# جند — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%86%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جند

الجُنْد: معروف. والجُنْد الأَعوان والأَنصار.
والجُنْد: العسكر، والجمع أَجناد. وقوله تعالى: إِذ جاءَتكم جنود فأَرسلنا عليهم ريحاً وجنوداً لم تروها؛ الجنود التي جاءَتهم: هم الأَحزاب وكانوا قريشاً وغَطَفَان وبني قُريظة تحزبوا وتظاهروا على حرب النبي، صلى الله عليه وسلم، فأَرسل الله عليهم ريحاً كفأَت قدورهم وقلعت فساطيطهم وأَظعنتهم من مكانهم، والجنود التي لم يروها الملائكة. وجند مُجَنَّد: مجموع؛ وكل صنف على صفة من الخلق جند على حدة، والجمع كالجمع، وفلان جَنَّدَ الجنود. وفي الحديث: الأَرواح جنود مُجَنَّدة فما تعارف منها ائْتَلف وما تناكر منها اختلف؛ والمجندة: المجموعة، وهذا كما يقال أَلْف مؤَلفة وقَناطِيرُ مُقَنطَرَةٌ أَي مُضَعَّفة، ومعناه الإِخبار عن مبدإِ كون الأَرواح وتقدمها الأَجساد أَي أَنها خلقت أَوّل خلقها على قسمين من ائتلاف واختلاف، كالجنود المجموعة إِذا تقابلت وتواجهت، ومعنى تقابل الأَرواح ما جعلها الله عليه من السعادة والشقاوة والأَخلاق في مبدإِ الخلق، يقول: إِن الأَجساد التي فيها الأَرواح تلتقي في الدنيا فتأْتلف وتختلف على حسب ما خلقت عليه، ولهذا ترى الخَيَّرَ يحب الخَيِّر ويميل إِلى الأَخيار، والشِّرِّير يحب الأَشرار ويميل إِليهم. ويقال: هذا جند قد أَقبل وهؤلاء جنود قد أَقبلوا؛ قال الله تعالى: جند مّا هنالك مهزوم من الأَحزاب، فوحَّد النعت لأَن فقظ الجند
(* هنا بياض بالأصل ولعل الساقط منه مفرد أو واحد) . . .
وكذلك الجيش والحزب. والجند: المدينة، وجمعها أَجناد، وخص أَبو عبيدة به مدن الشام، وأَجناد الشام خمس كور؛ ابن سيده: يقال الشام خمسة أَجناد: دِمَشْق وحِمْص وقِنَّسْرِين والأُرْدُنُّ وفِلَسْطِين، يقال لكل مدينة منها جند؛ قال الفرزدق:
فقلت ما هو إِلا الشام نركبه،
كأَنما الموتُ في أَجناده البَغَر
البَغَر: العطش يصيب الإِبل فلا تروى وهي تموت عنه. وفي حديث عمر: أَنه خرج إِلى الشام فلقيه أُمراء الأَجناد، وهي هذه الخمسة أَماكن، كل واحد منها يسمى جُنْداً أَي المقيمين بها من المسلمين المقاتلين. وفي حديث سالم: سترنا البيت بِجُناديٍّ أَخضر، فدخل أَبو أَيوب فلما رآه خرج إِنكاراً له؛ قيل: هو جنس من الأَنماط أَو الثياب يستر بها الجدران. والجَنَد: الأَرض الغليظة، وقيل: هي حجارة تشبه الطين. والجَنَد: موضع باليمن، وهي أَجود كورها، وفي الصحاح: وجَنَد، بالتحريك، بلد باليمن. وفي الحديث ذكر الجَنَد، بفتح الجيم والنون، أَحد مَخاليف اليمن؛ وقيل: هي مدينة معروفة بها.
وجُنَيْد وجَنَّاد وجُنادة: أَسماء. وجُنادة أَيضاً: حيّ. وجُنْدَيْسابُورُ: موضع، ولفظه في الرفع والنصب سواء لعجمته. وأَجنادانُ وأَجنادَيْنُ: موضع، النونُ معربة بالرفع؛ قال ابن سيده: وأُرى البناء قد حكي فيها. ويوم أَجنادَيْنِ: يوم معروف كان بالشام أَيام عمر، وهو موضع مشهور من نواحي دمشق، وكانت الوقعة العظيمة بين المسلمين والروم فيه. وفي الحديث: كان ذلك يوم أَجْيادِينَ، وهو بفتح الهمزة وسكون الجيم وبالياء تحتها نقطتان، جبل بمكة وأَكثر الناس يقولونه بالنون وفتح الدال المهملة وقد تكسر.

### Türkçe

**الجُنْد**: bilinen (meşhur)dur. Ve **الجُنْد** yardımcılar ve destekçilerdir.

Ve **الجُنْد**: asker(î birlik), ve çoğulu **أَجناد**. Ve Yüce sözü: “Size **جنود** geldiği vakit; onların üzerine bir rüzgâr ve görmediğiniz **جنود** gönderdik”; onlara gelen **الجنود**: onlar **الأَحزاب**dır; ve onlar Kureyş, Ğatafân ve Benî Kurayza idi; hizipleştiler ve Peygamber’in savaşına karşı birbirlerine arka çıktılar, صلى الله عليه وسلم; bunun üzerine Allah onların üzerine bir rüzgâr gönderdi; kazanlarını devirdi ve çadırlarını söktü ve onları yerlerinden göçürttü; ve görmedikleri **الجنود** meleklerdir. Ve **جند مُجَنَّد**: toplanmış; ve yaratılıştan her sınıf bir vasıf üzere, ayrı ayrı bir **جند**dur; ve çoğul, çoğul gibidir; ve falan kimse **جَنَّدَ الجنود** (orduları topladı). Ve hadiste: “**الأَرواح** **جنود مُجَنَّدة**dir; onlardan tanışan(ı) ülfet eder, tanımayan(ı) ihtilaf eder”; ve **المجندة**: toplanmış(olan)dır; ve bu, “**أَلْف مؤَلفة**” ve “**قَناطِيرُ مُقَنطَرَةٌ**” yani katlanmış(çoğaltılmış) denildiği gibidir; ve onun manası, **الأَرواح**ın var oluşunun başlangıcından ve onların **الأَجساد**dan önce oluşundan haber vermektir; yani onlar ilk yaratılışlarında ülfet ve ihtilaf olmak üzere iki kısım üzere yaratıldılar; karşılaştıkları ve yüz yüze geldikleri vakit toplanmış ordular gibi. Ve **الأَرواح**ın karşılaşmasının manası, Allah’ın onları yaratılışın başlangıcında saadet, şekavet ve ahlâk bakımından üzerine kıldığı şeydir. Der ki: İçlerinde **الأَرواح** bulunan **الأَجساد** dünyada buluşur; yaratıldıkları şeye göre ülfet eder ve ihtilaf eder. Bu sebeple sen hayırlının hayırlıyı sevdiğini ve hayırlılara meylettiğini görürsün; ve şeririn şerlileri sevdiğini ve onlara meylettiğini. Ve denilir: “Bu bir **جند**dur, geldi” ve “Bunlar **جنود**dur, geldiler”; Allah تعالى dedi: “Orada **جند** (bir ordu), **الأَحزاب**dan yenilmiş(olan)dır”; nitelemeyi tekil yaptı; çünkü ancak **الجند** …
(* burada asılda boşluk vardır ve düşen kısmın tekil veya واحد olması muhtemeldir) . . .
Ve aynı şekilde **الجيش** ve **الحزب**.

Ve **الجند**: şehir; ve onun çoğulu **أَجناد**; Ebû Ubeyde bunu Şam şehirlerine tahsis etti; ve **أَجناد الشام** beş **كور**dur. İbn Sîdeh: “Şam beş **أَجناد**dır” denilir: **دِمَشْق** ve **حِمْص** ve **قِنَّسْرِين** ve **الأُرْدُنُّ** ve **فِلَسْطِين**; onlardan her şehre **جند** denilir. el-Ferazdak dedi:
فقلت ما هو إِلا الشام نركبه،
كأَنما الموتُ في أَجناده البَغَر
**البَغَر**: develere isabet eden susuzluktur; böylece kanmazlar, ve ondan dolayı ölürler. Ve Ömer’in hadîsinde: Şam’a çıktı; **أُمراء الأَجناد** onu karşıladı; ve bunlar bu beş mekândır; her biri **جُنْداً** diye adlandırılır; yani orada ikamet eden, savaşçı Müslümanlar. Ve Sâlim’in hadîsinde: “Evi yeşil bir **بِجُناديٍّ** ile örttük”; Ebû Eyyûb girdi; onu görünce onu inkâr ederek çıktı. Denildi: Duvarların örtüldüğü **الأَنماط**tan veya elbiselerden bir cinstir.

Ve **الجَنَد**: sert (kalın) toprak; ve denildi: o, çamura benzeyen taşlardır. Ve **الجَنَد**: Yemen’de bir yerdir; ve o, onun **كور**larının en iyisidir. Ve **الصحاح**’ta: ve **جَنَد** (harekeli), Yemen’de bir beldedir. Ve hadiste **الجَنَد** zikredildi; **الجيم** ve **النون**un fethiyle; Yemen’in **مَخاليف**inden biridir; ve denildi: orada bilinen bir şehirdir.

Ve **جُنَيْد** ve **جَنَّاد** ve **جُنادة**: isimlerdir. Ve **جُنادة** ayrıca: bir kabiledir.

Ve **جُنْدَيْسابُورُ**: bir yerdir; ve onun lafzı, acemliğinden dolayı ref‘ ve nasbda birdir (değişmez). Ve **أَجنادانُ** ve **أَجنادَيْنُ**: bir yerdir; **النونُ** ref‘ ile i‘rablıdır. İbn Sîdeh dedi: ve ben, onda binanın (mebnîliğin) rivayet edilmiş olduğunu görüyorum. Ve **يوم أَجنادَيْنِ**: bilinen bir gündür; Ömer günlerinde Şam’da idi; ve o, Dımaşk taraflarından meşhur bir yerdir; ve büyük çarpışma Müslümanlarla Rumlar arasında onda oldu.

Ve hadiste: “Bu, **يوم أَجْيادِينَ** idi” (denildi); ve o, hemzenin fethiyle ve **الجيم**in sükûnuyla ve altında iki nokta bulunan **بالياء** ile (yazılır); Mekke’de bir dağdır. Ve insanların çoğu onu **بالنون** ile ve **الدال** **المهملة**nin fethiyle söyler; ve bazen kesrelenir.
