنى التشبيه، شبهوا حمرته بحمرة الجمر، وهو جل النار، ثم تصرفوا في نقله وتغييره. قال شيخنا: هذا الكلام مبناه على الحدس والتخمين والحكم بغير يقين، إذ لا قائل ببقاء الجل على معناه العربي فيه، ولا أن الجل هو حمرة الجمر، ولا أنه هو الجمر، وكذلك قوله: إنه كلام محدث، بل الجلنار كله فارسي، كما يومي إليه كلام المصنف، وهو الذي صرح به المصنفون في النباتات، والحكماء، والأطباء الذين تعرضوا لمنافعه والمراد من جل نار زهر الرمان ليس إلا، وهو موضوع وضع الفرس،ولا يختلف فيه أحد، ولا يقول أحد غيره، لا من المتكلمين بأصل الفارسية، ولا ممن عربوه ونطقوا به كالعربية، والمعربات من الفارسية لا تحتاج إلى ما ذكره من التكلفات، كما لا يخفى ويقال في خواص الجلنار: من ابتلع ثلاث حبات منه، بشرط أن يأخذها بفمه من الشجرة قبل تفتحها، عن طلوع شمس يوم الأربعاء. وكذا قيده داوود في التذكرة، ومنهم من قيد بأنه من أصغر ما يكون، وكأنه ليسهل الابتلاع لم يرمد في تلك السنة، مجرب، نص عليه الأطباء أرباب مجرب، نص عليه الأطباء أرباب الخواص. وقد سقطت هذه العبارة من عند قوله: ويقال إلى آخرها من بعض النسخ، وزاد الشهاب القليوبي في رسالته التي وضعها في المجربات: أو الأربعة، والسبعة لسبع سنين أو عشرة أو ثلاثين أو واحدة.

##### Türkçe

**الجلنار**: **الجيم**’in dammesi ve şeddeli **اللام**’ın fethasıyla; el-Cevherî onu ihmal etti. Es-Sağânî dedi ki: O Farsçadır; mânâsı nar çiçeğidir; ve o, **كلنار**’ın muarrebidir; **الكاف**’ın ( **القاف** ile karışmış olanın) dammesi ve sükûn ile. Şeyhimiz dedi ki: O, kendisine **المعقودة** denilen **القاف**’tır; Yemen ehli için meşhur bir lügattir. Hâfız İbn Hacer, şeyhi musannif’e—Allah Teâlâ ikisine de rahmet etsin—bu **القاف** hakkında ve onun sözlerinde vuku bulması hakkında sordu; o da dedi ki: “Şüphesiz o sahih bir lügattir.” Sonra şeyhimiz dedi ki: Allâme İbn Haldûn onu tarihinde zikretti ve onda sözü uzattı; ve dedi ki: “Şüphesiz o Mudariyye lügatidir.” Hatta ehl-i beytten bazısı mübalağa etti de dedi ki: “Namazda kıraat ancak onunla sahih olur.” Ve onda, babanın hattıyla iyi bir risale gördüm—Allah ruhunu takdis etsin—ve bilmem, onun muydu yoksa başkasının mıydı. Sonra şeyhimiz, bazı muhdeslerden birine ait olarak inşad ettikten sonra İbnü’l-Enbârî’den nakletti:

  Yeşil bir elbise içinde sabahladı,
                      tıpkı yaprağın **الجلناره**’yi giydiği gibi.

Bu ismin fasih bir şiirde geldiğini bilmiyorum; ancak o muhdes bir lafızdır; ve sanki aslında teşbih mânâsı üzere geldi: onun kırmızılığını korun kırmızılığına benzettiler; o da **جل النار**’dır; sonra onu nakletmede ve değiştirmede tasarruf ettiler. Şeyhimiz dedi ki: Bu sözün binası hads ve tahmin ve yakîn olmaksızın hüküm üzerinedir; zira onda **الجل**’in Arapça mânâsı üzere kalmasına dair bir söyleyen yoktur; ne de **الجل**’in kor kırmızılığı olduğuna; ne de onun kor olduğuna. Keza onun sözü: “Şüphesiz o muhdes bir kelâmdır”; bilakis **الجلنار**’ın tamamı Farsçadır; musannifin sözü ona işaret eder; ve nebâtlar hakkında, ve hükemâ, ve tabipler—onun menfaatlerine temas edenler—bunu musarrah kılmışlardır. Ve **جل نار**’dan murad, nar çiçeğinden başka değildir; ve o, Farsların vaz‘ ettiği bir mevzudur; onda hiç kimse ihtilaf etmez; ve ondan başkasını hiç kimse söylemez: ne Farsçanın aslını konuşanlardan, ne de onu muarreb kılıp Arapça gibi onunla nutkedenlerden. Ve Farsçadan muarrebler, onun zikrettiği tekellüflere muhtaç değildir; gizli olmadığı üzere. Ve **الجلنار**’ın hassalarında şöyle denir: Kim ondan üç tane habbe yutarsa—şu şartla ki onları ağzıyla ağaçtan, açılmasından önce, Çarşamba günü güneşin doğuşundan (itibaren) alsın—o sene göz iltihabı olmaz; tecrübe edilmiştir; bunu, tecrübe erbabı olan tabipler nass ile belirtmiştir; bunu, hassalar erbabı olan tabipler nass ile belirtmiştir. Ve bu ibare, “Ve denir ki” sözünden sonuna kadar, bazı nüshalardan düşmüştür. Ve Şihâb el-Kalyûbî, mücerrebât hakkında vaz‘ ettiği risalesinde şunu ziyade etti: “Veya dört; ve yedi, yedi sene için; veya on; veya otuz; veya bir.”
