# جنب — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%A8/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%86%D8%A8/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جنب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%A8.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: جنب

ج ن ب
رجلٌ جُنُبٌ وقومٌ جُنُبٌ ‏"‏ وإن كنتم جنباً فاطّهّروا ‏"‏ وأجنب وتجنّب واجتنب وجار جنب وهو الذي جاورك من قوم آخرين لي من أهل الدار ولا من أهل النسب وهؤلاء قوم أجناب‏.‏
قالت الخنساء‏:‏ يا عين فيضي بدمع منك تسكابا وابكي أخاك إذا جاورت أجنابا ولا تحرمني عن جنابة أي من أجل بعد نسب وغربة ومعناه لا يصدر حرماتـك عنهـا كقولـه تعالى‏:‏ ‏"‏ وما فعلته عن أمري ‏"‏ قال علقمة‏:‏ فـلا تحرمنـي نائـلاً عـن جنابة فإني امرؤ وسط القباب غريب وأنـا فـي جنـاب فلـان أي فـي فنائـه ومحلتـه‏.‏
ومشـوا جانبيه وجنابيه وجنابتيه وجنبتيه‏.‏
قال كعب ابن زهير‏:‏ يسعى الوشاة جنابيهـا وقولهـم إنـك يـا بـن أبـي سلمـى لمقتـول ونزلوا في جنبات الوادي‏.‏
وقعد جنبة إذا اعتزل القوم‏.‏
وتقول‏:‏ طاب الكرام وجانب اللئام‏.‏
ولج فلان في جناب قبيح أي في مجانبـة أهلـه‏.‏
وجنبـت الدابـة أجنبهـا جنبـاً بالتحريـك‏.‏
وفـي الحديـث ‏"‏ لا جنب في الإسلام ‏"‏ وهو أن يجنب المسابق فرساً فإذا دنا من الغاية انتقل عليه ليسبق‏.‏
وأعطاه الجنب‏:‏ انقاد له‏.‏
وفلـان تقـاد الجنائـب بيـن يديـه وهـو يركـب نجيبـه ويقـود جنبيـه‏.‏
وجانبـه‏:‏ مشـى إلـى جنبـه وهـو جنيبه‏.‏
وفرس طوع الجناب‏:‏ سلس القياد‏.‏
وأصحب جنبيه إذا طاوعـه‏.‏
وهـو أجنبـي مني وأجنب‏.‏
وجنبته الشر فاجتنبه وجنبته إياه فتجنبه‏.‏
وقيل للترس‏:‏ المجنب لأنه يجنب صاحبه أي يقيه ما يكره كأنه آلة لذلك‏.‏
وكان في إحدى المجنبتين وهما جناحا العسكر‏.‏
وجنبت الريـح‏:‏ هبـت جنوبـاً‏.‏
وجنـب القـوم‏:‏ أضابتهـم وسحابـة مجنوبـة‏.‏
وأجنبوا‏:‏ دخلوا فيها‏.‏
والمجنوب في سبيل الله شهيد وذات الجنب داء الصناديد‏.‏
ومن المجاز‏:‏ اتق الله الذي لا جنيبة له أي لا عديل له‏.‏
وأطاعت جنيبته إذا انقاد‏.‏
قال ابن مقبل‏:‏ فإما تريني قد أطاعت جنيبتي وخيط رأسي بعد ما كان أوفرا أي وافراً‏.‏
وفرطت في جنب الله أي في جانبه وفي حقه‏.‏
ورجل لين الجانب‏:‏ سهل المعاملة سلس‏.‏
قال‏:‏ لين الجانب في أقربه وعلى الأعداء سـم كالذعـف وتقول‏:‏ المسلمون جانب والكفار جانب‏.‏
وهو أجنبـي مـن هـذا الأمـر أي لا تَعلُّـقَ له بـه ولا معرفةَ.
وفلان رَحْبُ الجَنَابِ وخَصيبُ الجَنَابِ: سخيٌّ.

### Türkçe

ج ن ب
Bir adam **جُنُبٌ** ve bir kavim **جُنُبٌ**: “Ve eğer **جنباً** iseniz, temizlenin.”; ve **أجنب** ve **تجنّب** ve **اجتنب**. Ve bir komşu **جنب**: o, başka bir kavimden sana komşu olan kimsedir; ne ev halkından ne de nesep halkındandır; ve bunlar **قوم أجناب**dır.

Hansa dedi ki:
Ey göz, senden dökülen bir gözyaşıyla bol bol akıt;
Ve yabancılarla komşu olduğunda kardeşine ağla.
Ve beni **جنابة**dan, yani nesep uzaklığı ve gurbet sebebiyle, mahrum etme. Ve onun manası: onun hürmetlerini ondan uzaklaştırma; Yüce Allah’ın sözü gibi: “Ve onu emrimden dolayı yapmadım.” Alkame dedi ki:
Öyleyse beni **جنابة**dan dolayı bir nasipten mahrum etme;
Çünkü ben kubbelerin ortasında bir garip kişiyim.
Ve “Ben falanın **جناب**ındayım” yani onun avlusunda ve mahallesindeyim.

Ve onun iki yanından yürüdüler: **جانبيه** ve **جنابيه** ve **جنابتيه** ve **جنبتيه**.

Ka‘b b. Züheyr dedi ki:
Gammazlar onun iki yanına koşar; ve onların sözü: “Sen, ey Ebû Sülmâ’nın oğlu, öldürülmüşsün.”
Ve vadinin **جنبات**ında indiler.

Ve **جنبة** oturdu: kavimden ayrıldığında.

Ve dersin ki: Asiller hoş oldu, alçaklar uzaklaştı.

Falan, çirkin bir **جناب**a girdi: yani ehlinin yanından uzaklaşmaya.

Ve biniti **جنباً** (harekeli) **أجنبها**: onu yanına aldı.

Ve hadiste: “İslâm’da **جنب** yoktur.” O, yarışçı kimsenin bir atı yanına almasıdır; hedefe yaklaştığında ona geçer ki öne geçsin.

Ve ona **الجنب** verdi: ona boyun eğdi.

Ve falanın önünde **الجنائب** sevk olunur; o, devesine biner ve iki yanındakini sürer.

Ve **جانبه**: onun yanına yürüdü; ve o, onun **جنيبه**idir.

Ve bir at **طوع الجناب**: dizgini yumuşak, kolay çekilir.

Ve iki yanındakini yoldaş edindi: ona uyduğunda.

Ve o, benden **أجنبـي**dir ve **أجنب**.

Ve onu şerden uzaklaştırdım; o da ondan uzak durdu. Ve onu ondan uzaklaştırdım; o da ondan uzak durdu.

Ve kalkana **المجنب** denildi; çünkü sahibini yanına alır, yani ona hoşlanmadığını karşı korur; sanki bunun için bir âlettir.

Ve iki **المجنبتين**den birinde idi; ikisi ordunun iki kanadıdır.

Ve **جنبت الريح**: güneyden esti.

Ve **جنب القوم**: onları vurdu; ve **سحابة مجنوبة**.

Ve **أجنبوا**: onun içine girdiler.

Ve Allah yolunda **المجنوب** şehittir; ve **ذات الجنب** yiğitlerin hastalığıdır.

Ve mecazdan: “Kendisine **جنيبة** olmayan Allah’tan sakın” yani kendisine denk olmayan.

Ve **جنيبته** itaat etti: boyun eğdiğinde.

İbn Mukbil dedi ki:
Ya beni, **جنيبتي** itaat etmişken görürsen;
Ve başımın ipliği, daha önce daha bol iken (yani bol iken).

Ve Allah’ın **جنب**inde aşırı gittim: yani onun yanında ve onun hakkı hususunda.

Ve bir adam **لين الجانب**: muamelede kolay, yumuşak.

Dedi ki: Yakınına karşı **لين الجانب**; düşmanlara karşı ise zehir gibi, (yılan) sokması gibi. Ve dersin ki: Müslümanlar bir taraf, kâfirler bir taraf.

Ve o, bu işten **أجنبـي**dir: yani onunla hiçbir ilgisi yoktur ve hiçbir bilgisi yoktur.

Ve falan **رَحْبُ الجَنَابِ** ve **خَصيبُ الجَنَابِ**: cömerttir.
