# جمد — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%85%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: جمد

جَمَدَ
1 جَمَدَ جمد , aor. جَمُدَ , inf. n. جَمْدٌ and جُمُودٌ, said of water, (S, M, L, Msb, K,) &c., (Msb,) [i. e.,] of anything fluid, or liquid, (K,) It congealed; concreted; became solid, or contr. of fluid or liquid; froze; syn. قَامَ; (S, M;) contr. of ذَابَ; (Msb, K;) as also جَمُدَ. (L, K.) And said of blood, &c., (S, M,) It congealed, or concreted; syn. قام: (M:) or became dry; dried. (S.) See also 2. ― -b2- Also, inf. n. جُمُودٌ, (assumed tropical:) He, or it, remained fixed, or stationary. (KL.) You say, مَا زِلْتُ أَضْرِبُهُ حَتَّى جَمَدَ (tropical:) [I ceased not to beat him until he became motionless]. (A.) ― -b3- (assumed tropical:) [He, or it, was, or became, incapable of growth or increase; lifeless, or dead: see جَامِدٌ. ― -b4- (assumed tropical:) He was, or became, stupid, dull, wanting in intelligence; inert; not sharp, penetrating, vigorous, or effective, in the performing of affairs; or soft, without strength or sturdiness, and without endurance: see, again, جَامِدٌ.] ― -b5- Also, inf. n. جُمُودٌ, (tropical:) said of a man's state or condition [as meaning, It was, or became, stagnant, or unimproving]. (A.) ― -b6- Also جَمَدَتْ, aor. جَمُدَ , inf. n. جُمُودٌ, (tropical:) She [a camel, &c.,] had little milk. (T, TA.) And جَمَدَتْ عَيْنُهُ (tropical:) His eye shed few tears: a phrase alluding to hardness of the heart. (Msb.) ― -b7- Also جَمَدَ, (L, K,) aor. جَمُدَ , (L,) [inf. n. جُمُودٌ;] and ↓ أَجْمَدَ; (A, TA; [in a copy of the A, انجمد, but this is doubtless a mistranscription; see مُجْمِدٌ;]) (tropical:) He was, or became, niggardly, penurious, or avaricious; (L, A, K;) as also جَمَدَ كَفُّهُ [or جَمَدَتْ]; (Msb;) or جَمَدَتْ يَدُهُ: (A:) and ↓ اجمد he possessed little good: (A, TA:) or جُمُودٌ signifies the refraining, or holding back, from beneficence. (Har p. 149.) ― -b8- جَمَدَ لِى عَلَيْهِ حَقِّى (tropical:) My right, or due, was, or became, incumbent, or obligatory, on him; or established against him; (A, K, * TA;) as also ذَابَ. (A, TA.) -A2- جَمَدَهُ He cut it, or cut it off. (K.)

جمّد
2 جمّد جمد , inf. n. تَجْمِيدٌ; (K;) or ↓ جَمَدَ; (so in the L;) It (water, and expressed juice, L) was about to congeal, concrete, become solid, or freeze; was at the point of congealing, &c.; expl. by حَاوَلَ أَنْ يَجْمُدَ. (L, K.) -A2- [And the former, It caused water &c. to congeal.]

اجمد
4 اجمد أجمد اجمد جمد : see 1, in two places. ― -b2- Also, inf. n. اـِجْمَادٌ, He was entrusted with the management of affairs among a people or party [in the game called المَيْسِر: see مُجْمِدٌ]. (T, TA.) -A2- أَجْمَدْتُ عَلَيْهِ حَقِّى (tropical:) I made my right, or due, incumbent, or obligatory, on him; or established it against him. (A, K, * TA.)

جَمْدٌ
جَمْدٌ جمد : see جَامِدٌ, in two places.

جُمْدٌ
جُمْدٌ جمد : see جُمُدٌ.

جَمَدٌ
جَمَدٌ جمد pl. [or rather quasi-pl. n.] of جَامِدٌ, q. v. (S, Msb, K.) ― -b2- Also Congealed, or frozen, water; ice: [see also جَمْدٌ, mentioned with جَامِدٌ:] and snow. (K.) ― -b3- See also what next follows.

جُمُدٌ
جُمُدٌ جمد and ↓ جُمْدٌ Elevated ground; as also ↓ جَمَدٌ: (M, K:) or a hard, elevated place: (S, TA:) or جُمُدٌ signifies rugged ground: (TA:) or an elevated, rugged place: (As, TA:) or a small isolated mountain, not high, sometimes rugged and sometimes soft, and producing trees, only found in rugged land; so called because of its dryness; it is the smallest kind of أَكَمَة, round and small, not extending along the ground, rugged at the top, and producing herbs, or leguminous plants, as well as trees; differing from جُمُودٌ [q. v.]: (ISh, L, TA:) pl. [of mult.] جِمَادٌ (ISh, S, M, K) and [of pauc.] أَجْمَادٌ. (S, M, K.) ― -b2- Also, the first, A stone: pl. جِمَادٌ. (Fr, TA.)

جَمَادٌ
جَمَادٌ جماد (assumed tropical:) [A thing that does not grow, or increase; that is incapable of growth, or increase; an inorganic thing; as a mineral and the like:] an inanimate thing; a thing that has no soul: [an epithet used as a subst.; or an epithet in which the quality of a subst. is predominant:] pl. جَمَادَاتٌ. (Har p. 13.) [See also جَامِدٌ.] ― -b2- (tropical:) Land (أَرْضٌ) upon which rain has not fallen: (T, S, K:) or dry land, upon which no rain has fallen, and in which is nothing: (T, TA:) or land in which is no produce: (A:) or, as some say, rugged land: (L:) or sterile, barren, or unfruitful, land, in which is nothing; as also جَهَادٌ: pl. جُمُدٌ. (AA, L in art. جهد.) ― -b3- (tropical:) A year (سَنَةٌ) in which is no rain: (S, K:) or in which is no produce of the earth: (A:) and, in like manner, ↓ جَامِدَةٌ a year in which is no herbage, or pasture, no plenty, or fruitfulness, and no rain. (T, TA.) ― -b4- (tropical:) A she-camel having no milk; (S, M, K;) and so a ewe or a she-goat: (L:) or having little milk: (T, TA:) and [accord. to some,] a slow she-camel; syn. بَطِيْئَةٌ; (L, K;) but [this is app. a mistranscription for بَكِيْئَةٌ “ having little milk, ” and] ISd says that the explanation بطيئة does not please him. (TA.) ― -b5- See also جَامِدٌ, in two places. -A2- A kind of cloth or garment; as also ↓ جِمَادٌ. (K.)

جَمَادِ
جَمَادِ جماد , like قَطَامِ, (K,) or جَمَادِ لَهُ, (S, A, L,) said with reference to a niggard, (S, A, L, K,) in dispraise, (K,) as an imprecation, meaning (tropical:) May a stagnant, or an unimproving, state or condition (جُمُودُ الحَالِ) be his lot [or his constant lot]: (A:) or may he not cease to be in a stagnant, or an unimproving, state or condition (لَا زَالَ جَامِدَ الحَالِ). (S, L.) جَمَادِ is [a proper name,] indecl., with kesr for its termination, because it is transformed from the inf. n., namely, الجُمُودُ, like فَجَارِ, which means الفَجْرَةُ: (S:) and the contr. of جَمَادِ لَهُ is جَمَادِ لَهُ, (S, * A,) which denotes praise. (S.) El-Mutalemmis says,
جَمَادِ لَهَا وَلَا تَقُولِى
لَهَا أَبَدًا اـِذَا ذُكِرَتْ حَمَادِ
i. e., Say thou جُمُودًا to her, [جُمُودًا,] and say not to her [ever, when she is mentioned,] حَمْدًا and شُكْرًا. (S.)

جِمَادٌ
جِمَادٌ جماد : see جَمَادٌ, last meaning.

جَمُودٌ
جَمُودٌ جمود : see جَامِدٌ.

جُمُودٌ
جُمُودٌ جمود [app. Elevated tracts,] softer, or more plain, than what is termed جُمُدٌ, and more intermixed with soft, or plain, tracts, sometimes in, or by, that [kind of high ground] which is termed قُفٌّ, and sometimes in, or by, soft, or plain, tracts. (ISh, L, TA.)

جَمِيدُ العَيْنِ
جَمِيدُ العَيْنِ جميد العين : see جَامِدٌ.

جُمَادَى
جُمَادَى جماد جمادى جمادي One of the names of the months, (Msb, K,) applied to two of the Arabian months, together called جُمَادَيَانِ, (TA,) and distinguished by the appellations of جُمَادَى الأُولَى and جُمَادَى الآخِرَةُ [the fifth and sixth months of the Arabian year]: (S, K:) it is of the measure فُعَالَى, from الجَمْدُ; (S;) the two months to which it is applied being [said to be] so called because, when the months were named, these two fell in the season of the freezing of water: (ISd, L, Msb:) [but this derivation seems to have been invented when the two months thus named had fallen back, into, or beyond, the winter; for when they received this appellation, the former of them evidently commenced in March, and the latter ended in May; therefore I hold the opinion of M. Caussin de Perceval, that they were thus called because falling in a period when the earth had become dry and hard by reason of paucity of rain, from جَمَادٌ, an epithet applied to land upon which rain has not fallen, or from جُمَادَى, an epithet applied to an eye that sheds few tears; which opinion is confirmed by the obvious derivations of the names of other months, صَفَرٌ and رَبِيعٌ and رَمَضَانُ and شَوَّالٌ:] afterwards, when the lunar months superseded the solar, the same names were retained: (Msb:) [see زَمَنٌ, and الهِجْرَةُ:] جمادى is determinate, (K,) being a proper name, (TA,) and of the fem. gender: (Msb, K:) if you find it masc., it is because it is made to accord to الشَّهْرُ: all the other names of the months are masc.: (Fr, IAmb, Msb:) the pl. is جُمَادَيَاتٌ, (Fr, L, K,) agreeably with analogy; and if the form جِمَادٌ [a mistranscription for جَمَائِدُ, like حَبَائِرُ, pl. of حُبَارَى,] were used, it would also be agreeable with analogy. (Fr, L.) The former of these two months is also called جُمَادَى خَمْسَةٍ; and the latter, جُمَادَى سِتَّةٍ; (K;) which mean, respectively, Jumلdà the fifth month and Jumلdà the sixth month, from the commencement of the year. (TA.) Lebeed says,
[describing a pair of wild asses,]
حَتَّى اـِذَا سَلَخَا جُمَادَى سِتَّةً
جَزَآ فَطَالَ صِيَامُهُ وَصِيَامُهَا
[Until, when they both pass, and come to the end of, Jumلdà, completing six months, they satisfy themselves with green pasture so as to be in no need of water, and his and her abstinence from water becomes of long continuance]: thus cited by Bundلr; ستّة being in the accus. case as a denotative of state, and by جمادى being meant جمادى الآخرة: or, accord. to IAar, the poet said ستّةٍ, meaning the six months of winter, which are the months of dew; and Aboo-'Amr Esh-Sheybلnee says the like. (MF.) AHn says that the Arabs applied the name of جمادى to The whole of the winter; [see above;] whether the winter were at the same time as the months so called or not: and Aboo-Sa'eed says the like. (L.) ― -b2- See also جَامِدٌ.

لَيْلَةٌ جُمَادِيَّةٌ
لَيْلَةٌ جُمَادِيَّةٌ ليلة جماديه ليلة جمادية A wintry night. (Aboo-Sa'eed, L.) [See جُمَادَى.]

جَمَّادٌ
جَمَّادٌ جماد (tropical:) A sword such that he who is struck with it becomes motionless (يَجْمُدُ): (A, TA:) or a sharp, cutting, sword. (AA, K.)

جَامِدٌ
جَامِدٌ جامد , applied to water, (Msb, K,) &c., (Msb,) [i. e.] anything fluid, or liquid, (K,) In a state of congelation, concretion, or solidity; freezing; as also ↓ جَمْدٌ; contr. of ذَائِبٌ: (Msb, K:) you say مَآءٌ جَمْدٌ [as well as مَآءٌ جَامِدٌ]: (Msb:) or ↓ جَمْدٌ signifies what is congealed, or frozen, of water [&c.]; ice; (S, A;) contr. of ذَوْبٌ: (S:) [see also جَمَدٌ:] it is originally an inf. n.: (S, Msb, K:) [or it is an epithet from جَمُدَ, like ضَخْمٌ from ضَخُمَ:] and ↓ جَمَدٌ is a pl. [or rather a quasi-pl. n.] of جَامِدٌ, (S, Msb, K,) like as خَدَمٌ is of خَادِمٌ: (S, Msb:) you say, قَدْ كَثُرَ الجَمَدُ [The frozen waters have become many]. (S.) [Hence,] مُخَّةٌ جَامِدَةٌ A hard piece of marrow. (L.) ― -b2- (assumed tropical:) Remaining fixed, stationary, or motionless. (Bd and Jel in xxvii. 90.) ― -b3- (assumed tropical:) A thing that does not grow, or increase; [incapable of growth, or increase; inanimate;] as stone, in contradistinction to a tree [and an animal]. (Kull.) [See also جَمَادٌ.] You say, لَكَ جَامِدُ هٰذَا المَالِ وَذَائِبُهُ (A, L, K *) (tropical:) To thee belongs, or shall belong, what consists of gold and silver [or the like inanimate things], of this property, and what consists of live stock, thereof: (L, K:) or what consists of stones, thereof, and what consists of trees, thereof: or what is solid, thereof, and what is fluid, or liquid, thereof. (L.) ― -b4- [Hence its application in lexicology and grammar to (assumed tropical:) A noun that is not an inf. n. nor derived from an inf. n.; a noun having the quality of a real substantive (اِسْمِ عَيْنٍ), opposed to that which has the quality of an ideal substantive (اِسْمُ مَعْنًى): and (assumed tropical:) a verb that has but one tense and no inf. n., as لَيْسَ and نِعْمَ &c., opposed (as is said in the TA voce قَدْ) to مُتَصَرِّفٌ: it may be rendered (and so I have rendered it), in these cases, aplastic.] ― -b5- (assumed tropical:) Lifeless; dead. (Kull p. 147.) ― -b6- (assumed tropical:) Stupid, dull, wanting in intelligence; inert; not sharp, penetrating, vigorous, or effective, in the performing of affairs; or soft, without strength or sturdiness, and without endurance. (TA.) ― -b7- It is also applied to a man's state, or condition: you say رَجُلٌ جَامِدُ الحَالِ (assumed tropical:) [A man in a stagnant, or unimproving, state or condition]. (S, L.) ― -b8- And to the eye: you say عَيْنٌ جَامِدَةٌ (assumed tropical:) An eye that sheds no tears; (Ks, K;) as also ↓ جُمَادَى, (Ks, K,) and ↓ جَمُودٌ; (S, K;) or this last signifies (tropical:) an eye that sheds few tears. (A.) And رَجُلٌ جَامِدُ العَيْنِ, (A, K,) and العين ↓ جَمِيدُ, and العين ↓ جَمَادُ, (A,) (tropical:) A man whose eye sheds few tears; (A;) or whose eye sheds no tears. (K.) ― -b9- See also جَمَادٌ. ― -b10- Also, (L,) and ↓ مُجْمِدٌ, (M, A, K,) and الكَفِّ ↓ جَمَادُ, (A, K,) (tropical:) Niggardly, penurious, or avaricious; (M, A, K;) niggardly of that which it is incumbent on him to give: (L:) and ↓ مُجْمِدٌ, also, a man of little, or no, good; possessing little, or no, good. (K.) -A2- جَوَامِدُ, (as its pl., IAar, L,) Limits, or boundaries, or boundary-marks, between lands, (IAar, L, K, *) and between two dwellings. (L.)

مُجْمِدٌ
مُجْمِدٌ مجمد : see جَامِدٌ, last sentence but one, in two places. ― -b2- The person who is entrusted with the management of affairs in a game of chance (قِمَار [here meaning the game called المَيْسِر]): (K:) [i. q. ضَرِيبٌ:] or the person entrusted with the management of affairs among a people or party, (T, K, TA,) who does not take part in the game called المَيْسِر, except that he shuffles the arrows (يَضْرِبُ بِهَا) for the players, and has them placed in his hands, and is confided in with respect to them, and compels him who has incurred an obligation to fulfil it: (L, TA:) or one who takes no part in the game called المَيْسِر, (who is called بَرَمٌ,) but who sometimes shuffles, or deals forth, the arrows, (يُفِيضُ بِهَا,) for the players; so in the following verse of Tarafeh:
وَأَصْفَرَ مَضْبُوحٍ نَظَرْتُ حَوِيرَهُ
عَلَى النَّارِ وَاسْتَوْدَعْتُهُ كَفَّ مُجْمِدِ
[And of many a yellow arrow, changed in colour by fire, I have awaited the sound over the fire, and I have deposited it in the hand of one taking no part in the game but only shuffling, or dealing forth, the arrows for the players]; meaning, I have awaited its sound, which was like an answer proceeding from it, when I straightened it and marked it, over the fire: (S:) [or, accord. to the EM (p. 105), where we find حِوَارَهُ in the place of حَوِيرَهُ, the meaning is, and of many a yellow arrow, &c., I have awaited the returning and gaining, while we were assembled at the fire, &c.:] or مجمد here means a man taking with both his hands so as not to let anything go forth from them: (AA, TA:) or, accord. to As, it here means a man entering upon Jumلdà, which was in that [the poet's] time a month of cold: (S, K: *) or one whose arrow does not gain anything in the game called المَيْسِر: (L:) or a person in whom one confides, and who is tenacious of that which is in his hand or possession, and not to be deceived. (A 'Obeyd, TA.)

مَجْمَدَةٌ
مَجْمَدَةٌ مجمد مجمده مجمدة A place in which ice is kept. (MA.)

هُوَ مُجَامِدِى
هُوَ مُجَامِدِى هو مجامدى هو مجامدي He is my neighbour, his house, or tent, adjoining mine. (K.)

### Türkçe

**جَمَدَ**
1 **جَمَدَ** جمد, muzâri‘i **جَمُدَ**, mastarı **جَمْدٌ** ve **جُمُودٌ**, su hakkında söylenir, (S, M, L, Msb, K,) vb., (Msb,) [yani] her türlü akıcı, yahut sıvı şey hakkında, (K,) Dondu; pıhtılaştı; katılaştı, yahut akıcı veya sıvının zıddı oldu; buz tuttu; müradifi **قَامَ**; (S, M;) zıddı **ذَابَ**; (Msb, K;) bunun gibi **جَمُدَ** da. (L, K.) Ve kan vb. hakkında söylenir, (S, M,) Pıhtılaştı, yahut katılaştı; müradifi **قام**: (M:) yahut kurudu; kurudu. (S.) 2’ye de bak. ― -b2- Yine, mastarı **جُمُودٌ**, (mecaz kabul edilerek:) O, yahut o şey, sabit kaldı, yahut yerinde durdu. (KL.) Şöyle dersin: **مَا زِلْتُ أَضْرِبُهُ حَتَّى جَمَدَ** (mecaz:) [Onu hareketsiz oluncaya kadar dövmeyi bırakmadım]. (A.) ― -b3- (mecaz kabul edilerek:) [O, yahut o şey, büyümeye veya artmaya kâdir olmadı; cansız, yahut ölü oldu: **جَامِدٌ**’e bak.] ― -b4- (mecaz kabul edilerek:) O, yahut oldu ki, ahmak, donuk, anlayıştan yoksun; atıl; işlerin yapılmasında keskin, nüfuz edici, güçlü veya etkili olmayan; yahut yumuşak, kuvvetsiz veya metanetsiz ve dayanıklılıksız: yine **جَامِدٌ**’e bak.] ― -b5- Yine, mastarı **جُمُودٌ**, (mecaz:) bir adamın hâli veya durumu hakkında [yani, Durgun oldu, yahut iyileşmez oldu]. (A.) ― -b6- Yine **جَمَدَتْ**, muzâri‘i **جَمُدَ**, mastarı **جُمُودٌ**, (mecaz:) O [dişi deve vb.,] az sütlü oldu. (T, TA.) Ve **جَمَدَتْ عَيْنُهُ** (mecaz:) Gözü az yaş döktü: kalbin katılığına işaret eden bir ibare. (Msb.) ― -b7- Yine **جَمَدَ**, (L, K,) muzâri‘i **جَمُدَ**, (L,) [mastarı **جُمُودٌ;] ve ↓ **أَجْمَدَ**; (A, TA; [A’nın bir nüshasında **انجمد**, fakat bu şüphesiz bir yanlış yazımdır; **مُجْمِدٌ**’e bak;]) (mecaz:) O, yahut oldu ki, cimri, pinti, yahut haris; (L, A, K;) bunun gibi **جَمَدَ كَفُّهُ** [yahut **جَمَدَتْ**]; (Msb;) yahut **جَمَدَتْ يَدُهُ**: (A:) ve ↓ **اجمد** az hayır sahibi oldu: (A, TA:) yahut **جُمُودٌ** iyilikten geri durmayı, yahut el çekmeyi ifade eder. (Har s. 149.) ― -b8- **جَمَدَ لِى عَلَيْهِ حَقِّى** (mecaz:) Hakkım, yahut alacağım, onun üzerine lâzım, yahut vâcip oldu; yahut ona karşı sabit oldu; (A, K, * TA;) bunun gibi **ذَابَ** da. (A, TA.) -A2- **جَمَدَهُ** Onu kesti, yahut ondan bir parçayı kesti. (K.)

**جمّد**
2 **جمّد** جمد, mastarı **تَجْمِيدٌ**; (K;) yahut ↓ **جَمَدَ**; (L’de böyledir;) O (su ve sıkılmış özsu, L) donmak, pıhtılaşmak, katılaşmak, yahut buz tutmak üzereydi; donmanın vb. eşiğindeydi; **حَاوَلَ أَنْ يَجْمُدَ** ile açıklanır. (L, K.) -A2- [Ve birincisi, Suyu vb. dondurdu.]

**اجمد**
4 **اجمد** **أجمد** اجمد جمد: 1’e, iki yerde, bak. ― -b2- Yine, mastarı **اـِجْمَادٌ**, Bir kavim veya grup arasında işlerin idaresi kendisine tevdi edildi [**المَيْسِر** denilen oyunda: **مُجْمِدٌ**’e bak]. (T, TA.) -A2- **أَجْمَدْتُ عَلَيْهِ حَقِّى** (mecaz:) Hakkımı, yahut alacağımı, onun üzerine lâzım, yahut vâcip kıldım; yahut ona karşı sabit kıldım. (A, K, * TA.)

**جَمْدٌ**
**جَمْدٌ** جمد: **جَامِدٌ**’e, iki yerde, bak.

**جُمْدٌ**
**جُمْدٌ** جمد: **جُمُدٌ**’e bak.

**جَمَدٌ**
**جَمَدٌ** جمد, **جَامِدٌ**’in çoğulu [yahut daha doğrusu çoğul benzeri isim]dir, ona bak. (S, Msb, K.) ― -b2- Yine Donmuş, yahut buz tutmuş su; buz: [**جَامِدٌ** ile birlikte zikredilen **جَمْدٌ**’e de bak:] ve kar. (K.) ― -b3- Sonra gelen şeye de bak.

**جُمُدٌ**
**جُمُدٌ** جمد ve ↓ **جُمْدٌ** Yüksek yer; bunun gibi ↓ **جَمَدٌ**: (M, K:) yahut sert, yüksek bir yer: (S, TA:) yahut **جُمُدٌ** engebeli araziyi ifade eder: (TA:) yahut yüksek, engebeli bir yer: (As, TA:) yahut yüksek olmayan, küçük, münferit bir dağ; bazen engebeli bazen yumuşak; ağaç bitirir; yalnız engebeli arazide bulunur; kuruluğundan dolayı böyle adlandırılmıştır; **أَكَمَة**’nin en küçük türüdür; yuvarlak ve küçük; yer boyunca uzanmaz; tepesinde engebeli; otlar yahut baklagiller, ayrıca ağaçlar bitirir; **جُمُودٌ**’dan [ona bak] farklıdır: (ISh, L, TA:) çoğulu [kesret] **جِمَادٌ** (ISh, S, M, K) ve [kıllet] **أَجْمَادٌ**. (S, M, K.) ― -b2- Yine, birincisi, Bir taş: çoğulu **جِمَادٌ**. (Fr, TA.)

**جَمَادٌ**
**جَمَادٌ** جماد (mecaz kabul edilerek:) [Büyümeyen yahut artmayan şey; büyümeye yahut artmaya kâdir olmayan şey; inorganik şey; maden ve benzeri gibi:] cansız bir şey; ruhu olmayan bir şey: [isim yerine kullanılan bir sıfat; yahut isim niteliği baskın olan bir sıfat:] çoğulu **جَمَادَاتٌ**. (Har s. 13.) [**جَامِدٌ**’e de bak.] ― -b2- (mecaz:) Üzerine yağmur düşmemiş arazi (**أَرْضٌ**): (T, S, K:) yahut üzerine yağmur düşmemiş, içinde hiçbir şey bulunmayan kuru arazi: (T, TA:) yahut içinde ürün olmayan arazi: (A:) yahut bazılarına göre engebeli arazi: (L:) yahut içinde hiçbir şey bulunmayan kısır, çorak, yahut verimsiz arazi; bunun gibi **جَهَادٌ**: çoğulu **جُمُدٌ**. (AA, L, madde **جهد**.) ― -b3- (mecaz:) İçinde yağmur olmayan bir yıl (**سَنَةٌ**): (S, K:) yahut içinde yerin ürünü olmayan: (A:) ve aynı şekilde, ↓ **جَامِدَةٌ** otlak, yahut mera, bolluk yahut bereket, ve yağmur bulunmayan bir yıl. (T, TA.) ― -b4- (mecaz:) Sütü olmayan dişi deve; (S, M, K;) ve böylece koyun yahut dişi keçi: (L:) yahut az sütlü: (T, TA:) ve [bazılarına göre] yavaş bir dişi deve; müradifi **بَطِيْئَةٌ**; (L, K;) fakat [bu görünüşe göre **بَكِيْئَةٌ** “az sütlü” için bir yanlış yazımdır; ve] ISd, **بطيئة** açıklamasının hoşuna gitmediğini söyler. (TA.) ― -b5- **جَامِدٌ**’e de, iki yerde, bak. -A2- Bir tür kumaş yahut elbise; bunun gibi ↓ **جِمَادٌ**. (K.)

**جَمَادِ**
**جَمَادِ** جماد, **قَطَامِ** gibi, (K,) yahut **جَمَادِ لَهُ**, (S, A, L,) cimri hakkında söylenir, (S, A, L, K,) yergi olarak, (K,) bir beddua olarak, şu mânâda (mecaz:) Durgun, yahut iyileşmez bir hâl ( **جُمُودُ الحَالِ** ) onun nasibi olsun [yahut sürekli nasibi olsun]: (A:) yahut durgun, yahut iyileşmez bir hâlde olmaktan geri kalmasın ( **لَا زَالَ جَامِدَ الحَالِ** ). (S, L.) **جَمَادِ**, [özel isimdir,] gayr-i munsarıftır; sonu kesre iledir; çünkü mastardan, yani **الجُمُودُ**’dan, **فَجَارِ** gibi dönüştürülmüştür; o da **الفَجْرَةُ** demektir: (S:) ve **جَمَادِ لَهُ**’nun zıddı **جَمَادِ لَهُ**’dur, (S, * A,) ve bu övgü ifade eder. (S.) El-Mutalemmis der ki,
**جَمَادِ لَهَا وَلَا تَقُولِى**
**لَهَا أَبَدًا اـِذَا ذُكِرَتْ حَمَادِ**
yani, Ona **جُمُودًا** de, [**جُمُودًا**], ve ona [ne zaman anılsa,] asla **حَمْدًا** ve **شُكْرًا** deme. (S.)

**جِمَادٌ**
**جِمَادٌ** جماد: **جَمَادٌ**’a, son mânâya, bak.

**جَمُودٌ**
**جَمُودٌ** جمود: **جَامِدٌ**’e bak.

**جُمُودٌ**
**جُمُودٌ** جمود [görünüşe göre Yüksek araziler,] **جُمُدٌ** denilenden daha yumuşak, yahut daha düz; ve yumuşak, yahut düz arazilerle daha çok karışık; bazen **قُفٌّ** denilen [yüksek yer] türünün içinde yahut yanında, bazen de yumuşak yahut düz arazilerin içinde yahut yanında. (ISh, L, TA.)

**جَمِيدُ العَيْنِ**
**جَمِيدُ العَيْنِ** جميد العين: **جَامِدٌ**’e bak.

**جُمَادَى**
**جُمَادَى** جماد جمادى جمادي Ayların adlarından biri, (Msb, K,) Arap aylarından ikisine uygulanır; birlikte **جُمَادَيَانِ** diye adlandırılır, (TA,) ve **جُمَادَى الأُولَى** ve **جُمَادَى الآخِرَةُ** adlarıyla ayırt edilirler [Arap yılının beşinci ve altıncı ayları]: (S, K:) vezni **فُعَالَى**’dır, **الجَمْدُ**’dan: (S;) kendisine uygulandığı iki ayın, aylar adlandırıldığında, bu ikisinin suyun donma mevsimine rastlaması sebebiyle böyle adlandırıldığı [söylenir]: (ISd, L, Msb:) [fakat bu türetme, bu adla adlandırılan iki ay kışa geri düşmüş, yahut kışın içine/ötesine geçmişken icat edilmiş görünür; zira bu adlandırmayı aldıklarında, bunların birincisi açıkça Mart’ta başlıyor ve ikincisi Mayıs’ta bitiyordu; bu sebeple M. Caussin de Perceval’in görüşünü ben benimsiyorum: bunlar, yağmur azlığından dolayı yerin kuruyup sertleştiği bir döneme rastladıkları için, yağmur düşmemiş araziye sıfat olan **جَمَادٌ**’dan; yahut az yaş döken göze sıfat olan **جُمَادَى**’dan böyle adlandırılmıştır; bu görüş, diğer ay adlarının açık türetmeleriyle de teyit edilir: **صَفَرٌ** ve **رَبِيعٌ** ve **رَمَضَانُ** ve **شَوَّالٌ**:] sonra, kamerî aylar şemsî ayların yerini alınca, aynı adlar korunmuştur: (Msb:) [**زَمَنٌ** ve **الهِجْرَةُ**’ye bak:] **جمادى** belirli isimdir, (K,) özel isim olduğundan, (TA,) ve müennes cinstendir: (Msb, K:) onu müzekker bulursan, bu, **الشَّهْرُ**’a uygun kılındığı içindir: ayların diğer bütün adları müzekkerdir: (Fr, IAmb, Msb:) çoğulu, kıyasa uygun olarak, **جُمَادَيَاتٌ**’tır, (Fr, L, K,) ve eğer **جِمَادٌ** şekli [**حَبَائِرُ** gibi, **حُبَارَى**’nın çoğulu, için **جَمَائِدُ** yerine bir yanlış yazım] kullanılsaydı, o da kıyasa uygun olurdu. (Fr, L.) Bu iki aydan birincisine ayrıca **جُمَادَى خَمْسَةٍ**; ikincisine **جُمَادَى سِتَّةٍ** de denir; (K;) bunlar, sırasıyla, yılın başlangıcından itibaren beşinci ay olan Jumādā ve altıncı ay olan Jumādā demektir. (TA.) Lebeed der ki,
[iki yaban eşeğini tasvir ederek,]
**حَتَّى اـِذَا سَلَخَا جُمَادَى سِتَّةً**
**جَزَآ فَطَالَ صِيَامُهُ وَصِيَامُهَا**
[Ta ki, ikisi de Jumādā’nın sonunu geçip, altı ayı tamamlayınca, yeşil otla yetinirler de suya ihtiyaç duymazlar; onun ve onun (dişinin) sudan uzak durması uzun sürer]: Bundār tarafından böyle nakledilmiştir; **ستّة** hâl bildirir olarak mansuptur; ve **جمادى** ile kastedilen **جمادى الآخرة**’dır: yahut IAar’a göre şair **ستّةٍ** dedi; kışın altı ayını kastetti; bunlar çiğ aylarıdır; ve Aboo-’Amr Esh-Sheybānee de bunun benzerini söyler. (MF.) AHn, Arapların **جمادى** adını kışın tamamına uyguladıklarını söyler; [yukarıya bak;] kış, bu adla anılan aylarla aynı zamana rastlasa da rastlamasa da: ve Aboo-Sa’eed de bunun benzerini söyler. (L.) ― -b2- **جَامِدٌ**’e de bak.

**لَيْلَةٌ جُمَادِيَّةٌ**
**لَيْلَةٌ جُمَادِيَّةٌ** ليلة جماديه ليلة جمادية Kış gecesi. (Aboo-Sa’eed, L.) [**جُمَادَى**’ya bak.]

**جَمَّادٌ**
**جَمَّادٌ** جماد (mecaz:) Kendisiyle vurulanın hareketsiz kaldığı ( **يَجْمُدُ** ) bir kılıç: (A, TA:) yahut keskin, kesici bir kılıç. (AA, K.)

**جَامِدٌ**
**جَامِدٌ** جامد, suya uygulanır, (Msb, K,) vb., (Msb,) [yani] her türlü akıcı yahut sıvı şeye, (K,) Donma, pıhtılaşma, yahut katılık hâlinde; donmuş; bunun gibi ↓ **جَمْدٌ**; zıddı **ذَائِبٌ**: (Msb, K:) şöyle dersin: **مَآءٌ جَمْدٌ** [**مَآءٌ جَامِدٌ** gibi]: (Msb:) yahut ↓ **جَمْدٌ** suyun [&c.’nin] donmuş, yahut buz tutmuş olanını ifade eder; buz; (S, A;) zıddı **ذَوْبٌ**: (S:) [**جَمَدٌ**’e de bak:] aslında mastardır: (S, Msb, K:) [yahut **جَمُدَ**’dan bir sıfattır; **ضَخْمٌ**’un **ضَخُمَ**’dan olması gibi:] ve ↓ **جَمَدٌ**, **جَامِدٌ**’in çoğuludur [yahut daha doğrusu çoğul benzeri isimdir], (S, Msb, K,) **خَدَمٌ**’ın **خَادِمٌ**’den olması gibi: (S, Msb:) şöyle dersin: **قَدْ كَثُرَ الجَمَدُ** [Donmuş sular çok oldu]. (S.) [Bundan dolayı,] **مُخَّةٌ جَامِدَةٌ** Sert bir ilik parçası. (L.) ― -b2- (mecaz kabul edilerek:) Sabit kalan, yerinde duran, yahut hareketsiz. (Bd ve Jel, xxvii. 90.) ― -b3- (mecaz kabul edilerek:) Büyümeyen yahut artmayan şey; [büyümeye yahut artmaya kâdir olmayan; cansız;] taş gibi; ağaç [ve hayvan]ın zıddı olarak. (Kull.) [**جَمَادٌ**’a da bak.] Şöyle dersin: **لَكَ جَامِدُ هٰذَا المَالِ وَذَائِبُهُ** (A, L, K *) (mecaz:) Bu malın, altın ve gümüşten [yahut benzeri cansız şeylerden] olanı da, canlı hayvandan olanı da senindir, yahut senin olacaktır: (L, K:) yahut bunun taşlardan olanı da, ağaçlardan olanı da: yahut bunun katı olanı da, akıcı yahut sıvı olanı da. (L.) ― -b4- [Bundan dolayı, lugat ve nahivde (mecaz kabul edilerek:) Mastar olmayan ve mastardan türememiş isim; hakikî somut isim ( **اِسْمِ عَيْنٍ** ) niteliğine sahip isim; ideal/mânâ ismi ( **اِسْمُ مَعْنًى** ) niteliğine sahip olana karşı: ve (mecaz kabul edilerek:) Yalnız bir zamanı olan ve mastarı bulunmayan fiil; **لَيْسَ** ve **نِعْمَ** vb. gibi; (TA’da **قَدْ** maddesinde söylendiği üzere) **مُتَصَرِّفٌ**’a karşı: bu hâllerde (benim de çevirdiğim gibi) “aplastic” diye tercüme edilebilir.] ― -b5- (mecaz kabul edilerek:) Cansız; ölü. (Kull s. 147.) ― -b6- (mecaz kabul edilerek:) Ahmak, donuk, anlayıştan yoksun; atıl; işlerin yapılmasında keskin, nüfuz edici, güçlü veya etkili olmayan; yahut yumuşak, kuvvetsiz veya metanetsiz ve dayanıklılıksız. (TA.) ― -b7- Bir adamın hâli veya durumu için de kullanılır: şöyle dersin: **رَجُلٌ جَامِدُ الحَالِ** (mecaz kabul edilerek:) [Durgun, yahut iyileşmez bir hâlde olan adam]. (S, L.) ― -b8- Ve göz için: şöyle dersin: **عَيْنٌ جَامِدَةٌ** (mecaz kabul edilerek:) Hiç yaş dökmeyen göz; (Ks, K;) bunun gibi ↓ **جُمَادَى**, (Ks, K,) ve ↓ **جَمُودٌ**; (S, K;) yahut bu sonuncusu (mecaz:) az yaş döken göz demektir. (A.) Ve **رَجُلٌ جَامِدُ العَيْنِ**, (A, K,) ve العين ↓ **جَمِيدُ**, ve العين ↓ **جَمَادُ**, (A,) (mecaz:) Gözü az yaş döken adam; (A;) yahut gözü hiç yaş dökmeyen. (K.) ― -b9- **جَمَادٌ**’a da bak. ― -b10- Yine, (L,) ve ↓ **مُجْمِدٌ**, (M, A, K,) ve الكَفِّ ↓ **جَمَادُ**, (A, K,) (mecaz:) Cimri, pinti, yahut haris; (M, A, K;) vermesi kendisine lâzım olan şeyi vermede cimri: (L:) ve ↓ **مُجْمِدٌ** ayrıca, az hayırlı yahut hayırsız adam; az hayır sahibi yahut hayır sahibi olmayan. (K.) -A2- **جَوَامِدُ**, (çoğulu olarak, IAar, L,) araziler arasında, (IAar, L, K, *) ve iki mesken arasında sınırlar, yahut hudutlar, yahut sınır işaretleri. (L.)

**مُجْمِدٌ**
**مُجْمِدٌ** مجمد: **جَامِدٌ**’e, sondan bir önceki cümlede, iki yerde, bak. ― -b2- Kumar oyununda ( **قِمَار** [burada **المَيْسِر** denilen oyun mânâsında]) işlerin idaresi kendisine tevdi edilen kişi: (K:) [**ضَرِيبٌ** ile eş anlamlı:] yahut bir kavim veya grup arasında işlerin idaresi kendisine tevdi edilen kişi, (T, K, TA,) **المَيْسِر** denilen oyuna katılmaz; ancak oyuncular için okları karıştırır ( **يَضْرِبُ بِهَا** ), ve onların eline konulmasını sağlar; onlar hakkında kendisine güvenilir; ve borç altına gireni onu yerine getirmeye zorlar: (L, TA:) yahut **المَيْسِر** denilen oyuna katılmayan kimse, (ona **بَرَمٌ** denir,) fakat bazen oyuncular için okları karıştırır yahut dağıtır ( **يُفِيضُ بِهَا** ); Tarafeh’in şu beytinde olduğu gibi:
**وَأَصْفَرَ مَضْبُوحٍ نَظَرْتُ حَوِيرَهُ**
**عَلَى النَّارِ وَاسْتَوْدَعْتُهُ كَفَّ مُجْمِدِ**
[Ve ateşle rengi değişmiş nice sarı oktan, ateş üzerinde onun sesini bekledim ve onu, oyuna katılmayıp yalnız okları karıştıran yahut dağıtan birinin eline emanet ettim]; mânâsı: onu doğrultup işaretlediğimde, ateş üzerinde, ondan çıkan bir cevap gibi olan sesini bekledim: (S:) [yahut EM’e (s. 105) göre, **حَوِيرَهُ** yerine **حِوَارَهُ** bulduğumuz yerde mânâ: ve nice sarı oktan vb., ateş başında topluyken, dönüşü ve kazanmayı bekledim, vb.:] yahut **مجمد** burada, iki eliyle tutup onlardan hiçbir şeyin çıkmasına izin vermeyen adam demektir: (AA, TA:) yahut As’a göre burada, o [şairin] zamanında soğuk bir ay olan Jumādā’ya giren adam demektir: (S, K: *) yahut **المَيْسِر** denilen oyunda oku hiçbir şey kazanmayan kimse: (L:) yahut kendisine güvenilen, elinde yahut mülkünde olan şeye sıkı sarılan ve aldatılmayan kişi. (A ‘Obeyd, TA.)

**مَجْمَدَةٌ**
**مَجْمَدَةٌ** مجمد مجمده مجمدة Buzun saklandığı yer. (MA.)

**هُوَ مُجَامِدِى**
**هُوَ مُجَامِدِى** هو مجامدى هو مجامدي O benim komşumdur; evi yahut çadırı benimkine bitişiktir. (K.)
