# جمي — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D9%8A/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%85%D9%8A/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D9%8A.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جمي

: ( *!الجَمَاء و ) *!الجَماءَةُ ، ( بهاءٍ ) ، وعليهما اقْتَصَرَ الجوْهرِيُّ .
ولم يُشِر له المصنِّفُ بواوٍ أَو ياءٍ .
وقالَ ابنُ سِيدَه : هو من ذواتِ الياءِ ، لأنَّ انْقلابَ الألفِ عن الياءِ طَرَفاً أَكْثَر من انْقِلابِها عن الواوِ .
فإما سقطت إشارَة الياء بالأحْمر من النَّساخِ أَو هو قُصُورٌ من المصنِّفِ .
( ويُضَمَّانِ ، الشَّخصُ من الشَّيءِ وحَجْمُه ) ؛ ) وأَنْشَدَ الجوْهرِيُّ للراجزِ :
يا أُمَّ سَلْمَى عَجِّلي بخُرْسِ
وخُبْزةٍ مِثلِ *!جُمَاءِ التَّرْسِ قالَ ابنُ بَرِّي : ومِثْلُه قَوْلُ الآخرِ يَرْثي رَجُلاً :
جَعَلْتُ وِسادَةُ إحْدَى يَدَيْهِ
وفَوْقَ *!جُمَائِه خَشَباتِ ضَالِوقالَ أَبو عَمْرو : *!الجُمَاءُ شخصُ الشيء تَراهُ من تَحْت الثَّوْبِ ؛ وقالَ :
فيا عَجَباً للحُبِّ داءً فلا يُرَى
له تحتَ أَثوابِ المُحِبِّ *!جُمَاءُ ( وبالقَصْرِ ويُضَمُّ : نُتُوءٌ ) واجْتماعُه ؛ عن ابنِ دُرَيْدٍ .
( و ) أَيْضاً : ( وَرَمٌ في الثَّدْي ) ، هكذا في النُّسخ .
( و ) أَيْضاً : ( الحَجَرُ النَّاتِىءُ على وجْهِ الأرضِ .
( و ) قالَ الفرَّاءُ : *!الجَمَا *!والجُمَا ( مقدارُ الشَّيءِ ) وحَزْرُه .
( و ) قالَ غيرُهُ : ( ظَهْرُ كُلِّ شيءٍ ) *! جَماهُ .

( ومِن الجَنينِ وغَيرِهِ : حَرَكَتُه واجْتِماعُهُ ) ومَدَّه ابنُ بُزُرْج وأَنْشَدَ :
وبَظْر قد تَفَلَّقَ عن شَفِيرٍ
كأنَّ *!جَمَاءَهُ قَرْنا عَتُودِ ( و ) أَيْضاً : ( نُتُوءٌ ووَرَمٌ في البَدَنِ ، ويضم في الكُلِّ .
( و ) قالَ ابنُ السِّكِّيت : ( *!تَجَمَّى القَوْمُ اجْتَمَعَ بعضُهُمْ إلى بَعْضٍ ، ) وقد *!تَجَمّوا عليه .

### Türkçe

: ( **الجَمَاء** ve ) **الجَماءَةُ** , ( **بهاءٍ** ile ) , ve ikisi üzerine el-Cevherî iktisar etti.
Ve musannif ona bir **واو** yahut **ياء** ile işaret etmedi.
İbn Sîde dedi: O, **الياءِ** sahibi olanlardandır; çünkü **الألف**’in **الياءِ**’den dönüşmesi, uçta, onun **الواوِ**’dan dönüşmesinden daha çoktur.
Şu hâlde ya **الياء** işareti nüshacılardan kırmızıyla düşmüştür yahut o, musanniften bir kusurdur.
( Ve ikisi de dammelenir: şeyden olan şahıs ve onun hacmi )؛ ve el-Cevherî recez söyleyen için inşad etti:
يا أُمَّ سَلْمَى عَجِّلي بخُرْسِ
وخُبْزةٍ مِثلِ **جُمَاءِ التَّرْسِ** İbn Berrî dedi: ve onun benzeri, bir adamı mersiye söyleyen başkasının sözüdür:
جَعَلْتُ وِسادَةُ إحْدَى يَدَيْهِ
وفَوْقَ **جُمَائِه** خَشَباتِ ضَالِوقالَ Ebû Amr dedi: **الجُمَاءُ** şeyin şahsıdır; onu elbisenin altından görürsün; ve dedi:
فيا عَجَباً للحُبِّ داءً فلا يُرَى
له تحتَ أَثوابِ المُحِبِّ **جُمَاءُ** ( ve kasr ile ve dammelenir: bir çıkıntı ) ve onun toplanması; İbn Düreyd’den.
( ve ) ayrıca: ( memede bir şiş ) , nüshalarda böyle.
( ve ) ayrıca: ( yerin yüzü üzerinde çıkıntı yapan taş.
( ve ) el-Ferrâ dedi: **الجَمَا** ve **الجُمَا** ( şeyin miktarı ) ve onun tahmini.
( ve ) başkası dedi: ( her şeyin sırtı ) onun **جَماهُ**’dur.

( ceninden ve başkasından: onun hareketi ve toplanması ) ve İbn Büzürc onu med etti ve inşad etti:
وبَظْر قد تَفَلَّقَ عن شَفِيرٍ
كأنَّ **جَمَاءَهُ** قَرْنا عَتُودِ ( ve ) ayrıca: ( bedende bir çıkıntı ve bir şiş , ve hepsinde dammelenir.
( ve ) İbn es-Sikkît dedi: ( **تَجَمَّى القَوْمُ** bazısı bazısına toplandı , ) ve onun üzerine **تَجَمّوا**.
