# جل — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%84/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: جل

- الجلالة: عظم القدر، والجلال بغير الهاء: التناهي في ذلك، وخص بوصف الله تعالى، فقيل: ﴿ذو الجلال والإكرام﴾ [الرحمن/27]، ولم يستعمل في غيره، والجليلك العظيم القدر. ووصفه تعالى بذلك (راجع: الأسماء والصفات ص 39) إما لخلقه الأشياء العظيمة المستدل بها عليه؛ أو لأنه يجل عن الإحاطة به؛ أو لأنه يجل أن يدرك بالحواس. وموضوعه للجسم العظيم الغليظ، ولمراعاة معنى الغلظ فيه قوبل بالدقيق، وقوبل العظيم بالصغير، فقيل: جليل ودقيق، وعظيم وصغير، وقيل للبعير:جليل، وللشاة: دقيق، اعتبارا لأحدهما بالآخر، فقيل: ما له جليل ولا دقيق وما أجلني ولا أدقني (انظر: أساس البلاغة ص 62؛ والبصائر 1/386؛ والمجمل 1/173). أي: ما أعطاني بعيرا ولا شاة، ثم صار مثلا في كل كبير وصغير. وخص الجلالة بالناقة الجسيمة، والجلة بالمسان منها، والجلل: كل شيء عظيم، وجللت كذا: تناولت، وتجللت البقر: تناولت جلاله، والجلل: المتناول من البقر، وعبر به عن الشيء الحقير، وعلى ذلك قوله: كل مصيبة بعده جلل.
والجلل: ما معظم الشيء، فقيل: جل الفرس، وجل الثمن، والمجلة: ما يغطى به الصحف، ثم سميت الصحف مجلة.
وأما الجلجلة فحكاية الصوت، وليس من ذلك الأصل في شيء، ومنه: سحاب مجلجل أي: مصوت. فأما سحاب مجلل فمن الأول، كأنه يجلل (أي يعم) الأرض بالماء والنبات.

### Türkçe

- **الجلالة**: değer büyüklüğü; **الجلال** (ه olmaksızın): bunda nihayete varma; ve Allah Teâlâ’nın vasfına tahsis edildi; böylece denildi: ﴿ذو **الجلال** والإكرام﴾ [الرحمن/27]; ve O’ndan başkasında kullanılmadı; **الجليلك**: değer büyüklüğü bakımından büyük olan. Ve O’nu Teâlâ bununla vasfetmesi (bkz.: الأسماء والصفات s. 39) ya kendisiyle O’na delil getirilen büyük şeyleri yaratması sebebiyledir; yahut O’nu kuşatmadan yüce olması sebebiyledir; yahut O’nun duyularla idrak edilmekten yüce olması sebebiyledir. Ve vaz‘ı, büyük kalın cisim içindir; ve onda kalınlık mânâsını gözetmek için **الدقيق** ile karşılandı; ve **العظيم** **الصغير** ile karşılandı; böylece denildi: **جليل** ve **دقيق**; ve **عظيم** ve **صغير**. Ve deveye: **جليل** denildi; ve koyuna: **دقيق** denildi; birini ötekine göre itibar ederek; böylece denildi: ما له **جليل** ولا **دقيق** وما أجلني ولا أدقني (bkz.: أساس البلاغة s. 62; والبصائر 1/386; والمجمل 1/173). Yani: Bana ne deve verdi ne koyun; sonra her büyük ve küçükte bir mesel oldu. Ve **الجلالة** iri dişi deveye tahsis edildi; ve **الجلة** ondan yaşlı olanlarına; ve **الجلل**: her büyük şey; ve **جللت** şöyle-şöyle: aldım; ve **تجللت البقر**: onun **جلاله**’ını aldı; ve **الجلل**: sığırlardan alınan; ve onunla hakir şey hakkında ifade edildi; ve bunun üzerinedir şu sözü: كل مصيبة بعده **جلل**.

Ve **الجلل**: şeyin çoğu/ekserisi olan; böylece denildi: **جل الفرس** ve **جل الثمن**; ve **المجلة**: sahifelerin örtüldüğü şey; sonra sahifeler **مجلة** diye adlandırıldı.

Ve أما **الجلجلة** ise sesin taklididir; ve o aslın hiçbir şeyinden değildir; ve ondan: **سحاب مجلجل** yani: ses çıkaran. أما **سحاب مجلل** ise birincidendir; sanki yeri su ve bitki ile **يجلل** (yani kaplar/umumileştirir).
