# جمن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%85%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جمن

: ( الجُمانُ ، كغُرابٍ : اللُّؤْلُؤ ) نفْسُه ، ورُبَّما سُمِّي به ، وبه فُسِّر ما أَنْشَدَه الجَوْهرِيُّ للَبيدٍ يَصِفُ بقرَةً وَحْشيَّةً :

وتُضِيُ في وَجْهِ الظَّلامِ مُنِيرةًكجُمانَةِ البَحْريِّ سُلَّ نِظامُهاوقالَ الأَزْهرِيُّ : توهَّمَه لَبيدٌ لُؤْلُؤَ الصدفِ البَحْرِيِّ .
( أَو هَنَواتٌ أَشْكالُ اللُّؤْلُؤِ ) تُعْمَل ( مِن فِضَّةٍ ) ، فارِسِيٌّ مُعَرَّبٌ ، ( الواحِدَةُ جُمانَةُ ) ؛ ) وقد نَسِي هنا اصْطِلاحَه .
( و ) الجُمانُ : ( سَفيفَةٌ من أَدَمٍ يُنْسَجُ ، وفيها خَرَزٌ من كُلِّ لَوْنٍ تَتَوَشَّحُه المَرْأَةُ ) ؛ ) وأَنْشَدَ ابنُ سِيْدَه لذي الرُّمَّةِ :
أَسِيلة مُسْتَنِّ الدُّموعِ وما جَرَى عليه الجُمانُ الجائلُ المُتَوَشَّحُ ( أَو ) الجُمانُ : ( خَرَزٌ يُبَيَّضُ بماءِ الفِضَّةِ .
( و ) جُمانٌ : ) ( اسْمُ ( جَمَلِ ) العجَّاجِ ؛ قالَ :
أَمْسَى جُمانٌ كالرَّهينِ مُضْرَعا ( و ) جُمانٌ : ( اسْمُ ( جَبَلٍ ) .
( وقالَ نَصْر : جُمانُ الصُّوَيّ مِن أَرْضِ اليمنِ . وبينَ جَمَل وجَبَل جِناسٌ مُحَرَّفٌ .
( وأَحْمَدُ بنُ مُحَمّدِ بنِ جُمانٍ ) الرَّازِيُّ ( مُحَدِّثٌ ) ، رَوَى عن أَبي الضريسِ .
( وجُمَانَةُ ، كثُمامَةَ : امْرأَةٌ ) سُمِّيَت بجُمانَةِ الفِضَّةِ ، وهي أُخْتُ أُمِّ هانىءِ بِنْتِ أَبي طالِبٍ ، لها صحْبَةٌ ، قَسَمَ لها رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلمثَلاثِيْنَ وسقاً مِن خَيْبَر .
( و ) جُمانَةُ : ( رَمْلَةٌ .
( و ) أَيْضاً : ( فَرَسُ الطُّفَيْلِ بنِ مالِكٍ .
( والجُمْنُ ، بالضَّمِّ ) ، وعليه اقْتَصَرَ نَصْر ، ( أَو بضَمَّتَيْنِ ) كما في المُحْكَمِ : ( جَبَلٌ في شِقِّ اليَمامَةِ .
( وأَبو الحَارِثِ جُمَّيْنٌ ، كقُبَّيْطٍ ، المَدينِيُّ ) ، وفي التبْصِيرِ : المرِّيّ هكذا ( ضَبَطَه المُحدِّثونَ بالنُّونِ ) ، وهو صاحِبُ النوادِرِ والمزاحِ ، ( والصَّوابُ بالَّزاي المُعْجَمَةِ ) في آخِرِه ؛ ( أَنْشَدَ أَبو بَكْرِ بنِ مُقْسِمٍ :

( إنَّ أَبا الحَرِثِ جُمَّيْزا ( قد أُوتِيَ الحِكْمَةَ والمَيْزا ) وقد أَهْمَلَه المصنِّفُ في حَرْف الزاي ونَبَّهْنا عليه هناك .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
جُمانٌ ، كغُرابٍ : اسْمُ امْرأَةٍ لها ذِكْرٌ في شعْرٍ أَنْشَدَه الدَّارْقطنيُّ عن المحامليّ .
والجمانيون : بَطْنٌ مِن العلويِّين .
والجَمَنَةُ ، محرَّكةً : إِبْريقُ القَهْوةِ يَمانِيَّة .
وأَبو بَكْرٍ أَحْمدُ بنُ إبْراهيمَ بنِ جِمانَةٍ ، ككِتابَةٍ ، سَمِعَ عليّ بن مَنْصور ، وعنه ابنُ السّمعانيّ .

### Türkçe

: (**الجُمانُ** , **كغُرابٍ**: **اللُّؤْلُؤ**) onun kendisi; ve belki onunla adlandırılmıştır; ve onunla, el-Cevherî’nin Lebîd’e ait olarak inşâd ettiği, bir yabanî ineği vasfeden şu şey tefsir edilmiştir:

Ve karanlığın yüzünde aydınlatıcı olarak parlar,
deniz(in) **جُمانَة**si gibi; dizisi çekilip çıkarılmıştır.
Ve el-Ezherî dedi: Lebîd onu, deniz sedefinin incisi sandı.

(**أَو هَنَواتٌ أَشْكالُ اللُّؤْلُؤِ**) yapılır (**مِن فِضَّةٍ**); Farsçadır, Arapçalaştırılmıştır; (tekili **جُمانَةُ**’dir); ) ve burada kendi ıstılahını unutmuştur.

(ve) **الجُمانُ**: (dokunan bir deriden örülmüş bir şerit; ve içinde her renkten boncuk vardır; kadın onu kuşanır); ) ve İbn Sîde, Zü’r-Rumme’ye ait olarak inşâd etti:

Gözyaşlarının akışını sürdüren, pürüzsüzdür; ve onun üzerinde,
kuşanılmış dolaşan **الجُمانُ** cereyan etti.

(veya) **الجُمانُ**: (gümüş suyu ile beyazlatılan boncuk.

(ve) **جُمانٌ**: ) (**العجَّاجِ**’ın (devesi)nin adı); dedi ki:

**جُمانٌ** akşamladı; rehin gibi yere serilmiş.

(ve) **جُمانٌ**: ((bir dağ)ın adı.

(ve Nasr dedi: **جُمانُ الصُّوَيّ** Yemen toprağındandır. Ve **جَمَل** ile **جَبَل** arasında tahrif edilmiş bir cinas vardır.

(**أَحْمَدُ بنُ مُحَمّدِ بنِ جُمانٍ**) er-Râzî (bir muhaddistir); Ebû’d-Darîs’ten rivayet etti.

(ve **جُمَانَةُ** , **كثُمامَةَ**: bir kadındır) **جُمانَةِ الفِضَّةِ** ile adlandırılmıştır; ve o, Ebû Tâlib’in kızı Ümmü Hânî’nin kız kardeşidir; onun sahâbeliği vardır; Resûlullah صلى الله عليه وسلم ona Hayber’den otuz vesk taksim etti.

(ve) **جُمانَةُ**: (bir kumluktur.

(ve) ayrıca: (Tufeyl b. Mâlik’in atıdır.

(ve **الجُمْنُ** , zamme ile), Nasr bununla yetindi; (veya iki zamme ile) el-Muhkem’de olduğu gibi: (Yemâme’nin yarığında bir dağdır.

(ve Ebû’l-Hâris **جُمَّيْنٌ** , **كقُبَّيْطٍ** , el-Medenî), ve et-Tebsîr’de: el-Murrî; böyle; (muhaddisler onu **النون** ile ضبط ettiler); ve o, nevâdir ve mizah sahibidir; (doğrusu sonunda **الزاي المُعْجَمَةِ** iledir); (Ebû Bekr b. Muksim inşâd etti:

(Şüphesiz Ebû’l-Hâris **جُمَّيْزا**
hikmet ve ayırt edicilik verilmiştir)
ve musannif onu **حَرْف الزاي**’de ihmal etti; ve biz orada ona dikkat çektik.

Ve ondan istidrâk olunanlardandır:
**جُمانٌ** , **كغُرابٍ**: Dârekutnî’nin el-Muhâmilî’den inşâd ettiği bir şiirde zikri olan bir kadının adıdır.
Ve **الجمانيون**: Alevîlerden bir batındır.
Ve **الجَمَنَةُ** , harekeli: Yemenî kahve ibrikidir.
Ve Ebû Bekr Ahmed b. İbrâhîm b. **جِمانَةٍ** , **ككِتابَةٍ**: Ali b. Mansûr’dan semâ etti; ve ondan İbnü’s-Sem‘ânî (rivayet etti).
