# جلهم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D9%87%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%84%D9%87%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جلهم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D9%87%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جلهم

| | ( الجُلْهُمَةُ ، بالضَّمِّ : حافَةُ الوادِي |

| وناحِيَتُه ) ، وفي النّهاية : فَمُ الوادِي | وجانِبُه ، وقال ابنُ الأَنْبارِيّ : جُلْهُمَتا | الوادِي بِمَنْزِلَة الشَّطَّيْن ، ومنه حَدِيثُ | أبي سُفْيانَ بنِ الحَارِثِ بن عَبْدِ | المُطَّلِب وكانَ من المؤلّفة قُلُوبهم : |   ما كِدْتَ تَأْذَنُ لِي حَتَّى تَأْذَنَ | لِحِجارَة الجَلْهُمَتَيْنِ   ، قال أبو | عُبَيْد : أرادَ جانِبَي الوادِي ، قالَ : | والمعروفُ الجَلْهَتان ، ولم أَسْمَعْ | بالجُلْهَمَةِ إِلاّ في هذا الحَدِيثِ ، | وما جاءَتْ إِلاَّ ولَها أَصْلٌ . هكَذا | رَواه بضَمِّ الجِيم شَمِرٌ وابنُ خَالَوَيْه ، | ( ويُفْتَحُ ) ، قالَ ابنُ بَرِّي : وهو أَشْهَرُ | الرِّوايَتَيْن ، والدَّلٍ يلُ عليه قولُ أبي | عُبَيْدٍ أنّه أراد الجَلْهَتَيْن فزاد المِيمَ . | قال : ولو كانت الجِيمُ مضمومةً لم | تكن الميمُ زائدة . | | ( و ) الجُلْهُمَةُ : ( الشِّدَّةُ والخُطَّةُ | والأَمْرُ العَظِيمُ ، أو ) اسمٌ ، قال أبو | هَفّان المِهْزَمِيّ : جُلْهُمَةُ : اسمُ رجلٍ ، | بالضَّمّ ، منقولٌ من الجُلْهُمَةِ لِطَرَفِ | الوادِي ، قال : والمُحَدِّثُون يُخْطِئون | ويَقُوُلون : الجَلْهَمَتَيْن . وقال ابنُ | الأثير : زيدَت فيها المِيمُ كما زِيدَت | في زُرْقُم وسُتْهُم ، قال الأزهريّ : | العَرَب زادَت المِيمَ في حُرُوفٍ كثيرة | منها قولُهم : قَصْمَلَ الشَّيْءَ : إذا | كَسَرَه ، وأصلُه قَصَلَ ؛ وجَلْمَطَ ، رَأْسَهُ | إذا حَلَقَه ، وأصلُه جَلَطَ ، وفَرْصَمَ | الشَّيْءَ إذا قَطَعَه ، وأصلُه فَرصَ . | واختار ابنُ عُصْفُورٍ أَنَّه عَلَمٌ مُرْتَجَلٌ | فمِيمُه أصلِيَّة ، وَرَدَّه أبو حَيّان وبأنَّ | الارْتِجال لا يُنافِي الاشْتِقاق . | | ( و ) الجُلْهُمُ ، ( كَقُنْفُذٍ : الفَأْرَةُ : | الضَّخْمَةُ ) ، عن شَمِرٍ . | | ( و ) جُلْهُمُ : اسمُ ( امْرَأَة ) ، أَنْشَد | سِيْبَويْهِ للأَسْوَد بن يَعْفُر : | % ( أَوْدَى ابنُ جُلْهُمَ عِبّادٌ بِصِرْمَتِهِ % | إِنّ ابْنَ جُلْهُمَ أَمْسَى حَيَّةَ الوادِي ) % | | أرادَ المَرْأَة ، ولذلك لَمْ يَصْرِف ، |

| | قال سيبويه : والعَرَبُ يُسَمُّون الرجلَ | جُلْهُمَةَ والمرأةَ جُلْهُمَ . | | ( والجُلْهُومُ : الجَماعَةُ الكَثِيرَةُ ) . | | ( والجَلاهِمُ : حَيٌّ من رَبِيعَةَ ) بن نِزارِ | ابن معَدَّ . | | [ ] وَمِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْه : | جُلْهُمّة بن أُدَدَ : هو طَيِّئٌ أبو | القَبِيلَة المَشْهورة . |

### Türkçe

| | ( **الجُلْهُمَةُ** ، ضamme ile: vadinin kenarı |

| ve onun tarafı ) , ve en-Nihâye’de: vadinin ağzı | ve onun yanı; ve İbnü’l-Enbârî dedi: vadinin **جُلْهُمَتا**’sı | iki kıyı yerindedir; ve ondan Ebû Süfyân b. el-Hâris b. Abd | el-Muttalib’in hadisi—ki o, kalpleri ısındırılanlardandı: |   “Neredeyse bana izin vermiyordun, ta ki izin verinceye kadar | **حِجارَة** **الجَلْهُمَتَيْنِ**’e.”   Ebû | Ubeyd dedi: vadinin iki yanını kastetti. Dedi ki: | bilinen **الجَلْهَتان**’dır; ve **الجُلْهَمَةِ** ile | ancak bu hadiste işittim; | ve (bu) ancak bir aslı olduğu hâlde gelmiştir. İşte böylece | **الجِيم**’in dammesiyle Şemir ve İbn Hâlaveyh rivayet etti; | (ve fetha da yapılır). İbn Berrî dedi: o, iki rivayetin daha meşhurudur; | ve delil, Ebû | Ubeyd’in sözüdür: onun **الجَلْهَتَيْن**’i kastettiğini, sonra **المِيمَ**’i artırdığını. | Dedi ki: eğer **الجِيمُ** dammeli olsaydı | **المِيمُ** زائد olmazdı. | | ( ve ) **الجُلْهُمَةُ**: ( şiddet ve plan ve | büyük iş; yahut ) bir isimdir. Ebû | Heffân el-Mihzemî dedi: **جُلْهُمَةُ**: bir adamın adıdır, | damme ile; vadinin ucu için olan **الجُلْهُمَةِ**’den nakledilmiştir. | Dedi ki: muhaddisler hata eder | ve derler: **الجَلْهَمَتَيْن**. İbnü’l- | Esîr dedi: **زُرْقُم** ve **سُتْهُم**’da artırıldığı gibi onda da **المِيمُ** artırıldı. | el-Ezherî dedi: | Araplar **المِيمَ**’i birçok harfte artırdı; onlardan, onların sözü: **قَصْمَلَ** şeyi: | onu kırdığı zaman; aslı **قَصَلَ**’dır. Ve **جَلْمَطَ** başını: | onu tıraş ettiği zaman; aslı **جَلَطَ**’tır. Ve **فَرْصَمَ** | şeyi: onu kestiği zaman; aslı **فَرصَ**’tır. | İbn Usfûr, onun irticalen konmuş bir özel ad olduğunu seçti; | böylece onun **مِيمُ**’i aslîdir. Ebû Hayyân onu reddetti; ve (şu gerekçeyle) ki | irtical, اشتقاق’a aykırı değildir. | | ( ve ) **الجُلْهُمُ** , ( **قُنْفُذٍ** gibi: fare: | iri olan ) , Şemir’den. | | ( ve ) **جُلْهُمُ**: bir ( kadın ) adıdır. Sîbeveyh, el-Esved b. Ya‘fur için inşad etti: | % ( **أَوْدَى ابنُ جُلْهُمَ عِبّادٌ بِصِرْمَتِهِ** % | **إِنّ ابْنَ جُلْهُمَ أَمْسَى حَيَّةَ الوادِي** ) % | | kadını kastetti; bu yüzden tenvin aldırmadı. |

| | Sîbeveyh dedi: Araplar erkeğe | **جُلْهُمَةَ** ve kadına **جُلْهُمَ** adını verirler. | | ( **الجُلْهُومُ**: çok kalabalık topluluk ) . | | ( **الجَلاهِمُ**: Rebîa’dan bir kabiledir ) Nizâr | b. Ma‘add’ın. | | [ ] Üzerine istidrâk olunanlardandır: | **جُلْهُمّة** b. Üdüd: o, meşhur kabilenin babası olan | Tayy’dır. |
