# جمل — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D9%84/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%85%D9%84/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D9%84.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: جمل

جَمَلَ
1 جَمَلَ جمل جملة , (K,) aor. جَمُلَ , inf. n. جَمْلٌ, (TA,) He collected [a thing, or things]. (K.) [See also 4.] ― -b2- Also, (S, Mgh, K,) aor. and inf. n. as above, (S, Mgh,) He melted fat; (S, Mgh, K;) and so ↓ اجتمل, and ↓ اجمل: (A'Obeyd, S, K:) this last was sometimes used: (S:) the best form is جَمَلَ: (Fr, TA:) accord. to Z, ↓ اجتمل signifies he made the melted grease of fat to drip upon bread, putting it again over the fire. (TA. [See جَمِيلٌ.]) جَمَلَكَ اللّٰهُ, meaning May God melt thee like as fat is melted, is a form of imprecation mentioned in a trad., as used by a woman. (TA.) -A2- جَمَلَ الجَمَلَ He put the he-camel apart from the she-camel that was fit to be covered. (TA.) -A3- جَمُلَ, aor. جَمُلَ ; (S, Mgh, Msb, K;) and جَمِلَ, aor. جَمَلَ ; (Msb;) inf. n. جَمَالٌ, (S, Mgh, Msb, K, *) originally جَمَالَةٌ; (Msb;) He was, or became, beautiful, goodly, comely, or pleasing, (S, M, Mgh, K,) in person, (M, K,) and good in action, or actions, or behaviour, (M, TA,) or also in moral character: (K:) or elegant, or pretty; i. e., delicately, or minutely, beautiful: (Sb, Msb:) or characterized by much goodness, beauty, goodliness, comeliness, or pleasingness, in his mind, or in his person, or in his actions or behaviour; and also, characterized by much goodness communicated from him to others. (Er-Rلghib, TA.) [See جَمَالٌ, below; and see also جَمِيلٌ.]

جمّل
2 جمّل جمل جملة , (S, K,) inf. n. تَجْمِيلٌ, (K,) He, or it, embellished, or adorned, another. (S, K.) Hence the saying, اـِذَا لَمْ يُجَمِّلْكَ مَالُكَ لَمْ يُجْدِ عَلَيْكَ جَمَالُكَ [If thy wealth do not embellish thee, thy beauty of person, or of moral character, will not suffice thee]. (TA.) And you say, جَمَّلَ اللّٰهُ عَلَيْهِ, inf. n. as above, meaning, May God render him beautiful. (TA.) -A2- He gave a camel to be eaten. (K in art. برقش.) -A3- He detained an army long [on the frontier of the enemy]; (K, TA;) like جَمَّرَ [q. v.]. (TA.)

جاملهُ
3 جاملهُ جامله جاملة , (K,) inf. n. مُجَامَلَةٌ, (S, TA,) He coaxed him, or wheedled him, with comely behaviour or speech (بِالجَمِيلِ), not rendering him pure, or sincere, brotherly affection: (ISd, K:) or he associated with him in a good manner: (K:) or he treated him with comely behaviour. (S, TA.) One says, عَلَيْكَ بِالمُدَارَاةِ وَالمُجَامَلَةِ [Keep thou to blandishment and coaxing, &c.]. (TA.)

اجمل
4 اجمل أجمل اجمل جمل He collected a thing (Msb, K) without discrimination, or distinction, (Msb,) or from a state of separation, or dispersion. (K.) [See also 1.] And أُجْمِلَ It was collected into an aggregate. (TA.) ― -b2- He reduced a calculation to its sum; summed it up: (S, K, TA:) and in like manner, he summed up a speech, or discourse, and then analyzed and explained it. (TA.) ― -b3- See also 1. -A2- He made good and large [or liberal]: so in the phrase, اجمل الصَّنِيعَةَ (S, K) He made the benefit good and large [or liberal] (K) عِنْدَ فُلَانٍ [to such a one]. (S.) -A3- [He acted with goodness, or was good and liberal: and he acted with moderation, or was moderate. You say,] اجمل فِى صَنِيعِهِ [He was good and liberal, or, perhaps, moderate, in his benefit]. (S.) And اجمل فِى الطَّلَبِ He was moderate, not extravagant, in demanding, or desire. (Msb, * K, TA.) It is said in a trad., أَجْمِلُوا فِى طَلَبِ الرِّزْقِ فَاـِنَّ كُلًّا مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ [Be ye moderate in demanding, or desiring, the means of subsistence, for every one is accommodated to that which is created for him]. (TA.) -A4- اجمل القَوْمُ The people, or company of men, had many camels; or their camels became many. (S.)

تجمّل
5 تجمّل أجمل جمل تجمل He beautified, embellished, or adorned, himself. (K.) ― -b2- He affected what is جَمِيل [or beautiful, goodly, comely, or pleasing, in person, or in action or actions or behaviour, or in moral character, &c.]. (S.) You say, تجمّل بِأَكْثَرَ مِمَّا عِنْدَهُ [He affected beautiful, goodly, comely, or pleasing, qualities, more than he possessed]. (TA in art. شبع.) ― -b3- He was, or became, patient; or restrained himself from impatience; or constrained himself to be patient: (Mgh, TA:) from جَمَالٌ meaning "patience." (Mgh.) Hence the saying,
وَاـِذَا تُصِبْكَ خَصَاصَةٌ فَتَجَمَّلِ
 And when poverty, or straitness, befalls thee, then be patient, or restrain thyself &c. (Mgh in art. خص.) -A2- He ate what is termed جَمِيل, i. e., melted fat. (S, K. *)

اجتمل
8 اجتمل اجتمل : see 1, in two places. -A2- Also He anointed himself with fat. (TA.) -A3- And He ate of a camel. (K in art. برقش.)

استجمل
10 استجمل استجمل He (a camel) became a جَمَل, (S, K,) i. e., such as is termed رَبَاعٍ [or one in his seventh year], (S,) or such as is termed بَازِلٌ [or one in his ninth year], or, accord. to Z, one that had covered. (TA.)

جَمْلٌ
جَمْلٌ جمل جملة : see جَمَلٌ.

جُمْلٌ
جُمْلٌ جمل جملة : see جُمْلَةٌ and جُمَّلٌ; the latter in two places.

جَمَلٌ
جَمَلٌ جمل جملة (S, Mgh, Msb, K, &c.) and ↓ جَمْلٌ, (K,) which latter is so rare that it is said by some to be used only in poetry, in cases of necessity, (MF,) but it is a correct dial. var., (TA,) a word of well-known meaning; (K;) i. e., [A he-camel; but commonly applied to the camel as a generic term; in like manner as جَامِلٌ is applied to the males and the females; but properly,] the male of the اـِبِل; (TA;) the mate of the نَاقَة; (Fr, S, Mgh;) among camels, corresponding to رَجُلٌ among us; (Sh, Msb;) نَاقَةٌ corresponding to مَرْأَةٌ, and بَكْرٌ to غُلَامٌ, and بَكْرَةٌ to جَارِيَةٌ; (Sh, TA;) [in general] peculiarly applied to the male; (Msb;) exceptionally to the female, as in the saying شَرِبْتُ لَبَنَ جَمَلِى, (K,) i. e., I drank the milk of my she-camel; but ISd doubts the correctness of this: (TA:) [as corresponding to رَجُلٌ among us, it signifies a full-grown hecamel:] or it signifies such as is termed رَبَاعٍ [or one in his seventh year]: (S, ISd, K:) or such as is termed جَذَعٌ [or one in his fifth year]: (ISd, K:) or such as is termed بَازِلٌ [or one in his ninth year]: (ISd, Mgh, Msb, K:) or such as is termed ثَنِىٌّ [or one in his sixth year]: (ISd, K:) or, accord. to Z, one that has covered: (TA:) [see also بَعِيرٌ, and بَكْرٌ, and قَعُودٌ:] pl. [of pauc.] أَجْمَالٌ, (S, Mgh, Msb, K,) which may be pl. of جَمْلٌ, (TA,) and أَجْمُلٌ (Msb) and [of mult.] جِمَالٌ (S, Mgh, Msb, K) and جُمْلٌ (K) and جِمَالَةٌ (Mgh, Msb, K) and [quasi-pl. n.] جُمَالَةٌ and جَمَالَةٌ and جَامِلٌ, (K,) which last is disallowed by some, as will be seen below, (TA,) and [pl. pl.] جِمَالَاتٌ, (S, Msb, K,) which is pl. of جِمَالٌ, (Msb, TA,) or it may be pl. of جِمَالَةٌ, (TA,) and جُمَالَاتٌ [which see also voce جُمَّلٌ] and جَمَالَاتٌ (K) and جَمَائِلُ, (S, K,) pl. of جمالة and جِمال, (Ham p. 527,) and أَجَامِلُ. (K.) One says of camels, when they are males, without any female among them, هٰذِهِ جِمَالَةُ بَنِى فُلَانٍ [These are the hecamels of the sons of such a one]. (ISk, S. [See also جُمَالَةٌ.]) And they said also جِمَالَانِ [meaning Two herds of camels, thus forming a dual from the pl. جِمَالٌ], like as they said لِقَاحَانِ. (ISd, in TA voce خَيْلٌ.) It is said in a prov., مَااسْتَتَرَ مَنْ قَادَ الجَمَلَ [He does not conceal himself who leads the he-camel]. (TA.) And in another prov., اِتَّخَذَ اللَّيْلَ جَمَلًا (assumed tropical:) He journeyed all the night. (K, TA. [See also Freytag's Arab. Prov. i. 230.]) ― -b2- الجَمَلُ also signifies A certain fish (IAar, K) of the sea, (IAar, TA,) thirty cubits in length: (K:) or, as some say, جَمَلُ البَحْرِ is the name of a very great fish, also called the بَال, [i. e., the whale,] thirty cubits in length: accord. to some, this, (TA,) or جَمَلُ المَآءِ, (Mgh,) is what is called the كَوْسَج and كُبَع (Mgh, TA) and لُخْم, [i. e., xiphias, or sword-fish,] which passes by nothing without cutting it. (TA.) [In the present day, جَمَلُ البَحْرِ is an appellation of The pelican.] ― -b3- عَيْنُ الجَمَلِ, in the dial. of Egypt, i. q. الشَّاه بَلُّوط [The chestnut]. (TA.) ― -b4- جَمَلٌ signifies also (assumed tropical:) A woman's husband. (L in arts. اخذ and قيد. See 2 in each of those arts.) ― -b5- Also (tropical:) Palm-trees; (K;) as being likened to the he-camel in respect of their tallness and their bigness and their produce: in some of the copies of the K, النَّحْلُ is erroneously put for النَّخْلُ. (TA.) ― -b6- See also جُمَّلٌ.

جُمَلٌ
جُمَلٌ جمل جملة : see جُمَّلٌ, in three places.

جُمُلٌ
جُمُلٌ جمل جملة A company, or congregated body, of men. (ISd, K.) ― -b2- See also جُمَّلٌ.

جُمْلَةٌ
جُمْلَةٌ جمل جمله جملة A strand of a thick rope: pl. [or rather coll. gen. n.] ↓ جُمْلٌ: or many strands of a rope, put together [to compose a cable: see جُمَّلٌ]. (TA, in two places in this art.) ― -b2- Hence, app., (TA,) The aggregate of a thing; (K;) the sum, whole, or total; (KL, PS;) it implies muchness, or numerousness, and means any aggregate unseparated: (Er-Rلghib, TA:) pl. جُمَلٌ. (S.) [جُمْلَةٌ مِنْ مَالٍ generally means A large sum of money; and in a similar sense جُمْلَةٌ is often used in relation to various things.] It is said in the Kur [xxv. 34], وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لَا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً, i. e., [And those who disbelieved said, Wherefore was not the Kur-لn sent down, or revealed, to him] aggregated? (TA:) [or in one aggregate?] or at once? (Bd.) [Hence, بِالجُمْلَةِ as meaning Upon the whole; to sum up.] ― -b3- And hence, in grammar, (TA,) [A proposition; a clause; a phrase; sometimes, a sentence;] a phrase composed of a subject and an attribute, [i. e., composed of an inchoative and an enunciative, (in which case it is termed جُمْلَةٌ اسْمِيَّةٌ,) or of a verb and its agent, (in which case it is termed جُمْلَةٌ فِعْلِيَّةٌ,)] (KT, TA,) [&c.,] whether affording a complete sense, as زَيْدٌ قَائِمٌ [Zeyd is standing], or not, as اـِنْ يُكْرِمْنِى [If he treat me with honour]. (KT.)

جَمْلَآءُ
جَمْلَآءُ جملآء : see جَمِيلٌ.

جَمَلُونَ
جَمَلُونَ جملون A building, or structure, in the form of a camel's hump: (TA:) [a ridged roof: so in the present day: pl. جَمَالِينُ.]

جَمَالٌ
جَمَالٌ جمال جمل inf. n. of جَمُلَ: (S, Mgh, Msb:) [when used as a simple subst., meaning] Beauty, goodliness, comeliness, or pleasingness, syn. حُسْنٌ, (S, M, Mgh, * K,) in person, (M, K,) and goodness in action, or actions, or behaviour, (M, TA,) or also, in moral character: (K:) or elegance, or prettiness; i. e., delicacy, or minuteness, of beauty: (Sb, Msb:) or much goodness, or beauty or goodliness or comeliness, in the mind, or in the person, or in the actions or behaviour; and also, much goodness that is communicated from its possessor to another: (Er-Rلghib, TA:) accord. to As, [when relating to the person,] حُسْنٌ is in the eyes; and جَمَالٌ, in the nose. (TA in art. حسن.) [See also جَمِيلٌ.] One says, جَمَالَكَ أَنْ لَا تَفْعَلَ كَذَا, (ISd, K,) or أَنْ تَفْعَلَ كَذَا, (IDrd, TA,) meaning, Keep to that which is most comely for thee to do, and do not thus. (IDrd, ISd, K. [But see what follows.]) ― -b2- Also Patience. (Mgh in art. خص.) Aboo-Dhu-eyb says,
جَمَالَكَ أَيُّهَا القَلْبُ القَرِيحُ
سَتَلْقَى مَنْ تُحِبُّ فَتَسْتَرِيحُ
(S, * TA, the former of which cites only the first hemistich, and the latter substitutes الجَرِيحُ for its syn. القَرِيحُ,) meaning, [Keep thy patience, O thou wounded heart: thou wilt find whom thou lovest, and be at rest: or] keep to thy patience, or thy constraint of thyself to be patient, and thy shrinking from what is foul, and be not impatient in an evil manner. (S, TA.)

جُمَالٌ
جُمَالٌ جمال جمل : see جَمِيلٌ: -A2- and جُمَالَةٌ.

جَمُولٌ
جَمُولٌ جمول A piece of fat melted. (IAar, TA.) [See also جَمِيلٌ.] ― -b2- A fat woman. (IAar, K.) ― -b3- A person, (K,) or woman, (M,) who melts fat. (M, K.)

جَمِيلٌ
جَمِيلٌ جميل Melted fat: (S, Mgh:) or melting fat: or fat that is melted and collected: (K, TA:) or fat that is melted, and, whenever it drips, made to drip upon bread, and then replaced over the fire [that it may drip again: see جَمَلَ]: (TA:) and ↓ جُمَالَةٌ, also, signifies [the same; or] melted grease. (Mgh, * TA.) [See also جَمُولٌ.] -A2- Hence, accord. to Abu-l-'Alà, because, when a man becomes fat and in good condition, his جَمَال becomes apparent, (Ham p. 155,) as also ↓ جُمَالٌ and ↓ جُمَّالٌ, (K,) or this last denotes a higher degree of beauty than جَمِيلٌ, (S, Sgh,) and has no broken pl., (TA,) and ↓ أَجْمَلُ, (TA,) Beautiful, goodly, comely, or pleasing, (S, M, Mgh, K,) in person, (M, K,) and good in action, or actions, or behaviour, (M, TA,) or also in moral character: (K:) [like the Greek καλὸς, the Latin pulcher, the French beau, &c.; and so حَسَنٌ:] or elegant, or pretty; i. e., delicately, or minutely, beautiful: (Msb:) [or characterized by much goodness, or beauty or goodliness or comeliness, in his mind, or in his person, or in his actions or behaviour; and also characterized by much goodness communicated from him to others: see جَمَالٌ:] pl. of the first جَمَالٌ: (TA:) fem. جَمِيلَةٌ, (S, Mgh, Msb, K,) applied to a woman; (S, Mgh, Msb;) as also ↓ جَمْلَآءُ, (Ks, S, K,) [said to be] an instance of [the measure] فَعْلَآءُ having no [masc. of the measure] أَفْعَلُ; (TA;) [but see above;] or this is applied to any female as signifying perfect, or complete, in body. (Ibn-'Abbلd, K.) It is said in a trad., اـِنَّ اللّٰهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الجِمَالَ Verily God is comely in deeds, (TA,) or an Abundant Bestower of good things: He loveth those who are of the like character. (Er-Rلghib, TA.) And you say, عَامَلَهُ بَالجَمِيلِ [He treated him with comely, or pleasing, behaviour]. (TA.) And مَاسَحَهُ بِالجَمِيل [He coaxed him, or wheedled him, with comely, or pleasing, behaviour or speech]. (ISd, K. [See 3.]) ― -b2- أَبُو جَمِيلٍ [The kind of plants called] البَقْل; because they embellish by their presence, and render good, the seasoning of food; or because they take away the جَمِيل, i. e., the grease of the flesh-meat, and dry up the food. (Har p. 227.)

جَمَالَةٌ
جَمَالَةٌ جمال جماله جمالة جمل : see the next paragraph.

جُمَالَةَ
جُمَالَةَ جمال جماله جمالة جمل : see جُمَّلٌ: -A2- and جَمِيلٌ. -A3- Also A herd, or distinct number, of camels; (K;) mentioned before as a pl. of جَمَلٌ [q. v.]: (TA:) or, of she-camels among which is no he-camel; as also ↓ جِمَالَةٌ and ↓ جَمَالَةٌ; (K;) but this is contradictory to a saying of ISk [respecting جِمَالَةٌ], mentioned above [voce جَمَلٌ; where all these three words are said to be pls. of جَمَلٌ]: (TA:) and also horses: pl. ↓ جُمَالٌ, which is extr. [as a pl.; though, in relation to جُمَالَةٌ, it may be a coll. gen. n., forming its n. un. with ة]. (AA, K.)

جِمَالَةٌ
جِمَالَةٌ جمال جماله جمالة جمل : see what next precedes.

جَمِيلَةٌ
جَمِيلَةٌ جميل جميله جميلة A number of gazelles together: and of pigeons. (Ibn-' Abbلd, K.)

جُمَالِىٌّ
جُمَالِىٌّ جمال جمالى جمالي جماليي جمل applied to a man, (S, Msb, K,) Large in make: (S, Msb:) or tall in body: (Msb:) or firm [in make], (K,) or big in limbs, complete in make, (TA,) like a he-camel. (K, TA.) And with ة applied to a she-camel, (S, K,) Resembling a he-camel in greatness of make: (S:) or firm (K, TA) in make, (TA,) like a he-camel (K, TA) in greatness of make and in strength. (TA.)

جُمَّلٌ
جُمَّلٌ جمل جملة (S, K, &c.) and ↓ جُمَلٌ and ↓ جُمْلٌ (K) and ↓ جُمُلٌ and ↓ جَمَلٌ (IJ, K) [A cable;] the rope of a ship, (S, K,) i. e., the thick rope thereof, (TA,) that is also called قَلْسٌ, (S, TA,) consisting of [a number of] ropes put together: (S:) and ↓ جُمَالَةٌ also signifies [the same; or] a thick rope, because consisting of many strands put together; pl. جُمَالَاتٌ; (Zj, TA;) which Mujلhid explains as meaning the ropes of bridges; but I 'Ab, as the ropes of ships, put together so as to be like the waists of men [in thickness]. (TA.) In all the forms mentioned above, except the last (جمالة), the word is read in the phrase [in the Kur vii. 38], حَتَّى يَلِجَ الجُمَّلُ فِى سَمِّ الخِيَاطِ [Until the cable shall enter into the eye of the needle]: (K, TA:) I 'Ab reads الجُمَّلُ, (S, TA,) and so do 'Alee and many others: ↓ جُمْلٌ is pl. [or rather coll. gen. n.] of جُمْلَةٌ, a strand of a thick rope; or, accord. to IJ, pl. of جَمَلٌ [q. v.]: the first is explained by Fr as meaning ropes put together; but Aboo-Tلlib thinks that he meant ↓ جُمَلٌ, without tesh-deed. (TA.) -A2- حِسَابُ الجُمَّلِ, (S K,) thought by IDrd to be not Arabic, (TA,) and ↓ الجُمَلِ, (K,) but IDrd doubts its correctness, The calculation by means of the letters د ج ب ا, &c. (TA.)

جَمَّالٌ
جَمَّالٌ جمال جمل An owner, or an attendant, of a camel or camels: (KL, TA: * [see also جامِلٌ:]) and جَمَّالَةٌ owners, or attendants, of camels; (S, K, TA;) similar to خَيَّالَةٌ and حَمَّارَةٌ; (S, TA;) as the former is to حَمَّارٌ. (TA.) [See an ex. of the latter in a verse cited voce اـِذَا.]

جُمَّالٌ
جُمَّالٌ جمال جمل : see جَمِيلٌ.

جَامِلٌ
جَامِلٌ جامل [act. part. n. of جَمَلَ. -A2- And also part. n. of جَمُلَ]. The Arabs say, اُجْمُلْ اـِنْ كُنْتَ جَامِلًا [Become beautiful, &c., if thou be becoming beautiful, &c.]: but when they mean the quality [alone], they say, اـِنَّهُ لَجَمِيلٌ [Verily he is beautiful, &c.]. (Lh, TA.) -A3- A man possessing a جَمَل [or he-camel]. (TA. [See also جَمَّالٌ.]) ― -b2- A herd, or distinct number, of camels, (S, K, * TA,) males and females, (TA,) with their pastors and their owners: (S, K, TA: [also said in the K to be a pl. of جَمَلٌ: in the CK, الجامِعُ is erroneously put for الجَامِلُ:]) or a word formed to denote a pl., meaning camels, (Ham pp. 122 and 490,) males and females; (Id p. 122;) derived from جَمَلٌ; (Id. p. 490;) like بَاقِرٌ (Id. ib. and TA) from بَقَرٌ, (Ham p. 490,) and كَالِبٌ [from كَلْبٌ]. (TA.) ― -b3- Also A great tribe. (AHeyth, K.)

أَجْمَلُ
أَجْمَلُ ذ [More, and most, جَمِيل, or beautiful, &c.]. (S, K.) ― -b2- See also جَمِيلُ.

مُجْمَلٌ
مُجْمَلٌ مجمل [pass. part. n. of 4, q. v. ― -b2- Also, applied to a phrase or the like,] properly, Including, or implying, a number of things, many and unexplained: (Er-Rلghib, TA:) as used by the lawyers, [confused, or] requiring explanation. (TA.)

مُجَامِلٌ
مُجَامِلٌ مجامل [act. part. n. of 3, q. v. ― -b2- Also] One who is unable to answer a question put to him by another person, and therefore neglects it, and bears malice against him for some time. (TA.)

### Türkçe

**جَمَلَ**
1 **جَمَلَ** جمل جملة , (K,) muzâri‘ı **جَمُلَ** , mastar ismi **جَمْلٌ**, (TA,) O, [bir şeyi yahut şeyleri] topladı. (K.) [Bkz. ayrıca 4.] ― -b2- Yine, (S, Mgh, K,) muzâri‘ı ve mastar ismi yukarıdaki gibi, (S, Mgh,) O, yağı eritti; (S, Mgh, K;) ve bunun gibi ↓ **اجتمل**, ve ↓ **اجمل**: (A'Obeyd, S, K:) bu sonuncusu bazen kullanılırdı: (S:) en iyi şekil **جَمَلَ**’dır: (Fr, TA:) Z’ye göre, ↓ **اجتمل** “erimiş yağı ekmeğin üzerine damlatacak şekilde yaptı, onu tekrar ateşin üzerine koyarak” demektir. (TA. [Bkz. **جَمِيلٌ**.]) **جَمَلَكَ اللّٰهُ**, “Allah seni, yağın eritildiği gibi eritsin” anlamında, bir kadının kullandığı olarak bir hadiste zikredilen bir beddua kalıbıdır. (TA.) -A2- **جَمَلَ الجَمَلَ** O, dişi deveye çekilmesi uygun olan erkek deveyi dişi deveden ayırdı. (TA.) -A3- **جَمُلَ**, muzâri‘ı **جَمُلَ** ; (S, Mgh, Msb, K;) ve **جَمِلَ**, muzâri‘ı **جَمَلَ** ; (Msb;) mastar ismi **جَمَالٌ**, (S, Mgh, Msb, K, *) aslında **جَمَالَةٌ**; (Msb;) O, şahısça güzel, iyi, düzgün, hoş oldu, yahut oldu; (S, M, Mgh, K,) surette, (M, K,) ve fiilde yahut fiillerde yahut davranışta iyi; (M, TA,) yahut ayrıca ahlâkî karakterde: (K:) yahut zarif, yahut hoş; yani ince, yahut küçük ayrıntılarıyla güzel: (Sb, Msb:) yahut zihninde, yahut şahsında, yahut fiillerinde yahut davranışında çok iyilik, güzellik, düzgünlük, hoşluk, beğenilirlik ile vasıflı; ve ayrıca, kendisinden başkalarına aktarılan çok iyilik ile vasıflı. (Er-Rلghib, TA.) [Aşağıda **جَمَالٌ**’a bak; ve ayrıca **جَمِيلٌ**’e de bak.]

**جمّل**
2 **جمّل** جمل جملة , (S, K,) mastar ismi **تَجْمِيلٌ**, (K,) O, yahut o (şey), başkasını süsledi, bezedi. (S, K.) Bundan dolayı şu söz: **اـِذَا لَمْ يُجَمِّلْكَ مَالُكَ لَمْ يُجْدِ عَلَيْكَ جَمَالُكَ** [Eğer malın seni süslemezse, şahıs yahut ahlâk güzelliğin sana fayda vermez]. (TA.) Ve dersin: **جَمَّلَ اللّٰهُ عَلَيْهِ**, mastar ismi yukarıdaki gibi, “Allah onu güzel kılsın” anlamında. (TA.) -A2- O, yenilmek üzere bir deve verdi. (K, madde **برقش**’ta.) -A3- O, bir orduyu uzun süre [düşman sınırında] alıkoydu; (K, TA;) **جَمَّرَ** gibi [bkz.]. (TA.)

**جاملهُ**
3 **جاملهُ** جامله جاملة , (K,) mastar ismi **مُجَامَلَةٌ**, (S, TA,) O, onu güzel davranış yahut söz ile (**بِالجَمِيلِ**) kandırdı, yumuşattı; ona saf, yahut samimi, kardeşçe sevgi göstermeyerek: (ISd, K:) yahut onunla iyi bir tarz üzere arkadaşlık etti: (K:) yahut ona güzel davranışla muamele etti. (S, TA.) Denir: **عَلَيْكَ بِالمُدَارَاةِ وَالمُجَامَلَةِ** [Yumuşak davranışa ve gönül almaya sarıl]. (TA.)

**اجمل**
4 **اجمل** أجمل اجمل جمل O, bir şeyi (Msb, K) ayırt etmeksizin, yahut ayrım yapmaksızın, (Msb,) yahut ayrılık yahut dağınıklık hâlinden (toplayıp) topladı. (K.) [Bkz. ayrıca 1.] Ve **أُجْمِلَ** O, bir bütün hâlinde toplandı. (TA.) ― -b2- O, bir hesabı toplamına indirdi; onu topladı: (S, K, TA:) ve aynı şekilde, bir sözü yahut konuşmayı özetledi, sonra onu tahlil edip açıkladı. (TA.) ― -b3- Ayrıca 1’e bak. -A2- O, iyi ve büyük [yahut bol] yaptı: şu ibarede olduğu gibi, **اجمل الصَّنِيعَةَ** (S, K) O, iyiliği iyi ve büyük [yahut bol] yaptı (K) **عِنْدَ فُلَانٍ** [falanca nezdinde]. (S.) -A3- [O, iyilikle davrandı, yahut iyi ve cömert oldu: ve ölçülülükle davrandı, yahut ölçülü oldu. Dersin:] **اجمل فِى صَنِيعِهِ** [O, iyiliğinde iyi ve cömert, yahut belki ölçülü oldu]. (S.) Ve **اجمل فِى الطَّلَبِ** O, istemede yahut arzuda ölçülü oldu, aşırı olmadı. (Msb, * K, TA.) Bir hadiste denmiştir: **أَجْمِلُوا فِى طَلَبِ الرِّزْقِ فَاـِنَّ كُلًّا مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ** [Rızık istemede ölçülü olun; çünkü herkes, kendisi için yaratıldığı şeye kolaylaştırılmıştır]. (TA.) -A4- **اجمل القَوْمُ** Kavmin, yahut erkekler topluluğunun, çok devesi vardı; yahut develeri çok oldu. (S.)

**تجمّل**
5 **تجمّل** أجمل جمل تجمل O, kendini güzelleştirdi, süsledi, bezedi. (K.) ― -b2- O, **جَمِيل** olanı [yahut şahısça, yahut fiilde yahut fiillerde yahut davranışta, yahut ahlâkî karakterde, vb. güzel, düzgün, hoş, beğenilir olanı] yapmacık olarak gösterdi. (S.) Dersin: **تجمّل بِأَكْثَرَ مِمَّا عِنْدَهُ** [Sahip olduğundan daha fazla güzel, düzgün, hoş, beğenilir nitelikler gösterdi]. (TA, madde **شبع**’da.) ― -b3- O, sabırlı oldu; yahut sabırsızlıktan kendini tuttu; yahut kendini sabra zorladı: (Mgh, TA:) **جَمَالٌ**’dan, “sabır” anlamında. (Mgh.) Bundan dolayı şu söz:
**وَاـِذَا تُصِبْكَ خَصَاصَةٌ فَتَجَمَّلِ**
Ve eğer fakirlik yahut darlık sana isabet ederse, o hâlde sabret, yahut kendini tut, vb. (Mgh, madde **خص**’ta.) -A2- O, **جَمِيل** denilen şeyi yedi; yani erimiş yağ. (S, K. *)

**اجتمل**
8 **اجتمل** اجتمل : 1’e, iki yerde, bak. -A2- Yine O, kendini yağ ile yağladı. (TA.) -A3- Ve O, bir deveden yedi. (K, madde **برقش**’ta.)

**استجمل**
10 **استجمل** استجمل O (deve), bir **جَمَل** oldu, (S, K,) yani **رَبَاعٍ** denilen [yahut yedinci yılında olan], (S,) yahut **بَازِلٌ** denilen [yahut dokuzuncu yılında olan]; yahut Z’ye göre, çekmiş olan. (TA.)

**جَمْلٌ**
**جَمْلٌ** جمل جملة : **جَمَلٌ**’e bak.

**جُمْلٌ**
**جُمْلٌ** jml jملة : **جُمْلَةٌ**’ye ve **جُمَّلٌ**’e bak; ikincisi iki yerde.

**جَمَلٌ**
**جَمَلٌ** جمل جملة (S, Mgh, Msb, K, &c.) ve ↓ **جَمْلٌ**, (K,) ki bu ikincisi o kadar nadirdir ki bazılarınca ancak zaruret hâllerinde şiirde kullanıldığı söylenir, (MF,) fakat doğru bir lehçe varyantıdır, (TA,) anlamı iyi bilinen bir kelimedir; (K;) yani, [erkek deve; fakat çoğunlukla deveye cins adı olarak uygulanır; aynı şekilde **جَامِلٌ** erkeklere ve dişilere uygulanır; fakat aslında,] **اـِبِل**’in erkeği; (TA;) **نَاقَة**’nin eşi; (Fr, S, Mgh;) develer arasında, bizdeki **رَجُلٌ**’e karşılık; (Sh, Msb;) **نَاقَةٌ** bizdeki **مَرْأَةٌ**’e, ve **بَكْرٌ** **غُلَامٌ**’a, ve **بَكْرَةٌ** **جَارِيَةٌ**’ye karşılık; (Sh, TA;) [genel olarak] özellikle erkeğe uygulanır; (Msb;) istisnaen dişiye, şu sözde olduğu gibi **شَرِبْتُ لَبَنَ جَمَلِى**, (K,) yani, dişi devemın sütünü içtim; fakat ISd bunun doğruluğundan şüphe eder: (TA:) [bizdeki **رَجُلٌ**’e karşılık olarak, ergin erkek deve demektir:] yahut **رَبَاعٍ** denilen (S, ISd, K:) yahut **جَذَعٌ** denilen (ISd, K:) yahut **بَازِلٌ** denilen (ISd, Mgh, Msb, K:) yahut **ثَنِىٌّ** denilen (ISd, K:) yahut Z’ye göre, çekmiş olan: (TA:) [ayrıca **بَعِيرٌ**, ve **بَكْرٌ**, ve **قَعُودٌ**’a da bak:] azlık çoğulu **أَجْمَالٌ**, (S, Mgh, Msb, K,) ki **جَمْلٌ**’ün çoğulu olabilir, (TA,) ve **أَجْمُلٌ** (Msb) ve çokluk çoğulu **جِمَالٌ** (S, Mgh, Msb, K) ve **جُمْلٌ** (K) ve **جِمَالَةٌ** (Mgh, Msb, K) ve [yarı-çoğul isim] **جُمَالَةٌ** ve **جَمَالَةٌ** ve **جَامِلٌ**, (K,) ki bu sonuncusu bazılarınca reddedilir, aşağıda görüleceği üzere, (TA,) ve [çoğulun çoğulu] **جِمَالَاتٌ**, (S, Msb, K,) ki **جِمَالٌ**’ün çoğuludur, (Msb, TA,) yahut **جِمَالَةٌ**’nin çoğulu olabilir, (TA,) ve **جُمَالَاتٌ** [ayrıca **جُمَّلٌ** maddesinde de bak] ve **جَمَالَاتٌ** (K) ve **جَمَائِلُ**, (S, K,) **جمالة** ve **جِمال**’ın çoğulu, (Ham s. 527,) ve **أَجَامِلُ**. (K.) Develer hakkında, erkek olduklarında, aralarında hiçbir dişi bulunmaksızın, şöyle denir: **هٰذِهِ جِمَالَةُ بَنِى فُلَانٍ** [Bunlar falancanın oğullarının erkek develeridir]. (ISk, S. [Bkz. ayrıca **جُمَالَةٌ**.]) Ve ayrıca **جِمَالَانِ** dediler [yani iki deve sürüsü; böylece çoğul **جِمَالٌ**’dan bir tesniye yaparak], tıpkı **لِقَاحَانِ** dedikleri gibi. (ISd, TA’da **خَيْلٌ** maddesinde.) Bir darbımeselde denir: **مَااسْتَتَرَ مَنْ قَادَ الجَمَلَ** [Erkek deveyi süren gizlenmez]. (TA.) Ve başka bir darbımeselde: **اِتَّخَذَ اللَّيْلَ جَمَلًا** (mecaz kabul edilerek:) O, bütün gece yolculuk etti. (K, TA. [Bkz. ayrıca Freytag’ın Arab. Prov. i. 230.]) ― -b2- **الجَمَلُ** ayrıca denizde, (IAar, TA,) boyu otuz arşın olan belirli bir balık demektir: (K:) yahut bazılarına göre, **جَمَلُ البَحْرِ** çok büyük bir balığın adıdır, ayrıca **بَال** diye de adlandırılır, [yani balina,] boyu otuz arşın: bazılarına göre bu, (TA,) yahut **جَمَلُ المَآءِ**, (Mgh,) **كَوْسَج** ve **كُبَع** (Mgh, TA) ve **لُخْم** diye adlandırılan şeydir, [yani kılıçbalığı,] hiçbir şeyin yanından geçmez ki onu kesmesin. (TA.) [Günümüzde, **جَمَلُ البَحْرِ** pelikanın bir adıdır.] ― -b3- **عَيْنُ الجَمَلِ**, Mısır lehçesinde, **الشَّاه بَلُّوط** ile aynı anlamdadır [kestane]. (TA.) ― -b4- **جَمَلٌ** ayrıca (mecaz:) bir kadının kocası demektir. (L, **اخذ** ve **قيد** maddelerinde. O maddelerin her birinde 2’ye bak.) ― -b5- Yine (mecaz:) hurma ağaçları; (K;) boylarının uzunluğu, gövdelerinin iriliği ve ürünleri bakımından erkek deveye benzetildikleri için: K’nin bazı nüshalarında **النَّحْلُ**, yanlışlıkla **النَّخْلُ** yerine konmuştur. (TA.) ― -b6- Ayrıca **جُمَّلٌ**’e bak.

**جُمَلٌ**
**جُمَلٌ** جمل جملة : üç yerde **جُمَّلٌ**’e bak.

**جُمُلٌ**
**جُمُلٌ** جمل جملة Erkeklerden bir topluluk, yahut toplanmış bir cemaat. (ISd, K.) ― -b2- Ayrıca **جُمَّلٌ**’e bak.

**جُمْلَةٌ**
**جُمْلَةٌ** جمل جمله جملة Kalın bir halatın bir lifi: çoğulu [yahut daha doğrusu cins topluluk ismi] ↓ **جُمْلٌ**: yahut bir halatın, bir araya getirilmiş birçok lifi [bir kabloyu oluşturmak üzere: **جُمَّلٌ**’e bak]. (TA, bu maddede iki yerde.) ― -b2- Bundan dolayı, görünüşe göre, (TA,) Bir şeyin bütünü; (K;) toplam, bütün, yekûn; (KL, PS;) çokluğu, yahut çok sayıda oluşu ifade eder ve ayrılmamış herhangi bir bütün demektir: (Er-Rلghib, TA:) çoğulu **جُمَلٌ**. (S.) [**جُمْلَةٌ مِنْ مَالٍ** genellikle büyük bir para meblağı demektir; ve benzer anlamda **جُمْلَةٌ** çeşitli şeylerle ilgili olarak sıkça kullanılır.] Kur’ân’da [xxv. 34] şöyle denmiştir: **وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لَا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً**, yani, [inkâr edenler dediler ki, Kur’ân ona niçin indirilmedi yahut vahyedilmedi] toplu hâlde? (TA:) [yahut tek bir bütün hâlinde?] yahut bir defada? (Bd.) [Bundan dolayı, **بِالجُمْلَةِ** “genel olarak; özetle” anlamında.] ― -b3- Ve bundan dolayı, nahivde, (TA,) [bir önerme; bir cümlecik; bir ibare; bazen, bir cümle;] bir mübtedâ ve haberden oluşan bir ibare, [yani bir başlangıç ve bir bildirimden oluşan (bu durumda **جُمْلَةٌ اسْمِيَّةٌ** diye adlandırılır), yahut bir fiil ve onun faili (bu durumda **جُمْلَةٌ فِعْلِيَّةٌ** diye adlandırılır),] (KT, TA,) [vb.,] ister **زَيْدٌ قَائِمٌ** [Zeyd ayaktadır] gibi tam bir anlam versin, ister **اـِنْ يُكْرِمْنِى** [Eğer bana ikram ederse] gibi vermesin. (KT.)

**جَمْلَآءُ**
**جَمْلَآءُ** جملآء : **جَمِيلٌ**’e bak.

**جَمَلُونَ**
**جَمَلُونَ** جملون Bir devenin hörgücü biçiminde bir bina, yahut yapı: (TA:) [bugünkü kullanımda: mahyalı çatı: çoğulu **جَمَالِينُ**.]

**جَمَالٌ**
**جَمَالٌ** جمال جمل **جَمُلَ**’ün mastar ismidir: (S, Mgh, Msb:) [basit isim olarak kullanıldığında, anlamı] güzellik, düzgünlük, hoşluk, beğenilirlik, eş anlamlısı **حُسْنٌ**, (S, M, Mgh, * K,) surette, (M, K,) ve fiilde yahut fiillerde yahut davranışta iyilik, (M, TA,) yahut ayrıca ahlâkî karakterde: (K:) yahut zarafet, yahut hoşluk; yani güzelliğin inceliği, yahut küçük ayrıntıları: (Sb, Msb:) yahut zihinde, yahut şahısta, yahut fiillerde yahut davranışta çok iyilik, yahut güzellik yahut düzgünlük yahut hoşluk; ve ayrıca, sahibinden başkasına aktarılan çok iyilik: (Er-Rلghib, TA:) As’a göre, [şahısla ilgili olduğunda,] **حُسْنٌ** gözlerde; ve **جَمَالٌ**, burundadır. (TA, madde **حسن**’da.) [Ayrıca **جَمِيلٌ**’e bak.] Denir: **جَمَالَكَ أَنْ لَا تَفْعَلَ كَذَا**, (ISd, K,) yahut **أَنْ تَفْعَلَ كَذَا**, (IDrd, TA,) yani, senin için yapması en düzgün olan şeye sarıl, ve böyle yapma. (IDrd, ISd, K. [Fakat aşağıdakine bak.]) ― -b2- Yine Sabır. (Mgh, madde **خص**’ta.) Aboo-Dhu-eyb der ki,
**جَمَالَكَ أَيُّهَا القَلْبُ القَرِيحُ**
**سَتَلْقَى مَنْ تُحِبُّ فَتَسْتَرِيحُ**
(S, * TA; bunların ilki yalnız birinci mısraı şahit getirir, ikincisi ise onun eş anlamlısı **القَرِيحُ** yerine **الجَرِيحُ**’i koyar,) yani, [Sabırlı ol, ey yaralı kalp: sevdiğini bulacaksın ve rahat edeceksin: yahut] sabrına, yahut kendini sabra zorlamana, ve çirkin olandan kaçınmana sarıl; kötü bir tarzda sabırsız olma. (S, TA.)

**جُمَالٌ**
**جُمَالٌ** جمال جمل : **جَمِيلٌ**’e bak: -A2- ve **جُمَالَةٌ**’ye.

**جَمُولٌ**
**جَمُولٌ** جمول Eritilmiş bir yağ parçası. (IAar, TA.) [Ayrıca **جَمِيلٌ**’e bak.] ― -b2- Şişman bir kadın. (IAar, K.) ― -b3- Yağ eriten bir kişi, (K,) yahut kadın. (M, K.)

**جَمِيلٌ**
**جَمِيلٌ** Eritilmiş yağ: (S, Mgh:) yahut eriyen yağ: yahut eritilip toplanmış yağ: (K, TA:) yahut eritilen yağ; ve her ne zaman damlarsa, ekmeğin üzerine damlatılan, sonra tekrar ateşin üzerine konulan [yeniden damlasın diye: **جَمَلَ**’e bak]: (TA:) ve ↓ **جُمَالَةٌ** da [aynı şeyi; yahut] eritilmiş içyağını ifade eder. (Mgh, * TA.) [Ayrıca **جَمُولٌ**’e bak.] -A2- Bundan dolayı, Abu-l-‘Alà’ya göre, çünkü bir adam şişmanlayıp iyi hâle gelince onun **جَمَال**’ı belirgin olur, (Ham s. 155,) ve ayrıca ↓ **جُمَالٌ** ve ↓ **جُمَّالٌ**, (K,) yahut bu sonuncusu **جَمِيلٌ**’den daha yüksek bir güzellik derecesini ifade eder, (S, Sgh,) ve kırık çoğulu yoktur, (TA,) ve ↓ **أَجْمَلُ**, (TA,) güzel, düzgün, hoş, beğenilir, (S, M, Mgh, K,) surette, (M, K,) ve fiilde yahut fiillerde yahut davranışta iyi, (M, TA,) yahut ayrıca ahlâkî karakterde: (K:) [Yunanca καλὸς, Latince pulcher, Fransızca beau, vb. gibi; ve böylece **حَسَنٌ**:] yahut zarif, yahut hoş; yani ince, yahut küçük ayrıntılarıyla güzel: (Msb:) [yahut zihninde, yahut şahsında, yahut fiillerinde yahut davranışında çok iyilik, yahut güzellik yahut düzgünlük yahut hoşluk ile vasıflı; ve ayrıca başkalarına aktarılan çok iyilik ile vasıflı: **جَمَالٌ**’a bak:] ilkinin çoğulu **جَمَالٌ**: (TA:) müennesi **جَمِيلَةٌ**, (S, Mgh, Msb, K,) kadına uygulanır; (S, Mgh, Msb;) ve ayrıca ↓ **جَمْلَآءُ**, (Ks, S, K,) [denildiğine göre] [vezin] **فَعْلَآءُ**’nun [vezin] **أَفْعَلُ**’i olmayan bir örneğidir; (TA;) [fakat yukarıya bak;] yahut bu, herhangi bir dişiye, beden bakımından mükemmel yahut tamam anlamında uygulanır. (Ibn-‘Abbلd, K.) Bir hadiste denmiştir: **اـِنَّ اللّٰهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الجِمَالَ** Gerçekten Allah amellerde hoş olandır, (TA,) yahut iyilikleri bolca verendir: O, aynı karakterde olanları sever. (Er-Rلghib, TA.) Ve dersin: **عَامَلَهُ بَالجَمِيلِ** [Ona güzel, yahut hoş, davranışla muamele etti]. (TA.) Ve **مَاسَحَهُ بِالجَمِيل** [Onu güzel, yahut hoş, davranış yahut söz ile kandırdı, yumuşattı]. (ISd, K. [Bkz. 3.]) ― -b2- **أَبُو جَمِيلٍ** [**البَقْل** denilen bitkiler türü]; çünkü varlıklarıyla süslerler ve yemeğin katığını iyi kılarlar; yahut çünkü **جَمِيل**’i, yani etin yağını alırlar ve yemeği kuruturlar. (Har s. 227.)

**جَمَالَةٌ**
**جَمَالَةٌ** جمال جماله جمالة جمل : bir sonraki paragrafa bak.

**جُمَالَةَ**
**جُمَالَةَ** جمال جماله جمالة جمل : **جُمَّلٌ**’e bak: -A2- ve **جَمِيلٌ**’e. -A3- Yine, bir deve sürüsü, yahut belirli bir sayıdaki deve; (K;) daha önce **جَمَلٌ**’ün çoğulu olarak zikredilmiştir [bkz.]: (TA:) yahut içinde hiçbir erkek deve bulunmayan dişi develer; ve ayrıca ↓ **جِمَالَةٌ** ve ↓ **جَمَالَةٌ**; (K;) fakat bu, ISk’nin [**جِمَالَةٌ** hakkında] yukarıda zikredilen sözüyle çelişkilidir [**جَمَلٌ** maddesinde; orada bu üç kelimenin de **جَمَلٌ**’ün çoğulları olduğu söylenmiştir]: (TA:) ve ayrıca atlar: çoğulu ↓ **جُمَالٌ**, ki bu [çoğul olarak] gariptir; gerçi **جُمَالَةٌ** ile ilişkili olarak, onun cins topluluk ismi olup tekilini ة ile yapması mümkündür. (AA, K.)

**جِمَالَةٌ**
**جِمَالَةٌ** جمال جماله جمالة جمل : hemen öncekinin ne olduğuna bak.

**جَمِيلَةٌ**
**جَمِيلَةٌ** جميل جميله جميلة Bir arada bulunan ceylanların bir sayısı: ve güvercinlerin (bir sayısı). (Ibn-‘ Abbلd, K.)

**جُمَالِىٌّ**
**جُمَالِىٌّ** جمال جمالى جمالي جماليي جمل bir erkeğe uygulanır, (S, Msb, K,) yapılıca büyük: (S, Msb:) yahut bedence uzun: (Msb:) yahut yapılıca sağlam, (K,) yahut uzuvları iri, yapısı tamam, (TA,) erkek deve gibi. (K, TA.) Ve ة ile dişi deveye uygulanınca, (S, K,) yapılı büyüklükte erkek deveye benzeyen: (S:) yahut yapılıca sağlam (K, TA) (TA,) erkek deve gibi (K, TA) yapılı büyüklükte ve kuvvette. (TA.)

**جُمَّلٌ**
**جُمَّلٌ** جمل جملة (S, K, &c.) ve ↓ **جُمَلٌ** ve ↓ **جُمْلٌ** (K) ve ↓ **جُمُلٌ** ve ↓ **جَمَلٌ** (IJ, K) [bir gemi halatı;] bir geminin ipi, (S, K,) yani onun kalın ipi, (TA,) ki ayrıca **قَلْسٌ** diye adlandırılır, (S, TA,) [birçok] ipin bir araya getirilmesinden oluşur: (S:) ve ↓ **جُمَالَةٌ** da [aynı şeyi; yahut] kalın bir ip demektir; çünkü birçok lifin bir araya getirilmesinden oluşur; çoğulu **جُمَالَاتٌ**; (Zj, TA;) ki Mujلhid bunu köprülerin ipleri olarak açıklar; fakat I ‘Ab, gemilerin ipleri olarak (açıklar); erkeklerin belleri gibi [kalınlıkta] olacak şekilde bir araya getirilmiş. (TA.) Yukarıda zikredilen şekillerin hepsinde, sonuncu (**جمالة**) hariç, kelime [Kur’ân vii. 38’deki] şu ibarede okunur: **حَتَّى يَلِجَ الجُمَّلُ فِى سَمِّ الخِيَاطِ** [Kablo iğnenin deliğine girinceye kadar]: (K, TA:) I ‘Ab **الجُمَّلُ** okur, (S, TA,) ve ‘Alee ve daha birçokları da böyledir: ↓ **جُمْلٌ**, **جُمْلَةٌ**’nin, kalın bir halatın bir lifi olan kelimenin çoğuludur [yahut daha doğrusu cins topluluk ismidir]; yahut IJ’ye göre, **جَمَلٌ**’ün çoğuludur [bkz.]: birincisini Fr, bir araya getirilmiş ipler anlamında açıklar; fakat Aboo-Tلlib onun, şeddesiz ↓ **جُمَلٌ**’i kastettiğini düşünür. (TA.) -A2- **حِسَابُ الجُمَّلِ**, (S K,) IDrd’ye göre Arapça olmadığı sanılır, (TA,) ve ↓ **الجُمَلِ**, (K,) fakat IDrd bunun doğruluğundan şüphe eder, Harfler **د ج ب ا**, vb. ile yapılan hesap. (TA.)

**جَمَّالٌ**
**جَمَّالٌ** جمال جمل Bir deve yahut develerin sahibi, yahut bakıcısı: (KL, TA: * [ayrıca **جامِلٌ**’e bak:]) ve **جَمَّالَةٌ** develerin sahipleri yahut bakıcıları; (S, K, TA;) **خَيَّالَةٌ** ve **حَمَّارَةٌ** gibi; (S, TA;) ilkinin **حَمَّارٌ**’a olduğu gibi. (TA.) [İkincisinin bir örneğine **اـِذَا** maddesinde şahit getirilen bir beyitte bak.]

**جُمَّالٌ**
**جُمَّالٌ** جمال جمل : **جَمِيلٌ**’e bak.

**جَامِلٌ**
**جَامِلٌ** جامل [**جَمَلَ**’ın ism-i fâili. -A2- Ve ayrıca **جَمُلَ**’ün ism-i fâili]. Araplar der ki: **اُجْمُلْ اـِنْ كُنْتَ جَامِلًا** [Güzel ol, vb., eğer güzel oluyor isen, vb.]: fakat nitelik [yalnız] kastedildiğinde, derler ki: **اـِنَّهُ لَجَمِيلٌ** [Gerçekten o güzeldir, vb.]. (Lh, TA.) -A3- Bir **جَمَل** [erkek deve] sahibi olan adam. (TA. [Ayrıca **جَمَّالٌ**’e bak.]) ― -b2- Erkek ve dişi, (TA,) çobanları ve sahipleriyle birlikte, (S, K, TA: [K’de ayrıca **جَمَلٌ**’ün çoğulu olduğu da söylenir: CK’de **الجامِعُ**, yanlışlıkla **الجَامِلُ** yerine konmuştur:]) yahut çoğulu ifade etmek üzere yapılmış bir kelime; erkek ve dişi develer anlamında, (Ham s. 122 ve 490,) **جَمَلٌ**’den türetilmiş, (Id s. 490;) tıpkı **بَاقِرٌ**’in (Id, aynı yer ve TA) **بَقَرٌ**’dan, (Ham s. 490,) ve **كَالِبٌ**’in [**كَلْبٌ**’den] olması gibi. (TA.) ― -b3- Yine büyük bir kabile. (AHeyth, K.)

**أَجْمَلُ**
**أَجْمَلُ** ذ [daha, ve en, **جَمِيل**, yahut güzel, vb.]. (S, K.) ― -b2- Ayrıca **جَمِيلُ**’e bak.

**مُجْمَلٌ**
**مُجْمَلٌ** مجمل [4’ün ism-i mef‘ûlü, bkz. ― -b2- Ve ayrıca, bir ibare vb.ye uygulanınca,] aslında, birçok şeyi içine alan yahut ima eden, çok ve açıklanmamış: (Er-Rلghib, TA:) fakihlerin kullandığı şekilde, [karışık, yahut] açıklama gerektiren. (TA.)

**مُجَامِلٌ**
**مُجَامِلٌ** مجامل [3’ün ism-i fâili, bkz. ― -b2- Ve ayrıca] Başka bir kişinin kendisine sorduğu bir soruya cevap veremeyen, bu yüzden onu ihmal eden, ve bir süre ona kin besleyen kimse. (TA.)
