# جمر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%85%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: جمر

الجَمْرُ: جمع جَمْرَةٍ من النار. والجَمْرَةُ: ألفُ فارس. يقال جَمْرَةٌ كالجَمْرَةِ. وكلُّ قبيلٍ انضمُّوا فصاروا يداً واحدةً ولم يحالِفوا غيرهم فهم جَمْرَةٌ. والجمرة: واحدةُ جَمَراتِ المناسك، وهي ثلاث جَمَراتٍ يُرْمَينَ بالجِمارِ. والجمرة: الحصاة. والمِجْمَرَةُ: واحدة المَجامِرِ، وكذلك المِجْمَرُ والمُجْمَرُ. فبالكسر اسم الشيء الذي يُجعل فيه الجَمْرُ، وبالضم الذي هُيِّئَ له الجَمْرُ. يقال: أَجْمَرْتُ مُجْمَراً. والجُمَّارُ: شَحْمُ النخل. وجَمَرْتُ النخلَةَ: قطعت جُمَّارَهَا. والتَجْميرُ أيضاً: رَمْي الجِمارِ. وتَجْميرُ الجيش: أن تحبسَهم في أرض العدوّ ولا تُقفِلَهم من الثَغْر. وتَجَمَّرُوا هُمْ، أي تَحَبَّسُوا. ومنه التَجميرُ في الشَعَر. يقال: جَمَّرَتِ المرأةُ شعرها، إذا جمعته وعَقَدَتْه في قفاها ولم تُرْسِلْه. وأَجْمَرَ البعيرُ: أسرع في سَيره. وأَجْمَرَ القومُ على الشيء: اجتمعوا عليه. وهذا جَميرُ القوم، أي مجتمعهم. وابنا جَميرٍ: الليلُ والنهار، سمِّيا بذلك للاجتماع كما سميا ابنا سَميرٍ لأنَّه يُسمَر فيهما. وأمَّا ابنُ جَميرٍ فالليلُ المظلم. قال الشاعر:
نهارهُم ظمآنُ ضاحٍ وليلُـهـمْوإن كانَ بدراً ظلمة ابن جَميرِ
والاستِجمارُ: الاستنجاء بالأحجار. وحافرٌ مِجْمَرٌ، أي صلب.

### Türkçe

**الجَمْرُ**: ateşten **جَمْرَةٍ**’nin çoğuludur. **الجَمْرَةُ**: bin süvaridir. **جَمْرَةٌ كالجَمْرَةِ** denir. Ve her kabile ki birleştiler de tek bir el oldular ve başkalarıyla ittifak yapmadılar; işte onlar **جَمْرَةٌ**’dir. Ve **الجمرة**: menâsikin **جَمَراتِ**’inden bir tanesidir; o, üç **جَمَراتٍ**’tır, **الجِمارِ** ile taşlanırlar. Ve **الجمرة**: çakıl taşıdır. Ve **المِجْمَرَةُ**: **المَجامِرِ**’in bir tanesidir; yine bunun gibi **المِجْمَرُ** ve **المُجْمَرُ**. Artık kesre ile, içine **الجَمْرُ** konulan şeyin adıdır; damme ile, **الجَمْرُ** için hazırlanmış olan (şey)dir. **أَجْمَرْتُ مُجْمَراً** denir. Ve **الجُمَّارُ**: hurma ağacının iç yağıdır. Ve **جَمَرْتُ النخلَةَ**: onun **جُمَّارَهَا**’sını kestim (demektir). Ve **التَجْميرُ** dahi: **الجِمارِ**’ı atmadır. Ve **تَجْميرُ الجيش**: onları düşman toprağında alıkoymandır ve onları sınırdan geri döndürmemendir. Ve **تَجَمَّرُوا هُمْ**; yani alıkonuldular. Ve ondan (biridir) saçta **التَجميرُ**. **جَمَّرَتِ المرأةُ شعرها** denir; onu topladığı ve ensesinde bağladığı ve onu salıvermediği zaman. Ve **أَجْمَرَ البعيرُ**: yürüyüşünde hızlandı. Ve **أَجْمَرَ القومُ على الشيء**: onun üzerinde toplandılar. Ve bu, kavmin **جَميرُ**’idir; yani onların toplanma yeri. Ve **ابنا جَميرٍ**: gece ve gündüzdür; birleşme sebebiyle böyle adlandırıldılar; nitekim, onlarda gece sohbeti yapıldığı için **ابنا سَميرٍ** diye adlandırıldıkları gibi. Amma **ابنُ جَميرٍ** ise karanlık gecedir. Şair dedi ki:
نهارهُم ظمآنُ ضاحٍ وليلُـهـمْوإن كانَ بدراً ظلمة ابن جَميرِ
Ve **الاستِجمارُ**: taşlarla istincâdır. Ve **حافرٌ مِجْمَرٌ**; yani serttir.
