# جند — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AF/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%86%D8%AF/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AF.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: جند

جند
جَنَدَ - يَجْنُدُ - جُنْد - جُنْدِيّ - جُنُوْد
جَنَدَ - يَجْنُدُ + كائن + لكائن: يخضع له وينفذ تعليماته برضى وإذعان، فيقوده ويسوقه ويسيطر عليه ويستخدمه لنصرته: يقبل أن يُسَيْطَر عليه ويُخْضَع، ويُجعل من أعوان وأنصار آخر ومن المدافعين عنه
جُنْد: على وزن " فـُعـْل" اسم فعل من " جَنَدَ - يَجْنُدُ " بمعنى مفعول: الأتباع المسيطر عليهم: من بشر وآلة وأشياء وحيوانات وما شابه من أنواع وسائل الدفع والنصرة في كل صنوف الأسلحة: جنود المشي، والركب، والجو والأمن والتسليح والخدمة وما شابه
جُنْدِيّ: اسم نسبة من " جُنْد": كل من أخضع وتمت السيطرة عليه وقيادته وتجنيده لنصرة قائد: كل من جُعِلَ للدفع والحماية والنصرة: الكائن الذي يقوم بعمل دفع الخصم عن إلحاق الأذى والضر بمن يحمي وينصر، مستعملاً لذلك كل ما يقدر عليه، من قوة بدن أو سلاح
جُنُوْد: جمع " جُنْدِيّ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الخضوع وقبول القهر والعبودية مع رضا وتسليم" ، وهي:
عَبَدَ - يَعْبُدُ، دان - يَديْنُ (اللازم)، رَكَعَ - يَرْكَعُ، جَنَدَ - يَجْنُدُ، سَجَدَ - يَسْجُدُ، أَمِيَ (أَمِيَتْ) - يَأمَى(تَأمَى) (أَمُوَ(أَمُوَت) - يَأْمُو(تأمو))
جند
 	﴿لا يستطيعون نصرهم وهم لهم جند محضرون(75)﴾ يس ﴿أمن هذا الذي هو جند لكم ينصركم من دون الرحمان إن الكافرون إلا في غرور(20)﴾ الملك
 	﴿وإن جندنا لهم الغالبون (173)﴾ الصافات ﴿وما أنزلنا على قومه من بعده من جند من السماء وما كنا منزلين (28) إن كانت إلا صيحة واحدة فإذا هم خامدون (29)﴾ يس
 	﴿قل من كان في الضلالة فليمدد له الرحمان مدا حتى إذا رأوا ما يوعدون إما العذاب وإما الساعة فسيعلمون من هو شر مكانا وأضعف جندا (75)﴾ مريم ﴿جند ما هنالك مهزوم من الأحزاب (11)﴾ ص
 	﴿واترك البحر رهوا إنهم جند مغرقون (24)﴾ الدخان
جنود
1) جنود الله
ولله جنود السماوات والأرض﴿هو الذي أنزل السكينة في قلوب المؤمنين ليزدادوا إيمانا مع إيمانهم ولله جنود السماوات والأرض وكان الله عليما حكيما (4)﴾ الفتح ﴿ولله جنود السماوات والأرض وكان الله عزيزا حكيما(7)﴾ الفتح
وما يعلم جنود ربك إلا هو	﴿وما جعلنا أصحاب النار إلا ملائكة وما جعلنا عدتهم إلا فتنة للذين كفروا ليستيقن الذين أوتوا الكتاب ويزداد الذين آمنوا إيمانا ولا يرتاب الذين أوتوا الكتاب والمؤمنون وليقول الذين في قلوبهم مرض والكافرون ماذا أراد الله بهذا مثلا كذلك يضل الله من يشاء ويهدي من يشاء وما يعلم جنود ربك إلا هو وما هي إلا ذكرى للبشر(31)﴾ المدثر
جنودا لم تروها	ياأيها الذين آمنوا اذكروا نعمة الله عليكم إذ جاءتكم جنود فأرسلنا عليهم ريحا وجنودا لم تروها وكان الله بما تعملون بصيرا(9) } الأحزاب
 	﴿ثم أنزل الله سكينته على رسوله وعلى المؤمنين وأنزل جنودا لم تروها وعذب الذين كفروا وذلك جزاء الكافرين(26)﴾ التوبة ﴿إلا تنصروه فقد نصره الله إذ أخرجه الذين كفروا ثاني اثنين إذ هما في الغار إذ يقول لصاحبه لا تحزن إن الله معنا فأنزل الله سكينته عليه وأيده بجنود لم تروها وجعل كلمة الذين كفروا السفلى وكلمة الله هي العليا والله عزيز حكيم (40)﴾ التوبة
أنزل جنودا (من السماء)	﴿وما أنزلنا على قومه من بعده من جند من السماء وما كنا منزلين (28) إن كانت إلا صيحة واحدة فإذا هم خامدون (29)﴾ يس ﴿ثم أنزل الله سكينته على رسوله وعلى المؤمنين وأنزل جنودا لم تروهاوعذب الذين كفروا وذلك جزاء الكافرين(26)﴾ التوبة
 	﴿وإن جندنا لهم الغالبون (173)﴾ الصافات
2) جنود إبليس
 ﴿وجنود إبليس أجمعون(95)﴾ الشعراء
3) جنود الكفار
 ﴿لا يستطيعون نصرهم وهم لهم جند محضرون(75)﴾ يس ﴿أمن هذا الذي هو جند لكم ينصركم من دون الرحمان إن الكافرون إلا في غرور(20)﴾ الملك
 	﴿قل من كان في الضلالة فليمدد له الرحمان مدا حتى إذا رأوا ما يوعدون إما العذاب وإما الساعة فسيعلمون من هو شر مكانا وأضعف جندا (75)﴾ مريم ﴿جند ما هنالك مهزوم من الأحزاب (11)﴾ ص
 	ياأيها الذين آمنوا اذكروا نعمة الله عليكم إذ جاءتكم جنود فأرسلنا عليهم ريحا وجنودا لم تروها وكان الله بما تعملون بصيرا(9) } الأحزاب ﴿جند ما هنالك مهزوم من الأحزاب (11)﴾ ص
4) جالوت وجنوده
 ﴿فلما فصل طالوت بالجنود قال إن الله مبتليكم بنهر فمن شرب منه فليس مني ومن لم يطعمه فإنه مني إلا من اغترف غرفة بيده فشربوا منه إلا قليلا منهم فلما جاوزه هو والذين آمنوا معه قالوا لا طاقة لنا اليوم بجالوت وجنوده قال الذين يظنون أنهم ملاقو الله كم من فئة قليلة غلبت فئة كثيرة بإذن الله والله مع الصابرين (249)﴾ البقرة ﴿ولما برزوا لجالوت وجنوده قالوا ربنا أفرغ علينا صبرا وثبت أقدامنا وانصرنا على القوم الكافرين(250)﴾ البقرة
5) جنود طالوت
 ﴿فلما فصل طالوت بالجنود قال إن الله مبتليكم بنهر فمن شرب منه فليس مني ومن لم يطعمه فإنه مني إلا من اغترف غرفة بيده فشربوا منه إلا قليلا منهم فلما جاوزه هو والذين آمنوا معه قالوا لا طاقة لنا اليوم بجالوت وجنوده قال الذين يظنون أنهم ملاقو الله كم من فئة قليلة غلبت فئة كثيرة بإذن الله والله مع الصابرين (249)﴾ البقرة
6) جنود سليمان
 ﴿وحشر لسليمان جنوده من الجن والإنس والطير فهم يوزعون(17)﴾ النمل ﴿حتى إذا أتوا على وادي النمل قالت نملة ياأيها النمل ادخلوا مساكنكم لا يحطمنكم سليمان وجنوده وهم لا يشعرون(18)﴾ النمل
 	﴿ارجع إليهم فلنأتينهم بجنود لا قبل لهم بها ولنخرجنهم منها أذلة وهم صاغرون (37)﴾ النمل
7) جنود فرعون
 ﴿وجاوزنا ببني إسرائيل البحر فأتبعهم فرعون وجنوده بغيا وعدوا حتى إذا أدركه الغرق قال آمنت أنه لا إله إلا الذي آمنت به بنو إسرائيل وأنا من المسلمين(90)﴾{ يونس ﴿فأتبعهم فرعون بجنوده فغشيهم من اليم ما غشيهم(78)﴾ طه
 	﴿فأخذناه وجنوده فنبذناهم في اليم فانظر كيف كان عاقبة الظالمين(40)﴾ القصص ﴿فأخذناه وجنوده فنبذناهم في اليم وهو مليم(40)﴾ الذاريات
 	﴿واترك البحر رهوا إنهم جند مغرقون (24)﴾ الدخان
 	﴿واستكبر هو وجنوده في الأرض بغير الحق وظنوا أنهم إلينا لا يرجعون(39)﴾ القصص
 	﴿هل أتاك حديث الجنود (17)﴾ البروج
8) جنود فرعون وهامان
 ﴿ونمكن لهم في الأرض ونري فرعون وهامان وجنودهما منهم ما كانوا يحذرون (6)﴾ القصص ﴿فالتقطه آل فرعون ليكون لهم عدوا وحزنا إن فرعون وهامان وجنودهماكانوا خاطئين (8)﴾ القصص
مختار الصحاح
● [جند] ج ن د: الجُنْدُ الأعوان والأنصار وفلان جَنَّدَ الجُنودَ تَجْنيدا وفي الحديث ﴿الأرواح جُنُودٌ مُجَنَّدةٌ﴾
الراغب
جند
يقال للعسكر الجند اعتبارا بالغلظة، من الجند، أي: الأرض الغليظة التي فيها حجارة ثم يقال لكل مجتمع جند، ننحو: (الأرواح جنود مجندة) (الحديث صحيح، أخرجه البخاري في الأنبياء: باب الأرواح جنود مجندة تعليقا؛ ومسلم في البر والصلة برقم (2638). وانظر: فتح الباري 6/263؛ وشرح السنة 13/57). قال تعالى: }وإن جندنا لهم الغالبون﴿[الصافات/173]،﴾إنهم جند مغرقون﴿[الدخان/24]، وجمع الجند: أجناد وجنود، قال تعالى:﴾وجنود إبليس أجمعون﴿[الشعراء/95]،﴾وما يعلم جنود ربك إلا هو﴿[المدثر/31]،﴾اذكروا نعمة الله عليكم إذ جاءتكم جنود فأرسلنا عليهم ريحا وجنودا لم تروها{ [الأحزاب/9]، فالجنود الأولى من الكفار، والجنود الثانية التي لم تروها الملائكة.
ملخص اللسان
1.     والجَنَد: الأَرض الغليظة،
2.     والجَنَد: هي حجارة تشبه الطين.
3. وجند مُجَنَّد: مجموع
4.     وفلان جَنَّدَ الجنود.
5.     الجُنْد: معروف.
6.     والجُنْد الأَعوان والأَنصار.
7.      والجُنْد: العسكر،
8.     الجنود التي جاءَتهم: هم الأَحزاب وكانوا قريشاً وغَطَفَان وبني قُريظة تحزبوا وتظاهروا على حرب النبي،
9.     والجنود التي لم يروها الملائكة.
10.                        والمجندة: المجموعة،
11.                        والجند: المدينة،
12.                        كأَنما الموتُ في أَجناده البَغَر  البَغَر: العطش يصيب الإِبل فلا تروى وهي تموت عنه.
13.                        جُنْداً أَي المقيمين بها من المسلمين المقاتلين.
14.                        والجَنَد: موضع  باليمن،
15.                        ذكر الجَنَد ، أَحد مَخاليف اليمن؛
16.                        وجُنَيْد وجَنَّاد وجُنادة: أَسماء.
17.                        وجُنادة: حيّ.
18.                         ويوم أَجنادَيْنِ: يوم معروف كان بالشام أَيام عمر،
لسان العرب
● - جند: الجُنْد: معروف. والجُنْد الأَعوان والأَنصار.  والجُنْد: العسكر، والجمع أَجناد. وقوله تعالى: إِذ جاءَتكم جنود  فأَرسلنا عليهم ريحاً وجنوداً لم تروها؛ الجنود التي جاءَتهم: هم الأَحزاب  وكانوا قريشاً وغَطَفَان وبني قُريظة تحزبوا وتظاهروا على حرب النبي، صلى  الله عليه وسلم، فأَرسل الله عليهم ريحاً كفأَت قدورهم وقلعت فساطيطهم  وأَظعنتهم من مكانهم، والجنود التي لم يروها الملائكة. وجند مُجَنَّد: مجموع؛  وكل صنف على صفة من الخلق جند على حدة، والجمع كالجمع، وفلان جَنَّدَ  الجنود. وفي الحديث: الأَرواح جنود مُجَنَّدة فما تعارف منها ائْتَلف وما  تناكر منها اختلف؛ والمجندة: المجموعة، وهذا كما يقال أَلْف مؤَلفة  وقَناطِيرُ مُقَنطَرَةٌ أَي مُضَعَّفة، ومعناه الإِخبار عن مبدإِ كون الأَرواح  وتقدمها الأَجساد أَي أَنها خلقت أَوّل خلقها على قسمين من ائتلاف  واختلاف، كالجنود المجموعة إِذا تقابلت وتواجهت، ومعنى تقابل الأَرواح ما جعلها  الله عليه من السعادة والشقاوة والأَخلاق في مبدإِ الخلق، يقول: إِن  الأَجساد التي فيها الأَرواح تلتقي في الدنيا فتأْتلف وتختلف على حسب ما خلقت  عليه، ولهذا ترى الخَيَّرَ يحب الخَيِّر ويميل إِلى الأَخيار،  والشِّرِّير يحب الأَشرار ويميل إِليهم. ويقال: هذا جند قد أَقبل وهؤلاء جنود قد  أَقبلوا؛ قال الله تعالى: جند مّا هنالك مهزوم من الأَحزاب، فوحَّد النعت  لأَن فقظ الجند  (* هنا بياض بالأصل ولعل الساقط منه مفرد أو واحد) . . .  وكذلك الجيش والحزب. والجند: المدينة، وجمعها أَجناد، وخص أَبو عبيدة به  مدن الشام، وأَجناد الشام خمس كور؛ ابن سيده: يقال الشام خمسة أَجناد:  دِمَشْق وحِمْص وقِنَّسْرِين والأُرْدُنُّ وفِلَسْطِين، يقال لكل مدينة  منها جند؛ قال الفرزدق:  فقلت ما هو إِلا الشام نركبه،  كأَنما الموتُ في أَجناده البَغَر  البَغَر: العطش يصيب الإِبل فلا تروى وهي تموت عنه. وفي حديث عمر: أَنه  خرج إِلى الشام فلقيه أُمراء الأَجناد، وهي هذه الخمسة أَماكن، كل واحد  منها يسمى جُنْداً أَي المقيمين بها من المسلمين المقاتلين. وفي حديث  سالم: سترنا البيت بِجُناديٍّ أَخضر، فدخل أَبو أَيوب فلما رآه خرج إِنكاراً  له؛ قيل: هو جنس من الأَنماط أَو الثياب يستر بها الجدران.  والجَنَد: الأَرض الغليظة، وقيل: هي حجارة تشبه الطين. والجَنَد: موضع  باليمن، وهي أَجود كورها، وفي الصحاح: وجَنَد، بالتحريك، بلد باليمن. وفي  الحديث ذكر الجَنَد، بفتح الجيم والنون، أَحد مَخاليف اليمن؛ وقيل: هي  مدينة معروفة بها.  وجُنَيْد وجَنَّاد وجُنادة: أَسماء. وجُنادة أَيضاً: حيّ.  وجُنْدَيْسابُورُ: موضع، ولفظه في الرفع والنصب سواء لعجمته. وأَجنادانُ  وأَجنادَيْنُ: موضع، النونُ معربة بالرفع؛ قال ابن سيده: وأُرى البناء  قد حكي فيها. ويوم أَجنادَيْنِ: يوم معروف كان بالشام أَيام عمر، وهو موضع  مشهور من نواحي دمشق، وكانت الوقعة العظيمة بين المسلمين والروم فيه.  وفي الحديث: كان ذلك يوم أَجْيادِينَ، وهو بفتح الهمزة وسكون الجيم وبالياء  تحتها نقطتان، جبل بمكة وأَكثر الناس يقولونه بالنون وفتح الدال المهملة  وقد تكسر.
مقاييس اللغة:
(جند) الجيم والنون والدال يدلُّ على التجمّع والنُّصرة. يقال هم جُنده، أي أعوانه ونُصّاره. والأجناد: أجناد الشّام وهي خمسة: دمشق، وحِمْصٌ، وقِنَّسْرِينُ، والأُردُنّ، وفِلَسطين. يقال لكلِّ واحدةٍ من هذه جُنْدٌ. وجَنَدٌ: بلدٌ([12]). والجَنَد: الأرضُ الغليظة فيها حجارةٌ بِيض؛ فهذا محتمل أن يكون من الباب، ويجوز أن يكون من الإبدال، والأصل الجَلَد.
القاموس المحيط:
الجُنْدُ، بالضم العَسْكَرُ، والْأَعْوانُ، والمدينةُ، وصنْفٌ من الخَلْقِ على حِدَةٍ، وفي المَثَلِ " إنَّ لِلّهِ جُنُوداً منها العَسَلُ " ، وبالتَّحْريكِ الأرضُ الغَليظَةُ، وحجارَةٌ تُشْبِهُ الطِّينَ، ود باليَمَنِ، وابنُ شَهْرانَ بَطْنٌ من المَعافِرِ. وكنَجْمٍ د على سَيْحونَ. وخَلاَّدُ بنُ جُنْدَةَ، بالضم، والهَيْثَمُ بنُ جَنَّادٍ، ككَتَّانٍ، وعَلِيُّ بنُ جَنَدٍ، محرَّكةً محدِّثونَ. وجُنادَةُ صَحابِيُّونَ. وجُنَيْدُ بن عبدِ الرحمنِ، وحُمَيْدٌ أخوهُ صَحابِيَّانِ. وأجْنادَيْنِ ع. وجُنْدَيْسابورُ آخَرُ. والجُنَيْدُ، كزُبَيْرٍ لَقَبُ أبي القاسمِ سَعيدِ بنِ عُبَيْدٍ، سُلْطانِ الطَّائِفَةِ الصُّوفِيَّةِ.
تاج العروس:
جند
الجُنْد بالضمّ : العَسْكَرُ والأَعوانُ والأَنْصار والجمعُ الأَجْنَادُ والجُنُودُ والواحدُ جُنْدِيٌّ فالياءُ للوَحْدة مثل رُوم ورُوميّ كذا في المصباح . والجُنْد : المَدينَةُ وجمعُها أَجنادٌ . وخَصّ أَبو عُبيدة به مُدُنَ الشَّأْم . وأَجنادُ الشأْم خَمْسُ كُوَر : دِمَشق وحِمْص وقنَّسرينُ والأُردُن وفِلَسطِين يقال لكُلِّ مدينةٍ منها جُنْد . وفي حديث عُمرَ أَنّه خَرجَ إِلى الشّأْم فلقيَه أُمراءُ الأَجنادِ وهي هذه الخمسةُ أَماكن كلُّ واحد منها يُسمَّى جُنْداً أَي المقيمين بها من المسلمين المقاتلين . وكلُّ صِنفٍ مِن الخَلْقِ جُنْدٌ على حِدةٍ والجمع كالجمْع . وفي المثَل إِنَّ جُنُوداً منها العَسَلُ قال شيخنا في هذا المثَل : إِنّه لمعاويةَ رضي اللّه عنه قاله لمَّا سمع أَن الأَشترَ سُقِيَ عَسَلا فيه سمٌّ فماتَ . يُضرَب عند الشَّماتة بما يُصيب العَدوَّ وقاله الميدانيّ والزمخشريّ . ووقع في تاريخ المسعوديِّ إِنَّ للّه جُنْداً في العَسَل . والجَنَدُ بالتَّحْرِيك : الأَرضُ الغلِيظة . وقيل : هي حجَارةٌ تُشبِهُ الطِّينَ . والجَنَدُ : د باليمن بين عَدَنَ وتَعْزَّ وهو أَحَدُ مخاليفها المشهورة نزَلها مُعَاذُ بن جبَلٍ رضي اللّه عنه . والجَنَدُ بنُ شَهْرَانَ : بَطنٌ من المَعَافر منهم شَرَفُ بن محمّد بن الحَكَم ابن أَخي يَحيَى بن الحَكَم المَعَافرِيّ . وجَنْدٌ كنجْمٍ : د . على نَهرِ سَيْحُونَ منه القاضي الشاعر يعقوب ابن فاضلٍ قَدِم خُوارَزْمَ سنة 548 . وخَلاّد بن عبد الرّحمن بن جُنْدَةَ - الصاغانيّ - بالضّمّ عن سعيد بن المُسيّب وغيره وعنه ابن أَخيه القاسم بن الفيّاض بن عبد الرحمن وغيره . والهَيْثَم بن جَنّادٍ ككتّان وعليُّ بن جَنَدٍ محرّكَةً محدِّثون الأَخير يُعرف بالطّائفيّ : عن عمْرْو بن دِينَار . وجُنَادَةُ بالضّم ابن أَبي أُمَيَّةَ الأَزْديّ وابن جَراد الغَيْلاَنيّ الأَسَديّ وابن زيد الحارثيّ وابن سفيان أَخو جابرٍ وابنُ عبد اللّه بن عَلْقَمة بن عبد المطَّلب وابن عوفٍ وابنُ مالكٍ صحَابِيُّون رضي اللّه عنهم . وجُنيْدُ بن عبد الرحمن بن عوف بن خالدٍ العامريّ وحُميدٌ أَخوه صَحابَّيان . وأَجْنَاديْن بفتح الأَلف وفتْح الدّال وكسرها وفي اللّسان وأَجْنَادَيْنُ وأَجْنادانُ مَوضعٌ النُّونُ مُعْرَبةٌ بِالرَّفْع . قال ابن سيده : وأُرى البِناءَ قد حُكِيَ فيهما . والأَخير من الوجهين ذَكره البكريّ في المعجم كأَنّه تثنية أَجناد وبه جزمَ ابن الأَثير وقيَّده ابن إِسحاق . وقال السُّهَيليّ : كذا سمعْت الشيخ الحافظ أَبا بكرٍ يَنطق به وقيَّدناه عن أَبي بكر بن طاهرٍ عن أَبي عَليٍّ الغَسّانيّ بكسر أَوله وفتح الدال : ع مشهورٌ من نواحي دِمَشق الشأْم كانت فيه الوقْعة العظيمةُ بين الرُّوم والمسلمين . وجُنْدَ يَسابُورُ . بالضّمّ موضعٌ آخَرُ ولفظُه في الرّفع والنّصب سواءٌ لعُجمَته وهو كُوَرِ الأَهواز . والجُنيْدُ كزُبيرٍ : لَقَبُ سيِّد الأَقطاب أَبي القاسم سعِيدِ بن عُبَيْدٍ وقيل هو الجُنيْدُ بن محمّد بن الجُنيد الخرَّاز القَوَاريريّ سُلطانُ الطَّائفة الصُّوفيّة وسيِّدُهم صَحبَ سريّاً السَّقَطيَّ والحارِثَ المحاسِبيّ وسمع الحسن بنَ عَرفةَ ؛ وعنه جعفرٌ الخلْدِيّ وتَفقَّه على أَبي ثَورٍ صاحبِ الشافعي وأَفَتى في حَلْقته وكان شيخ وَقْته وفَريدَ عصره حالاً وقالاً . توفِّيَ سنةَ 298 ودُفِنَ عند شيخِه سَرِيّ بالشُّونِيزيّة ببغدادَ . ومما يستدرك عليه : جُنْدٌ مُجنَّدٌ أَي مجموعة . وهذا كما يقال أَلْفٌ مُؤلَّفَةٌ وقَنَاطيرُ مُقَنْطَرةٌ أَي مُضعَّفة . وجَنْد بفتْح فسكون : ناحيةٌ بسَوادِ العِراق بين فَم النِّيل والنُّعمانيّة . والهَيْثم بن محمّد بن جَنّادٍ ككَتّان الجُهنيّ مُحدّث . والجُنَادِيّ : جِنْسٌ من الأَنماط أَو الثِّياب يُسترُ بها الجُدرانُ . وتَجندَ : اتخذَ جُنداً . وجُنادَة بالضّمّ : حَيٌّ . والجُنْد بالضّمّ : جَبلٌ باليمن . وجُنيد بن سميع المُزنيّ ذكرَه العقيليُّ في الصحابة . والقاسم بن فيّاض بن عبد الرحمن ابن جُنْدة صَنعانيٌّ يُعدّ من أَهل اليمن . ومحمّد بن عبد اللّه بن الجُنَيد الجُنيديّ . ومحمّد بن يوسف بن الجُنَيد الجُنيديّ الكَشّيّ الجُرحانيّ . وأَبو محمدٍ حَيْدر بن محمّد بن أَحمد ابن الجُنَيد البُخاريّ . فهؤلاءِ إِلى جَدِّهم الجُنيْد . وأَما عبد اللّه محمدٌ الجُنَيْدي فلأَنه كان يَتكَلَّم كثيراً بكلامِ الجُنيْد . وأَبو نَصْر الجُنَيْدُ بن محمد بن أَحمد بن عيسى الأَسفَراينيّ كان واعظاً مُقيماً بِطُرَيثيثَ . بن أَحمد ابن الجُنَيد البُخاريّ . فهؤلاءِ إِلى جَدِّهم الجُنيْد . وأَما عبد اللّه محمدٌ الجُنَيْدي فلأَنه كان يَتكَلَّم كثيراً بكلامِ الجُنيْد . وأَبو نَصْر الجُنَيْدُ بن محمد بن أَحمد بن عيسى الأَسفَراينيّ كان واعظاً مُقيماً بِطُرَيثيثَ

### Türkçe

جند
**جَنَدَ** - **يَجْنُدُ** - **جُنْد** - **جُنْدِيّ** - **جُنُوْد**
**جَنَدَ** - **يَجْنُدُ** + bir varlık + bir varlık için: ona boyun eğer ve onun talimatlarını rıza ve teslimiyetle yerine getirir; böylece onu sevk eder, sürer, ona hâkim olur ve onu kendi yardımına kullanır: kendisine hükmedilmeyi ve boyun eğdirilmeyi kabul eder; bir başkasının yardımcılarından ve destekçilerinden ve onu savunanlardan kılınır.

**جُنْد**: “**فـُعـْل**” vezninde, “**جَنَدَ** - **يَجْنُدُ**”dan, mef‘ûl anlamında fiil ismi: üzerlerinde hâkimiyet kurulmuş tâbiler: insan, âlet, şeyler, hayvanlar ve benzeri; her türlü silah sınıflarında sevk ve yardım vasıtalarının türlerinden: yaya askerleri, binekli, hava ve güvenlik ve silahlandırma ve hizmet ve benzeri.

**جُنْدِيّ**: “**جُنْد**”dan nisbet ismi: bir kumandanın yardımına, kendisine boyun eğdirilmiş, üzerinde hâkimiyet kurulmuş, sevk edilmiş ve askere alınmış olan herkes: sevk, koruma ve yardım için kılınmış olan herkes: koruduğu ve yardım ettiği kimseye zarar ve ziyan ulaştırmayı rakipten defetme işini yapan varlık; bunun için beden gücü veya silah olmak üzere gücünün yettiği her şeyi kullanarak.

**جُنُوْد**: “**جُنْدِيّ**”nin çoğulu.

Ve lafız, “rıza ve teslimiyetle birlikte boyun eğme ve zorlamayı ve kulluğu kabul etme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**عَبَدَ** - **يَعْبُدُ**، **دان** - **يَديْنُ** (lâzım), **رَكَعَ** - **يَرْكَعُ**، **جَنَدَ** - **يَجْنُدُ**، **سَجَدَ** - **يَسْجُدُ**، **أَمِيَ** (**أَمِيَتْ**) - **يَأمَى**(**تَأمَى**) (**أَمُوَ**(**أَمُوَت**) - **يَأْمُو**(**تأمو**))

جند
 	﴿Onlara yardım edemezler; hâlbuki onlar için hazır bulundurulmuş bir **جند**’dür (75)﴾ Yâsîn ﴿Rahmân’dan başka size yardım edecek sizin için bir **جند** olan şu kimdir? Kâfirler ancak bir aldanış içindedir (20)﴾ el-Mülk
 	﴿Ve şüphesiz bizim **جند**’umuz, elbette galip olanlardır (173)﴾ es-Sâffât ﴿Ve ondan sonra kavmine gökten bir **جند** indirmedik; biz indirenler de değildik (28) O, ancak tek bir çığlıktı; bir de baktın ki onlar sönmüşler (29)﴾ Yâsîn
 	﴿De ki: Kim sapıklık içinde ise Rahmân ona bir müddet uzatsın; nihayet kendilerine vaad olunanı görüp ya azabı ya saati (görünce), kim yer bakımından daha kötü ve **جند** bakımından daha zayıf olduğunu bilecekler (75)﴾ Meryem ﴿Orada bir **جند**, hiziplerden yenilmiş (11)﴾ Sâd
 	﴿Denizi sakin bırak; şüphesiz onlar boğdurulmuş bir **جند**’dür (24)﴾ ed-Duhân

جنود
1) Allah’ın **جنود**’u
Ve Allah’ındır göklerin ve yerin **جنود**’u ﴿O, müminlerin kalplerine sekîneti indirdi ki imanlarına iman katsınlar; Allah’ındır göklerin ve yerin **جنود**’u; Allah bilendir, hikmet sahibidir (4)﴾ el-Feth ﴿Ve Allah’ındır göklerin ve yerin **جنود**’u; Allah azîzdir, hakîmdir (7)﴾ el-Feth
Ve Rabbinin **جنود**’unu ancak O bilir ﴿Ve biz ateşin sahiplerini ancak melekler kıldık; onların sayısını da ancak kâfir olanlar için bir fitne kıldık; kendilerine kitap verilenler yakînen bilsin, iman edenler imanlarını artırsın; kendilerine kitap verilenler ve müminler şüpheye düşmesin; kalplerinde hastalık olanlar ve kâfirler “Allah bu misalle ne murad etti?” desin; işte böyle Allah dilediğini saptırır, dilediğini hidayete erdirir; Rabbinin **جنود**’unu ancak O bilir; o da ancak insanlar için bir öğüttür (31)﴾ el-Müddessir

Görmediğiniz **جنود**
Ey iman edenler! Allah’ın üzerinizdeki nimetini hatırlayın; size **جنود** geldiği vakit biz onların üzerine bir rüzgâr ve görmediğiniz **جنود** gönderdik; Allah yaptıklarınızı görendir (9) } el-Ahzâb
 	﴿Sonra Allah, Resulünün üzerine ve müminlerin üzerine sekînetini indirdi; görmediğiniz **جنود** indirdi; kâfir olanları azaplandırdı; işte bu, kâfirlerin cezasıdır (26)﴾ et-Tevbe ﴿Eğer ona yardım etmezseniz, Allah ona yardım etmiştir: kâfir olanlar onu çıkardıkları vakit, iki kişiden ikincisi iken; ikisi mağarada iken, arkadaşına “Üzülme, şüphesiz Allah bizimle beraberdir” diyordu; derken Allah onun üzerine sekînetini indirdi ve onu görmediğiniz **جنود** ile destekledi; kâfir olanların kelimesini alçalttı; Allah’ın kelimesi ise yücedir; Allah azîzdir, hakîmdir (40)﴾ et-Tevbe

**جنود** indirdi (gökten)
﴿Ve ondan sonra kavmine gökten bir **جند** indirmedik; biz indirenler de değildik (28) O, ancak tek bir çığlıktı; bir de baktın ki onlar sönmüşler (29)﴾ Yâsîn ﴿Sonra Allah, Resulünün üzerine ve müminlerin üzerine sekînetini indirdi; görmediğiniz **جنود** indirdi ve kâfir olanları azaplandırdı; işte bu, kâfirlerin cezasıdır (26)﴾ et-Tevbe
 	﴿Ve şüphesiz bizim **جند**’umuz, elbette galip olanlardır (173)﴾ es-Sâffât

2) İblîs’in **جنود**’u
 ﴿Ve İblîs’in **جنود**’u, hepsi (95)﴾ eş-Şuarâ

3) Kâfirlerin **جنود**’u
 ﴿Onlara yardım edemezler; hâlbuki onlar için hazır bulundurulmuş bir **جند**’dür (75)﴾ Yâsîn ﴿Rahmân’dan başka size yardım edecek sizin için bir **جند** olan şu kimdir? Kâfirler ancak bir aldanış içindedir (20)﴾ el-Mülk
 	﴿De ki: Kim sapıklık içinde ise Rahmân ona bir müddet uzatsın; nihayet kendilerine vaad olunanı görüp ya azabı ya saati (görünce), kim yer bakımından daha kötü ve **جند** bakımından daha zayıf olduğunu bilecekler (75)﴾ Meryem ﴿Orada bir **جند**, hiziplerden yenilmiş (11)﴾ Sâd
 	Ey iman edenler! Allah’ın üzerinizdeki nimetini hatırlayın; size **جنود** geldiği vakit biz onların üzerine bir rüzgâr ve görmediğiniz **جنود** gönderdik; Allah yaptıklarınızı görendir (9) } el-Ahzâb ﴿Orada bir **جند**, hiziplerden yenilmiş (11)﴾ Sâd

4) Câlût ve **جنود**’u
 ﴿Tâlût **جنود** ile ayrılınca dedi ki: “Şüphesiz Allah sizi bir nehirle imtihan edicidir; kim ondan içerse benden değildir; kim de onu tatmazsa o bendendir; ancak eliyle bir avuç alan müstesna.” Derken ondan içtiler; içlerinden azı müstesna. O ve onunla beraber iman edenler onu geçince dediler ki: “Bugün Câlût’a ve onun **جنود**’una karşı bize güç yok.” Allah’a kavuşacaklarını zannedenler dedi ki: “Nice az topluluk, Allah’ın izniyle çok topluluğa galip gelmiştir.” Allah sabredenlerle beraberdir (249)﴾ el-Bakara ﴿Câlût’a ve onun **جنود**’una karşı meydana çıktıklarında dediler ki: “Rabbimiz! Üzerimize sabır boşalt, ayaklarımızı sabit kıl ve kâfir kavme karşı bize yardım et” (250)﴾ el-Bakara

5) Tâlût’un **جنود**’u
 ﴿Tâlût **جنود** ile ayrılınca dedi ki: “Şüphesiz Allah sizi bir nehirle imtihan edicidir; kim ondan içerse benden değildir; kim de onu tatmazsa o bendendir; ancak eliyle bir avuç alan müstesna.” Derken ondan içtiler; içlerinden azı müstesna. O ve onunla beraber iman edenler onu geçince dediler ki: “Bugün Câlût’a ve onun **جنود**’una karşı bize güç yok.” Allah’a kavuşacaklarını zannedenler dedi ki: “Nice az topluluk, Allah’ın izniyle çok topluluğa galip gelmiştir.” Allah sabredenlerle beraberdir (249)﴾ el-Bakara

6) Süleyman’ın **جنود**’u
 ﴿Süleyman için cinlerden, insanlardan ve kuşlardan **جنود** toplandı; onlar bölük bölük sevk olunuyorlardı (17)﴾ en-Neml ﴿Nihayet karıncalar vadisine geldiklerinde bir karınca dedi ki: “Ey karıncalar! Meskenlerinize girin; Süleyman ve onun **جنود**’u farkında olmadan sizi kırıp geçirmesin” (18)﴾ en-Neml
 	﴿Onlara dön; elbette onlara, kendilerinin karşı koyamayacağı **جنود** ile geleceğiz; elbette onları oradan zelil olarak çıkaracağız; onlar da küçük düşmüşlerdir (37)﴾ en-Neml

7) Firavun’un **جنود**’u
 ﴿İsrailoğullarını denizden geçirdik; Firavun ve onun **جنود**’u azgınlık ve düşmanlıkla onları takip etti; nihayet boğulma ona yetişince dedi ki: “İsrailoğullarının iman ettiği (Zât)tan başka ilâh olmadığına iman ettim; ben de Müslümanlardanım” (90)﴾ Yûnus ﴿Firavun onları **جنود**’u ile takip etti; derken denizden onları kaplayan şey kapladı (78)﴾ Tâhâ
 	﴿Onu ve onun **جنود**’unu yakaladık; onları denize attık; bak, zalimlerin âkıbeti nasıl oldu (40)﴾ el-Kasas ﴿Onu ve onun **جنود**’unu yakaladık; onları denize attık; o da kınanmış idi (40)﴾ ez-Zâriyât
 	﴿Denizi sakin bırak; şüphesiz onlar boğdurulmuş bir **جند**’dür (24)﴾ ed-Duhân
 	﴿O ve onun **جنود**’u yeryüzünde haksız yere büyüklendi; bize döndürülmeyeceklerini sandılar (39)﴾ el-Kasas
 	﴿Sana **جنود**’un haberi geldi mi? (17)﴾ el-Burûc

8) Firavun ve Hâmân’ın **جنود**’u
 ﴿Onlara yeryüzünde imkân verelim ve Firavun’a, Hâmân’a ve ikisinin **جنود**’una, onlardan sakındıkları şeyi gösterelim (6)﴾ el-Kasas ﴿Firavun ailesi onu aldılar ki kendileri için bir düşman ve bir hüzün olsun; şüphesiz Firavun, Hâmân ve ikisinin **جنود**’u hatalı idiler (8)﴾ el-Kasas

Muhtâr es-Sıhâh
● [**جند**] **ج ن د**: **الجُنْدُ** yardımcılar ve destekçilerdir; falan kimse **جَنَّدَ** **الجُنودَ**’u **تَجْنيدا** (askere alma) ile (askere aldı). Hadiste: ﴿Ruhlar, **جُنُودٌ مُجَنَّدةٌ**’dir﴾.

Râgıb
جند
Orduya, kalınlık sebebiyle **الجند** denir; **الجند**’den, yani içinde taşlar bulunan kalın toprak. Sonra her toplanmış olana **جند** denir; şu örnekte olduğu gibi: (**الأرواح جنود مجندة**) (hadis sahihtir; Buhârî onu Enbiyâ’da: “Ruhlar **جنود مجندة**’dir” babında ta‘lîk olarak; Müslim de Birr ve Sıla’da (2638) numarayla rivayet etmiştir. Bkz.: Fethu’l-Bârî 6/263; Şerhu’s-Sünne 13/57). Yüce Allah dedi ki: ﴿Ve şüphesiz bizim **جند**’umuz, elbette galip olanlardır﴾ [es-Sâffât/173], ﴿Şüphesiz onlar boğdurulmuş bir **جند**’dür﴾ [ed-Duhân/24]. **الجند**’un cem‘i: **أجناد** ve **جنود**. Yüce Allah dedi ki: ﴿Ve İblîs’in **جنود**’u, hepsi﴾ [eş-Şuarâ/95], ﴿Rabbinin **جنود**’unu ancak O bilir﴾ [el-Müddessir/31], ﴿Allah’ın üzerinizdeki nimetini hatırlayın; size **جنود** geldiği vakit biz onların üzerine bir rüzgâr ve görmediğiniz **جنود** gönderdik﴾ [el-Ahzâb/9]. İlk **الجنود** kâfirlerdendir; ikinci **الجنود** ise, görmediğiniz, meleklerdir.

Lisân’ın özeti
1. Ve **الجَنَد**: kalın topraktır.
2. Ve **الجَنَد**: çamura benzeyen taşlardır.
3. **جند مُجَنَّد**: toplanmış.
4. Ve falan kimse **جَنَّدَ** **الجنود**’u.
5. **الجُنْد**: bilinen (şey).
6. Ve **الجُنْد** yardımcılar ve destekçilerdir.
7. Ve **الجُنْد**: ordudur.
8. Kendilerine gelen **الجنود**: onlar Ahzâb’dır; Kureyş, Gatafân ve Benî Kurayza idi; birleştiler ve Peygamber’in savaşına karşı birbirlerine destek oldular.
9. Ve görmedikleri **الجنود**: meleklerdir.
10. Ve **المجندة**: toplanmış (olan).
11. Ve **الجند**: şehirdir.
12. “Sanki ölüm, onun **أَجناده**’inde **البَغَر**’dir” **البَغَر**: develere isabet eden susuzluktur; kanmazlar ve onun yüzünden ölürler.
13. **جُنْداً**: yani orada ikamet eden Müslüman savaşçılar.
14. Ve **الجَنَد**: Yemen’de bir yerdir.
15. **الجَنَد** zikredildi; Yemen’in **مَخاليف**’inden biridir.
16. Ve **جُنَيْد** ve **جَنَّاد** ve **جُنادة**: isimlerdir.
17. Ve **جُنادة**: bir kabiledir.
18. Ve **يوم أَجنادَيْنِ**: Şam’da Ömer günlerinde olan, bilinen bir gündür.

Lisânü’l-ʿArab
● - جند: **الجُنْد**: bilinen (şey). Ve **الجُنْد** yardımcılar ve destekçilerdir. Ve **الجُنْد**: ordudur; cem‘i **أَجناد**. Yüce Allah’ın sözü: “Size **جنود** geldiği vakit biz onların üzerine bir rüzgâr ve görmediğiniz **جنود** gönderdik”; kendilerine gelen **الجنود**: onlar Ahzâb’dır; Kureyş, Gatafân ve Benî Kurayza idi; birleştiler ve Peygamber’in savaşına karşı birbirlerine destek oldular—Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun—; Allah onların üzerine bir rüzgâr gönderdi; kazanlarını devirdi, çadırlarını söktü ve onları yerlerinden göçürdü; görmedikleri **الجنود** ise meleklerdir. **جند مُجَنَّد**: toplanmış; ve yaratılıştan her sınıf, ayrı ayrı bir **جند**’dur; cem‘i, cem‘ gibidir. Ve falan kimse **جَنَّدَ** **الجنود**’u. Hadiste: “Ruhlar **جنود مُجَنَّدة**’dir; onlardan tanışanlar ülfet eder, tanışmayanlar ihtilaf eder”; **المجندة**: toplanmış (olan). Bu, “**أَلْف** **مؤَلفة**” ve “**قَناطِيرُ مُقَنطَرَةٌ**” yani kat kat yapılmış denmesi gibidir. Manası: ruhların var oluş başlangıcını ve bedenlerden önce oluşunu haber vermektir; yani ilk yaratılışlarında ülfet ve ihtilaf olmak üzere iki kısım üzere yaratıldılar; karşı karşıya geldiklerinde ve yüz yüze geldiklerinde toplanmış askerler gibi. Ruhların karşılaşmasının manası: Allah’ın onları yaratılış başlangıcında saadet, şekâvet ve ahlâk bakımından üzerine kıldığı şeydir. Der ki: İçlerinde ruhlar bulunan bedenler dünyada buluşur; yaratıldıkları şeye göre ülfet eder ve ihtilaf eder. Bu sebeple hayırlının hayırlıyı sevdiğini ve hayırlılara meylettiğini; şerlînin de şerlileri sevdiğini ve onlara meylettiğini görürsün. Ve denir ki: “Bu bir **جند** geldi” ve “Bunlar **جنود** geldi.” Yüce Allah dedi ki: “Orada bir **جند**, hiziplerden yenilmiş”; sıfatı tekil kıldı; çünkü yalnızca **الجند** (*asıl nüshada burada boşluk vardır; düşen kısmın tekil veya واحد olması muhtemeldir) ... Aynı şekilde **الجيش** ve **الحزب**. Ve **الجند**: şehirdir; cem‘i **أَجناد**. Ebû Ubeyde bunu Şam şehirlerine tahsis etti. Şam’ın **أَجناد**’ı beş **كور**dur: **دِمَشْق** ve **حِمْص** ve **قِنَّسْرِين** ve **الأُرْدُنُّ** ve **فِلَسْطِين**; bunların her bir şehrine **جند** denir. Ferazdak dedi ki:
فقلت ما هو إِلا الشام نركبه،
كأَنما الموتُ في أَجناده البَغَر
**البَغَر**: develere isabet eden susuzluktur; kanmazlar ve onun yüzünden ölürler. Ömer’in hadîsinde: Şam’a çıktı; **أُمراء الأَجناد** onu karşıladı; bunlar bu beş yerdir; her biri **جُنْداً** diye adlandırılır; yani orada ikamet eden Müslüman savaşçılar. Sâlim’in hadîsinde: “Evi yeşil bir **بِجُناديٍّ** ile örttük”; Ebû Eyyûb girdi; onu görünce onu inkâr ederek çıktı. Denildi ki: Duvarların örtüldüğü **الأَنماط** veya elbiselerden bir cinstir. Ve **الجَنَد**: kalın topraktır; denildi ki: çamura benzeyen taşlardır. Ve **الجَنَد**: Yemen’de bir yerdir; onun **كور**larının en iyisidir. Sıhâh’ta: ve **جَنَد**—harekeli—Yemen’de bir beldedir. Hadiste **الجَنَد** zikredildi; **الجيم** ve **النون** fethasıyla; Yemen’in **مَخاليف**’inden biridir; denildi ki: orada bilinen bir şehirdir. Ve **جُنَيْد** ve **جَنَّاد** ve **جُنادة**: isimlerdir. Ve **جُنادة** ayrıca: bir kabiledir. Ve **جُنْدَيْسابُورُ**: bir yerdir; yabancılığı sebebiyle ref‘ ve nasbda lafzı aynıdır. Ve **أَجنادانُ** ve **أَجنادَيْنُ**: bir yerdir; **النونُ** ref‘ ile i‘rablıdır. İbn Sîde dedi ki: ve ben, ikisinde de binanın (mebnîliğin) nakledildiğini görüyorum. Ve **يوم أَجنادَيْنِ**: Ömer günlerinde Şam’da olan, bilinen bir gündür; Dımaşk taraflarından meşhur bir yerdir; Müslümanlarla Rumlar arasındaki büyük savaş orada oldu. Hadiste: “O, **يوم أَجْيادِينَ** idi”; bu, hemzenin fethası, **الجيم**’in sükûnu ve altında iki noktalı **الياء** iledir; Mekke’de bir dağdır. İnsanların çoğu onu **النون** ile ve **الدال**’in fethasıyla söyler; bazen de kesrelenir.

Mekâyîsü’l-Luğa:
(**جند**) **الجيم** ve **النون** ve **الدال**, toplanmaya ve yardıma delâlet eder. Denir ki: onlar onun **جُند**’udur; yani onun yardımcıları ve destekçileridir. Ve **الأجناد**: Şam’ın **أجناد**’ıdır; beştir: **دمشق**، **وحِمْصٌ**، **وقِنَّسْرِينُ**، **والأُردُنّ**، **وفِلَسطين**. Bunların her birine **جُنْدٌ** denir. Ve **جَنَدٌ**: bir beldedir([12]). Ve **الجَنَد**: içinde beyaz taşlar bulunan kalın topraktır; bu, babdan olması muhtemeldir; ibdâlden olması da câizdir; asıl **الجَلَد**’dir.

el-Kâmûsü’l-Muhît:
**الجُنْدُ**, zamme ile: ordu, yardımcılar, şehir ve yaratılıştan ayrı bir sınıf. Meselde: “Şüphesiz Allah’ın **جُنُود**’u vardır; onlardan biri baldır.” Ve harekeli olarak: kalın toprak; çamura benzeyen taşlar; Yemen’de **د**; **ابنُ شَهْرانَ** ise **المَعافِر**’den bir batındır. Ve yıldız gibi: **د** Seyhûn üzerindedir. Ve **خَلاَّدُ بنُ جُنْدَةَ**, zamme ile; ve **الهَيْثَمُ بنُ جَنَّادٍ**, **كَكَتَّانٍ** gibi; ve **عَلِيُّ بنُ جَنَدٍ**, harekeli olarak; muhaddislerdir. Ve **جُنادَةُ**: sahâbîlerdir. Ve **جُنَيْدُ بن عبدِ الرحمنِ** ve kardeşi **حُمَيْدٌ**: iki sahâbîdir. Ve **أجْنادَيْنِ**: **ع**. Ve **جُنْدَيْسابورُ**: başka (bir yer). Ve **الجُنَيْدُ**, **كَزُبَيْرٍ** gibi: sûfî taifesinin sultanı Ebü’l-Kâsım Saîd b. Ubeyd’in lakabıdır.

Tâcü’l-ʿArûs:
جند
**الجُنْد** zamme ile: ordu, yardımcılar ve destekçiler; cem‘i **الأَجْنَادُ** ve **الجُنُودُ**; tekili **جُنْدِيٌّ**; **الياء** birlik içindir; **رُوم** ve **رُوميّ** gibi; Misbâh’ta böyle. Ve **الجُنْد**: şehirdir; cem‘i **أَجنادٌ**. Ebû Ubeyde bunu Şam şehirlerine tahsis etti. Şam’ın **أَجناد**’ı beş **كُوَر**dur: **دِمَشق**، **حِمْص**، **قنَّسرينُ**، **الأُردُن**، **فِلَسطِين**; bunların her bir şehrine **جُنْد** denir. Ömer’in hadîsinde: Şam’a çıktı; **أُمراءُ الأَجنادِ** onu karşıladı; bunlar bu beş yerdir; her biri **جُنْداً** diye adlandırılır; yani orada ikamet eden Müslüman savaşçılar. Ve yaratılıştan her sınıf, ayrı ayrı bir **جُنْد**’dur; cem‘i, cem‘ gibidir. Meselde: “Şüphesiz **جُنُود**’dan biri baldır.” Şeyhimiz bu mesel hakkında dedi ki: Bu, Muâviye’ye—Allah ondan razı olsun—aittir; Eşter’in içine zehir konmuş bal içirilip öldüğünü işitince söylemiştir. Düşmana isabet eden şeye sevinme (şemâta) sırasında darb-ı mesel yapılır. Meydânî ve Zemahşerî de bunu söylemiştir. Mes‘ûdî’nin tarihinde: “Şüphesiz Allah’ın balda bir **جُنْد**’u vardır” şeklinde vârid olmuştur. Ve **الجَنَدُ** harekeli olarak: kalın topraktır. Denildi ki: çamura benzeyen taşlardır. Ve **الجَنَدُ**: Yemen’de, Aden ile Ta‘izz arasında **د**’dir; onun meşhur **مخاليف**’inden biridir; Muâz b. Cebel—Allah ondan razı olsun—oraya inmiştir. Ve **الجَنَدُ بنُ شَهْرَانَ**: **المَعَافر**’den bir batındır; onlardan **شَرَفُ بن محمّد بن الحَكَم**—**يَحيَى بن الحَكَم المَعَافرِيّ**’nin kardeşinin oğlu. Ve **جَنْدٌ** yıldız gibi: **د**; Seyhûn nehri üzerindedir; ondan kadı şair Ya‘kûb b. Fâdıl, 548 yılında Hârizm’e gelmiştir. Ve **خَلاّد بن عبد الرّحمن بن جُنْدَةَ**—Sâğânî—zamme ile; Saîd b. el-Müseyyeb ve başkalarından; ondan da kardeşinin oğlu Kâsım b. el-Fayyâd b. Abdirrahmân ve başkaları. Ve **الهَيْثَم بن جَنّادٍ** **كَكتّان** gibi; ve **عليُّ بن جَنَدٍ** harekeli olarak; muhaddislerdir; sonuncusu **بالطّائفيّ** diye bilinir: Amr b. Dînâr’dan. Ve **جُنَادَةُ** zamme ile: **ابن أَبي أُمَيَّةَ الأَزْديّ** ve **ابن جَراد الغَيْلاَنيّ الأَسَديّ** ve **ابن زيد الحارثيّ** ve **ابن سفيان**—Câbir’in kardeşi—ve **ابنُ عبد اللّه بن عَلْقَمة بن عبد المطَّلب** ve **ابن عوفٍ** ve **ابنُ مالكٍ**: sahâbîlerdir—Allah onlardan razı olsun. Ve **جُنيْدُ بن عبد الرحمن بن عوف بن خالدٍ العامريّ** ve kardeşi **حُميدٌ**: iki sahâbîdir. Ve **أَجْنَاديْن**: **الأَلف**in fethası ve **الدّال**in fethası ve kesresiyle; Lisân’da: **أَجْنَادَيْنُ** ve **أَجْنادانُ** bir yerdir; **النُّونُ** ref‘ ile i‘rablıdır. İbn Sîde dedi ki: ve ben, ikisinde de binanın nakledildiğini görüyorum. İki vecihten sonuncusunu Bekrî, Mu‘cem’de zikretti; sanki **أَجناد**ın tesniyesi gibidir. İbnü’l-Esîr bununla kesin hüküm verdi; İbn İshâk da onu kaydetti. Süheylî dedi ki: Şeyh hâfız Ebû Bekir’i böyle telaffuz ederken işittim; Ebû Bekir b. Tâhir’den, Ebû Ali el-Gassânî’den, başının kesresi ve **الدال**in fethasıyla kaydettik: Dımaşk Şam taraflarından meşhur bir **ع**’dır; Rumlarla Müslümanlar arasındaki büyük savaş orada oldu. Ve **جُنْدَ يَسابُورُ** zamme ile: başka bir yerdir; yabancılığı sebebiyle ref‘ ve nasbda lafzı aynıdır; o, Ahvâz’ın **كُوَر**’undandır. Ve **الجُنيْدُ** **كزُبيرٍ** gibi: kutupların efendisi Ebü’l-Kâsım Saîd b. Ubeyd’in lakabıdır; denildi ki o, **الجُنيْدُ بن محمّد بن الجُنيد الخرَّاز القَوَاريريّ**dir; sûfî taifesinin sultanı ve efendileri; Seriyy es-Sakatî ve Hâris el-Muhâsibî ile sohbet etti; Hasan b. Arafe’yi işitti; ondan Ca‘fer el-Huldî rivayet etti; Şâfiî’nin arkadaşı Ebû Sevr üzerine fıkıh öğrendi; halkasında fetva verdi; hâl ve söz bakımından vaktinin şeyhi ve asrının ferîdi idi. 298 yılında vefat etti; Bağdat’ta Şûnîziyye’de şeyhi Seriyy’in yanında defnedildi. Ve ona ilâve olarak: **جُنْدٌ مُجنَّدٌ** yani toplanmış. Bu, “**أَلْفٌ مُؤلَّفَةٌ**” ve “**قَنَاطيرُ مُقَنْطَرةٌ**” yani kat kat yapılmış denmesi gibidir. Ve **جَنْد** fetha ve sükûn ile: Irak sevadında, Fem en-Nîl ile Nu‘mâniyye arasında bir nâhiyedir. Ve **الهَيْثم بن محمّد بن جَنّادٍ** **كَكَتّان** gibi: Cühenî bir muhaddistir. Ve **الجُنَادِيّ**: duvarların örtüldüğü **الأَنماط** veya elbiselerden bir cinstir. Ve **تَجندَ**: bir **جُند** edindi. Ve **جُنادَة** zamme ile: bir kabiledir. Ve **الجُنْد** zamme ile: Yemen’de bir dağdır. Ve **جُنيد بن سميع المُزنيّ**: Ukaylî onu sahâbîler içinde zikretti. Ve **القاسم بن فيّاض بن عبد الرحمن ابن جُنْدة**: San‘ânîdir; Yemen ehlinden sayılır. Ve **ومحمّد بن عبد اللّه بن الجُنَيد الجُنيديّ**. Ve **ومحمّد بن يوسف بن الجُنَيد الجُنيديّ الكَشّيّ الجُرحانيّ**. Ve **وأَبو محمدٍ حَيْدر بن محمّد بن أَحمد ابن الجُنَيد البُخاريّ**. İşte bunlar, dedeleri **الجُنيْد**’e nisbetledir. **وأَما عبد اللّه محمدٌ الجُنَيْدي** ise, çokça **الجُنيْد**’in sözüyle konuştuğu için (bu lakabı aldı). Ve **وأَبو نَصْر الجُنَيْدُ بن محمد بن أَحمد بن عيسى الأَسفَراينيّ**: **بِطُرَيثيثَ**’te ikamet eden bir vâiz idi. **بن أَحمد ابن الجُنَيد البُخاريّ**. İşte bunlar, dedeleri **الجُنيْد**’e nisbetledir. **وأَما عبد اللّه محمدٌ الجُنَيْدي** ise, çokça **الجُنيْد**’in sözüyle konuştuğu için (bu lakabı aldı). Ve **وأَبو نَصْر الجُنَيْدُ بن محمد بن أَحمد بن عيسى الأَسفَراينيّ**: **بِطُرَيثيثَ**’te ikamet eden bir vâiz idi.
