# جله — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D9%87/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%84%D9%87/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D9%87.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جله

: ( الجَلْهَةُ : الصَّخْرَةُ العَظِيمَةُ المُسْتَديرَةُ .
( و ) أَيْضاً : ( مَحَلَّةُ القومِ ) يَنْزلُونَها .
( و ) أَيْضاً : ( ناحِيَةُ الوادِي ) وجانِبُه وضفَّتُه وشطُّه وشاطِئُه ، وهُما جَلْهتانِ . وفي حدِيثِ أَبي سُفْيان : ( ما كِدْتَ تأْذَنُ لي حتى تَأْذَنَ لحجارَةِ الجَلْهَتَيْنِ ) ، ويُرْوَى الجُلْهُمَتَيْن ، زِيدَتِ المِيمُ فيه كما

زِيدَتْ في زُرْقُم .
وقالَ ابنُ سِيدَه : الجَلْهَتان ناحِيَتا الوادِي وحَرْفاه إذا كانتْ فيهما صَلابَةٌ ، والجَمْعُ جِلاهٌ .
وقيلَ : هو ما اسْتَقْبَلَكَ من الوادِي ؛ قالَ الشمَّاخُ :
كأَنَّها وقد بَدا عُوارِضُبجَلْهةِ الوادِي قَطاً نَواهِضُوقالَ لَبيدٌ :
فَعلا فُروعُ الأَيْهُقانِ وأَطْفَلَتْبالجَلْهَتَيْنِ ظِباؤُها ونَعامُهاوقالَ ابنُ شُمَيْل : الجَلْهَةُ نَجَواتٌ من بَطْنِ الوادِي أَشْرَفْنَ على المَسِيلِ ، فإذا مَدَّ الوادِي لم يَعْلُها الماءُ .
( و ) الجلهةُ : ( انْحِسارُ الشَّعَرِ عن مُقَدَّمِ الَّرأْسِ ) ، وقد ( جَلِهَ ، كفَرِحَ ) ، جَلَهاً .
وقيلَ : النَّزَعُ ثم الجَلَحُ ثم الجَلا ثم الجَلَهُ .
وقالَ الجوْهرِيُّ : الجَلَهُ : انْحِسارُ الشَّعَرِ عن مُقدَّمِ الرأْسِ ، وهو ابْتِداءُ الصَّلَعِ مثْلُ الجَلَحِ .
وزَعَمَ يَعْقوبُ : أَنَّ هاءَ جَلِهَ بَدَلٌ من حاءِ جَلِحَ .
قالَ ابنُ سِيدَه : وليسَ بشيءٍ .
( وجَلَهَ الحَصَى عن المَكانِ ، كمَنَعَ : نَحَّاهُ ) عنه ؛ نَقَلَهُ الجوْهرِيُّ ؛ ( وذلك المَوْضِعُ جَلِيهَةٌ ) ، كسَفِينَةٍ .
( و ) جَلَهَ ( فلاناً : رَدَّهُ عن أَمْرٍ شَديدٍ .
( و ) جَلَهَ ( الشَّيءَ ) جَلْهاً : ( كَشَفَهُ .
( و ) جَلَه ( العِمامَةَ : رَفَعَها مَعَ طَيِّها عن جَبِينِه ) ومُقَدّمِ رأْسِه .
( والمَجْلُوهُ : البَيْتُ ) الذي ( لا بابَ فيه ولا سِتْرَ .

( والجَلْهَةُ والجَلِيهَةُ : تَمْرٌ ) يُنقَّى نَواهُ ويُمْرَسُ و ( يُعالَجُ باللَّبَنِ ) ثم يُسْقاهُ النِّساءُ ، ( و ) هو ( يُسَمِّنُ .
( والأَجْلَهُ ) : ) الأجْلَحُ ؛ وأَنْشَدَ الجوْهرِيُّ لرُؤْبَة :
بَرَّاقُ أَصْلادِ الجَبِينِ الأَجْلَهِ وأَيْضاً : ( الضَّخْمُ الجَبْهَةِ ) العَظِيمُها ( المُتَأَخِّرُ مَنابِتِ الشَّعَرِ .
( و ) قالَ الكِسائيّ : ( ثَوْرٌ ) أَجْلَهُ ( لا قَرْنَ له ) ، مثْلُ أجْلَح ، نَقَلَهُ الجوْهرِيُّ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
الجَلْهَةُ : القارةُ الضَّخْمَةُ كالجُلْهُمَةِ ، والمِيمُ زائِدَةٌ .
وقيلَ : فَمُ الوادِي .
وقيلَ : ما كَشَفَتْ عنه السُّيولُ فأَبْرَزَتْه .
والجلهاءُ ، ككرماء : الحائِكُ .
والجَلَهِيةُ ، محرّكةً : أَنْ يكشفَ المُعْتَمُّ عن جَبِينِه حتى يرى مَنْبِت شَعَره ؛ نَقَلَه الصَّاغانيُّ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

### Türkçe

: ( **الجَلْهَةُ** : büyük, yuvarlak kaya .
( و ) ayrıca : ( قومun konak yeri ) ki ona inerler .
( و ) ayrıca : ( vadinin tarafı ) ve yanı ve kıyısı ve sahili ve yalı-boyu ve kıyısı; ve ikisi **جَلْهَتانِ**’dır . Ebû Süfyân’ın hadisinde: ( Neredeyse bana izin vermeyecektin; ta ki **الجَلْهَتَيْنِ**’in taşlarına izin verinceye kadar ) , ve **الجُلْهُمَتَيْن** diye rivayet edilir; onda **المِيمُ** artırılmıştır, tıpkı **زُرْقُم**’da artırıldığı gibi .
İbn Sîde dedi: **الجَلْهَتان** vadinin iki tarafı ve iki kenarıdır; eğer ikisinde de sertlik varsa; çoğulu **جِلاهٌ**’dur .
Ve denildi: o, vadiden sana karşı gelen şeydir; **الشمَّاخُ** dedi:
Sanki o, vadinin **جَلْهةِ**’sinde yanlar belirmişken, kalkışan **قَطاً**’lar gibi.
Ve Lebîd dedi:
**الأَيْهُقانِ**’ın dalları yükseldi ve **الجَلْهَتَيْنِ**’de onun ceylanları ve devekuşları yavruladı.
İbn Şümeyl dedi: **الجَلْهَةُ** vadinin karnından, akış yatağına yukarıdan bakan yükseltilerdir; vadi uzayıp taşsa da su onları aşmaz .
( و ) **الجلهةُ** : ( saçın başın ön kısmından çekilip geri gitmesi ) , ve ( **جَلِهَ ، كفَرِحَ** ) , **جَلَهاً** .
Ve denildi: **النَّزَعُ** sonra **الجَلَحُ** sonra **الجَلا** sonra **الجَلَهُ** .
Cevherî dedi: **الجَلَهُ** : saçın başın ön kısmından çekilip geri gitmesi; ve o, **الجَلَحِ** gibi kellik başlangıcıdır .
Ya‘kūb iddia etti: **جَلِهَ**’nin **هاء**’sı, **جَلِحَ**’ın **حاء**’sının bedelidir .
İbn Sîde dedi: ve bu bir şey değildir .
( **وجَلَهَ الحَصَى عن المَكانِ ، كمَنَعَ : نَحَّاهُ** ) ondan; Cevherî onu nakletti; ( ve o yer **جَلِيهَةٌ**’dir ) , **سَفِينَةٍ** gibi .
( و ) **جَلَهَ** ( falancayı : onu şiddetli bir işten geri çevirdi .
( و ) **جَلَهَ** ( şeyi ) **جَلْهاً** : ( onu açığa çıkardı .
( و ) **جَلَه** ( sarığı : onu, katıyla birlikte, alnından ) ve başının önünden kaldırdı .
( ve **المَجْلُوهُ** : evdir ) ki ( onda kapı da yoktur örtü de .

( **الجَلْهَةُ** ve **الجَلِيهَةُ** : hurmadır ) çekirdeği ayıklanır ve ezilir ve ( süt ile işlenir ) sonra kadınlara içirilir, ( ve ) o ( semirtir .
( **الأَجْلَهُ** ) : **الأجْلَحُ** ; ve Cevherî, Ru’be’den şu beyti okudu:
Alnın sert kayaları parıldayan **الأَجْلَهِ**.
Ve ayrıca : ( alınca iri ) onun büyüğü ( saç bitim yerleri geri kalmış olan .
( و ) Kisâî dedi: ( boynuzsuz bir boğa ) **أَجْلَهُ**’dur ( onun boynuzu yoktur ) , **أجْلَح** gibi; Cevherî onu nakletti .
Ona sonradan eklenip tamamlananlardandır:
**الجَلْهَةُ** : **الجُلْهُمَةِ** gibi iri kaya kütlesidir; ve **المِيمُ** ziyadedir .
Ve denildi: vadinin ağzı .
Ve denildi: sellerin açığa çıkarıp ortaya çıkardığı şey .
Ve **الجلهاءُ** , **كرماء** gibi: dokumacı .
Ve **الجَلَهِيةُ** , harekeli olarak: sarıklının alnını açması; ta ki saçının bitim yeri görülsün; Sâgānî onu nakletti .
Ona sonradan eklenip tamamlananlardandır:
